장음표시 사용
291쪽
LIBER QUARTUS. I 22 praetores deferrentur, quorum administratio ius Tis munus prscipuum fuit,creati decemviri sunt, qui ius in urbe dicerent,praetorumque parteS e rempore gererent:quos decemviros litium adiu;
dicandarum appellarunt. Ex quibus decemviris fuisse credimus Ciceronem dum Bruto in haec verba scribit . Namque idem Segulius Veteras nus quod tu & Caesar in decemviris non essetis: Vtinam ne ego quidem essem. per quod idem tempus quatuor viri creati sunt, qui viarum cu Tam haberent: ac etiam tres viri monetales auri 2 2 anhargentique conflatores, ad quorum quidem Oficium curare pertinuit numismata Probo auro ar monetales.
gentoque & iusto pondere cudi . Quod autem supra de accenso est didium i de apparitore dii APP- Φ camus suadet , quem magistratibus comitem datum fuisse constat: in eoque .lum inter se differebant,quod accensus nullum,apparitor ali quod licet paruum a re publi. falarium perci piebat . Cicero in Verrem aiftione quinta. Tuus apparitor parua mercede populi conductus . Et ad Quintum fratrem Asiae proprstorem scribes Cicero.Atque inter hos eos quos tibi comites de adiutores negociorum publicorum dedit res pu blitati taxat finibus his praestabis,quos ante perscripsi : quos vero aut ex domesticis coniunditiosnibus aut ex necessariis apparitorib' tecurri esse
voluisti , qui quasi ex cohorte praetoria appellari solent,horci non modo fasta sed dicta prsitanda
sunt.quado aute his minutiotibus manu apposuimus,multa quae sub principib' addita & innovata sui dicemus. Suetoni' asserit Augustu Cassiare
noua officia excogitasse: Cura operii publicolu ,
292쪽
Institutum Alexandri Seueri. Argentum ex publico proficiscen stiin prouinciam
vicorum,aquarum,aluei lyberis: frumenti popu*lo diuidendi,praesectura urois,Triuuiratu,legen' di senatum & recognoscedi turmas equitum officio nouis magistratibus demandato. Domitias nus autem magistratibus urbicis prouinciarumsque praesidibus coercendis , tantum curae adhisbuit, ut neo modestiores unil neq; iustiores exstiterint. Hadrianus aute fisci aduocatu primus instituit. Et Antonius pius philosophus pystore tutelare primus fecit: cu ante tutores a costulib'
poscerent .Et ne Alexadri seueri viri' in obscuro post praedictas principia laudes latea uno de eo pr laru dicere libet,quod nostris tepotibus ser,
uari optandum esset. Helius enim Spartianus ipsum inquit iudices cum promoueret, eXepto Ue; terum & argento & necessarus instruxisse:ita ut praesides prouinciarum acciperent argenti pons do vicena: sellas senas: mulas binas:vestes forem ses binas,Domesticas binas: balneares singulas: coquos singulos: aureos centenos .Et si uxores no haberent singulas concubinas,quod sine his esse non possint:reddituri posita administratione mulas,equos & muliones & coquos: caetera sibi ha, bituri,si bene gesserant: in quadruplo reddituti, si male,praeter condemnationem aut peculatus, aut repetundarum .Et de imitatione veterum,de qua superius dicitur , sic habet Cicero quinta in Uerrem actione . Neminem qui cum potestate ex legatione in prouinciam esset profectus tam
amentem fore putarunt,ut emeret argentum:dabatur enim de publico , ut noscis . praebebatur etiam legibus mancipium. Legum originem prs sertim.xii. tabulam paulo supra dicere coepimus,
293쪽
quae materia omni eX parte cognitu dignissima, maxime illa ratione hoc in opere diligentius traactanda est , cpiudicia & publica Sc priuata quo
