장음표시 사용
141쪽
PRESSIONEM AERI s6 Istrumentum ad hasin turris claudatur, veluti alia, in Datque ObserVetur gradus, quem punctum vel fili acies Gdesignat. Deinde sublato ad Verticem instrumento, iterum obser Uetur gradus , & deprehendetur dictum pun- dium ascendisse aliquot gradu S.
Vt ratio hujus effectus detur, ConsideramUS hoc Vas esse Rutio da- plenum steri S in serioriS , qui, cum invenit aliquam par- δη tem minus solidam vitro , imo cedentem, facillimaeque dilatationis: qualis est vesica E F, simulac ele Vatur, percipit vincula aeris ambientis relaxata, adeoque illico nititur se eXplicare; quod illi facile succedit inflando aliquantulum Vesicam. Dum haec igitur insatione magis accedit ad figuram Sphaericam, ejus diameter E F sit minor, prout fundus F successive adscendit. Quamobrem index F G ipsi assiXus, ejusque motui obedien S, in palles interiores tubi B C ita pellitur, ut attingat gradum altiorem quam fuit G.
142쪽
EX serie narratorum huc usque experimentorum stabilita profesto videbatur TORRI CELLI opinio, quam depressione aeris in corpora inferiora fovit. Quamvis autem audax sit & periculi plenum de iis rebus disserere, quae
Geometricae demonstratae non sunt, nihilominus temeritas nunquam ma s digna est eXcusatione, nec periculum melius e 'itatur, quam Clam animUS ope plurium, & inter se consentientium eXperimentorum ad finem suae exspectationis deducitur, ad quem etiamsi non semper per-Veniat , modo proXime accesserit, contentUS acquiescit. Cum igitur si perius memoratis effectibuS quaedam probabilitas pro hac pressione inesse. Videbatur, judicavimus nos oleum & operam non perdituros, si Variis periculis in Vacuo CapiendiS perscrutaremur , an eorum effect USOmnino contrarii, aut in aliqua parte diversi ab illis, qui in aere apparuerunt, Contingerent.
Ad cognostendum an gustae fluidorum liberatae a circum-santi aeris pressione perdant figuram Bb ericam, ad quam naturaliter se disponunt. Opimo qμ' Ponnullis pressioni aeris adscribebatur essectus ille,
guttas lita . - qui passim OblerVatur in guttis mercuris S cuius-
Rorum fe- cunque fluidi, quae sive prosilientes, sive per medium ae- h. rem sub plUVi. forma decidentes, sive tandem corpori
143쪽
tes facile evenire posse, ut notabilis quaedam disserentia in iis observaretur. Per ipsum Vero eXPerimentum ap- 'er paruit evidenter, causam hujus effectus ab alia causa, quam ab aeris pressione pendere. Nam facto VACUO in trarium. vase A B, Versoque epistomio , quo globus C aperitur aqua aut Mercurius illi inclusus, dilabitur guttatim in aliquot folia Brasscar, globo A immisia, CUm eodem rore, qUO- cum colliguntur; obser 'atumque est gutta S aeque globose perstitisse, ac antea in planta fuerant. Eodem modo sive condensetur Vel rare fiat aer in Vase A ope antlipr TAu. XII. B C, guttae Aquae Vel Mercurii supra fundum sparsae, 'g' * non mutant solitam figuram.
extrinsecus Cases eCacuatis applicuntur, X m.
Ligetur vesica, ut A B C sub globo D, factoque in hoc
Vacuo, re Ol latur ita Vesica globum versus, Ut eum Undique circumdet. Deinde parva Virga vitrea, Vel re quacunque simili, quae non facile flectitur, capiatur accurate altitudo cylindri Mercurii G H, a superficie stagnante Cis Indi ei EF. Quo facto impleatur vesica aqua calida. Paululo post re- trili si clii petendo mensuram, cylindrus Mercurii aliquantulum de- pressior quam ante deprehendetur. Hac iacta obser 'a-s rani t cyti One ejiciatur aqua calida, redeatque Mercurius ad pri- naam stationem H; tum frigida immitatur Vesicae, mista piij fygu, cum contrita glacie & sale , iterumque eodem modo ut mensurando Mercurium, erit cylindrus notabiliter altior. ' Hic Omittendum non est aquam calidam qua in hoc eXperimento usi 1 UmUS , 1 herm Ometrum qUIn Vaginta , e tia iugradus longum deduX iste ad altitudinem quadraginta 3 'Octo graduum, Verum hunc calorem Mercurium depres-'
144쪽
sisse , . parte totiuS suae altitudinis, frigus autem elevas- se parte, quo idem Thermo metrum descendebat ad
Si vero in globum D intromittatur aliquantulum aeris, hic, quamvis per dilatationem, qUam in Vacuo acquirit, rarissimus fiat, tamen Velocissine calorem & frigus imbibens, sese rarefaciendo & condensando, mutationes
mercurii, tam quoad adscensum quam descensum, multo velociores & sensibiliores reddit. ADDITA MENTUM.
