장음표시 사용
171쪽
Aqua nequaquam movebatur. Post hoc experimentum dubitabatur adhuc, an humectatio superficiei intern ae tu-tionem altibuli, quando aquae immergebatur antequam vacuum fa- ctum erat, non iumet instar glutiniS tenuissimo Cylindro Dubiuri Aque CD, atque ita per adhaesionem potius , quam perti'nssuil vim prestionis externae phaenomena fierent. Quamobrem ' decretum fuit, primo aerem esse rarefaciendum & Rite- nevi aquae iunilandum in Vase, in quo faciendum estet experimentum, tμρ' pii 'Ut prinaa immerssio fieret, cum aer foret admodum rarus h thZ& dilatatus, atque tubulus siccus, ita Ut in hunc aqua non quam vacV-
ingrederetur, nisi qupe a debili pressione raris imi aeris
elevari poliet: deinde autem aerem reducendo in statum naturalem, imo etiam secundum artificium comprimeta-do, videre studuimus, quaSnam mutationeS aqua in tU-um explio bulo subiret. d .
Adeoque sumtum fuit vas crastiam Vitreum ABC, cUiTλά. immittebatur tubulus AD, clausoque orificio A vesica, XVI. Vas ita locavimus, ut jaceret, ita ut collum ejus AE ellet 'g horigontale, atque eodem modo jaceret tubulus A D. Vasi ita composito immissum fuit vinum rubrum ut melius ejus superficies in tubulo conspiceretur) per orificium F, quod in jacente hoc modo vase superficiem GH formabat, usi vero sumus, cum vinum infundebam US , magna prudentia, ne orificium D tubuli humectaretur. Quibus peractis , antlia pneumatica vasi applicata fuit, illius cochleam immittendo cochlea3 insculpt e cylindro meta ilico F, qui vasi afferruminatus erat: factisque quam plurimis emboli reciprocationibus, erectum fuit Vas, hinc
Vinum , quod prius erat in GH , acquisivit superficiem BC, in quod orificium D immersum fuit; illico vinum adicendit ad E, fuitque haec altitudo aequalis illi, quae eve-
ni stet in Aere naturali; nam non solum aperiendo orificium F, aerem reduximus in statum naturalem, sed etiam ope antliae Aerem fortiter condensavimuS, ita ut Vesica
172쪽
sica non nisi dissiculter intropremi potuerit, nihilominus vinum non Videbatur adscendisse vel ad crassitiem capilli supra altitudinem primam , cum aer in Vale rarissimus fuerat. Praeterea hoc quoque factum est eXperimentum. Solito globo immissus fuit S3 o ABCD. ita suspendebatur, ut Vacuo facto, flaret in medio globi erectus, SSuperscies Mercurii plenUS. Ner Π ' Observato gradu ad quem mercuriuS in ramo angustu bilissi is ori AB remanebat, deinde aeri aditu concesso, mercu - ruum, si rius nequaquam recedere visus fuit : Hoc expetrimen si h his tum, sed semper eodem cum successu , szepius repetitum
item V δ' Qui tandem firmiter sibi persuaserant suida in his tu- btilis sustineri ad determinatam altitudinem a pressione fleri S, Videre Voluerunt, an aer , qui eorum superscies Cogitatis stagnantes premit, quando cogitur transire per angustisse ita 'his . simum tubi rostrum, ita ut per illum de ludius modo pretitutu -mat, ) tantopere debilitetur, ut decrementum altitudi--t nis hoc modo pressi observari queat. Hoc secun - dum ipsos Verosii militer contingere debuisset, quia pere-
quando aer unte vel debilitato uno momento , alterum necessario prae- p mit ponderat alterando primum aequilibrium. liquantis SumtuS igitur iust tubuS ABCD, altitudinis duorum
per tittam cubitorum, pars inflexa BC dimidii cubiti extracta usis i. ' qUe in supremam subtilitatem, imo tenuiorem quam in hac figura repraesentatur, erat hic tubus apertus in A, & in D, atque per orificium A, implebatur mercurio usque dum in parte inseXa perveniret ad D, tumque orificium D ad flammam fuit sigillatum. Impletus tubus usque ad A, more solito clausus fuit vesica , tum fracto orificio D, lantissime egire incepit mercitariuS, quod non accidit, quando aer ingreditur ab altera parte, cum nunc in hoc tubo A B loco Aeris nihil aliud quam Vacuum dabatUr, quod successive sebat versus A. Unde mea Curi US non CX- pellebatur ab alio momento, quam quod habet a propria alti-
173쪽
altitudine supra 1 cubitum , a C Versus A. Illico autem essuere desiit mercurius, simulac pervenit in F, quae est ipsius altitudo supra superficiem C, eodem autem die in alio tubo, vasi amplo imposito, haec eadem altitudo mercurii observabatur. Deinde tenentes tubum ad horiZOntem ereditam , eum te liter concussimus. sursum deorsumque moritendo , atque ita etiam merciari US motum concepit oscillatorium, reciproce adscendendo & descendendo in utroque ramo, cum vero redibat in tubum inflexum D CB, aliquid ex orificio D eiu uxit, cum Vero clausu S erat tubus,mercurio ad quietem reducto, remansit quaedam pars tenuissimi infleest tubuli GCD orbata mercurio. AdeO- Experique Aer premen S in G, quamvis transierit per angustis simum tubulum DC G, ne Vel tantillum suarum Viritim filii subni amittit, ut vel minimum altitudinis decrementum in cy- propter halic
lindro F C observari possit. Ex omnibus his igitur eX- cisii f.,
perimentis Q ut & eX aliis ejusdem generi S, quae memo-tan. rare nunc non vacat, crediderunt nonnulli concludi pos- obi bis se, opinionem debilioriS pressioniS : quam aer intra an- tur, adpen-qustissimos tubos modo haberet, ita absolute sumtam im filii '
nequaquam tum cere tum hi S, thim 1imilibUS effectibUS eX- bo, uou de plicandis, existimantes saltem aliquam aliam causam ad bere absolu- eosdem simul concurrere debere.
