장음표시 사용
261쪽
cruoris, meellum est totidem quoque in dies In alimentum :assumi ι aut alias in immensam molem mox homo protub raret. Quod si ergo Mise valenti quotidiE decidant unciae octo
cruoris, ceres non mimis consiumet febris ι ergo cum nulls .
aut parua sit ciborum appetentia, digestio, & sanguificatio ζnecessario quoque mox prethora binis diebus , siqua sit initio. deficiet . cessabitque ejus indicatio pro cruoris militone in
Concludit contra Galenistas Helmontius non posse dari an
guinis vitia in quanto , ex eo quia nunqua vires peccare possunt abundantia i atque ita in miliusalem ex. gr. nec bonus languis peccabit nimietate, eo quod vires vitales, & sanguis sunt co relativa , quia vel divinarum more litterarum esse dicitur camnis anima. Genes cap. p. vere q. esse pro anima Deuteron: I x vers. χι& in eo carnis anima vile levit. cap. II. vos Io, & I r.
apud Cornelium Alapide in Pantateuchum , cum paucis sacra rum Scripturarum eruditione comparandum; & consequem ter nunquam in bono sanguine pleihora esse potest. Urget secundo SWalve. Redundat sanguis, succedente perpetim auctiore chylo, & supra debitam mediocritates . exorbitans turbas dat haud exiguas. Venim licet ex chylo auctiore Linguis redundet, non ideo turbae haud exiguae sunt inserendae; sed virium roiar, idest sans uinis plethora, quae non est vitium sanguinis in quanto, ut ignarum vulgus imaginatur, quod de veris rerum causis parum sollicitum esse videtur. Vires, queis farta tecta imme ia, pulsu se produnt florentes, vel languentes, quas cordispulsatio palam facit, lianc duo estinus subsequuntur, repletis arteriarum a sanguine immisso, de exitus ejusdem languinis biisdem artersis; hae duae sunctiones, systole scilicet, &di nole, simul tempore fieri nequeunt; quare oportet, ut arteriarum repletio praecedat , & deinde constrictio subsequatur, de earumdem inanitio. Pra dicta repletio, & turgentia, quae in arteriis praecedit, absque earumdem fibrarum mus u larium transuersalium violenta distractione fieri nequit,quae fit a sanguinis plethora. Sed anatome constat omnes vasbrum fibras motrices, mustillorum quoque intestinorum, tendinum .,
me rana um, cutisque dist siqni resula x, dc yr polline
262쪽
se eom hendi ad Instat artas distracti. obseruanius etiam ta
bras omnes in suo naturali ilatu collocatas aliquam violentatri tractionem pati; nam, siscindantur, sponte sua contrahuntur, & breviores fiunt; quod non contingeret,si illae fibrae es.sent in aequilibrio laxitatis, &contractionis, quω sanguinis imminutio causat s sicut arcus Bluta chorda non patitur comtractionem, & distractionem; agitur quo magis ampliatur a teriae cavitas a sanguine repletae, eo magis ejus fibrae transuem sales elongari debent ;&multo majorem , stu violentam diastractionem patientur, cui succedit arteriarum constrictio . quae sine fibrarum circularium contractione fieri non potest ;quae est ipsis fibris propria, de connaturalis. Illa violenta tabrarum distractio ab arteriae turgentia, seu sanguinis plethora proficiscitur.
