장음표시 사용
131쪽
h Comprobatum est ex observationibus plurimorum Phil0sophorum, mercurium in tubo supra Terrae superficiem elevato, ad minorem suspendi altitudinem, quam in ipsa superficie, posito eodem tempore & loco , quo experimenta capiuntur contra , merclirium altius in tubo , profundis immisso Ddinis, haerere; ex quo sequitur mercurium in Ddinis a majori copia es p0ndere Aeris , in locis vero altioribus a minori Aeris quantitate ct pondere premi. H0c cognito quaesitum ulterius fuit, quantum in tubo ad aliquot elevato pedes descendat mercurius; ct quaenam hujus descensus detur differentia posito tubo ad maj0res altitudines ὸ Operae pretium erit observationes varias vidisse. PERIERI Us altissimum montem Arverniae , μν de dome Vocaism, adscendit, qui secundum MARALDI in L l. de P ad. R . . I os est 3Ιo hexapedarum supra maris superficiem, in ejus Vertice suspendebatur mercurius ad altitudinem a3. pollic: a linearum, cum ad radicem m0ntis mercurius steterit ad a6 pollices 3 lineas. viri P AsCAL Traite d'equilibre des liqueurs pag. I 8O. ubi plures observati0nes captae in turre, Noylredame, appellata, urbis Claramontiae habentur.
Cum To I NARDU s in ducatu Aurelianensi ad altitudinem goo pedum adscenderat , deprehendit mercurium in Tubo descendisse aes p0llic.ROHAULI Us in altitudine a I 6 pedum vidit mercurium descen
In Turri St. Jacobi, quae Parisiis est, experimenta a variis capta exhibuerunt in altitudine 148 pedum mercurii descensum p0llic.MARIOTTUS primum observavit mercurii altitudinem, cum esset
ad imum cellae observatorii Parisini, tum adscendit 84. pedes, quo mercurius descendit paulo plus 1 l. lineae p0llic. iterum deinde adscendit 84 pedes, quo rursus subsedit mercurius paulo plus quam I lineae Tandem iterum adscendit 84 pedes, iterumque depressior
evasit mercurius I lineae CASSINUs in Provincia ad littus marinum mercurium 28 pollices altum animadvertit , tum vero montem adscendit , quem mensurando invenerat Io O pedes altum, in cujus vertice vidit mercurium descendisse I 6 lineas. Aliam observationem fecit in Arvernia prope urbem Claram0ntiam , ad cujus radicem mercurius suspendebatur 26. p0llic. 3 lin in altitudine 2 hexapedarum haesit mercurius ad a6 , Y p0llic. ad 15o hexapedas fuit mercurius 25. pollic. altus
132쪽
sa ADDITA MENTUM. altus, ad .soo hexapedas Videbatur 23 4 pollic. quar est observatio
Perierianae simi lis. DE LA HIR E in m0nte Vocato Clari et Provinciae observavit altitudinem mercurii 26 pol l. 4. lin. deinde in littore marino fletit mercurius ad 28 pollic. a lin. est montis altitudo a hexapedarum forte auer , ut est in rei'. de V cad. RO A'. III a. CAss1NUs in Collisure n0taVit altitudinem Barometri 28 pollic.quae ad pedem turris Massanae erat a 5 V, p0llic. est vero haec altitu-d0 397 hexapedartim.
Observavit quoque prope urbem T lon, adscendens montem Nostre Da ne de la Gai de V0catum , mercurium fuisse ad altitudinem 28 p0llicum ciam Vero ad certum locum pervenerat, stetit mercurius ad ar pollices 8 lineas: in cacumine montis descenderat me r. cutius 16 lineis erat vero haec altitudo I 8 hexapedarum es a pedum idem libellando terram prope Meudou deprehendit in tubo elevato 85 hexaped. a. ped. mercurium descendisse 6 lineas.
PICARD Us observavit in monte M. Michaelis ab arena usque
ad indicem horologii in templo , hoc est ad altitudinem 64 hexapedarum mercurium descendisse 4 e lineas.
