장음표시 사용
331쪽
.ctionis, qui contingebant in altero recipiente Aeris pleno notabam gradus , qui simul observabantur , quos Tabula sequens reprauem,tat : in qua videbimus contractionem primam in vacuo fuisse obser-Vatam in Ferro , contractione Ia graduum peracta, nam a gradu Iad Ia percurrerat index , qu0 tempore vas Aere evacuabatur, & p0ste Vacuationem modo numerare incepimus : sed tum in Aere ferrum alterum I O gradibus modo fuerat c0ntrastum In reliquis qui in eadem altitudine sibi respondent gradus, eodem temp0re observati sunt, hinc datur aliquando intervallum in una serie, quod n0n obtinet in altera. Aliquando tamen non redierunt ambae virg9e simul ad eundem gradum refrigerii, hoc provenit a vitio machinarum, nam ali-qllando deus unus alterve rotae aut regulae dentatae est paulum tenuior altero, si differentia sit aequalis ε pollicis, error fit duorum graduum fieri nequit , ut quacunque industria artifices evitent omneS errores, hos candide detegere malui, quam silentii peplo involvere : sed satis prolixus evasi, alii servans temp0ri alia , quia ignem 2 flammam spe tant, experimenta.
332쪽
S6 ADDITAMEN TU Μ. Ferrum in Ferrum in
Aere Aperto. in vacuo. in Aere in Vacuo. Gradus Pyrometri
333쪽
Aurichal- Cuprum Cuprum plumbum plumbum Cum in
rubrum rubrum in vacuo. in Aere. Aere. in vacuo. in Aere.
334쪽
uod non semper eXperimenti ope ad Veritatem per e niamus, id ideo non sit, quia saepe primus conceptu Sideatis experimenti non satis commodatus esset ad eam eruendam, ted evenire hoc aliquando potest a materialibus substantiis , & organis corruptilibu S, quae necessario cogi-
In pedimes miles in Usim Vocare, quae quam Vis per se Theoreticarum ' speculationum salubritatem contaminare nequeant. nihilU
ἡ, H minUS Ob vitium materi de , non semper ad iis iuccurren- reutorrini dum pr32 parari postulat. Non ideo tamen in investigatio vibutis mis ne naturalium e VentUUm eXperimentalis methodus fallax teri ilibus. aut inutilis habenda est, etiamsi enim non semper illico Method si eius ope ad veritatis primo uti e sitae fundum penetre-
tuli, in eaea mus , Plerumque mirUm tamen eir, si non aliquid lux Due rerum mini S attulerit, aut non Valuerit ad detegendam falsi talem VHt ' contrarite Qualiscunque hypotheseos. Hoc ad amussim
μ- pressionem patiatur, in quo tentamine , qtiam Vis propter instrumentorum Vitreorum infirmitatem, quibus ob pelluciditatem necestario uti debuimus, non per Venerim US ad internam veri cognitionem, nihilominus didicimus , aquam viribu S maXimis comprimi non potuisse, im OeX-ν έςζytiς perti sumus, Vim, quae aerem in spatium trigesies minus,
liὸ, aio, Uam ante OCCUPabat, reducit, non potuisse condensarei la, ita a molem aquae ; imo quam Vi S laaec Vi S tricies, aut centies, V vel forte millies maior exstiterit. ne auidem a suam inmi- fp sjὸj vii nUS Volumen quam natUraliter habet, imo ne quidem canus, io' vi' pilli latitudine , aut adhuc si quid minus observari potest mb h. interVallum, constrinXit. Modi, autem quos tenuimu Sad hoc inquirendum, sunt sequenteS.