Biscoctam cramben reponunt Galenistae clamantes contra praedictam doctrinam ab ipsis non recte intellectam. Plethora, vel suis alumem spirituum regentium, vel vasbrum distiruptionem minatur ; ergo non est naturalis, sed vition. Hallucinantur tamen, quia spiritus regentes, in quibus r .hur vitale residet, in saltuine nidulantur, suntque pars comstitutiva principalis sanguinis; iis absentibus sanguis coagul tur, ineptusque redditur ad corpus vivificandum: omnes liquores sermentescentes spiritibus cum siro concreto constant, ut sunt cerevisia, vinum , caeterique liquores spirituosi; idem de spiritibus vitalibus cum sim concreto san uinem componet tibus satemur: spiritus non sus cantur a liquore, quem coimstituunt, ut patet in si ritibus vini, qui non suffocantur a viano, quamuis sit in majori mole. Sic porro de aliis spiritibus
aliorum liquorum, & sanguinis raciocinamur. Neque est va sinum disruptio metuenda, hanc enim causaret ple thora post ema, quod est impossibile, quia vasa decuplo, & forsan amplius sunt extensilia; tunc autem rumpuntur, quando ad
le etiam iudicant Galenistae de Hippocratis aph. a. primi, ubi sunt in Athletis dari vitiosam plethoram; hanc enim d mendam praecipit Hippocrates per venam sectam. m math Galeniliae senserint de hoc anh. liquet ex Heu montio docente Hippocratem singuinis missionem in Athletis G s comis
263쪽
energiam obtinebunt duae impuritatis librae in libras duodecim sanguinis, ipsum alterando, ac obtinebunt viginti duae unciqimpuritatis in libras undecim sanguinis; quinimo corpustius eneruatur per venam sectam . Igitur ser hinc celebratam venae sectionem, potius sequitur noxa, virium scilicet ene uatio, quam juvamen. Concludit Helmontius a cach hymia non indicari venae st-ctionem , sed potius purgationem, quae selective humorem v tiosum educit, bonum relinquendo, ut ex Galenissarum th
sibus stipponitur , admittentium colagoga, phlegmagoga, di
Appullit Messsanam aliquot ab hinc annis Britannica quaedamnauis , super qua rediens ex urbe Constantinopolitana vehebaritur Anglorum Regis Legatus. Hic vir, cum per nonnullos dies in nostra hac urbe moram fecisset, habita de me notitia, a se accersiri me fecit, & honorifice fane recepit; & cum pridsvarijs de rebus ad nostrae urbis coenitionem pertinentibus inte rogasset, ejusque interrogationibus, ut potui, satisfecissem , caepit itea, quia varia erat eruditione excultus, x philoscis Phlae, 3c medicinae praeceptis non mediocriter imbutus d multis utriusque scientiae rebus disterere, & me de nonnullis quaestionibus ad utramque facultatem attinentibus interrogare, non tamen de rebus ex triuio quaestis, sed de arcanis, & abstri 3 iis . Inter quae illud fuit praecipuum quaesitum, utrum dari possisit in corpore vitiosa saluuinis plethora ' Dicebat enim ι u cui vel crura, vel brachia suerint abscissa, isque postea, adducta cicatrice, sanus aliis membris evaserit: huic sanguis , qui pa tes illas abscissas nutrire debebat, nonne cum superabundans s nocumentum aliquod corpori asseret ' Cui difficili sane quaesito sic ego respondi i nec tali casu superabundare sanguinem .,
nec ullum nocumentum corpori afferre. Natura enim, dic
bam, de santuine illo, quo nutriri debuerant partes illae dia Vestae, majorem efficit consumptionem, quae ex sale in sanguia ne ipse nidulante dependet, do de illius superabundantia maius enicit dispendium, id, quia evidenti comprobature erimerito; non entin videmus amplius mitto turgere vasa rubra: qu-nimo addebam aliarum partium nutritioni majori cum emc I cla
264쪽