haberentur modo cum dicere instituerimus , leoges,plebiscita,rogationes , & alia inde nascentiaptius declarari oportere intelligim':De ipsis autem legibus hoc in loco non est animus ita dices re tanquam si nunc qderentur,aut a legum latos ribus quae sunt scriptae sumerenturinam id esset infinitum . Sed ipsae rerum summae & de his resbus quae maiori ex parte iam pride ob luerunt a vetustissimis scriptoribus sumentur. prima lasmen nobis diligetia erit a quibus & quo tempore & quem in finem latae fuerint indicare:a Lisuioque incipiemus qui libro primo. Romulus tu D*iςψhR ra dedit quibus populi in unum corpus coalescerent:& libro secundo de Valetio publicola: leges tulit de prouocatione ad populum aduersius magistratus:de sacrando cum bonis capite eius qui regni occupandi consilia inis et.& infrLT.Tres melio, C. Veturio consilibus miss1 legati Atheonas,lumque inclitas leges Solonis deseribere, Scaliarum graeciae ciuitatum instituta moresque iuxaque noscere.Item infra:centuriatis comitiis te,
ges decem tabularum sunt latς.Duae tabulae primis additae. Lex centuriatis comitiis prima a populo lata est,ut quod tribunus plebis iussisset populus teneret.aliam deinde de prouocatione cos muniunt,fanciendo ne quis ullum magistratum sine prouocatione crearet, quisquis creasset ius fasque eum esset occidi.ne ve ea caedes capitalis noxae haberetur: sacrosanctam tribuni fecerunt:
sanciendo ut qui tribunis plebis aedilibus, iudici,
294쪽
TRIVMPHANTIS ROMAEbus nocuisset:eius caput Iovi sacrum esse fami, ita ad sdem Cereris liberi liberare vgnum irent. Et de ambitu a C.Petilio tribuno plebis auctoribus patribus: tum primum ad populum latu est,
eaque rogatione nouorum hominum ambitione
qui nundinas, & conciliabula obire soliti erant, compressam credebant. P.Philo dictator tres te, ges aduersas nobilitati,plebi secundissimas tulit: ut plebiscita omnes Quirites tenerent, Legum quae comitijs centuriatis ferrentur ante initu suffragium patres auctores fierenta Alter ex plebe censor crearetur Et Liuius decimo. Lex de proς uocatione tertio facta. Porcia lex sola pro tergo ciuium lata, quae grauem poenam si quis verbes rasset necassetve ciuem Romanum sanxit . Adquid autem leges praedictae & aliae, de quibus quandol dicendum erit, fuerint conditae, simul cum iuris & iustitiae partium declaratione dicendum est Cicero legum secundo.Rei publideges, iusta imperia sunto. Hisque ciues modeste & sis
Ne recusatione parentossiiuius nono.Vbi duple, ges sunt semper antiqua abrogat noua. Et Cice, ro in legibus: omnium quae in omnium doctorudisputatione versantur,nihil est profecto prsstatbilius Q plane intelligi nos ad iustitiam esse nastos.Cui sentctiae alia eiusdem Ciceronis decimo
Philippicorum c5cordat.Est enim lex nihil aliud
nisi recta dc a numine deorum tracta ratio, imo perans honesta:prohibens cotraria.& magis magail congruit:quod idem Cicero in oratione pro Aulo Cluentio habita sic dicit: Ut corpora noastra sine mente:sic ciuitas sine lege suis partibus di neruis ac sanguine & membris uti non FO
295쪽
test . Legum ministri magistratus: legum interspretes iudices legum denique idcirco omnes sero ui simus,ut libeti esse possimus. Et quando a les gibus ius ciuile ortum habet , Cicero pro Aulo Cecinna, Qui ius ciuile contemnendum putatris vincula reuellit non modo iudiciorum sed etiam utilitatis vitae que communis. Est enim ius ciuile quod neque inflecti gratia , neque perfringi po tentia,neque adulterati pecunia postaquod si no umodo oppressium,sed etiam desertum aut neglio gentius asseruatum eri nihil est quod quisquam sese habere certum aut a patre acceptum,aut rei turum liberis arbitretur. Sed Vlpianus de tuo stitia & iure. Ius a iustitia appellatum est. Nam rvj. dc eleganter Celsius diffinit. lus est ars aequi Schoni , cuius merito quis nos sacerdotes appellat. Iustitiam namque colimus:& boni Sc aequi noticiam profitemur , aequum ab iniquo separantes: licitum ab illicito discernentes: bonos non solum