335쪽
Sint ad eXtremitates duorum tuborum vitreorum AB, AC T . q. duae spha)rae etiam vitreae, quarum una major altera.Ιm- Ρ ' pleatur utrumque Vas aqua vulgari usque ad D & Ε,tum simul jungantur lucernae ope, observando ut in junctura transitus peri liber relinquatur,tum tantar longitudinis ac fieri potest, fiat rostrum AF,quod maneat apertu . Postea his ambabus sphaeris applicentur duo pocula glaciei contrita plena, sub qua sepeliantur, ut aqua condensetur, atque in Cavitatem tubi tantum aeris ingrediatur ac fieri potest. Inao ut adhuc melius impleatur tubus, capiantur frusta glaciei, quibus totus tubus D E extrinsecus fricetur, quo constrigatur pedetentim actione frigoris aer, qui per oriticium Finfluit, ita novo aere successive tubus implebitur hoc postea hermetice sigilato in flamma manebit aer condensatus & compres sus. Simul ac tubus clausus est, eX glacie eximatur sphaera B, temperetUr primum in aqua tepida,tum immergatur in calidam, lenique in ebullientem Interim vero semper sph pera Cteneatur in glacie,ut ejus aqua servetur in statu maXimae conden lationis. Sit haec in puncto E,ultra quod eam comprimere nititur cylindrus aeris GE, reductus ad summam densitatem, a Viribu S aquae elevatae usque ad G, per rarefactionem, quam ipsi conciliavit calor Aquar, qu pe supponitur acinaliter ebullire in sph pyra B. Si nunc hqua patitur comprellionem, lebebit ad qualemcunque gradum cedere cylindro aereo frementi, descendendo infra pruictum E. Νobis Vero quid aliud accidit, quando enim aqua in E revera reducta
erat ad statum maximae suae condensationis, lis aeri SGI prementis nihil operata est sed potius fundum spha3rae C diffregit, quam quod superficiem E Vel tantillum depresierit Cum
vero, ut instrumentum majorem firmitatem haberet,fecisse- imopbii mus duas sphaeras cupreas,nihilominu SAqua sphaeraeini an- ri uiu rare
336쪽
cum insuperabili resistentia in E paulo post diffregit tu hum,
qui,ut observarentur interiores Aquae motu S, non ex alia
m a teria quam eX Vitro fieri potuit, cum quo persecte cu-prum conjunctum fuit ope Mastiches, vel solitae nostrae
ni isturae. ADDITA MENTUM.LX hoc experimento liquet, Florentinos cognovisse Aquam calore in Vapores resolutam, ' esse elasticam , atque ingentes Vires pressis nis eXerere , ideo enim vaporem aquae ad ipsam comprimendam Aquam in usum vocaverunt. Verum in praefatione huic experime ut se praemisIa ajunt, vim, quae Aerem in spatium trigeses m,
HVS , quam ante occupabat, reducit , non potuisse condensare molem inqua , ιmo ne quidem , quamvis haec vis tractes , aut centres , vel forto
millies major e6literit. Prima fronte non ita manifestum est, Philosoph0s in hoc experimento tantas compressionis vires adhibuiste, ct cum id non demonstrent, videri possent hoc magis ex hγp0thesi,qHam firmorum argument0rum ope conclusisse ' utinam descripsi Dsent, diametrum cavitatis ct amplitudinis tubi l tum enim accuratissime vim, quam adhibuerunt , determinare potuissem, ea re neglecta, id fere conjectando tantum assequar: ad finem hujus experi menti affirmant, cupreis usurpatis sphaeris vitreoque tub0, hunc ob
vim elastici vaporis diffractum fuisse: Supponamus tubi cavitatem fuisse VS pollicis Rhyni. & annularem tubi superficiem fuisse sequalem circulo cujus diameter est. O, 23. poli. quali tubo verosimiliter usi fuerunt experimentatores : tum per experimentum n0stri m8Ι in Dissertat. de cohaerentia corporum si morum. pag. 5O . ejIlS-
modi tubus perpendiculariter distra tus sustinere posset fere II 8. idem Vero est, sive frangatur tubus a pondere extrinsecus apposito ct distrahente, sive a pondere interno, agente in latera veluti in fundum tubi; supponamus igitur tubum in experimento a Florentinis adhibitum, hujus diametri fuisse, ct diffractum , quaeritur quanta haec vis fuerit, atque an aerem illi spatium millies minus condens re p0tuisset; sive an tuerit aequalis ponderi Mercurii , quod in tu-b0 aerem millies densiorem reddidisset pondus vero Mercurii hoc fecisset, cum perpendicularem altitudinem in tubo habuisset aequalem 3 o. poli. X Io oo. sive pedum X IOOO. hoc est as OO. pedum. nam altitudo Mercurii 3 o. p0llicum latet aliquando Aerem dupla densiorem facere , cum haec fuerit statio baro metri , siletque volumen Aeris in recipr0ca ratione ponderum esse prementium.