eia adiumentum assero, idest insectius aliquanto nutrire &eonsequenter nec superfluere sanguilaein, nec quicquam corpori nocere. Verum dicet aliquis lanasse sanguinem non nutrire. Cui re spondeo sarquinem nutrire vel secundum partem albam, quae in serum concrescibile simile ovi albumini, ex quo genera tur pulli partes; vel nutrire mediate, idest siiccineruei interia irentia, qui ex sanguine segregatur a glandulis cerebri cortic libus t quare duobus voculis totum negotium ab lui. Urgent Galenistae, & aliqui ex Recentioribus: nemo inta elabitur tristissimi benesich reum se interdum vasis rubris sua raritate exorbitante exhibere, ea dolorifice,& cum rupturae
solet quidem in ardetibus febribus, ac erisipelate sanguis plus
justo rarescere, sed inanis est rupturae vasbrum formido; numquam enim ipsis contingit postrema tensio, cum sint valde e tensilia; neque sanguis in vasis, vita superstite, extremum Tiritatis attingit, cum per poros cutis, & meatus particulae ejus elasticae avolent; quare non crudeli impetu, & ruptura invasbrum claustra daeseuiunt; vivum enim corpus undique perspirabile est; ideoque a tot sementationibus, de raresce rus nullus tumor metuendus, quemadmodum in cadauer . . poris, & meatibus occlusis . Consule cl. Portium pag. mia
hi s T. Neque iis, qui cibo, & potui indulgentiacilis est plethora
vitiosa; saburratus enim uentriculus deflectit ab officio suo; hinc ob chyli desectum massa sanguinea non instauratur, ut continuus est partium nutricatust jupiter namque consumitur succus nutritius, ac tandem anguinis naeses imminintur. Igiatur iis, qui laute uescuntur, dimcilis plethora. Huic doctrianae in o situm sese aggerit uetustiis , Quae triplicem modum, triplicemque uiuendi rationem dedit, plenam stilicEt, medi crem , ac tenuem; sed perperam , Quia uictum planiorem plurima circumstant incommoda, ut dixi dessibunata uentriculi culina. lis, qui raro cibi serias agunt, potius uires eximum rur , quam ahentur; colliduntur enim cum mor is cera
minis apparatu, ob turbae m uelitric ex cibis oppressi
265쪽
Urtet et smaluer nulla lavra nobis perpetua manent: compias uniuersa mole intumestiti lassum, tensum, dolorificum, nil sita potius habet ruina. Verum dicamus, quod quolibet morimur momento ; uita enim nobis est pernicissimum ad obitum iter, nam principijs consuimus tumultuarus, & hic est hostis internus . Rursum est hostis externus: animal sin singuine durare minime potest; in consectione autem illius
uaria committuntur errata i in usii sex rerum nonnaturalium.
seri non potest, quin aliquando finis sit. Intumescit corpus non ob unguinis pleonasmum, sta a colhaule se ori , uel humoribus raresi entibus ι redduntur turgida uaa a sanguine sementescente; fit tensium, & dolorificum a musculis, me bonis, nermis, alijsque partibus conuulsione affectis. Suasit nuper cl. Poterius sanguinem haud uitiose gliscere. De sebribus lib. tr. cap. viri. ait: Celiberrimam , O r medium apud Uirogentes es forum, euacuatior maxim/is O feta per totam . iam, O Africam. In Europa pars Hi paniatae morboulorat. Galba iam non tanta fan- uisem detrahendi prurigine tenebatur ι modo in pluribus locisse
Dotomia non minus est frequens . Desia mediam tenet viam . Sed quid ad nos e sinamus unumquemque proprio abundare sensu ; nec nos deterret errantium multitudo ; solo veritatis clypeo et i adue fariorum tela non timemus. En veris sanguis naturae thesaurus, o valente, racsumsit animal , est quoque rita nostrae sedes a notura omnium rerum parente illi destinata , quod se cespium animo-tium generi diuinus inflictumsit, ni obibeatur eruor, in ἐν nisi um exire contingat, una, eademque via , faunisque, animusque feruntur. Id Iatis leuantur Antiqui, inter caeteros Seneca n fando Veronis decreto morti adiudicatus. Dros ut diuinis doc mur oraculis apud Cornelium Alapide, Scientiae , O virtutis
compotem , in Pentateuch. comment. Sanguis dicitur carnis anima Gemes cap. o. uersq. cepto quod carnem cum sanguine non comed
