장음표시 사용
301쪽
LIBER UAR T vs. 13 3bi solent:in syngraphis etia contra fidem veritastis pactio venit,&non numerata quot pecunia,
aut no integre numerata,pro teporaria volutas
te hominu scribi solent.Et duo item alia praedis Elis aliqua ex parte similia vocabula Liuius octauo exhibet exponeda,foedus scilicet & sponsio. Ne .praefertim in populisRomano populo subsigendis:non foedere pax caudina,sed per sposioσnem facta est. Spoponderunt costules,legati,quaepstores, tribuni militum: ubi si ex foedere res a*cta esset, praeterquam duorum foecialium nomiana non extarent:& propter necessariam foederis dilationem,obsides etiam D C equites imperati qui capite luerent,si pacto non staretur . Foedus Foedus.
ital erat quod Livi, principio descriptum por;
ca caesa per duos populi Romani foeciales alicui populo fiebat,Sponsio autem cum petenti accisi sponsio. pientii aduersario aliquid selenniter est promissum,unde quod longe supra ostendim',ciuitates fuerunt multae Romanis foederatae, & multae per sponsionem in amicitiam acceptae.Unde Cicero pro Cornelio Balbo,In foedere gaditano nil
erat,nisi ut pia & aeterna pax sit, de legibus de
eis similibus multa diximus:quas leges abrogari constat potuisse,nec ullum ne id fieri posset res medium adhiberi.Cicero Attico. Scis enim Clo; dium sanxisse,ut vix aut omnino non possit, nec per senatu, nec per populum infirmati sua lex, sed vides nunq esse obseruatas sanctiones earum legum quae abrogarentur: nam si id esset,nulla fere abrogati posset,nel enim ulla est quae non
ipsa se sispiat dissicultatibus abrogationis. Sed culex abrogatur,illud ipsum abrogatur.Lege agra
302쪽
TRIvΜPH ANTIS ROMAE L eae agraria tia ultimo seruauimus loco,quia de ea multiplex
ni sunt libri, & incendium magis urbi Romae qlex fuisse videtura. cuius originem q remotissima sic libro secundo Liuius ostendit: utio Cassio, Publio Virginio consulibus agrum Hernicis adoemptum,tum primum lex agratia lata.& tam e
libro duodesexagesimo Liuius Tiberii Gracchi
perniciem ob eam lege latam ostendit,cu enim Tiberius Numantiam accessurus per Thusciam transiret,solitudine liberorum'& seruorum indu, ctione visis a diuitibus facta,ea ferre legem anu mu induxit,cuius rei causa in id dedecusRoma
incidit,ut Aphticanus Scipio Smylianus lumegloria decusi Romani nominis, quia plebis ra;
biem min' uere sit visius,noctu in cubiculo creadatur occisus: hanc vero agratiam fieri no opors
Lex Cimi. tuisse,sii primae leges duae,11.Curij prima,& Li: cinii secunda seruatae fuissent. Curius enim post tritiphos & terras impetio additas, censuit persniciosium intelligi ciuem cui septem iugera agri .... satis non essent, quae mensura plebi primu post reges exactos assignata fuit. Et Licinii Stolonis lex quingenta iugera excedi vetuit,qua ipse prior fuit reus, quia filio subornato plus habuit. Iudi, cia post leges a quibus oriuntur ordine poni desbent,que quantum ad nostra attinet intentione, Iudicia put Vlpianus sic abude nobis accumulat.Publica tu, dicia non omnia sunt,in quibus crimen vertitur, sed ea tantum quae ex legibus publicorum iudi, ciorum venitit,ut Iulia maiestatis,Iulia de adul
te iis, melia de sica iis & veneficiis. Pompeiade parricidi s,Cornelia detestamentis,Iulia de vi priuata Iulia devi publica Iulia ambitus Iulia re
303쪽
LIBER QUAR Tvs 73 4 petundam,Iulia de annona , & Paulus item tuo reconsilius: Ρ ublicorsi iudiciora quaeda capita; lia sunt,quaedam no capitalia. Capitalia sunt ex ς'
quibus poena mortis aut exiliti esti haec est,aquae dc ignis interdictio. Per has enim poenas eximi tur caput de ciuitate. Nam caetera no exilia sed relegationes proprie dicutulatuc enim ciuitas re Relegatior tinetur. No capitalia sunt ex quibus pecuniaria, rati, honaut in corp' aliqua,coermo poena est Hic aute capitalia.
