장음표시 사용
61쪽
itur ι etenim communes materiae assectiones magnum ad operationes vitales animalium momentum asserunt: sed vereo eomnibus animalium pli nomenis enodandis sussiciant. At nescio quomodo sensationes internae, quq in cerebro fiunt, ex rugura, situ, motu, & alijs intelligi queant: an animalistus tum siMntanei, tum naturales ab anima manantes mente
mana comprehendi queant 8 Sic merito asserimus vim quadam architectoriacam, & proprias motuum leges nobis inc unitas 1 Creatore formis viventium esse indit s . Quod attinet ad spirituum volatilitatem, eorumque motum impulsivum, & irregularem; dico varios esse spirituum mo- tus in animali; vel enim est intestinus naturalis, & a spiritiabus temperatis a particulis crassioribus eos irretientibus,& i plicantibus sit; etenim dum natura pacare, & moderari imtendit spiritus volatiles, hos Obuallare debuit particulis ra Inosis, ne nimis impetuose moveantur. Vel motus spirituum est prs ter naturam , & irregularis, & hic accidit animali inflatu stater naturam, seu morbido ob particularum sugitiv sum exaltationem; nam ditaciais a particulis crassioribus producunt motum estraenem, & irregularem, & cito e corporae exhalant. Vel motus spirituum dicitur regularis, quia ii sunt sub animς imperio, & quoties anima vult musculum movere, toties illum inflat; quia toties dissipantur spiritus, di hic est motus ordinarius pendens ab animae arbitrio; ideo etiam cadit spirituum imperium, quod crepant. Anima imperat usa si iritu tanquam instrumento. Hinc asserimus comprehendi non polle, quomodo spiritus sint sub imperio animς. quomodo ipsis utatur , tanquam instrumento; intellige de Diritibus sumptis cum suo goncreto, sanguim videlicet , de
Concludit Hosmannus imaginatione concipi non m quomodo spiritus ad caput musculi excubet, ibique non fecit ac animal rationale motui praesit. Alios respiratiotus usus ab alijs Authoribus excogitatos lGgere poterit lector apud citatum Jo: Alph. Borelli, qui eos i concussis rationibus rei jcit. Alia dissicultas in calce remanet enodanda; an scilicet ania
ex inspiratione actis cra*sum et , eodem modo, quo
62쪽
ab aqua in pulmones immissa lacon um est parrem aera
posse per compressionem condensari, ut in sciOpeto alaemio, aut per pondus magnae molis alicujus alterius aeris incuniabentis, ut demotauariar a Neotericis . An condensari possit ab admixtione particularum heterogenearum mineralium. , aquearum, sulphurearum , Se ignearum , non planE com
Nonnullis arridet animal suffocari ab aere nimis densato. ab enluviis eleuatis a metallis sodinarum, vel a carbonum is sumis , vel a crassis vaporibus fovearum, in quibus cadavera , aut triticum sunt recondida ; quare in nis casibus aer ob notabilem densitatem suficationem inducit,non minus,
Sed perperam reserunt praedicitam suffocationem ad aeris densitatem, nam sumi car num ignitorum non condensant aerem, qui sua crassitie. adinstar aquq animal sutacet; cum ignem accensum , & flammam non extinguat. Neque aer valde vaporosius enecat animal, dum incoetan iloi, &su mois, citra sitffocationem respiramus. Ad singula suo ordine res mdeamus. Esfluvia in cryptis. subterraneis in 1bsIbribus causant animi deliquium ; idem dicimus de aere antri Agnani, vel quia nitrum deficit, vel ab lialitu quodam alieno abigitur ; nam tunc temporis i cerne flamma extinguitur, non item puluis pyrius, qui 'bnitri compositionem ardet. Fuligines sulphureae carbonunt is ardentium vitam extinguunt, inducendo stupiditatem , seu apoplexiam, Obitritendo nemorum principia originem habet tia 1 fibris iterueis, quς sunt vara excretoria glandularum corticalium cerebri, in ovibus succus nerueus segregatur .