VALLERIUS accuratissimas in Suecia observationes instituit, seque in cupreas fodinas descendendo , quam adscendendo montes, usus pede Sueco pro sua mensura, quae secundum PIC ARDUM in Ou-υ, V. de Me . de Diad. Ros'. pag. 366. est ad pedem Parisinum , uti 6 8 ad 7ao. praeterea pes Suecus dividitur in io pullices, &quilibet pollex in Io. Iineas. Ad 0ram Fod inde deprehendit mercurium stetisse ad altitudinem a4 pollic. ct jgs pedis . deinde descendit in fodinam 45 hexapedas , tumque suspenὸebatur mercurius ad 24. p0ll. 7 lineas. porr0 descendit ad 45 hexapedas suecas; eratque mercurius ad 25 poli. Recos, adesque adscenderat 3 lineas. Ut
certior de accuratione harum observationum Dret, adscendens eas repetiit: cum enim ab imo adscenderat 3O heXapedas su ecas, mercurius rursus descendit a lineas ' iterum adscendit 3o hexapedas, &mercurius rursus descendit a lineas; tandem adscendens 3o heXapedas descenderat quoque mercurius a lineas , suspensus nunc ad eandem altitudinem ac ante institutum experimentum. Postea adscendit ipsum muniem fodiniae adjacentem , cumque in ipso pervenerat ad altitudinem Is hexapedarum sue earum , fuit mercurius I linea depre si or , . adscendit rursus Is hexapedas, ct mercurius iterum descendit I lineam: tandem ipso adscendente a 2 hexapedas, descenderat mercuritis I 4 5 lineas su ecas, adeoque in adscensu sa hecia pedarum descenderat mercurius 31 lineas suecas. Postea
133쪽
Postea ANDR.CRLs I Us in argentiladina Satana Sueciae septem mil- Iiaribus ab Upsalia idem periculum repetiit, juxta limen putei erat altitudo Barometri 3o-U pollicum Suecorum, deinde, cum Baru- metro descendit ad profunditatem 636 pedum, ubi mercurius obse vabatur so p0llic: inde iterum adscendens deprehendit ad oram fodinae mercurium ut ante ad 3O pollicum. Postero die ad balintempli urbis Salae erat mercurius suspensus ad 3O ,hra pollic: ad altitudinem vero I 45 ped: in turri illum observavit ad 3o Y pollic.HALLEYUs adscendens montem Snowdon altum Ia o ulnas
Britannicas, mercurium descendisse deprehendit pullic:
DE RHAMUS monumentum Londinense adscendendo ad altitudinem 8 pedum, mercurium Y p0llicis descendisse vidit: cumque pervenerat ad I 64 pedes, descendit mercurius j, pollicis. NETT LETONUS ad radicem Turris Templi Hallifax notavit mercurium stetisse ad 29 176 6 pollic. qui in altitudine Ioa pedum subsederat ad 29 b Ad fundum ladinae Carbonariae prope priorem l0 cum erat ad 29 i pollic. Verum ad ejus oram, hoc est I4o pedes altius, erat ad 29 j pollic. Ad fundum alterius fodinae erat mercurius ad 29 pollic. ad altitudinem 236 pedum erat 29 j p0llic. Ad pedem montis erat mercurius 29 3 p0llices altus; ad apicem, altitudinis scilicet ara pedum , erat 29 jε, pollic. Ad pedem montis Hallifax mercurius erat ad 'o pollic. ad verticem O pedes altum, suspendebatur
Haec prodita sunt in MARIOTTE RHai de Ia Nature de P Air; U His de U Acad. R . AR . Ι O5, Ι Ι a. 9 Philos. Tranis. M. 229. 236. 288. Quoniam in urbe Trajectina altissima erecta est Turris, hisce opportuna observationibus, eadem repetere pericula conatus fui: Adradicem Turris mercurius in tubo erat elevatus ad altitudinem 29poll. I, lin: Rhynland : adscendi tum ad altitudinem 8a pedum, fuitque mercurius ad 29 pollices lin. plus aliquid . Ulterius adscendi 43 pedes, ct mercurius stetit ad 29 pollices: tum porro ad scendi 91 pedes, ct suspendebatur mercurius ad a8 poli. II lineas. Ulterius adscendi 86 pedes, atque mercurius stetit ad 28 pollic. Iolineas: Descendens vero ad radicem deprehendi eandem mercurii at titudinem ac ante r adeo ut elevato tubo 3oa pedibus, mercurius
descenderit 3 lineis pollicis. MULI ERUS prodidit in Collegio Experimentali a se institutam hanc observationem : cum ad pedem Observatorii mercurius suspendeba-
134쪽
tur in tubo ad a pedes, 3 poli. a lineas, observatorium adscendit, in quo ad altitudinem 156 pedum: mercurius videbatur modo ad a pedes, 3 pollices, IV τ lineas: p0stea superaVit locum i Oo pedes altiorem , in quo fuit altitud0 a ped: 3 p0llic: l linearum. Totidem igitur conspirantibus observationibus in italia, Gallia, Britannia, Suecia, H0llandia , Germania captis, dubium superesse
potest nullum , quin elevato Bar0scopio ad altiorem locum mercurius descendat, eodem ad depressi 0rem demisso l0cum , mercurius a majori p0ndere atm0sphaerae aereae pressus adscendat. Si has omnes examinemus observationes, ex iis liquet diversam Atm0sphaerae altitudinem aequilibrium cum p0ndere -Y pollicis me curii in tubo fecisse, quo J ut ictu oculi conspiceretur , ecce in Tabellam conjectas eas altitudines Aeris, quae secundum Aut0rum ob- , servationes mercurium in tubo linea una, hoc est jzp0llicis alti0rem humilioremve reddiderunt. Secundum To IN ARDUM 6o pedes Paris I Lineam dederunt. ROMA ULTUM II.