iudicia maiori ex parte apud cetumuiros habita fuisse videmus,de quo iudicio Festus Hopeius sic habet, Centuuiralia iudicia a centumuiris dicta centuuira. sunt. Nam cu essent Romae trigintaquin trib9 iφη Τμ4kςΤμ' quae & curiae dictae sint,terni ex singulis tribus sunt electi ad iudicandu,qui centumuiri appellasti sunt,licet quinque pluresquam centum essent, quo facilius nominaretur Audiciorum tamen siummam Cicero pro domo sua ad potifices breuiter sic exponit. Hoc est denil propriti libers ciuita tis,ut nihil de capite ciuis aut de bonis sine iudi cio senatus,aut populi,aut eorum qui de quaquere constituti iudices sint, detrahi possit.& infra: Moderata iudicia populi sunt a maioribus consstituta , primum ut ne poena capitis cu pecunia c5iugatur,deinde ne indicta die quis accusetur:viter ante magistratus accuset intermissa die qua mulcta irrogat aut iudicet: quarta sit accusatio,
trinundinu prodicta die iudiciu sit futursi .Et cuiudiciis litigiti est c5iunctia,de quo Cic in Verre actione quita,Eiusmodi respublica debet esse, Scerit vetitate iudiciorum constituta , ut inimicus neque nocenti deesse posset,nel obesse innocens
Quarum litiu actiones fuisse costitutas cum
304쪽
alibi legulatores,tum Cicero habet oratione pro Roscio Amerino in haec verba , Sunt iura, sunt formae de omnibus rebus constitutae,ne quis aut in genere iniuris,aut ratione actionis errare ponsit . Expressae sunt enim ex uniuscuius damno dolore incomodo calamitate iniuria publica haea praetore formulae, ad quas priuata lis acc5mos
datur,de qua actione idem Cicero proAulo Ceo cinna. At enim si praetor is qui iudicia dat nunqpetitori praescribit qua actione situ uti velit. Vesra autem fuit virtus Romana in qua nullus a ius
diciis eximi potuit. Liuius undequadragesimo. Duo Petilii diem Scipioni Aphricano dixerunt.
Duae maximae orbis terram urbes ingratae uno tempore inuentae sunt. Romana ingratior:siquis
dem victa Carthago,victum Hannibale in existium expulit,Sed Roma victrix victore Aphriscanum expulit Alii dicebat ciues,neminem unutantum meruisse cruem, ut debuerit legibus in,
terrogati n5 posse.Nihil tam aequandae libertati esse quam potentissimu quent posse dicere caussam:& infra.Non alius antea quisq nec ille ipse
Scipio consul censorve maiore omnis genetis hos minum frequentia, quam reus illo die in forum est deductus. Plutarchus in Gracchorum vita. Si quis capitali iudicio accersebatur Sc non veniret ad se defendendum, tum eum domi ante ianua consistens praeco tuba citabat. Tantal fuitRo, manae ciuitatis grauitas,ut licet iudicio, sicut doximus,subiici possent omnes quantumuis maxismi:nullus tamen a paucis iudicibus etiam cem tumuiris in exterminium nisi per uniuersam cis
uitate id est comitiis adduci poterat.Cicero pro
305쪽
LIBER QUARTVs 2 3sΡ.Sextio:Satis legibus & duodecim tabulis fani mil*meiacitum est, ut de capite nisi centuriatis comitiIS π, potu rogari non possit:& infra. Non posse quenci de ciuitate tolli sine iudicio:de capite no modo fieri u poena. sed ne iudicare quenil posse nisi centuriatis co mitris.Noniust Marcellus scribit. Capital dici caseisi.