metu poenarum,Verum etiam praemiorum quosque eXhortatione efficere cupientes:veram nisi
fallor 'philosophiam non simulatam affectan stes . publicum ius in sacris & sacerdotibus & in tu publIς
magistratibus consistit. Primatium ius tripartio Ius primatum est: collectum est enim ex naturalibus prae μ' ceptis aut gentium,aut ciuilibus. Ius naturale est Ius naturas
quod natura omnia animalia docuit:na ius istud Φς no solum humani generis proprium est,sed omonium animalium quae in terra mar1l nascutur: auiti quot comune est. Ius gentiu est quo getes Ius gentia. humans utunt:qd a naturali pcedere facile intel
296쪽
Ius citae. Ius prptorii quod di
ligio:vt parentibus & patris pareamus: ut vimati iniuriam propulsemus . Nam iure hoc conauenit: ut quod quisl ob tutelam corporis sui fescetit:iure fecisse existimetur.& cum inter eos coiunctionem quandam natura constituerit,conseaquens est homine homini insidiari nefas esse iv. Te gentium. Hermogenius de iure item & iusti, cia dure gentium introducta sunt bella: discretargentes: regna condita:dominia distincta:agiis termini positi dificia collata:c6mercia:emptiones: venditiones locationes: conductiones: obligatio; nes institui exceptis quibusdam,quae a iure cis uili introducta sunt.Vlpianus:Ius ciuile est qd ex legibus:plebiscitis:senatusconsultis:decretis prinacipum: auictoritate prudentium venit dus p toarium autem quod praetores introduxerunt,adius
uandi , vel supplendi, vel corrigendi iuris gratia
propter utilitatem publicam,quod & honorariudicitur ab honore praetoris sic nominatu . Nam& ipsum ius honoratum quasi viva vox iuris cis uilis est.Ne autem omnia hic cumulemus,qus iuris ciuilis codices habent, hoc solum ex Pompo nio addemus. Ius autem proprium est quod dicitur ciuile, aut sine scripto, quod conssistit in sola prudentium interpretatione: ut sunt legis actiosnes quae formam agendi continent:vt plebiscitu quod sine auctoritate patrum est constitutu,aut magistratuum edictum,unde ius honoratium nascitum.aut senatusconsulta,quod itum senatu cosentiente inducitur sine lege et aut est principalis constitutio,vi quod ipse princeps constituit,pro lege seruetur. Et Martianus legumlator eleganρ tisimus hanc legum commetationem a graecis
297쪽
assere,quae plurimi facienda est.Lex ut Demosthenes orator diffinit, est cui omnes homines descet obedire propter multa,& varia : dc maxime quia in omnes lex est, inuentio quidem ac donudet,dogma autem omnium Capietium,correcti omnium voluntariorum & non voluntariorum peccatorum, ciuitatiS compositio communis,seacundum quam omnes decet vivere qui in ciuitate fiunt.Et philosophus summae stoicae sapientiae Chrysippus sic incipit librum suum quem fecit.
Lex est diuinarum & humanarum rerum noti CIa:Oportet autem eam praeesse & bonis & mai
regula est iustorum & iniustorum,& eorum qugnatura licita fiunt,praeceptorum quidem facienσdorum,& prohibitorum non faciendorum . Sed iam plebisscita ostedamus:rogationes & sanctiones,& quae legum species extiterunt.Aulus Gellius. Lex est generale iussium populi aut plebis rogate magistratu. Plebiscitum lex quam plebs no popul' accipit:& dicta sunt rogationes,quia
nisi populus aut plebs rogetur,no fieret. Priuile; gia priuatae persionae:cocessa Pomponius de oti; gine iuris de plebiscitis silc habet. Cum esset in ciuitate lex duodecim tabularum,& ius ciuile esset,& leges & am ones,euenit ut plebs in disicordiam cum patribus perueniret & secederet,sibisque iura constitueret, quae iura plebis cita vocans tur.Vox cu reuocata est plebs,quia multς disicordiae nasscebantur de his plebiscitis,placuit ea ob seruari lege Hortensia:& ita fastum est, ut inter plebisscita & legem species coficiendi interesset, Potestas aute eadem esset. Deinde quia difficile R.itI.