ris , Medii, ut sentit Turinus, carnem cum anima sua, qui eusanguis suus , mn comedetis ι quasi dicat, non comedetis carnem
cum anima sua, qui es suis , vel considit in sanuine animalis
266쪽
.sanguinem, vita enim bidebetur In eo esse dicitur carnis ahia .ma, leuit. cap. 17. V U. Ahima enim omnis carnis in fantuine est, HebraicE, ima omnis carnis eiu sanguis ejus, quasi dieat ii ta omnis carnis causatur, fustentatur, er declaratur per famguinem . unde foquitur in. hebreo, sanguis est, Rempe reputatur , . pro anima, ut si illum tollas, tollas, animam, O ritam. Isaia ctenus abalida ti doctrina Cornelius in cit. Tentateuch. ; uuibus per magna νulnera mul in fanguinis exhausum,pallor tuus' .ades, languor, in segnities ιotius corporis. Mitto νontrictili im
becillitatem , lecoris res uerationem, O singularum 'partium d biles, torpidas , imperfectas operati ves . . t sanguis . quia . piosi laedit bominem, O parit febres, ergo minuendus , Ut ad priIlinamstatum ipse redeat. Dicuntipsum laedere Mnas nimis dianendentem ,-spiritus adhibitum siserunt cohibentes, sic ia scri
rum etiani. rum rerentionem caloris euentilarionis prohia. bilisnem. Iu hae veritate examinanda, di, consiserarida Peniunt.. Trim3 sanguis ut est D ui omnium hu-ortim optimus, O temperatillimus injus beneficio riuii mal, in cujus bonitaresanitar, ..er robur. Secundo, ut est nimius, cujus causa Oe. Visad er . mum fatis manifes tum est illum nos LLHEon posse; nec ullum onerare mombum. Etenim boni accesso malum producere non test.. Itaque la immodica quantitas potes aliquid mali producere. At quomodo stla quantitas, cui nulla age i poteItus a Fhilo hir. demandata fuit ' uuantum rei bonitatem non mutat, sed eamdem potius amplificat, O naturam permis, non destruits bonuri nunquam excedit: quid plura' Si quantum a cit, ruit omninb nostra Philosopbia omnis. Quod si nimium dicitur naturae inimia cum , hoc de re aliena intelligitur. Sed hac nimis nota sunt . H rum dicamus , unde sanguis aliquando immodicὰ generetur in nobis. Tro quo intelligendum es, id feri sepὸ ratione edullarii m. suae quotidia asumimus; Hlea intemperanter intas ingesta, vel eodem ita funt a natura comparata, ut factu in nostri alimoniam coiadant, Hi proprio impetu in sanguinis futuantiam transeant; no nunquam statulenta sunt, venas subeunt, cin fanguinem ait
mant , ac dilatant. Acr non rato corpora noItra tentans, venas
ingreditur, O san uinem fermentat, attenuat , O amplificat. .Pon propterea die immodicus redditur, sed ab aliena cassa quan
aus es fa misi. se sui, O s quantus sit, nihil asserre potest.
267쪽
mixti alicujus super ui; O hoc Medico cognoscendum, ut idi fon removeat. Ex quibus fatis clatre patet sanguinis quantitate1 axon generare febrim, per consequens ejusdem diminutionen ea dem sanare non posse Restat adhuc, ut clarioris doctrinae causa plenitudinem quoad vires iterum in medium exponamus. Frivolum Gaioni commentum illam esse fatemur. Detur, sed non soncedo tur Galeno, vires a sanguine distingui, adhuc supra captum est hujusmodi plenitudo, quae vires, non vasdrum capacitatem respiciat. Galenus lib. de curandi ratione per sanguinis millio nem cap. q. de s. lib. de plenituri, lim alibi. Sunt quis es,
graves , pigros , segnes, atque aegre mobiles referant , quibus neque bracchia , neque tibiae, neque manu , neque partes se ae pleni res videntur. Horum phaenomenum causas Galenum ad una guem noscere oportet. Vnde horum exordium. Pathema e go qua specie, qualitate, magnitudine , motu, tempore vianiat, expendendum: caulae indagandae , enectus numerandi.
Sed Galenus omni ratione , de in lagatione seposita, nullibi ea expressit, sed ad ignota per ignotius confugit ; assignando se licet pro causa plenitudinem quoad vires, quae res obscuris
Iaudamps vel res, sed stris utimur annis.
