장음표시 사용
321쪽
23. Experimentum. Tum purum petroleum lampadi im missum est , qu0d incensum flammam cum fumo c0piose alit , haec sibi primum reliRa rarefecit Orichalcum si gradibus: absterse autem perpetuo fum0, ut liberior esset igni introitus, rarefactio modo fuit 58 graduum . Ardet tamen tum hoc oleum, tum Terebinthinae oleum luculenter, vividamque flammam ambo alunt, sed multo impuriorem, quam Alc0h0l praebuit.
24. Experimentum. Tandem me converti ad oleum raparum,
instruensque eandem lampadem cotoneo; quale omnibus huc usque deicriptis experimentis inservierat; deprehendi flammam in eo excitari multo minorem, cujus tum altitudo, tum latitudo quater quidem superabatur ab Alc0holis flamma : quamobrem plura c0tonea adhibui, ut flammam illi ex Alcohole aequalem excitarem , sed omnis labor irritus aliquomodo fuit, quia flamma Alc0holis diversam ab ea Olet raparum figuram acquirit: figura flammae hujus olei conum format lungum, ex basi gracili in tenuem apicem terminatum , contis flammae Alcoholis est baseos latioris, aXe0sque brevioris; ut proinde hoc experimentum rite fieret, mensuranda seret utriusque flammae conicae magnitudo, ct p0sita haec aequali, centro gravitatis flammae utriusque opponendum seret metallum , cujus expansio exploraretur, qu0d utrumque est difficillimum; praestiti quaecunque potui, contortisque laxe tribus cotoneis, latiori foramini lampadis impositis, flammam dedit oleum raparum paulo minorem quam Alco hol ope unius cotonei: contortis quatu0r illis flammam accepi ab oleo raparum maj0rem quam fuerat Alc0h0lis; rarescebat a flamma trium cotoneorum orichalcum 73 gradibus; a flamma quatuor c0t0neorum 8o gradibus. Ex quibus liquet, oleorum horum omnium Alcohol Vini esse praestantissimum flammae pabulum , cum ejus flamma sub eadem magnitudine plurimum ignis colligat , ct cum corporibUS communicet; ideo etiam fabri, qui ferrumine conjungunt varias metallico-rtim operum partes, praecipue Stanneorum, flamma Alcoholis, tubi inflatorii ope in quemlibet locum directa, utuntur: imo eXigua flamma hujus ardentis spiritus magnum lebetem, aquae ebullientis plenum, in ferVore conservat. s. UI.
Plurima fluida ab igne quoque rarefiunt, id exploravi in Aere, Aqua , Vino, Aceto, Vini Spiritu, 0leo Therebinthinae , oleo Ra-F 3 p rum
322쪽
parum, oleo Lini, Spiritu Nitri, Spiritu Salis Marini , oleo Vitrioli, oleo Tartari per deliquium, Petrole0 , oleo Terrae, Met- curio: forte in omnibus reliquis fluidis ignis e0sdem effectus edet, quia fluida ex partibus facile a se m0bilibus constant; si igitur ignis intra partium interstitia se insinuare queat, eas rem0vebit, tumefacietque fluidam massam: sed in Physica non tam cito ejusmodi generales regulae stabiliendae sunt, priusquam in longe pluribus corporibus pericula capta sunt. Plurima c0rpora solida etiam ab igne expanduntur , breviter ea commemorabo , in quibus ope Pyr0metri nostri tentamina cepi; quorum eventus, similes illis in Sectione IΙΙ. descriptis, non commemorabo , nolens Commentarii modum eXcedere : Id tantum habeatur, ab igne rarefieri AHrum, Argentum, Cuprum, orichalcum, Plumbum , Ferrum , Chalybem , Stannum , Marcasitam Auream , Bismuthum, Vitrum , Marmor album , Marmor rubrum , Lapidem caeruleum Scoticum , Lapidem caeruleum Namurcensem , Lapidem caeruleum Scissilem , Lapidem album Bremensem, Lapidem russum Bremensem , Vitrum M0sc0Viticum , Laterem coctum , Fistulam labaeariam, Cretam albam Britannicam. De creta alba tamen notandum erit , hujus rarefactionem esse omnium a me explorat0rum corporum ab eodem igne minimam: nam quidem decies ter minus quam ferrum expanditur: ideo antequam Pyrometron nostrum m0bilissinitim fabrefeceram , Cretam expilui igni, longitudinem intra duo obstacula firma ope interpositi cunei mensuravi, methodo descripta a CL. 