NETT LETONUΜ 8s ped. Brit. A pol. Nos TRA OBSERVATA 8a j ped. Rhyni. - p0ll. NULLERUM Ia 8 ped. dederunt I lineam. Quae disserentia altitudinis atm0sphaericae aequilibrantis cum pondere mercurii unam lineam alti a variis pendet causis: Ν0n enim in eodem terrae loco atmosphaera peque gravis semper existit, ut varia in Barosc0pio mercurii altitudo probat. Quamobrem quo gravi0r est
135쪽
atmosphaera, eo aerea columna, cum mercurio sequi librans , brevior erit : c0ntra, quo leVi 0r est atmosphaera , eo longior aerea desideratur ad idem cum mercurio aequilibrium columna: adeoque in eodem loco diversis temp0ribus capta pericula inter se discrepabunt: omnesque causae, quae Baroscopio mutationem inferunt , etiam simi ibus , ac hic tradidimus, observatis adducent disserentiam. Uerlim praeterea hic c0nsiderare op0rtet, omnia Terrae loca, 'Vibu 3 captae sunt obserVationes, n0n aequaliter a Terrae utr0 abesse nonnulla sunt manifesto alti 0ra aliis; si proi e Terrae orbis undiquaque ab Aere fluido in modum si h pro ambiatur, minor Aeris c0pia locis altioribus, major hu 0ribus imminebit: rarior igitur, quia minus pressus, prioribUS densi 0r Aer, quia magis compressus posteri0ribus locio IncUmbet: altior proinde aerea columna sit oportet,qua: in altioribus locis cum eadem quantitate mercurii aequi librat, quam in humilioribus locis quia autem ex plurimis experimentis constat Aerem , prout est ad Terrae si perficiem , vel non multo densiorem, attamen utcunqNe rarefactum , habere volumen reciproce ponderibus c0mprimentibus prop0rtionale, satis facile ex uno alterove observato determinari potest, ad quam nam altitudinem supra Terrae superficiem aereae c0lumnae longitudo p0stulatur, quae aequi libret cum linea mercurii in tub0 de quo videri possunt MARIOTI Us in
T, Matu de aere memorato , t Um GREGORIUS in Asron. Phyf. Lib. prop. 3. HALLEYU S in Phil . Trans. N S. I 8 I. Cum vero non raro in Physica observamus, propter causarum &circumstantiarum multitudinem, calculum Geometricum non respondere phaenomenis accuratissime, simile qnid hic obtinere videtur, quod experientia clarissimos GALLIAE Geometras docuit, quo tempore in mensuranda terra occupabantur; adscendentes enim altissima montium juga, ct altitudinem mercurii in tubo notantes,c0mparantesque CHm ea, quae Parisiis dabatur, aeris raritates multo majores in altioribus locis , quam quae ex regula tradita fluere de beret, deprehenderunt : Quamobrem elasticitas Aeris superioris major esse Videtur, quam quae prope Terriae superficiem datur, de his videatur CAssI NI in s. de V Acad. R . A'. I O5. Incertum ver0 est, an haec Aeris altioris major elasticitas oriatur ex Vap0ribus aqueis, exhalati0nibusve , quae plerumque adscendunt in supremas aeris regiones, quoniam ostenderunt nonnulla eXperimenta . Aerem Vaporibus aqueis impraegnatum calefactum vires elasticas acquirere maximas: an Ver0 Aer superior sit puri 0r inferi0ri, adeoque vires elasticas majores exerceat, quam ille, prope Terrae superficiem, adeo
136쪽
inquinatus vaporibus: de hac controversia conserri meretur IURI-NUs in Appendice ad Varenu Geograph. pag. a I. premitur Vero utraque sententia dissicultate hae, quod SCHEUCHZERUS in Itineribus AD pinis ad diversissimas montium altitudines pericula in aere diversissimo Niens, hunc regulae, quae volumina ponderibus comprimentibus recipr0 v proportionalia ponit, accurate satis resp0ndere animadvertit, uti constat ex Philois Tranis. M. 344. Quamobrem Aer superior non magis elasticus viam inferior, nec alterius indolis vidcretur, antequam igitur hic aliquiiu determinetur, totum hoc neg0tium majori cura examinandum erit.
