장음표시 사용
161쪽
Ρn EssIONEM AERI s. 8 Itenti innatat , tum vero vas impletur. Sed quia , cum
Mercurius per orificium A C infunditur , directo lapsu in
exhaustus suit Aer hoc facto in ferrum guttatim demissum est oleum Caryophyllorum hoc in principio edidit flammam admodum parvam , conicam , sed quae modo ad tempus unius minuti secundi durabat , tum fumus oriebatur densus, sursum de- vestus , ct Varie agitatus; hoc tandem se lateribus vasis applicante , iterum vas pellucebat nihil mutationis passus interim fuit in indice mercurius. Ecce igitur oleum, quod in vacuo inflammatur , cum alia olea destillata nequaquam flammam capiant ex ejusmodi experimentis discimus , Physicam generalem vix posse condi , nisi specialis ex singularibus experimentis prius ab se luta erit : forsitan hinc qui omnia eYaminaret oleali 0e mod0 , plura deprehenderet
in vacuo ardentia. Experimentum 9. In Ferrum idemae ante cande sitim, fuit in aperto aere instillatum oleum raparum , quod extemplo flammamc0ncepit : tum subito recipienti immissum fuit , eductoque aere oleum raparum guttatim injiciebatur id in flammam non exarsit , sed in fumum mutabatur densum , qui cito ad recipientis fundum descendit , atque ejus parietibus adhaesit, odorem Vero ambustum spirabat :mercurius in indice stabat immu
quae in aperto aere tam facile flammam capit , in vacuo demissa in candens ferrum , non accensum fuit , sed sursum volitando , adhaesit , sublimati instar , superiori vasis operculo 'neque in Indice mercuriali ullum motum eXcitavit ; idem observavit quondam BDYLEUS: insuper HALES in riget. Stati scomburendo Camphoram in vase
clauso notat, eam nec Aerem generasse , nec abserpsisse pag. 1 3 Experimentum II. Alc0holis guttas aliquot affudi ad candens ferrum in aperto Aere , avolarunt hae illico flammam non capientes inclusi nihilominus ferrum recipienti , visurus quid in vacuo fieret : cducto aere in serrum guttatim effusum fuit Alcohol vini , id flammam n0n
concepit, sed dispergebatur per
totum Vas , latera Vasis tamen pura manebant , verum supra tabulam Aniliae omnis spiritus sub forma guttarum deciderat, mercurius in Indice motu tremulo agitabatur , vix tamen de-
162쪽
tubum quam plurimum aeris , tam inter sua interstitia, quam ad parietes tubi, intercipit ; ideo subtilissimum vi
scendens : ex aperto recipiente odor exiit Betens , ct ambusti quid spirans. Visis ita nonnullis oleis , eXplorare volui Sa-
Iinos Spiritus , ct quasnam in
Vacuo paterentur mutationes sedulo adnotare. Experimentum Ia Incluso recipienti ferro candefacto , eductoque aere , infusus fuit in ferrum Spiritus Salis Ammoniaci recens & sertissim iis , qui illic' excussus a ferro in vaporis formam ad latera recipientis siccum Salem volatilem deposuit , in tabulam Aniliae vero liquorem aquosum , subsedit mercurius in Indice notabiliter , qu0tiescunque guttae defluebant in ferrum verum postea adscendebat , ik satis cito : quod confirmat experimentum HALESlΙ sain Vegetabis Stati s , qui cum drachmam salis volatilis Ammoniaci ex retorta destillabat, observavit expansionem faetitii aeris fuisse duplo maj0rem quam naturalis aeris ad eundem calorem redacti , verum p0stea deprehendebat non futile generatum aerem, sed c0ntra naturalis aeris 2 cubicus p0llices fuisse
absorpto S. Experimentum T . In cande- fasti m ferri in Vacuo inclusum
demissus fuit spiritus Nitri , qui
illi e6 dissipatus suit, nullum tamen Vaporem aut fumum visibilem reliquit , nihil ad latera vasis adhaerebat , sed omnis cecidit in Antii se tabulam , nec
ull0 modo mutatus aut minus co
rodens quam ante deprehendebatur : mercurius in Indice stetit immotus. Agitata Antlia trans iit fumus per embolos cavos in AquZm , quZm penetravit: illibatus , fortis, acidum spirans, densus admodum quasi aut aquam secum vexisset, aut in ea con de niatus a frigore fui stet Experimentum 14. Exploratus fuit quoque spiritus Salis marini , atque eodem modo in Vacuo . ad ferrum candens affusus
est , excitatus fuit in recipiente conspicuus fumus , qui ct ad parietes ejus se applicabat , Va- se interim bene pellucente , Ca debat tamen postea omnis ad fundum & antliae tabulam, mercurius in Indice nihil mutationis subiisse visus fuit.