Idem pristant halitus illi a cadaueribus , vel tritico et
Alij respondent m dictis emuviis mortem induci, quia sua virulentia spiritus vitales fugant,qui sunt pabulum sulphureum,
Nil mirum si venti pluviosi, & australes caput gravant.
auditum hebetant, aliaque causant symptomata ; haec comtingunt ob pravas exhalationes a ventis illis allatas, quq spiaritus animales conturbant, & capitis aeconomiam tedunt ruri
63쪽
Non tamen inficias eo, quod aer ob nimiam caliditatem raresaias, ut est ille hypocausti, ausores, & animi deIquia inducit; hoc, ut opinor, accidit, primo quia disiicile inspiratur, aer enim Iximit in tracheam , bronchia , & vesiculas pulmonis ob vacui fugam, cquod tanquam scholaiticorum semilium satis explosum pretiere led suo pondere. &elaterio, quq ob nimiam raritatem, seu ex)ansionem imminuuntur . Secundo asserimus ab aere hypocauiti seruido lipotimiis induci, quia nitrum ab igniculis in aere nidulantibus disii patur, ut Obstruamus in ignea Gle extincto, quia dum ilis radij stivi
piaedictum ignem illuminant, aeris vicini nitrum consumunt, unde illius sequitur extinctio. Si problematum Blutionem ad respirationem attinentium iuxta raostrum placitum Lector candidus aueat, consulat V Vil-1isium, aliosque celeberrimos experimentales philosophos, qui varijs experimentis illam plenius munierunt. Pro coronide eorum,quae hactenus dicta sunt, stibikiendumelle reor, non debere si uinem e vasis extrahi, cum in eo an malis vita consistat. Natura siquidem ad animalis conferuationem, in sanauine generando, & generatum conseruando miro utitur artiticior multae quidem, & varie in illius gens ratione exquiruntur conditiones; quae cum in febricitante corpore, aliisque morbis correpto deficiant, necesse est, ut alia quanto impurus . & non omnino perscctus gignatur. Inde est. ut in suo naturali statu , tam propter partium laesiones, quae ita hujusinodi artificio destituuntur, quam etiam propter morbo-Ωm dispositioriem , qua animalis vita necessario debilitatur . consistere non possit; ex quo sanguis causa est essciens ipsius yite. Tutius propterea erit, chylum, qui materia sanguinis est. vel ipsummet sataginem opportunis remedijs corrigere, & p riorem reddere, quam illum magno cum vitae dii crimine . e venis extrahere . In summa, securius omnino est morbos sine periculo, & lesione Vrorum curare , quam venae sectione, & sanguinis multoue, quae vires eneruat , & LUM.tus evidenter debilitat. CA
64쪽
EXPONUNTUR GALE NICAE RATIONES
A struentes in morborum Therapeia eductionem
Xaminaturus Galenescas rationes ἰcongruum duxi pauca haec anteas mittere, & Osielidere , quam allax sit methodus communiter usu recepta, morbos videlicet rsanguinis missionem curari . Et quamuis Omnes promiscuE Mediaci taliter taritudinibui curam adhibentes, Galenum iactent ii bere ducem ,& Praeceptorem; a tamen quq sit ipsius Galeni genuiana mens, non adhuc inter Interpretes conueniunt. Quilibet enim cui ita dicam ad siuiti,itua1 Gileaan citerPretatur. Et quando de in qua quantia
65쪽
tate, de quomodo, & quibus sit vena secanda, mirificE variant; quisque enim operatur , prout propria sibi pisantasia dictat, vel suggerit ingenium. Unde Variae, eaeque diue se prodierunt opiniones. Dicendum propterea est hujusim di methodum, ut incertam, & inconstantem nullatenus ecti am ectendam ι maxime cum varsis , diuersisque modis
Inter praecipuas argumentationes . quibus Medici , qui
phlebotomiam admittunt , persuadere nituntur sanguinis euacuationem praesentaneum esse remedium ad morbos e corporibus expellendos, ea recensetur; qubd hujusmodi rem dium vel ipse naturae instinctus nos edocet. Ad quod probandum exemplum asserunt ex Plinio depromptum , quilib8. cap. 26. naturalis historiae asserit quoddam esse animal fluviatile, quod Graeci Hippotamum , Latini fluviatialem equum vocant 2 quod ubi se praua assectum valetudia
ne sentit, . fluvio in litus prosilit, & acutum aliquid, vel
ex arborum truncis , vel ex arundinum cssuris ostendens , applicato ibi corpore, venam quamdam cruris vulnerat,quae vena evacuato sanguine, qui ad morbum ess andum est necessarius, plagaque limo statim occlusa, pristinam recuperat Lanitatem; sicque iterum ad fluvium, unde exierat, sal ti restitutus reuertitur.
Secunda ratio et aliquando natura crisim molitur per lo ras h orrhagias, cum utilitate, & tolerantia: quare recte Miserri potest a Μedico , qui est naturae minister , celebrari non immerito posse , pro morborum curatione , venae sectionem.