Hanc causam esse vim attrahentem , quae datur n0n mod0 in Vitr0 , sed in omnibus aliis c0rporibus , qua aqua ct alii liquores a vitro in canalium cavitatem abripiuntur , ct eluVantur , dem0nstravi plurimis experimentis in Di sertationibus Phylao - Geometricis , quamobrem plura hic non addo. te adseribi debiliori pressioni aeris in parte
174쪽
Hallitio M- Dulcra observatio m nobili B leo capta de ebullitione
tu in ub bba Aquae tepidae in VaCUO, Vehementer nostros excita- servata pri- Vit animOS ad tam elegantem & admirandum essectum m 'βB9 videndum, tum ad cognitionem nostram promoVendam
Desiderio itaque capiebamur idem periculum in aqua naturali faciendi, ut & in aqua ope glaciei ad majus frigus reducta , ad quod absque congelatione redigi potest. V μ' Igitur vasi A linmissa fuit Aqua naturalis, cujus calor
Fid. s. temperiei ordinariae erat. In hac , vacuo facto, appa-A Mnatu- ruit maxima Copia minimarum hullularum, quae UtCUn- copiosae fuerint, adeo tamen rarae erant, Ut aquatio' ὸieitat suam pelluciditatem non amitteret, mo 'ebantur omnes maximiim sursum, donec paulatim , ebullitione cessante , aqua ad
A uis fotilis Aquiι t Pida, facta VaCUO, illico mirum in modum e- hembute= bullire coepit VersuS superiorem partem Vasis, aestuando e duit, Vst' non secus, quam aqua calida supra ignem ebulliens. Ah, h, t' perto globo, atque eX eo eXemto vale, calor ab hac ebUllitione non increvisse visus est. Aqua ope. Aqua frigida quatuor vel quinque minutissmas bullas produxit, & postea quievit, ne Vel minimam mutationem
A uis tepi- Νotandum est , ad ingressum aeris externi ebullitio- dii es' natu- nem tam aquae naturaliter temperat3e, quam aquae tepi
175쪽
Samsimus primo parvam quantitatem niVi S tenuissimae, Subis iusto, quae det apio mercurio, ViX sub alia forma quam aquae Videri potuit. Hanc subitaneam nivis liquefactionem ad D'i' mirati fuimus, quare ut meliuS hoc inquirerem US, repetitum fuit eXperimentum cum majori quantitate, ruditer in cylindri formam recludia, tantae crassiti ei & longitudini S ac a globo capi potuit. In globum igitur postquam mercurio erat impletus immittere Voluimus ni Vis cylindrum, ipsum vi sub mercurio pellentes. Sed infortunio ex manibus illius gliscebat, qui ipsum immergebat, atque enatavit; tum vidimus, quod in sola illa immersione mer-
Curius magnam ejus partem liquefecerat, cum ejUS aqua mercurio innatare conspiciebatur. Ita cognO 'imu S causam Mercuriustam subitane se liquefactionis parVae portionis nivalis in ' 'primo experimento est e mercuriUm, non Vero Vacuum Ut antea Videbatur. Immerso proinde eodem cylindro vase clauso, & facto vacuo, niae aeque lente liquefacta duo liquot fuit, ac in aere feri solet.