trioli in vacuo affusum fuit ferro candenti , abiit in fumum densum , assurrexit in glubos majores caV0s supra ferrum , is
quo non illico repelli P0tuit , ad recipientis latera propulsum fuit, eisque adhaesit: perpetu M
163쪽
treum insundibulum AB C, & aeque altum ac ipsum Va S, sumatur ; atque curetur , ut ejus corpus AB semper sit
concussiones supra mercurium Conspiciebantur in Indice , haud aliter ac si a re inconspicua vapulabat. Experimentum I 6. Lixivium Cinerum clavellatorum eodem modo stillatum fuit in candefactum ferrum in Vacdo , magno
cum strepitu Sal projectum fuit
ad latera recipientis, quibus adhaesit, in mercuriali Indice tamen nulla mutatio conspicieba-
Experimentum I . inclusit HU-GENIUS nigram fasciolam VRCHO , eamque Vitro ustorio cumbussit ; ex ea ingens fumi quantitas attollebatur , quae pede tentim decidebat tumque fasciola nequaquam mutata apparuit postquam vero admissus fuit aer, deprehendebatur CORVeria in cineres. Philos. Trans N. '
Adhibui in omnibus Experimentis indicem mercurialem, ut cogn0scerem , an eXpl0randum corpus ab igne in partes separatum , eas acquireret elasticas :la ec enim per recipiens distributae, aeris instar mercurium in Indice deprimunt: Videmus plurima corp0ra has elasticas suppeditasse partes, alia Vero n0n Drte quoniam alterius sunt indolis , forte quia majorem ignem , ut elasticae fierent , postulant. Corpora sunt firma &unita, quamdiu partes sibi proximae se se attrahunt cum Vero ope caloris aut fermentationis separantur a se invicem , atque ad aliquod recesserunt intervallum , incipiunt maxima vise se repellere , atque nituntur, a se recedere haec vis, in iis corporibus , tum vocatur Elastica aliquando ejusmodi partes dissicillime iterum ad se reducuntur , ct in corpus firmum
c0njunguntur ; aliquando id fit facilius ; vide NEWTONI Opti s , query 3O , 3Ι. hinc una ejusmodi particula non est elastica , sed plurimae simul sumtae , sese invicem repellentes mas iam elasticam constituunt. Non est hoc fluidum elasticum Verus Aer , qualis atmosphaeram constituit, sed prorsus ab hoc dis crepat plurimis proprietatibus.
8 FIALESII in Hegetabis Stati s, factum in p0mis , eX CO COR stat poma recipienti inclausa sibique commissa producere fluidi elastici quantitatem, que 48 V0-
lumina ipsorum pomorum adae-qH3t , cum a pondere atmosphaerae adhuc cum primatur . fuit ergo in ipsis pomis ad minimum 48 densius, atque in iis coercitum fuit
164쪽
84 Ex v TRIMENTA CIRCA plenum , ne collum BC Vel tantillum aeris recipiat. Hoc modo mercurius placide in UaS adscendet, aeremque lento adscensu suae superficiei pedetentim expellet. 1 Ati .XVIVase impleto, Claudatur orificium AC lamina vitrea AVig aliquantum conveXa, atqUe haec Operiatur Vesica, arcte
ligata funiculo per ceram ducto , sub inflexa margine oriscit vasis. Postea applicetur hinc inde Vola manus parti inferiori globi , qui tantopere ele Vetur, Ut remoto pulvinari , orificium B ingrediatur mercurium; tunc soluto nodosuit modo a vasculis mollibus &cortice molli: Sed quantas Vires etallicas excercet aer atmosphae-
Ticus , cujns quaelibet particula elasticitate sua resistit toti atmosphaerae ponderi sustinet mercurium in tubo hic terrarum adso. pollices Rhenotandicos nonnunquam , adeoque 48. densior
aer sustinuisset mercurii p0llices 3o X 43 m I 4 o sive ad Iao pedes, cui ponderi sustinendo nequaquam Vasa mollia in pulp0sa pomorum substantia sussciunt; quamobrem illud fluidum elasticum in pomis cum 48 densius est, debuit esse alterius indolis
quam aer atmosphaericus : Sed quaenam causa potuisset Aerem tantopere condensare in pomis pnon novi mortalium aliquem bono experimento ostendisse , se Aerem condensasse magis quam