's GRAUES ANDIO in Elem. Physis. verum longitudinis nullum discrimen tum adnotare poteram , hinc opinatus Cretam ab igne non rarefieri; contrarium tamen experimenta cum Pyrometro d0cuerunt. Ecce aliquod in parallelepipedo Cretace0 longitudinis ejusdem ac explorata metalla , sed cras sitiei ejusdem ac Plumbum in I 8 Experimentum examinatum, institutum , ardentibus duabus flammis sibi vicinis , quorum pabulum era Alcohol Vini. as. Experim. Tempus M'. M'. Gradus
323쪽
Praevidebam quidem Cretam tarde rarefactum iri, quia alba est, ignemque accedentem repellit; nihilominus penitus igni n0n resistunt corp0ra alba, idcirco successu temporis Creta calorem concepit, sed admodum exiguum, quia vim magnam repellendi ignem habet, vel propter porositatem ignem acceptum illico demittit, expelli: ve vel quia minime elastica est , & scabris partibus constat. motum ignis illico suffucat, eumque irretiendo ad quietem deducit. Postulat Physica , ut omnia corporum genera secundum hanc similemve methodum examinemus , expansionum ingens discrimen certo certius inveniemus, nam solet Natura diversissima partium fabrica , variisque proprietatibus in illis gaudere & luxuriare , quas non rati0cinium, sed experientia detegit. s. VILQuemadmodum a cal0re expanduntur corpora , ita e contrario a frig0re condensantur , abeuntque in minus volumen cognitum id satis est hac tempestate , sed nondum ita innotuit , an c0rpora calentia , ct quae refrigeri0 in aere committuntur , aequaliter frigescant , hoc est a summo calore usque in illud frigus, ad quod tendunt , sequaIibus temp0ribus pari passu condensentur : id Pyrometri nostri beneficio investigari poterat : ut adeo certa & stabiΙia evaderent experimenta, ac fieri poterat, diem elegi, quo geIu glaciem formare incipiebat, Thermo metrumque Falarenheytii gradum 3a ostendebat: erat locus , in quo capiebantur haec experimenta, amplus, ab omni parte clausus, nec ullo vento perflatus: hisce eYperj mentis eaedem metallicae virgae inservierunt, quibus antea usus fueram; methodus observandi condensationes fuit eadem ac in rarefactionibus adhibita. 26. Experimentum factum fuit in Ferro , sere ad ruborem usque in igne carbonis calefacto, tumque Pyrometro apposito Temp.M'.Grad.
Grad. M'. M'. Gracl. M'. M'. Grad.
324쪽
2I. Experimentum. Quoniam Vero a Ferro tantopere calefacto etiam regula Pyrometri calefit, atque rarescit, non adeo huic experimento fidebam , ut id omni vacare errore crediderim, quamobrem idem Ferrum ope quatu0r flammarum I 8o gradibus rareseci; flammis flatu oris, ct quasi uno ictu extinfiis, accuratius primas condensationes notabam quam in praecedenti tentamine P en cundensationes, earumque tempora. Temp.M'. Grad. M'. M'. Grad. l M'. M'. Grad.
28. Experimentum institutum suit in virga Chalybea, ad ruborem in igne carbonis calefacta, deinde applicata Pyrometro, ejus condensationes sequentibus temporibus peragebantur. Temp.M '.Grad. M'. M'. Grad. M'. M'. Grad.