Non inficior Galenum siti saeculi sitis e Medicorum principem; sed huius saeculi magnates Philo phi,& Medici noceti sum habent , dicentes in ejus libris vana, & ridicula inueniari, omittis necessariis . In nostro neculo novam doctrinam a Sanctoriis, Feureis, Chaliveauti,, Barletis, Harueis, tiis, Willisijs, Marcassuis, Dy baris , Boyleis , Verulam iis, O tesijs,Gassendis, Glaubertis, Schroderijs, Eedericis Hosmanianis, pluribusque nostrae aetatis Philosi phiae, Medicinae, Anatomes, & Chvmiae Proceribus udivisset, & aperte demonstrasset ex Sanctorij statica causam, cur sese graves , pigros, stagnes, atque aeges mobiles aliqui se referant. De ponderatione insensibilis per pirationis sect. I. aph. i. docet cl. Sanctorius Si Medicus , qui praeest aliorum fanitati, sit siolum capax itaui nis , evacuationis se Vibilis, O nesciat quanta quotidie illorum
268쪽
ses simul unitae. Apli. vi. Si curus, ein potus unitu diei sit id ris Ebrarum, transpiratio infensibilis ascendere solet id pia ue o circiter. Aph. xxvI II. Illa νiventis conditis, dum sentitue orpus onerosim, qualido non est, pri r est, quam illa, dum sentiatur, quod o Hi. Aph. xx x. corporis viventis pondus est api vocum , simulenim stare σκης, corpra esse fulmonerosius, Ost' presentire t iorem, rice versa, corpus scilicet esse factum to levius , σβ Drariorem presentire. Alios aphorisinos legat candidus lector, qui ex Mecticina statica, & res iasione ad lia..eicomasti m mpnhendere poterit, cur aliqui sese graves . pigros, segnes, atque mobiles se reserant. Ex quibus
iatis clare pata preminumat Pori vires quid imitium
269쪽
Ιn quo demonstratur inflammationem Per immanes
venarum apertiones' non .curari.
Nflammationes, phrenitis, mania, magni morbi magna mole ad comin si eridum impetum emitti sanguianem clamant, ait cl. SQ lue dis quis thera uti sect. vi II. pag.mi-
λ sit s. ibidem 1 sic habet: . s in xui extrinus nisi plurimum sanguis prodes .
Nyna siniscitur comu niens,ufus. Misas remora. 2 ullum praesentius auxilium ibi, ac totis extraris sa ruis libris. AEquum est apud Galanistas sanguinem effundere pro iussa mationis curatione per sua revellentia, & derivantia. PapEt credunt enim isti uberrimos curationis fructus se e cerpere sat uinis effusionibus in propatulo propositis. Apager per truculentas venae sectionesaugetur inflamm tio, patiensques inanter yelad sepulchrum, vel ad minens H h a vi
270쪽
vitae periculum ducitur. Hoc patet unicuique a prae dich, G
lanicis libero,nullum tumorem fieri per fluxum qui talen . , utpote naturalem; sed omnem tumorem per congestionem fieri. Sit postulati loco sanguinis circuitus; certum est quaim sanguinis , lymphae, succineruet, chyli, aliorumque ii morum fluxus aliqua ex parte impeditur propter obstructio nem, ob quam sanguis, S praedicti humores aliqua ex parte congenerantur alicubi, & accumulantur, euidentissime sequi per venam sectam sanguinis subtiliorem, ac volatiliorem po
rionem educi, crassiorem remanere, quae dum circulatur,ob. structionem perreptat, eique accumulatur; quare, aucta o
structione, sit in aliis vasis compressio; hinc augetur tumor , idest humorum fluxus in praedictis vasis stagnat, ac imp
Secundo inflammatio est tumor, cujus mutationes sani cel res: hae eius essentiam constituunt. Rubor, febris, & dolor maxime pulsatilis, vel sunt effectus, vel caui, tumoris, hic, etiam si rubeat, non dicitur inflammatio, si mutationibus careat; has dicimus restitutiones , suppurationes, disruptiones, humorum effusiones e vasis: separationes , quod peregrinum est, gangraena, sphacaelus, aliaeque similes dicuntur. Dolorhon est de inflammationis quidditate. Suntquaedam inflatiam tiones, qu e a Medicis occultae appellantur, absque dolore patientes divexantes, di sunt i eripneumoniae , pleraeque i pleri ritides. Febris este Mus tumoris celeris motus, quae interdum non percipitur; sus t ergo febris, & dolor symptomata separabilia a tumore celeris mutationis. Is procreatur, suando aliquid restagnat, scilicet alicubi est infixum, estque in vase aliquo, vel meatu, vel insunibulo, vel inter labras alicujus pastis est coactum, aut aliter ipsi adhaeret, A sic morbum procreat.
In tumore tunc fiunt celeres mutationes, quae constituunt imitaminationem , quando ex fluido in vasis suis valde disiensis , partibusue quibus salijs stagnante, mox evanescere incipiunt partes fugitivae , tum acidas, tum alterius generis temperare 1blitae; unde acriores reddit , in te mutuo ii surgunt, sermes tationemque calidam ob partes fluidi Oleosas pressentes excitant svin paulatim naidum ita alterant, ut in pus vertatur, ει qui