volumen I 3 minus summa vi coegit. Quaenam causa est , quae in pomo Aerem adhuc triplo plus condensasset ὸ Non pondus atmosphaerae externae quare Vis attrahens vasorum id facere debuisset, sed haec vis an major erit ea , quam in suas partes exercet hoc est an partes Vasa constituentes , fortius attrahent eX-ternum fluidum , quam semetipsa ut c0haereant dubito valde , nec id unquam huc usque observavi : verum vasa mollia p0morum parum cohaerent, hoc est parum partes se mutuo attrahunt adeoque vis interna non datur , quae Aerem tantopere condenset : idcirco alia est ind6les fisidi elastici a
combustione , fermentatione , aliisve causis producti , quam Aeris atmosphaerici : Deprehendi quoque aliquando instituens experimenta in suido ejusmodi elastico ex farina ct floribus Cerevisiae
maj0ri quam atmosphaeric0 pressum , cessisse in spatium triplo
minus quam ante , cum almosphaericus Aer tantum in volumen duplo minus abiisset, contra
165쪽
PREssIONEM AERIS. 8s nodo ligaturae, mercurius suo pondere orificium aperit,& libere exeundo Vacuum facit. Quando vero in globo ea ponenda sunt, quae mercurio operiri nequeunt, aut ab eo dispergerentur, veluti sunt liquores, tum haec immittuntur Vasculo A; Vel si quae sunt, quae in illo suffocarentur, ut sunt animalia, solemuS tantum aeris in collo A D relinquere, quantum Vasculo, vel an mali includendo sufficiat. Hic enim aer vacuo facto, dilatando se in cavitatem magnae sphaerae adeo rarest, ut sit, quasi non adesse, liceat ita loqui) nam revera propter maXimam raritatem nullum eoruni effectuum impedit, quos obserUare Voliam US.
Si vero pisces in globo ponendi sunt; aer relinquitur, nec globus omnino Mercurio impletur, sed tantum aquae illi in unditur, quantum facto vacuo, stando supra cylindrum Mercurii implere circiter dimidium globi possit,
unde pisces ibi se movere atque natare qUeUnt. Cum vero aliquando includere Voluerimus par a ani
malia, ut hirudines, lacertas, & similia, cum his simul
aer impletus fumo Sulphuris sticum minime esse Aerem verum, plus resistit compressioni, quam quamvis ipsi utcunque anal0gum .er purus , ut invenit MALEs sit. in Heg. Stati s pag. a 28. Prae- Si quis vero desideret plurima terea hoc fluidum elasticum , quod- Experimenta in Fluido Elastico eumque fuerit, est praesentissimum ex c0mbustione , putrefactione, Venenum animalibus, neque quid fermentatione, effervescentia, ex- magis respirationi noxium datur; pl0sione oriundo, c0nsulat BoY- est autem Atmosphaericus Aer LEUM in Relat. inter flammam pr0ductae vitae idi respirationis O Aerem , in Continuat. Exper. saluberrima causa. Sed ct flui- Pl co Mech. Sed imprimis HA- dum elasticum factitium extin- LESIUM in Vegetabel Stati s :guere selet omnem flammam om- Quaedam alia videri possunt apud nemque ignem; quem tamen op- MARIOTTUM in Libello de time alit Atmosphaericus aer ut Natura Aeris: & apud Cl 's GRA- alia praeteream plurima , quae VESANDIUM in Elementis Hy- omnino suadent, fluidum hoc Ela- fices.
166쪽
86 TYPERIMENTA CIRCA immisimus exiguam vitream, sed solidam sphaeram, &striatam , quae dum vacuum sit , hydrargyro innatat, T, a. clauditque ostium C tubi ita , ut haec animalia in globo maneant, facilius Ue observentur. Haec omnia annotasse forte alicui superfluum videtUr, sed qui in eXperimentis capiendis optime versati sunt,eX eXperientia iciunt, propter usum materialium instrumentorum difficultates dari, quae in periculis faciendis Occurrunt, atque iis impedimento sunt, hi non modo non spernent has minutias, verum gratissimo eas accipient animo, dici enim nequit, quantae sint utilitatis, quantaque temporis jactura , iis cognitiS, evitetur.