Simulac hoc experimentum legeram , dubitavi an quidem rite institutum foret, & an globus superj0r DB, simul cum parte tubi BII, accurate omni aere orbatus fuisset, non enim ignis in vacuum tubum ejusmodi effectus , ac hic describuntur , edere p0sse videbatur ad experimentum Proinde me accinXi. Tubi Baroscopici superiorem partem eXactissime orbavi omni aere, tum eam calefeci, meth0do quae hic a Florentinis describitur, aqua calida, verum nequicquam mutationis in descensu mercurii contingebat Deinde eandem tubi partem ferro in igne candefacto longe vehementius calefeci, imo ad ruborem fere usque , sed nec vel pili latitudine descendit in tubo mercurius; quamobrem hic c0ncludendiam est, omnem descriptum essestum ab Aere in tubo relisto originem suam cepisse ; qui calore expansus mercurium depressit ; qui a glaciei frigore c0ndensatus , fecit ut mercurius altius ab externa atmosphaera pressus fuerit. Quod si Bar0sc0pium n0n accuratissime confectum in parte superiori aliquid aeris contineat , tum delatum in locis & hypocaustis calidi0ribus mercurium humiliorem geret, qui , in locis frigidi0ribus posito tub0, adscendet; quod pendet ab aere, superiorem Tubi partem
occupante , qui a calore rarescit & se explicando mercurium deprimit , a frigore c0ndensatur. Si autem Tubus probe absque aere c0nfectus fuerit, sive in loco frigido, sive calido ponatur, ad eandem fere altitudinem mercurium suspendet, parum altiorem in loco calbdo , humili 0rem in frigid0 quippe eadem mercurii quantitas, qu cum atmosphaera aequilibrum facit suo p0ndere , magis rarefacta a calore, majusque Volumen occupans , maj0rem altitudinem componit frigidus vero mercurius densior, sub minori volumine aequale p0ndus comprehendit. Cum
145쪽
ADDITAMEN TU Μ. 6sCum hic agitur, quid operetur calor eXternus in vasorum Va cuorum internam cavitatem praetereundem non est , experientiam docuisse, ignem ardentis carbonis extra, sed prope vas positi , facile transire per Vitreum , aere Vacuum , recipiens, atque in eo rarefacere quemcunque liquorem in Thermolaopio , medium recipientis occupante : olim Galliae Philosophi , expl0raturiali color spacium aere Vacuum penetraret , Butyrum recipienti incluserunt, quod exhaust0 aere candenti campanae subjectum est : quinque vel sex elapsis minutis sublata fuit campana, i Α6ndum liquatum erat bUtyrum , Verum e0 eleVato , ut tantum tribus digitis a suprema recipientis parte distaret , statim id litaquescere caepit, ade0que ignem per Vacuum penetrare monstravit: in DU HAMEL His. Acad. Leg. Lib. I. pag. 58
146쪽
EXPERΙΜENTUM M ivdagalidum, stu aer sit, qui iussor folii
stannes uperficiei posteriori lentis vitreae obducti
resectat ad nos luminis vel alterius objecti secundam imaginem obscuriorem lan-gllidiorem, quae ibi videtur, ut credidit KEPLERU S.