Tertia ratior v enae sectio plures assert utilitates t refrigerat videlicEt ltum febrilem, adest sanguinem in corde accei sum; ventilat fuligines, que sunt causa humorum putredianis; leuat , exoneratque naturam ea sanguinis copia , 'ua veluti sarcina premitur, ut facilius quod reliquum est c quar, & superet; sanguinis plenitudinem demolitur; pleniat inem particularem minuit; minum sanguinis irregularem corrigit; interiora pleraque mitigantur , ac dese ruescunt: haemorrhagiae ipsae siliuntur a minuuntur putridi, & prauiisci, ut residuum sacilius medicamini cedat ι excretiones
66쪽
antequam sub culini erum,nt: non respuunt venae Rissiliaram; nulla enim ad centrum a circumferentia reductioiaim inis est, sicut nec ad circumferentiam a centro; ebullitio interim humorum inhibetur ι revelluntur, seu auertuntur influetatium humorum ad partem contrariam a fluxi humores derivantur, seu euacuantur vias, ad quas inclinant; sila in inflammatione emitti sanguinem clamant iuppressa menstrua, & lochia ; l morrhoidas cohibitas per hirudines evacuat; vehementissimos compescit dolores; naturam nerat a cachochymia in vatis sanguifluis existente. Haec est rationum summa , quibus Gale ε pro sanguinis ed etione innituntur. π. . . r
67쪽
Pro Galenistarum opinione, circa vasorum sangui fluorum effusionis usum ,
Homas millis, Medicus alioquinio ge doctissimus, vulgari equidem pdixi, ansam praebuit Galenistis; dum ad
thera iam descendens, diuersis a smctae languinariae vestigijs cursu instituto, vela explicavit, novas , & ex ricas rationes ad sanguinis educti nem confirmandam detegens . Rati nes autem sunt hujusmodi. I. Ad phlebotomiam quod spectat; praecipui omnes cujusque saeculi Authores hujus mentionem seceruiat: quia apud cunctas nationes, utcumque barbaras , di incultas in usu medico semper fuit. Nec mirum; cum eius necessitatem natura ipsa iit rimis commonstrarit .
68쪽
lex diuina Circumcisionis rituri. quasi symbolum ejus,p
cipiens, innuere videtur, ingenitas naturae humanae impum tales per sanguinis missionem δliquatenus expurgari debere II. Ut sanguis pro vita tuenda , eiusque sunctionibus rite exercendis debite accendatur , particulas hujus sulphureas timsitas nitrosis ab aere aduentitiis proportionari oporteti in tiescunque igitur sanguis valde enervescens, de rares actus, in compage sua plurimum aperitur , di laxatur ; adeo ut sui. phur 1blutum in majori copia accend tur, etiam ad nitrum uberius hauriendum respiratio creberrima , & laboriosa ii Rituitur. Quod si hoc modo sulphur exuberans , efflagram do absumi, flammaque vitalis regulari nequit 3 proxima statim pabuli sulphurei minuendi ratio est, ut Gguinis r res icti portio quaedam soras erumpat. Hinc . non tantum in febribus, sed post vini potum, balnea, insciationem , ali que, a quibus sanguis valde turgescit , accidentia, auth morrhagiae sponte idccedunt, aut saepe opus est talis euacu tionis i ntaneae desectum per phlebotomiam suppleret . od autem hujusmodi tinguinis effusiones, sive per nat ram, sive per chirurgiam factae vulgo dicuntur calorem , sive aestum ejus compescere , reuera hoc istummodo agunt , quatenus pabuli sulphurei, velut olei partem subtrahendo, sanguinis accensionem diminuunt. III. Sanguis in quantum liquor sementativus etiam ad extravaiandum aptus est. Iste nimirum si quando heter Ineum aliquid, ac non miscibile latici ejus confunditur,t ar vini in dolio valde esto uescit , ac in vasis ad inco fruum illud excludendum ebullit; quod si quidem, nec sul agere , neque per diapnoen, urinam, aut alias extermin re mist , ipse sanguis sui portionem, quasi vehiculum, pro materia isthac foras ableganda, qua data via, excludit. Pro pter hanc rationem cuia ut quidpiam incoli gruum , ac ii domabile e massa sanguinea excernatur 2 diversimodae limmorrhagiae, tum in febribus, tum citra ipsas , varie contingunt; quq omnes, pro ut etiam illae, quibus sanruinis numia accensio deprimitur , a natura propter boni intenti
nem excitantur: quod autem secus frequenter eveniat, Variis accidentibus, & circumstantijs imputari debet. Ut pi G α rimum
69쪽