Tintinnabulum lonat in vicus et elut iu
intinnabulo loco pastilli eidem silo appenso, facto-
qUe Vacuo , globum magna Vi Concutere incepi
mus, auditus fuit sonus ejusdem toni, ac si in globo aernaturalis fuisset , vel si aliqua fuerit differentia, haec
profecto observari non potuit. Verum in hoc eXperi mento desideraretur, ut instrumentum sonorum quod fieri nequit nequaquam cum Vale aliquid communicaret, alioquin enim affirmari non potest, utrum sonuS sirmetur ab Aere rarissimo, Vel an ab aliis exhalationibus mercurii in Vacuo, aio vero a fragore ictuum metalli, quem vas per silum recipit, & per consequen S, quem etiam recipit aer eXternus, illud ipsum ambiens. Meditati itaque fuimus ad hoc experimentum aliquo cum pneumatico instrumento faciendum, ut pote quod non ab ictu, ut tintinnabulum, tremorem concipit, sed ab impetu, quem aer in egressu facit. Quoniam vero disia
sicillimum fuisset , si non penitus impossibile, ejusmodi instrumentum ilψi includere vacuo, quod ope mercurii
167쪽
excitatur: in animum induximus illud vas immittere,
cujus aer per attractionem educeretur, quemadmodum nuperrime summa felicitate inUenit Boyleus in Usum truelionem. suorum optimorum S nobilissimorum eXperimentorum, inter quae hujUS etiam meminit , Verum defectu idonei artificis, qui machinam componeret, in praXin non VO-cavit. QamViS autem hoc modo Vasa non tam perfecte Vm melia evacuentur, qUam quidem mercurio, nihilominus aer adeo rare fit, ut eX manifesto discrimine, quod in illiS genti titi, effectibus apparet, qui re era ab ordinaria pressone aeris pendent, satis facile deinceps judicari possit, quid in is
perfecto Vacuo contingeret. ΝOS quae ObservavimuS, me- disserunt moriae prodemUS testantes no S haec potius memorare ut modum indicem US , quo hoc eXperimentum sacere aerisatte-
proposuimus, quam Ut affirmemus id successisse, & abs it tinemque errore; dici enim modo potest, no Sid potiri S incho-Pr enseχ-asse, quam absolVisse. perivrentum Fieri fecimus parvum organum pneumaticum
Unius tantum tubi, cum folle in pede , qui hiabat in fistu- .lam, perquam aer eli pellitiar, sed quae erat magnitudi-TAh.nis hujus basis BC. Clausimus deinde hoc organum in XVl I. pyxide aenea F , atque intromisimus per parvum ori 'g' scium G , manubrium HI, quod positum erat supra fulcrum vel columnam KL, postqUam insertum fue-ν - .rat annulo M, qui cum Virga ferrea serruminatus erat. Transibat haec virga per utramque follis tabulam, quam recurUis eli tremitatibus ita amplectebatur, ut moto hinc illinc manubrio, modo una , modo altera tabula aperiretur & clauderetur, atque ita aer in tubum dirigeretur. Insuper sumsimus frustum tenuis corii in medio perforatum, per cujUS foramen transmisimus orificium G, cui deinde corium stricte alligavimus : tum marginem corii
do aeri viam praeclusimus , & propter mollitiem ac flexibilitatem corii, motus ad manubrium huc illuc libere pellendum requisitus dabatur. Omnibus ita compo-
168쪽
sitis , & beneficio liquefactae misturae obturata junctura operculi g, incepimus educere aerem eX pyXide ope Antaliae Pneumaticἴr; cujus cochlea inserebatur orificio operculi N. claudendo ad singulas emboli agitationes episto-mium O, ne cum eX pellitur per ValVulam P quod repetendum est ad singulas emboli attractiones) aer eandem
pyxidem ingrediatur, atque irritum reddat laborem e X peri- Iudi tu cu mentatori S. Post multas emboli reciprocationes , quan-ptu ut sis superstes aer adeo rarus evaserat . ut corium orificii, Gambu omnino in UaCUUm intraret, S cum Vis robultillim 1 ho- in Ose. minis non sussiciebat ad educendum embolum, incepimus huc illuc mo Vere manubrium, atque pressimus rarissimum Sonus m ga- aerem per illi S fistulam. ut sonum audiremus. Sed ut verum m Wδω fateamur ne minimum quidem audiri potuit discrimen interraso in aere hunc illumqUe, qUI In eadem clausa pyXide aeriS natura- naturali, lis plena eXcitabatur, imo ne quidem inter illum , qui ede- ti bivis batur, cum aeris maXima quantitas ope ejusdem antliar
ebit re sis in pyXidem impulsa fuit. Hinc dixerunt nonnulli quasi V. - j jocando) Vel aerem nihil ficere ad sonum, vel eum in
risio sibia quacunque sui conditione sonum aequaliter producere. ne praestequi pigura . Tab. XVII. repr esentat valvulam P pro e Xicum tu ueris , qui successive cavitatem antliae ingreditur , maj