Tradit DV Η ΑΜ L in Hisor. Acad. reg. lib. Secl. a. ΩΙ. ΗΟΜ-BERGIUM observasse , citius aquam congelatam in vacuo solvi , quam in aere aperto. Continet enim glacies quam plurimas , valde elasticas, aereas bullas, quae in vacuo se validius extrorsum exserunt, utpote minus ab exteriori parte compressae , adeoque glaciei particulas dissolvunt, discerpuntque , eas adversus se mutu0 pellunt, atterunt : attritu ignem colligunt, qui aquam sel-vit ignis facilius in massam ita dictastam ingreditur, pluribusque occurrens sit perficiebus , facilius adhaeret, suamque aetionem dio solvendi exercet : hanc veram phaenomeni rationem invenit Cain MERARI Us, tradiditque in di sertat. Taurinen s. pag. Ia6.
176쪽
q6 EXPERIMENTA CIRC, Α Captum fuit hoc eXperimentum tempore aesti UO, Vim QR VJm de nix qua usi sumus non erat recenS, Sila, cita Flo se, imbutis rentini niVem Vocant C Um cadit, & antequam congela
o seruiit, tur sed erat congelata & compressa, quemadmodum in cryptis glacialibus conser Uatur.
EXPERIMENTUM De dissolatioue Morgaritorum Corollisi iv vr D.
Accidentia observata in solutione
Hoc quoque experimentum didicimus a Mylao, atque sit lequenti modo. Margaritae & Corallia , ut unicuique notum est, sta-vuntur in aceto destillato : Nihilominus admodum lente sit in Aere haec dissolutio, & consistit in tenuissima separatione minutissmarum bullularum, quae eX corpore Margaritae & Corallii elevari videntur. Hae vero ita frequente S non sunt, ut ab iis pelluciditas aceti pereat, quod inprimis non sit a Coralliis, quae nisi sint in subtilistimum
pulVerem contusa , lentissime solvuntur. Teneriores sunt Margaritae, Unde major bullularum copia ab iis generatur. Nos solutionem Margaritarum & Coralliorum seorsum eXaminare Voluimus in vacuo, Vidimusque eb Ullitionem tam densam ex utrisque fuisse obortam, Ut a Cetum penitus in spuniam sublatum transcenderit Vas, &plenum Lactis, vel nivis albissimae videretur. Tunc aCria litus concessus fuit, quo illico spuma evanuit, & acetum naturalem pelluciditatem recuperans operabatur Ut
Praetereundus hic non est effectus , quem fortuito in hac dissolutione observavimus, quando nempe Margaritae dissolVuntur , rumpuntur in unam pluresve bullas a Crea S , qUM cum naturaliter adscendere debent, secum Margaritas, quibus adhaerent , attollunt. Sed simulac hae bullulae ex aceto emergunt, illisae in aerem
177쪽
ΡREssIONEM AERIS. 97sranguntur, earumque superficies in subtilissimos jactus dispergitur. Tum Margaritae relabuntur , dum aliae novas producendo bullas elevantur. Quod toto tempore , quo dis lVuntur , perdurat, hinc adscensu & de-1censu earum per acetum , fuXum & refluxum conti
178쪽
QUAE IN ANIMALIBUS VACUO INCLUSIS OBSERVANTUR.
mis uinui I mentum cum mercUrio invenit, animo etiam Vol-mβ βτβ η'Vere coepit, quom octo dives sa animalia vacuo include- μ ν ' ret, ut in iis obiervaret motum , Volatum, respiratio'Πem, aliaque Omnia phaenomena , quae conspici possent. Verum destitutus ad ejusmodi tentamen necessa-Qubri, tu rii S instrumentis, praestitit, quaecunque potuit. Nam hac include eXilia & tenera animalcula opprimebant Ur a mercurio, per quem adscendere tenebantur Versu S ibininum, vase postea con 'erso , alterique mercurio immerso : hinc vel mortua, Vel in agone eo per 'eniebant, adeoque non bene discerni poterat, Utrum a stimo cante mercia Ito, an a priUR-tione aeris plus detrimenti acciperent. Hoc Vero accidit, vel quia ipsi non in mentem venit fundos Vasorum aperire , aut id auius non fuit, forsitan dissilus ligaturas tam stricte adduci posse , ut aerem proprio impulsum pondere retinerent. Verum enim vero post inventionem sui experimenti valdequam distractus fuit aliis negotiis, quae ipsum ita detinuerunt, Ut huic accuratiuS perficiendo Vacare ne illa illam potuerit, quemadmodum forte fecisset, nisi praematura mors ipsum e vivis eripuisset. Nos Vero cognoscenteS vim Aeris non esie tam validam , nobis obser quin misturae, camenta, & Vescae stricte ligatae ipsi re- sistant, usi fuimus vasit S ab utraque parte apeItis, prout liuo
179쪽
huc usque vidimus, & quae quoque adhibuimus in hoc
eXperimento. AgemuS igitur de ph prino meritS, obser- Animalia vatis in diversis animalibus, quae eidem vasi inclusa fuerunt,& quae sunt sequentia. plorata. Hirudo plus quam per horae spatium inclusa Vasi vixit, Hirudo Valens, tam libere se mox ens, ac si in aere aperto fuisset. L N
R Idem fecit LimaX in vacuo, in qua nihil omnino Ob- ADDITA MENTUM.