337쪽
ADDITAMEN TU Μ. 6r Columna Mercurii cylindrica, cujus diameter est pollicis I altitudo unius pedis, pondus habet 294 gran0rum . cavitas tubi cylindrica , unum alta pedem hanc copiam Mercurii recipit: ct sundus caeci hujus tubi totum hoc p0ndus sustinendum habet , quarect sectio lateralis fundo proxima , idem feret, cum fluida premant lateraliter, quantum in eadem altitudine perpendiculariter deorsum sed festio tubi lateralis, posita ejus crassitie uti supra , frangitur modo ab II 8. libris, quare columna Μercurii cujus pondus est II 8 st, ct diameter baseos pollicis, altitudinem habet 3o49. pedum. Ejusmodi autem columna pressisset aerem in Volumen Ia I9 minus: Qu0niam igitur tubus in experimento fractus dicitur, vis diffringens ultra millies maj0r , quam pondus Aeris fuit, aut quae aerem in Volumen millies minus reduxisset. Videtur UE RULAMI Us inter primos fuisse , qui experimento invenerat, Aquam calore in vaporem elasticum abire uti liquet in impetu ejus Philosophaco pag. m. Os. cae teroquin vaporem esse aliquid Aeri analogum antiquis ex experimento cum Eoli pila innotuit. Est autem vaporis calidi elasticitas ingens, quamobrem ejus ope Aquam ct pondera elevant Mechanici ad maximam altitudinem: In Britannia de ejusm0di machina, quae ope Vaporis aquei, elevaret aquam ad ingentem altitudinem, prinus egit Centurio strenuissimus SAVERY: PAPINUs in Germania similem exc0gitavit Machinam , descriptam in Actis Lipfen fibus Anni 169 o. postea tamen edidit Autor Tractatum, qui vocatur Ars no-Pa ad aquam ignis adminiculo e scacissime eleuandam , qui pr0diit Anno Iro . Prostat Londini superba ct sumtuosissima ejusmodi machina , sive authomaton, quo perpetuo in usum civium , vastam opulentissimamque urbem incolentium, aqua vapori S calefacti ope ex- fluvio Thamesi attollitur ' est haec egregie descripta a G. WEIDI. ER o in Trasutu de Machinis totius orbis maximis.
Est profecto vis vaporis aquei multo major, quam est in aequali copia incensi pulveris pyrii : nam composui duas phialas vitreas aeque magnas , ct aeque densas, alteram implevi pulvere pyri0 , alteri infudi guttam aquae, tumque sigillavi cum utramque igni impossitissem, dissiliit cum parvo fragore ea, quae pulVerem pyrium continebat , sed cum Ingenti impetu explodebatur ea, quae Aquam concluserat: atque ignem quaquaversum disjiciebat: novi equidem vim
hujus vap0ris tantam esse, ut vas metallicum crassis serramentis roboratum disjecerit.
N0runt fustres metallorum, inprimis Perri ct Cupri, quod si
338쪽
ADDITA MENTUM.haee metalla liquefacta formis humidis infundantur, ea a vapore aquae rarefacto e Xplodi tanto cum impetu , ut ad decem , imo ad viginti ulnas usque projiciantur , senumque ill0 sclopeti maj0rem edant: quemadmodum etiam SCH EDEN BORGIUS in principiis
Naturalibus part. 9. annotavit.
Est pr0fect0 valde admirandum, Aqllam, quae per se corpus omni elasticitate orbatum videtur, ab igne tantis Elaterii viribus d nari; quibus iterum illic0 orbatur avolante igne . Non autem Aqua tum modo rarescit in majus spatium, cum abit in Vapores, sed antequam quoque id fiat, mod0 igni exponatur; id tamen constat ex pluribus in ea captis periculis, a FRE INDIO in P ae lectionibus Chemicis descriptis , & ex aliis; quae ipse institui stipi sti me , Aquam nec tam cito , nec tant0pere ab exigua ignis copia rare- fieri, quam fere cuncta alia fluida. Observavit Inclytus HALLEYUS iu Philos. Traiis. No. 19 . A quam , a frigore quo gelare inciperet, usque ad ebullitionem reductam , eX pansam fuisse parte sui voluminis : si igitur hoc eXperimentum conferatur cum iis, quae descripsi in additamentis praecedentibus, de rarefahitone metallorum in Aqua fervente, liquebit Aquam vigesies septies plus expandi ab eodem calore quam Stannum , quod modo parte sui v0luminis longius fiebat. Ab animo impetrare n0n p0tui , quin singularem observationem hic ade ne fierem: Aquam, quae in vase aperto Aeri committitur, in vapores attolli nuti stimum est , verum an Aqua in duobus VR- sis, aeque amplis, sed diversae altitudinis , aerique expositis, paric0pia exhalat P ut hoc expl0rarem fieri feci duo vasa plumbea , p, rallelepipeda, qu0rum longitudo es latitudo erat accurate sex pollicum 2 sed altitudo unius erat Ia pollicum, altitudo alterius erat 6p0llicum. ambo implevi aqua usque ad summaem oram, adeo aeqBaliter ac poteram, qu0d ob attractionem aquae ad latera vasorum dissicillime sit; posui ambo haec in medio h0rto, tribus pedibus a solo elevata, parumque a se remota: singulis diebus evaporationem. memsuraVi, quam deprehendi semper majorem in vase altiori, quam in humiliori; per menses cuntiauavi, repetiique eXperimentum ,sed pari successu : prout autem huc usque colligere p0tui, sunt cubi quantitatum evaporatarum inter se, uti altitudines fluidorum in vasis. Hoc fit in aere aperto, quippe aliter in loco clauso, in Musto enim in stituens idem exierimentum, non deprehendere potui notabile exaporationis in utroque discrimen.