Experimenta , quae hic a Florentinis philosophis traduntur, senumque in vacuo superstitem probarent, non Videntur tanta accuratione capta , ae desiderari posset : magnus comp0situsque instrumentorum apparatus , plerumque vitiis obnoxius , hos perspicacissim0s caeteroquin vir0s illusisse , & in errorem conjecisse vero simile est. Abunde hac tempestate constat ex plurimis de Suno factis periculis , campanam ct quodcunque aliud sonorum corpus in Vacuo inclusum, nequaquam sonare , utcunque pulsettar , agiteturve : ut Vero hoc experimentum rite succedat , sedulo cavendum est , ne recipienti inclusa campana motum suum cum ipso recipiente , ullave ejus parte communicet, tum enim edu-
169쪽
PREssIONEM AERIS. 89cto omni aere nullus percussae campanae audietur semis. Cum cani-pana primum recipienti immittitur, attendatur ad soni intentitatem , quam pulsata edit; tum aer recipientis rarefiat parum , illico decrevisse intensitas observabitur , imo in singulis majoris rarefactionis gradibus intensitas seni minuetur, dunec tandem pr0rsus percipi nequeat. E contrario campana includatur firmo recipienti metallico, in quo condensetur aer , manifesto senus increvisse audietur, ct quo Rer magis condensatur , eo etiam clarius percipietur campanis sonus : Non sunt haec subtilia experimenta , non magnam postulant dexteritatem, sed sunt facillima captu, ct ideo ab omnibus, qui modo aliqua dexteritate praediti sunt, cum iisdem effectibus, qu0s hic ex propria memoravi , tum es ali 0rum experientia, observat
Circa operationem Magnetis tu Ca uo. Alligata acus eidem illo tintinnabuli, admoto extrinia secus magnete, attracta fuit ad eandem distantiam, ad quam attrahebatur cum globuS aere repletus fuit. cuo ad eandem dii lau-
Iii Dissertationibus Pissicis nuper a me editis demonstravi quoque magnetis actionem in ferrum este eandem, sive magnes inclusus fuerit recipienti vitreo , ex quo Aer educitur , sive ferrum in Vacus fuerit' aut magnes & serrum simul vacuo includantur : transit igitur magnetica Virtus per vacuum aeque ac per corpora selidissima absque decremento , veluti in memoratis dissertationibus fuse plurimorum eXperimentorum ope exhibui. Si eruditissimus S TURMI Us hoc Florentinum vidistet observatum , dubito, an quidem unquam aeri, tanquam causae, magnetem ad serrum pellenti , phaen0mena maSnetica adscripsisset.
170쪽
RXPERIMENTUM. De adsensu idorum in cavitatem tu lorum sub
tilissimorum in vacuo positorum. Opinio ali- πnter effectus a pressione aeris oriundos etiam ab aliqui- I bus recensitus fuit adicensus fluidorum in canales te- uidorum nuissimos, illis impositos. Hi enim arbitrantur, tenuisiam tηb'F β simum aeris cylindrum. Qui cavitatem canalis ingressuSE sectum premit si pra aquam, minorem pressionem CXercere pro- pressionii pter resistentiam, quam in descensu magnus contactus ad 6 superficiem angustissimi canalis internam produc in Cum est 'm'd' contrario judicant, aerem libere premere magnam siper uis ficiem a JUN Circa tubuloS circumfusae , atque in eam As talis ad- Orum sta Vi Operari, adeoque tanta in tubulos adscendit MVRjδ aquae copia, Ut hujus momentum graVitatis, simul cum debiliori pressione aeris in cavitate, aequilibrium faciat Cum momento aeris eXterioriS. Ut autem cognoscere mUS, an hoc ratiocinium Verum foret, in Vestigare Voluimus, qualis sequeretur in vacuo effectuS. Fuit igitur praeparatus solitus globuS , quemadmodum eum componendum esse monuimuS , cum pisceS erant immittendi, hoc est implendo aqua mediam superiorem partem. Huic immersus fuit tenuis limus tubulus AB, Utrimque apertia S, quem trajecimus per globulum Vitreum CaVUm , quo cum ipsum misturie ope conjunximus, & ita ComposuimUS , ut perpendiculariter a line insisteret.
Clauso deinde orificio AC, ut supra dictum est , ficto
que Vac UO, retentaque aqua circa dimidium globi, tubulus mansit erectus supra aquae superficiem, eminenS supra globulum , a qua Vero conspiciebatur in C. De inde digito clatiso inferiori orificio Vasiis , ne aermaus, . accedenS illud depleret, apertum fuit orificium AC,
tubo ek tutat viderem has , an aer ruendo supra autiam . hoc ὸ helhQ.magno S Violento Impetu aliquam Variationem pri-