137쪽
INSTRUMΕΝTORUM VARIAS OS ΤΕΝ-DΕΝTIUM MUTATIOΝΕS, QUAE IN STATU NATURALI COMPRESSIO ΝΙS AERIS CONTINGUNT.
Eligatur tubus vitreus tam aequalis, ac inVeniri potest, Tha. X aliquanto largior calamo vulgari scriptorio, inflecta- Fig. I. tur sicuti A B C D, ita ut ejus ambo crura AB, CD stant 'tinum sibi parallela, & longitudinis fere illius, quae in figura re-
praesentatur. Haec crura accuratissime dividantur in gradus, ita ut termini decem graduum aequalium in utroque
tubo sint ad libellam: quod ut melius fieri possit, quam
Ope parVorum globorum encausti, cuilibet tubo extrinsecus agglutinari poterunt duo frusta chartae pergamenae, minutatim & aequalibus intervallis divisa in gradus, quae propter pelluciditatem Vitri trans p reant observatori inspicienti. Cruris CD orificium D sit dilatatum in formam tubae, crus B A communicationem habeat cum uno Vel pluribus similibus globis E, F, cavis, qui multum aeris Capiant , quorum eXtremus desinat in rostrum longissimum GH, quod ut ad lucernam claudi possit, sit productum usque in ultimam tenuitatem. Infundatur ali-qUantum mercurii per orificium D, qui, quoniam Vas Utrimque est apertum, & crura AB, CD ejusdem cra3- sitiei, in utroque crure ad libellam se disponet, uti in I,
Κ. Instrumentum ita praeparatum deferatur ad basin turris, ibique relinquatur per tantum temporis spatium, Ut aer internus ejusdem temperiei evadat cum aere ambiente, tumque subito admota eXigua flamma in H, sigilletur maxima celeritate rostrum H, ne aer globorum a
138쪽
Observationes tu i tu huius trium se
novo sanam 33 accedente calore alteretur. Quo facto, sit quis in supremo turris, qui fune instrumentum attollat, attamen inprimi S commendandum est, funem instrumento esse alligandum , priusquam rostrum claudatur, atque in turrim elevetur machina; haec deinde ad summum verticem sublata ponatur in plana superficie, quemadmodum erat ad basin turris. EXaminata dein ope accurati Thermo metri aeris superioris temperie, illaque deprehensa eadem ac fuerat aeri S inferioris, obser Uetur, Cum
prius ad basin turris Mercurius erat ad libEllam IK, invertice superficiem I sensibiliter deprimi, veluti ad L, &1uperficiem K tantundem adscendere , ut ad M. Quod accidit, ut dicitur quia aer inferior sublatus in altum in globis E, F, exercet supra I pressionem sortiorem &Violentiorem , quam aer superior, qui superficiem K non
tantopere premit.Meminisse oportet, quamlibet vel minimam caloris &frigoris disterentiam, quae inter Aerem superiorem & inferiorem datur, superficiebus horum crurum AB, CD, inducere posse errorem, & aliquando essecturn contrarium Ostendere, quam a solis viribus diversi pressionis aeris exspectaremus. Est enim hoc Instrumentum species Thermo metri aerei, qUOd a minima aeris allectione mox etiar Quando hoc eXperimentum instituere apud animum statui-mUS, eligatur tempUS matutinum circa Auroram, aut cum
cpsum nubibu S sit omnino tectum, ut aer superior & inferior sit aequabiliter, quantum seri potest, temperat US Praeterea animad Uertendum est , ne multum temporiS in ter primam observationem , quae ad basin turris, & secundam , quae in Vertice instituitur , intercedat; notandum quoque, ne quis pro Ximus sit instrumento, nisi cum gradus sunt observandi, quod cito seri debet, & animam retin Endo, ne haec eissata globos calefaciat: ideo quo hi ex vitro crastiore sint consecti, eo melius adversus impressi Ones eXterni aeris defendent interiorem.