325쪽
29. Experimentum, propter idem incommodum ac notavi in a6 Experimento, h0c in Chalybe repetii, calefeci autem illum prius ope flammarum, dum Pyrometro applicatus erat, tum flammis unico ictu extin iis , condensationes observatae fuerunt sequentes. Temp.M'.Grad. M'. M'. Grad. M. M'.
go. Experimentum captum fuit in cupro rubro ad ruborem usque in carbonibus eandefacto, tum app0sito Pyrometro ejus condensaintiones his temporibus resp0nderunt,
326쪽
M'. Grad. 31'. M'. Grad. M'. M'. Grad.
3T. Experimentum fuit repetitum in e0dem Cupro, sed prius imposito Pyroinetr0, dein ope flammarum calefaeio , quibus eaetinctis .unico momento , hae c0ndensationes oriebantur. Temp. Μ'. Grad.
32. Experimentam captum fuit in Orichalco , quod Pyrometro impositum, flammis calefactum erat , quibus simul extinctis observatae sunt cundensati0nes seque tes.
327쪽
328쪽
Si calidorum metallorlim condensationes, quae propter aVolartem ignem contingunt, examinemus; in omnibus videbimus id obtinere , ut quo metalla sunt calidiora , eo citius sublato igne c0ntrahantur: quo autem minus calent, eo tardius condensentur. Tum quae metalla citissime ab eodem igne expanduntur, ea qVsque sublato igne , citissime contrahuntur. Aliquando tamen aequalibus aliquot temporibus dantur condenseotiones aequaleS. Frigefiunt corpora sibi, vel in vacuo, vel in Aere commissa, si VacdUmB0yleanum, aut Aer sub aequali volumine minus ignis contineat, filiam corpora, tum enim ignis undiquaque ex corporibus egreditur, impleturus spatium ambiens, d0nec aequabili copia corpora ct spatium impleat: Nituntur vero corporum partes vi sua attrahente ad se invicem , ab igne remotae erant semper tantopere, ut inter acti0nem ignis & vim partium attrahentem aequilibrium fuerit: igne proinde ex corporibus aVolante, partes minus a se removentur, vi attrahente ad se accedunt, hoc est condensantur ; idque eo plus , quo minstrignis copia in iis superstes manserit. vIII. Tandem examinare volui , utrum corpora calida in vacuo B0y-- leano
329쪽
Ieano, vel in Aere posita, sibique commissa, seque cito ad idem refrigerium tenderent , an ver0 discrimen daretur. Idcirco duos ex ferro fieri curaVi cubos, accurate sibi similes &aequales , quorum quilibet p0llicis unius magnitudinem habebat: prominebat ex uno latere eXigHUS Unciis, ex quo suspendebantur: Ad sequale temporis intervallum impositi fuerunt Plumbo liquefacto , ut pari caloris gradu impraegnarentur, ambo simul edusti su Dpendebantur , unus in Aere medi0 in musto, alter in vitreo recipiente , ex quo Antlize ope Aer extemplo exhauriebatur: elapso tempore, digito attingens cubum , qHi in Aere haeserat, ipstim calorem amisisse deprehendi ; ideo statim Aerem in recipiens admisi, exploraturus lili jus quoque Clibi cal0rem , quem adhuc superstitem, imo insignem fuisse animadvertebam , tantumque inter utriusque Cubi cal0rem intercedebat discrimen , ut nullus dubii lucus relinqueretur , quin in vacuo suspensum c0rplis diutius calorem servaverit, quam id , qu0d in Aere aperto fuerat. Uerum ex hoc experimento nihil c0ncludi p0ise huc usque praevidebam , nam ignis, qui ex Cub0 in Aere suspenso egrediebatur, Iibere statim per totum Mustum poterat dispergi, cum ille , qui exibat ex Cubo in recipiente suspenso, a lateribus vitri utcunque coercebatur , repellebaturque in ipsum CHbum, quem idcirco non pο. terat non calidi0rem servare, atqHe impedire, qu0 minus tam cito etiam ignis exiret. Suspendendus itaque erat primo Cubus calefactus in Aere aperto, suspendendus alter, pari gradu