298쪽
plebs couenire coepit populus certe difficili prσtanta turba hominu ,necessitas ipsa cura rei pub. ad senatu deduxit Ita coepit senatus se interpossena uston nere;& quicquid costituisset obseruabatur. Id statum, ius appellabatur senatusc6sultu. Rogatione esse 'ς -μψ' dicit festus Popeius cum populus consulitur de uno pluribusive hominibus,qd no ad omnes perstinet.& de una pluribusve rebus: de quibus non de omnibus sanciatur.Nam qd in omnes homiones resve populus sancit, lex appellatur . Liuius vii .in sequeti anno C.Martio,C.Manlio cosulib' de unciario scenore a M. Duellio,L.Vetutio trix
bunis plebis rogatio est perlata,& plebs aliquanto eam cupidius sciuit accepiti . Plutarchus in Pompeii vita . Catulo viro clarissimo de Popeio rogationi ne mari prςficeretur aduersante:primulacuit plebs.sed postea diceti parcendu esse huic viro,& si eu amisissent in quo spem reposivissent suam:respondit:in te. Et post adeo indignationec6mota clamauit plebs Pompeiu praefici,ut coruus superuolans ceciderit.Cicero Lentulo: cumlMetellii unius tribuni plebis rogatio: me uniuerssa res pub duce senatu,comitante Italia,reuocasset. Et item Cicero ad Quintum fratre. Sed ma gna manus piceno & gallia expectatur: ut etiaCatonis rogationibus de Milone & Lentulo resistamus. Quo autem modo plebiscita,& rogationes, de sanctiones,de quibus breui post:dicemus, in tanta populi multitudine sua haberent confiuciendi forma,pulchria atq; etia necessariu est nosse. Nouissime enim credim' multos qui supra legerint. plebe ita clamasse uno constant1ssi teno: Vt coruus superuolans ceciderit: licet vero id
299쪽
tunc & aliquado alias ob nimia populi affectio
nem accideriti tame in caeteris ordo hic erat'.qui rex.
populu rogaturi erant costules aut tribuni sedilia in locu ordine locanda afferri curabat,inter quo rum ordines maiora quaedam fuerunt tabulata, Pontes appellata, per quae viatores & apparito: PQRtς
res publice deputati euntes redeuntesque, tabel las perferebant singulis dandas ex iis qui conse; derant,quas cu signatas recepissent ad tribunos que in suggestum retulissient, quid maior sciuisse set pars attendebatur.Idi Cicero ad Atticu scribens sic indicat.Tribunus plebis Fusius in cotis; nem produxit Pompeiu . Res agebatur in foro flaminio,& erat in eo ipso loco illo die nundinaorum celebritas. Pisio autem consiui lator rogatio; nis idem erat dissuasor. Operae Clodianae pontes occuparant,tabellae ministrabantur, ita ut nulla sdaretur nisii spondenti:hic tibi insos tra Cato adueuolat: convicium Pisoni constuli mirificum facit si id est couictu vox plena grauitatis,plena auctoritatis,plena denil salutis. Accedit eode nos ster etiam Hortensius.Multi praeterea boni.Italignis vero opera Fauonii fuit. hoc concursu opti:
matri comitia dirimunturis enatUS vocatur. cum
decerneretur frequetissimo senatu cotra pugnate Pisone,ad pedes omniu sigillatim accedete Clodio,vt cosules populti adhortaretur ad rogatio; ne accipienda.De sanctione sic habet Cicero in oratione pro Cornelio Balbo. primu sacros anctu
nihil esse potestinissi qd popul' plebsive sanxisset:
300쪽
priuatorum leges fuisse videnturiquae xij.tabulas rum leges sustulisse sic Cicero legum secundo innuit. De promulgatione de singulis rebus agens dis tum leges praeclarissimς xij.tabularum duae: quarum altera priuilegia tolli:altera de capite ciuiS rogari cum maximo commodo vetat.In Pri
uatos homines ferri leges voluerunt.Ιd est enim priuilegium: ferri enim ab singulis cetutiatis cosmitiis noluerunt. Hinc tractum Videtur,ut prinscipes postea concesserint Diplomata,quae lingularium virorum & vicorum priuilegia fuisse te, nemus.Cicero: dictaturae Caesaris perpetuae temporibus Cornelio Balbo Diploma statim no est Gatum: quod mirifica est improbitas in quibus, clam qui tulissent acerbius . Ρans a quidem mihi gratus homo & certus non istum confirmauit, Vem etiam recepit perceleriter se allaturum di, ploma. & Cicero Attico. Et quia a pueris diplo ma sumpseris.Suetoni' de Augusto:in diploma:
tibus libellis & epistolis signandis initio sphinge usius est. Mox imagine magni Alexandri. no uissime sua, Dioscoridis manu siculpta,qua signare caeteri principes confiueuerunt. & de Othone imperatore:Diplomatibus primisi epistolis siviis ad quosidam praestides Neronis cognomen adsiecit.Corneli' Tacit' in Vitellii rebus gestis.Causa fingedi fuit ut diplomata Othonis quae negli; gebatur istiore nutio revalesceret.Et Cicero ite pro Cornelio Balbo. Mitto diplomata tota in Puincia passim data. Asconius Pedianus proxima
pygdicta vocabula duo sic diffinit actione secuda in Verre. Inter syngraphas & alia chirographa hoc interest,s' in ceteris tantii qus gesta sui scri