139쪽
Omnes hae minutiae diligenter quoque sunt observandae in usu trium sequentium Instrumentorum, non minus praecedenti sensibilium, & iisdem erroribus subjecto
Sit vas vitreum AB capacitatis circiter quatuor libra-Thn. Xrum, quod habeat rostrum CD apertum. Huic im- Fig. a. mittatur tanta Mercurii copia , quae tegere positi eXtre- S cμ dummitatem C tubi gracilis EF, tubus habeat longitudinem in dimidii cubiti, sit utrimque apertus, sed ius oblique in E, sed rotunde in V. Hic in gradus divitus immergatur in Mercurium GH, apertum reliquum spatium circa os A obturetur mastiche Vel alia mistura, quae aerem retineat. Vas hoc modo praeparatum deseratur ad basin turris, ibique relinquatur, donec aer internuS sit aeque calidus ac externuS, tum sigilletur rostrum, atque Ope funis tollatur in verticem turris. Postquam impositum E furvo erit plano, deprehendetur Mercurius in tubum ad ali- ηδ ' quot gradus, veluti ad J, adscendisse. Dicitur quoque hic adscensus ab eadem causa oriri, quam in descriptione primi instrumenti memoravimus. Quia scilicet aer infe- Ratio da.rior, inclusus spatio ACGH, majorem vim exercet in - superficiem Mercurii tribum ambientis, quam Aer superior, premens per orificium F supra superficiem I. adeoque propter adscensum parvi cylindri IK sequitur aequilibrium inter haec duo momenta.
Globus vitreus A habeat diametrum 4 cubiti, &tU-ΤAB. XI. bum BC circiter Q cubiti longum, divisum minu- Fig. T. tissime in gradus, paulumque crassiorem quam in figura delineatur. Infundatur in globum ea quantitas aqUT, VUT tu
140쪽
adimplere possit dimidiam tubi CD, tum digito claudatur orificium C, immergatur deinde in aquam vesicae EF, cui, quum impletur, appendatur pondus in F pro lubitu sumtum, quod impediat ejus maXimam dilatationem sphaericam , tum plicetur Vesica, & strictissime in E tubo
BC alligetur: Observandum est, ut, cum stringitur Uesica, nox a aqua perpetUO infundatur, quae tranSfluat, ut certiores fiamus nullum aerem intus concludi; hic enim, quocunque modo postea operando, posset corrumpere& turbare instumenti actionem. His omnibus ad has turris compositis, alligabitur in G globus funi, demisso a Turris apice: Observatoque gradu, cui aquae superficies respondet, tollatur in altum, & simulac ad apicem pervenerit, iterum obserVetur aquae superficieS, quae aliquot gradibus depressior, veluti in H, deprehendetur, & plus Vel minus, pro praesenti aeris statu, vel pro altitudine majori minori te turris. Hoc eUenire dicitur, quia ibi vesica EF circumdatur ab aere altiori, ipsam ideo eXtrinsecus non esse compressam resistentia sufficienti adversus Vim, quam in ipsam eXercet aer inferior inclusus in GD, seseque dilatans: hinc cedere tenetur vessica, suamque internam ampliorem reddit capacitatem, in quam tum eXigua aquae quantitas H D, ad eam implendam, descendit.
TAR .XI. Cit globus Vitreus A cum suo tubo BC, illi tertii in-Fjg a, strumenti simillimus, nisi quod tenuissimum rostrumi, i huiuὸh apertum in D habeat Circa orificium C tubi CB ar tuis. ctissime ligetur Vesica EF, quae in ligatura inferiori Ffirmiter includat tenuisiuimum filum Vitreum vel cupretam, quod transeunS per ipsam Vesicam, emineat in tubo BC globi A, ubi inserviat ostendendis gradibus, in quos minutiissime est divisus tribus. L elatum hoc in