rimum vero circa haemorrhagias spontaneas criticὰ institiaras delinquitur, aut primo, quia singuis inter esseruescet dum emuxus modum nescit; ideoque in impetum concitus nimis exundati vel secundo quia vasorum orA semel aperta haud denuo statim conniverit , aut occludi possunt e vel tertib, quia natura excretionem singuineam moliens, eam per i a magis patentia , sed saepe incommoda facit ; uticum per pulmones, per renes , intestina , aliaque viscera haemorrhagia contingit; quae idcirco e critica in symptomaticam, & non raro malignam cedit. Aduertit Nillis, iatricem in quibusdam languinis emittemdi casibus, naturam imitari, in aliis eam excedere, & non
Taris prevarieantem regulare , aut reducere. Porro nonnulli extant casus, in quibus natura, circa excretiones sanguineas artis efficaciam longh superat. De singulis breuiter dia
- Primo igitur in quibus effectibus haemorrhasis spontaneae iuvamen conserre solent, si quando hae delicient, na dicina naturae pedis Iequa recte phlebotomiam substituit. Ita que si sorte sanguis oti sulphur ejus solutum nimis, &ey um supra modum accenditur , e vena secta pabuli istius inflammabilis quod superfluum , & perfidum est , effluet e
quin etiam sanguinis tumescentis immodicae, propter quo dam indomabile ei confusum , hac ratior dantur . Sancguinis igitur missio contra febres, tum continuas , quae a causa priori, tum intermittentes , quae a paroxysmis pr cedunt, commode adhibetur. Pariter item quoties evacu tio solemnis suppressa , aut humor a partibus externis r Percussus, aut subita pororum constipatio , aut crapula ν, vini eotus, aliaque hujusmodi accidentia, sanguini quat nus ei particulas heterogeneas impingunt tumorem n xium inserunt, phlebotomia remedium proculdubio praestantissimum erit. Secundo jurice circa sanguinis emissionem, non tum imitatur naturam, sed non rarb prscellit a quin etiam hanc laborantem, & errantem sirequenter subleuat , aut reducit. Si quando etiam sanguis velut impetu percitus, Versus par-xem aliquam cumulatim irruit ue ibidemque. aut statim ino
70쪽
dinate erumpit, aut assatim aggestus inflammationem parit 2
vena in loco remoto reusa, prstematuralem istam sanguinis fluxionem sistit, & non raro sanguifluvium, aut inflammati nem tollit; quamobrem in pleuritide, angina, peripneumo μnia, in sanguinis sputo, aut vomitu , cum iratura, aut luccumbit, aut quasi furibunda sibimet manus violentas insicere videtur, chirurgias anguinem alio revocans , & emittens, rem pene deperditam restituit. Porro I epenumero medicina naturam in sanguine essundeta do nimis prodigam, aut praeuaricantem cohibet, aut reducit; enim vero haemorrhagiae quaeque immodicae frenis semper, ac minime calcaribus indigent. interum in peste, variolis , &morbillis eruptis, inque febribus malignis, quandoquidem sat suis spontanee effluens plerumque malum portendit; idcirco in affectibus istis medicamenta singuinis eruptionem iis entia potius , quamvens sectio, conueniunt. Attamen e contra sangui fluvii a natura instituti casus nomnulli extant, quos medicina neutiqiram imitari, neque si sorte
deficiant, per phlebotomiam supplere potest. In febribus circa morbi crisin, scilicet post materiae pepasmuiri, hoc est ad si . cernendam preparationem, hemorrhagia spontanea, siquidem in tempore facta, phlebotomii cuicunque, cujus tempus optumum nescitur, longE pristat. Porro calamentorum,& haemo rho idum fluxus naturae instinctu eueniens longe utilior est , quam sanguinis missio in iis locis ab arte provocata. . Quo ad phlebotomiae uium, & eflectum VVillisius ait: priama, & communiitima phlebotomiae indicatio est, ut per hanc administrationem sanguinis copia minuatur.: & quidem ad plet horam tollendam, ac praecauendam hoc per 'uam vulgare remedium est. Unusquisque vel e plebe ad habitum corporis athleticum accrescens , abique Medici consilio venam scindi procurat. minimo rustici, & agrestes, sanitatis preseruanda ergo, & sibimet, & lumentis suis, semel, aut bis in anno Languinem detrahi volunt. Quamuis autem haec consuetudo apud
quosdam sui sanguinis proalgos, ita inoleuit, ut ob levissimam
causam, imo etiam ili nnunquam citra causam ullam mania sestam, venam aperiante attamen reperire est alios contra