k Quoniam BoYLEUS, HU-GENI US , STA IRSIUS , DER-H A M u s in diversis animalibus pericula, iis Fl0rentin0rum similia, fecerUnt , quorum n0nnulla hisce illustrandis inserviunt, ea una cum aliis a nobis captis hic adde-
Ilitudinem simul cum aqua in aeris Vacuum recipiens inclusit BoYLEUs, ilIa sub Aqua se per quinque dierum spatium tenens, vivacissima semper apparuit, p0tuissetque pro tract0 eXperimento diutius vivere. Hoc non adeo mirandum est, cum inscctum hoc aquatile soleat fere semper in paludosis locis, lumbrici instar, supra fundum repere, sub saxis se abscondere, atque per t0tam hyemem pr0 funde sub Aqua in terrae rimis latere, nequaquam n0VUmaerem , veluti reliqui pisces, appetens Quoniam vero Uirudo
tavit ad Aquae superficiem, Vesicula illa aerea caret, qua multi pisces d0nantur , ct de qua infra
Quoniam Hirudines, qui sunt modo lumbrici aquatiles, absque
aere vitam trahere possunt, eX-
Terrestres aere qU0que tuto Ca reant : magnos proinde i& bene valentes aliqu0t in evacuatum inclusi recipiens, hi quindecim h0rarum spatio manserunt absque ullo mutationis signo repetebantque per totum Vitrum non aliter , quam alii qui aere vescebantur: reddito etiam aere, omnes Vivi, nec ullo m0do mutati deprehendebantur. Deinde alios lumbricos cum magna Terr9e Ω-tis humidae copia inclusi vacuo, elapsis duobus diebus cBm dimidio obiisse videbantur , CDncussi enim se nequaquam mOVebant , erant aliqui tumefacti , alii pristinam retinuerant magnitudinem, Aere reddito, ii exstincti observabantur , qui inflati fuerant, nam hi in aprico ct supra terram positi nullum vitae signum dederunt, sed brevi post
penitus c0mputruerunt : in aere etiam nunc flaccescebant , omni tumore sublato quod oriebatur , quia simulac m0rtui sunt in
180쪽
servatum fuit, unde argumentum posset peti, aeri S priVationem ipsi ne Vel tantillam mutationem induxisse. Gredi, Duo Grilli per quartam partem horae vivacisiuini in Vacuo Videbantur, semper se moventes, sed non salientes, Verum ad ingressum aeris salire coeperunt. Papilio. Papilio, vel quod aliquid detrimenti, tractando cum in Vate poneretur, pasti S erat, Vel quod postea privatio aeris id fecerat , visus illico fuit, facto vacuo , motu carere , & vi X languidissimus alarum tremor discerni poterat. Quae tamen ad ingressum aeris conquasnabantur, sed distingui non potuit, utrum aer, an ip film ani
in Vacuo , hum0res incipiebant putrescere, atque ita in fluidum elasticum , aeri analogum , mUtari , hoc sua rarefactione qUaquaversum se expandebat verum admisso aere in recipiens, comprimebatur ab Atmosphaeraepondere, hinc lumbricorum cor-p0ra flaccescebant. Ex du0decim vacuo inclutis, quinque n0n intumuerant, hi reddito aere flatim vitae signa dederunt, in initio erant valde languidi, vix semovere poterant , elapsa tamen hora S Terrae in aprico imp0siti , vires recuperaVerunt , pr0- serpserunt , nec aliquot dierum intervallo mortui sunt. Lumbrici terrestres igitur aliter sunt comparati quam hirudinos, quippe aere indigent, ut Vitam protrahant, etiamsi eam aliquamdiu absque aere sustentent: Drsitan in vacuo mortui sunt fame ct siti , quamvis terram humidam, ne id contingeret, simul cum illis incluserim, sed quia pabulum sugendo tantum introtrahunt , suctio autem nulla essedium sortiri p0test in vacuo , ubi Atmosphaerae pondus deficit ali non potuerunt,
non enim arbitror Lumbricus aliam ob causam aere indigere , nisi ut a pondere atmosphaerae
tur , pabulumque in os 1uctione imprimatur : quippe deprehenduntur Lumbrici in c0rpore animali stepe in iis locis, quae nullus aer alluit, veluti in Detu inclu- se utero , tum in renibus, filii casus est in canibus frequentissimus. I. Limaces albos, sed absque testis, in vacuo clausit Boxtius, primum absque incommodo ViXerunt, se moverunt, sed tumefacti sunt , quaquaversum emit
las ; elapsis duodecim horis admodum flaccidi & exspirasse vi-