Plurimas hinc deducere potuissem sequelas , imo nonnulla alia adnexuissem,
339쪽
neXu Sem , 'lupe pr0prietates Aquae, Drsitan minus hucusque cognitas, spectant, nisi intra limites exigui commentarii me retinere volui item : nonnulla videri p*ssunt in n0stra Ditoine Elementorum PD-
Sit Vas vitreum ut AB, eju8 capacitati S ut circiter sex aquae I h
libras contineat, ejus orificium capiat tubum Vitreiam , FG. 2 extrinsecus firmatum lamina Plumbea, accurate ipsum ambiente, muniminis ergo ne facile frangatur. Impleatur Vasa qua usque ad CD superficiem, & immittatur tubus EF utrimque apertus, qui solita mistura cuin orificio A jungatur. Observetur ut, quando figitur,aliquantum a fundo FBre- 1iaotus sit,ut liquor ipsi immissus libere in Vas influere possi. Deinde infundatur argentum ViVum in tubum, quod in vas descendens elevabit iupra se Aquam, &, quia aer AD exitum habet per rostrum GH,omnino implebit vas, ipsam per orificium H eXpellens: Hoc deinde claudatur flammae Compressis ope, notando isto tempore ad quemnam gradum superficies Mercurii IK pervenerit: Postea nox'Una infundendo Mer- ponderis. curium tubus omnino impleatur, si nunc aqua ab ejus vi comprimi potest altitudine Mercurii sensim crescente etiam super scies IK psi urget, aqua cedente pressioni. NOS Vero quamvis octuaginta libras Mercurii infuderimus in tubum quatuor Cubitorum tantae enim mercurii copiae Va S antequam frangebatur resistere potuit non vidimus superficiem IK Mercurii vel latitudine capilli adscendiste, Aqua obstinate viribus hujus magni momenti resistente.
Fundi curavimus magnum sed tenuem ex argento sphae- ' ram, quam impletam aqua, Ope glaciei frigefacta, clau- h. sinus cochlea firmissima. Postea leviter eam ab Omni par-
340쪽
64 EXPERIMENTA CIRCA te malleis tundere coepimus, unde percussum argentum quod propter suam cruditatem non patitur se adeo atteanuari & eXtendi, uti purum aurum, plumbum,aliud Ue mol-C m Vestio litis metallum) condensabatur, aque ita interiorem suam ca-
qii tζηtβ pacitatem imminuebat, aqua tamen ne minimam compres-
os ibui, sionem ferente, ad singulos enim ictu Sper omnes metalliporos instar argenti vivi, minute per pellem in qua premitur prosilientis, transludare Videbatur. Ecce quid ex tribus his eXperimentis deducendum credidimus. An eadem repetendo eXperimenta in Vas1S majoris resistentiae, & augendo in primo rarefactionem Aquae, atque vim nris prementem: in secundo altitudinem Cylindri Argenti vivi: in tertio faciendo 1 uccessii Ue majorem sphaerae amplitudinem, ut & eX densiori argento,pervenire
aliquando potuistem VS eo , Ut Aqua comprimeretur, asse rere non possiimus. Hoc Verum est, Aquam respectu aeris
resistere ut ita dicam) infinities plus compressioni, quod
ideo confirmat, quod in principio diXimus, scilicet Guamvis experientia non semper ad ultimam , qtiam quaerim US, perducat Veritatem, saltem casu quocunque sive bono, sive malo, aliquod lumen, licet eXiguum, affert.
Ex accuratissimis suis periculis optime concluserunt Florentini Aquam ne quidem a viribus maximis condensari tertium , quod ordine ponitur experimentum in Theatro Ultrajettino aliquoties plurimis spetiatoribus exhibui Sphaeram sumsi Plumbeam , ct Stan-neam, diametri 3 p0llicum, parietum crassities erat, p0llicis, ex medio prominebat tubus , qui in exiguum hiabat osculum, verum eκ denso metallo confestus erat. Deinde vulgarem Aquam sub Recipiente Boyleano ope Aniliae ab omni suo aere purgavi: hac Aqua implevi utramque sphaeram , ct ne vel tantillum aeris in iis superstes foret, sub evacuato etiam recipiente illas posui. Omnibus igitur sila Aqua optime impletis temp0re frigido, plumbeus stylus Dramini utriusque tubi immissus suit ad digiti profunditatem, qui mallei ope intrusus essiciebat, ut in globo tuboque millus esset Aer, sed omnia