Agglutinetur firmiter ope misturae liquefactar lens vitrea A B ad orificium vasis A C, quod orificium
habeat marginem aliquo modo eXtrorsum infleXam, & applanatam, ut lenS facilius meliusque cum eo conjungi possit. Deinde impleto Vale mercurio fiat Uacuum; tum camera reddita obscura, ponatur eXigua candela accensa prope lentem , atque ibi more solito observabuntur duae ima ines. lente vitrea sed obscurior & languidior, & plerumque in Versa, quae non es h bis perii , quam Vis propter Vachium illud suppositum aeris otio, ne eae foli Um a superficie interiori concava lentis absit. Nos in tru Psicli m. instituendo hoc experimento semper usi fuimus spiritu
Iudui tria a nobis adhibita in in
Vini, quem ultimo, implendo tubum ad altitudinem 3 vel in digitorum, infudimus; hic namque, quando Va S in Verti- si tuendo thar, ut Vacuum fiat, transeundo per medium merciari Um .i,' us lue ad summitatem , la 'at & probe absterget a lente omnem materiam , quam ad eam relinquere potuisset mercurius, de quo diceretur , quod loco aeris instar solii inservire potuisset. Sed hoc non obstante, uti didium est) hae duae imagines reperiuntur semper eaedem, nullaque datur differentia, quando Vacuum rursu S aere im
147쪽
corpora Electrica , aemn requirant , ut
Sit magnum Vas vitreum crassumque ut ABC, adeo TAB. amplum parte superiori A B, ut in eo manu S moVe- 'ri & agere possi; habeat praeterea tria ora A, B, D E. h/S' δ' Os A maneat apertum, C claudatur vesica, & sustine tur aliqua mole cotonei, Vel aliquo pulvinari molli, innatante mercurio VasS F G, ne magnum pondUS mer
curii, quod iustinere debet, frangat oriscium, quod ligatura ambitur, Vel tubum. OS DE tam amplum, Ut manum Iecipere potiit, Undique circa se marginem inseXam habeat, circa quam ligari atque valide constringi possit magna vesica, a duabUS partibUS aperta, Ut D Ε H I. per quam intromittatur manUS in VaS , tenenS frustum ambrae flavae optimae: Oportet autem, Ut antea in eodem vase levis limum chartae fragmentum, Vel paleae ita ponatur, ut facile ipsi opponi postit ambra, postquam attritu ad pannum K, intrinsecus Ultro agglutinatum, Cale fassa fuit. Deinde ligetur vesica a parte H I circa brachium aliquantum altius , quam ubi pulsus Arteriae tangi solet, ut motus manus in vase liber relinquatur, sit autem locus, ubi seri debet ligatura, circumdatu S armilla coriacea arctissme circa carnem V infla , supra qUam margo vesicae ultra ligaturam mistura circham JUaque obduci possit. Quibus praeparatis, impleatur Vas penitu S mercurio per orificium A, curando ut cum impletur, rugae seu plicae Vesicae omnino quoque impleantUr, ut Omnis aer , quantum feri potest, exeat. Simul ac Vas plenum sit, oriscium A claudatur quoque Vesica,
& soluta sub superscie F G ligatura inferiori, detur eXi
148쪽
XIV. Fig. Ιmercurio, ut Vacuum fiat; tunc digitis capta ambra sortiter astricetur panno K, atque offeratur Chartae Vel paleae, & Observetur, an quemadmodum in aere, adhuc
eam attrahat. Abej Λὴj. HOC e perimentum nobi S non feliciter successi, quoni- quod impe- am semper cum instituebatur , aer tam cito penetravit dii qRV in levitque Vacuum Ut videre nuncluam potuerim VS ut id tu hoe eoe nam Ambra OPerata fierit. Animo postea volventes perrimento ve' quam nam aperturam vel spiraculum tanta aeris copia tam
subito ingrederetur, eXistimavimus per ligaturam circa brachium hoc modo fieri. Quoniam Uero ab SqUe notabili incommodo, pr esertim venarum & sanguinis, ligatura sortius adstringi nequit, ejus loco praeparavimuS bacillum ligneum, uti L M, Cujus eXtremitati globum ambrae applicuimuS. Ligata igitur eadem Vesicae parte H Ιintra duos bacilli nodos N O, impletum iterum fuit vas
merciario, & factum Vacuum. Verum tamen hac noUa Remedium experimenti methodo nihil obtinuimus, quoniam quam- obbia. Iule Vis aer lentius penetra Verit implevit enim tandemue identi Va S) nihilominu S presso eXterni aeris, tantopere intro VRV VN pepulit vesicam , ut haec secum bacillum trahenS, ambra tantopere transierit pannum, ut postea ad ipsum atterisi tuendo non potuerit; neqUe bacillum retrotrahi potuerit, aut mo- hoc ' veri , ut opuS erat, priusquam Vas implebatur aere, atquem ' ' interior cum eXteriori ad aequilibrium reducebatur.
Nihilominus aliquem frudium eX hoc EX perimento colligere cupientes, de alio vase ABC cogitavimuS, quo credidimus nos facilius impedituros ingressum aeris, &simul superaturos dissicultatem movendi bacillum in ipso vase. Impletum igitur fuit hoc Va S mercurio per Orificium A , clauso antea ore C, atque imposito put Vinari, uti in praecedenti experimento faciendum esse docui mus. Deinde ligata fuit circa bacillum vesica ABC cui res exίe infusus fuit mercurius usque ad AC, ita ut ambra institerit segmento panni B, agglutinati vitro.