calens in recipiente , sed Aeris plen0 , ut obserVaretur , an in refrigeratione discrimen daretur p sactum Rit periculum; diutius calidus perstitit Cubus Vitro luctusus , quam qui in Aere aperto fuerat , unde ex primo e erimento cum Cubo in Aere aperto ct in vacuo re vera colligi poterat nihil: & an non Cubus in Aere haerens libero cun- siderandus est ut ferrum calefactum , quod per mediam Aquam frigidam trajicitur: Cubus vero in recipiente ut idem ferrum , sed in eadem, & exigua quantitate a illae, semper p0situm : in priori casu id longe citius frigefieri tenetur, quam in altero : Ut igitur experimenta ejusmodi, spectantia refrigerationem corp0rum in vacuo ct Aere , accuratissima haberentur , aequalibus recipientibus includenda erant c0rpora, ut in simillimis conditi0nibus ponerentur. Prieterea ope Tactus tantummodo c0rporum externam superficiem explorare p0teram, potuisset itaque Cubus, qui in aere ponebatur , ob hujus perpetuum assiuxum S contactum , frigidiorem ha
330쪽
ADDITA MENTUM.bere superficiem isto, qui in vacuo haerebat, ct tamen intus plus
cal0ris alere ' cum qui in Vacuo suspendebat Ur, cal0rem aeqhabiliter per totum suum corpus dispersum haberet adeoque Tatius fallere nos posset, cum diversi caloris c0rs0ra , aequalem ignis copiam in se c0mprehendentia, apparere p0ssent. Quid remedii y Pyrometra nostra accuratissime litem dirimere p0terant , atque ostendere, utrum corpora aequalia S aeqNe calida , paribus recipientibus inclusa , quorum unum Aere pleniim , alterum eo Vaetitim erat, aeque cito ad eundem refrigerii gradum redirent 8 Docuit eventus, imo saepius in diversis metallis repetitus , e0dem tempore corpora ad idem frigus, ac in atmosphaera tum dabatur, rediisse, nec proinde diutius in vacuo cal0rem Uccdpare c0rp0ra, quam in Aere , veluti primo memoratum in Cubis ferreis cXperimentum argu re visum fuerat: Dico corpora aeque calida ad idem frigiis vel calorem ac in atmosphaera erat pari tempore rediisse, non vero haec a principio ad finem in vacuo ct in Aere aeque calida semper fuisse, nam contractiones corporum in vacuo positorum primae citi his fiunt, quam in aere , quia evacuandum fuit recipiens , ct ita simul cum aere plurimum ignis auferebatur , cum CX altero recipiente aeris
pleno, ignis nullus, nisi per vitri poros exibat: sed tempus datur,
quo contrastiones in vacuo ct in Aere aequo passu incedunt: Tandem lenti0res sequuntur in Vacuo contractiones, in aere Velociores sed desinunt simul: vel tam exigua inter ult inras contra filones fuit tem-p0ris disserentia , ut observari non potuerit: nunc enim paululo citius cest abat contrahi metallum in Vacuo conclusum, nunc alterum in aere positum , nunc simul desinebant ' unde concludere tenebar,
omnes contractiones eodem tempore desinere.
Sed en methodum , qua usus fui , ex qua clarius intelligentur experimenta, tum patebit , an iis confidi tuto poterit, an quid aliud
praeterea desideretur. Confeci duo Pyrometra tam accurate aeque ma na, seqBe densa,
Ionga, ct adeo sibi similia, ut dubitem , an duae machinae sibi re agis similes unquam factae fuerint : Hegi virgas netallicas accuratissime aeque longas, crassas , graves liae, quae ne inpe eX es dem metalli genere erant. Duas apposui Pyrometris, quas calefeci aequaliter, saltem ad n quales gradus , tum Pyrometra, extinctis flammis, simul aequalibus texi recipientibus, ex quorUm ut 0 Aerem ex harisi, alterum quietum reliqui : Aere educto incipiebam attend re ad pradus contraditonis, dum interim iacilis admonebat gradus contra