149쪽
PREss Io NEΜ Λ E 2 I s. 69Deinde, supra mercurium positis minutissimis paleae frustulis, imposita fuit vesica, atque immediate ligata sub ora reflexa A. facta vacuo, movendo huc illuc bacilli manubrium, calefecimUS supra pannum Ambiam, quam CV m satis calefactam esse arbitrabamur, eam admo 'imVS nunChuic, nunc alteri paleae frustulo, quod in delapsu mercurii per globum dispersum erat, sed ne unum quidem ab Ambra attractum fuisse observavimus. Animadvertendum tamen est nullam prorsus fidem huic experimento adhibendam esse, atque effectum absolute non attribuendum esse desectui aeris, cujus par a, saltem qu32dam. Copia semper in VaS penetra it; nam nunquam invenire potuimus modum ligaturas ita stringendi, ut ille per occultis-ssinas vias in Vas non intraret. Hoc sorte accidit ob motum, qui in hoc eXperimento fieri debet, cum Ambra atteritur, ut calefiat, cum enim ligatura nunc tenditur, nunc relaXatur, non potest non subtilissimus aer hinc inde penetrare. Praeterea Observatum fuit, etiam postquam vas repletum fuit aere, Ambram quasi noluisse attractionem eXercere, qUam UiS eam contra pannum B magna vi attriverimus: Hinc in initio suspicionem fovimuS, merciarium aliquas taces in panno reliquisse, ita ut Ambra, postea ipsi affridia, aliquod tenue quassi velamentum receperit, quod obturaverit in conspicua orificia, per quae Virtus electrica eslluere tenetur. Aucta in nobis fuit haec suspicio, cum dari quosdam liquoreS cognoscebamVS, quibus tum Ambra, tum alia similia electrica corpora perfu- 1a, vi attrahente orbentur. Cum tamen postea Vidimus, eandem Ambram ali astrictain panno ispius per mercurium tracto laVatoque magnam vim electricam habuisse, credidimu S, serte madorem, quem gummi, dum agglutinatur pannus Vas, in se habet, impedimentum virtuti electricae afferre. Quamobrem loco panni frusto pellis C prinae Usi sumus, quam ope cerae sigillatoriae vas1 aEXimus, ut omnem humorem effugeremus; sed & hic labor L inm
eumfantiarum, quibus in dubium
alia corpora eleelrica, aliquibus in liner aliquoribus,
150쪽
inutilis fuit, nam sive ierit Vas aeris plenum, Vel eo Ua- Chium, Ambra nunquam aliquid attraXit. Haec sunt quae dicere vere postumia S de Experimento toties incassum diversis methodis instituto.
Experimentum felicius absolvit BoYLEUS cum Succini generosi Lsimo fragmento, quod pr0be attritum, Vim electricam non tantum plurimorum minutorum spatio, sed per h0rae quadrantem retinebat: Recipienti vitreo immisit paleam plumamque, deinde Succinum hoc bene fricatum, edulto aere ex recipiente demisit, d0nec fere attinagebat paleam, fidam attraXit. Inter corpora electrica, quorum insignem catal0gum Florentini Philosophi dederunt in sequentibus, non infimum locum tenet Vitrum in hoc pericula feci, ab aliis tamen prius inventa ct descripta, quae manifesto docent, ad vim ejus Electricam Aerem requiri, aut saltem aliquid asserre. Si enim ampla vitrea sphaera intrinsecus in se axem, filis circumdatum laneis libereque pendulis, receperit, haec torno
imp0fita circumacta manuque extrinsecus valde attrita, vim insignem electricam in haec fila exercet, ea undique ad suam alliciendo superficiem. Uerum si aerem accurate prius ex sphaera exhauseris; eamque ut antea gitaveris, attriverisque, nulla electricitas observabitur, nec alliciuntur a vitrea superficie fila. Si eandem fila pendula eXtrinsecus ambierint sphaeram, eamque circumvolutam, alteramus manu attrahentur fila, vi quali contripeta,
versus sphaerae superficiem; h0c fit, si aeris plena relinquatur, sed si
Aerem eX ea exhauserimus, quamVis eo dona ac ante tractetur mod0, nequaquam vim electricam in fila exercet. Tubum vitreum aeris plenum fricemus manu, linte0, charta Ve,
allicientur ab ejus electricitate plurima leviora corpora, mirisque subsultibus agitabuntur accedendo, recedend0 Verum Aerem acCUrR-tissime ex tubo educamus, perit illico plurimum ejus eleitricitatis, nec amplius levia corpuscula alliciuntur, nisi in minima distantia. Quamobrem ex his experimentis abunde liquet, dato Aere vitrum donari vi electrica: Sublato Aere, hac vi vitrum orbari. Vid. qU0que HAURS BEE Phyla. Mech. Experim. tum 's GRAVES ANDIUS in t Din. Plaeso.