culum sic edocet.Qui erant rerum capitaliti co Capitis peridemnati,non prius hanc ciuitatem amittebant, ς--M 4 quam erant in eam recepti,quo vertedi,hoc est, mutandi soli causa venerati.id autem cu esset fasciendum,non ademptione ciuitatis, sed tecti &aquae & ignis interdictione faciebant. quid vero fuerit haec interdictio, de qua etiam supra leguς Interdictis
latores dixerunt, Festus Pompeius per similitu
dinem vetusti motis nuptiarum,de quo infra discemus ostendit. Nouae enim nuptae quamprimumatiti domu ingrediebatur aqua & ignis a sponse per manus tradebatur,significante omne vita de caetero utrique futuram comune , quod duos bus illis elementis maxime humana indigeat vita:pariter ei quem Romana ciuitate pellebant, aqua &igni interdicebant,eu communione om
ni ciuitatis priuatum significantes. Cicero Phi; lippicorum primo,Et qui de vi,item de maiestas te damnatus si aqua Sc igni interdicebatur.Ρlis nius ad Cornelium Minutianu seribens,dicit eos quibus aqua & igni interdictu erat,caruisse omani togae iure.Quid autem inter prςdictam aqua:& ignis interdictionem, omniti maxima animo aduersionem,& in exilium deportationem,& aolias poenas interesset aliqua ex parte dicendum
306쪽
. est. Exules Nonius Marcellus sic dimit. Exules
dictitur extra totum Sed Martianus. Exiliu tria plex est,ut certoru locoru interdictio:aut lata fuga,ut omniu locoru habitatio interdicatur praes Ter certum locu ut insulae vinculu:id est,relegastio in insula Et tamen aliquando coniunctam
fuisse videtur exiliu aquae & ignis interdictioni. Liui' xxv.iplebiscitu in Posthumili Pyrgensem publicanum. M .Posthumi' si ante Kalendas Iusnias non prodisset,citatus 3 eo die no respondissset,neq; excusatus esset,videri eum in exilio esset bonaque eius vaenire ipsi aqua & igni interdici, fuit etiam quodda quasi voluntarium exiliu les gatio libera,quae non nisi iurisconsultoribus at 3 praetori;s concedebatur:ut scilicet ad aliquas eustes prouincias eis dissinitas partem deferrent inssignium quibus magistratus utebaturifici cum proprias curarent res,& interea ab aemulom λι1tiumve in repub. suorum conspectu parumper se subtraherent, in honore apud prouinciales ac reuerentia erant.Cicero Quinto fratri Asiae pro,
praetori:illud autem quod cupit Claudius est te, gatio aliqua ii minus per senatum per populum
libera,aut betatium, aut bcticaru . aut Vtruml.
Item Cicero Attico . Dedi literas,legatione mihi opus est, honestior est votiva, & habent liberae legationes diffinitum tempus lege Iulia: nec fa,cile addi potest. Brutus Bruto suo & Cassio: Cuin his angustiis versarer,placitum est mihi ut postulare legatione Libera mihi reliquisl nostris, ut aliqua causa proficiscedi honesta quaereretur: tame paulopost futurum puto,ut hostes iudice, mur,aut aqua & igat interdicatur.Cicci o Cornis
307쪽
LIBER Qv AR aeus 136ficio Agnicius negotioru suoru causa legatus in Africam legatione libera. Tertium item genus
exilii & quidem iustissimo fuit,de quo Suetoni'
in Tiberii vita sic habet,Foeminae famosae ut ad euitadas legum poenas iure ac dignitate matro nati exsolueretur,lenocinium profiteri coeperat. Et ex iuuetute ut lusit ordinis profligatiiiimus quisl,quo minus in opera scenae harenaei ede da C. teneretur, famosam iudicij notam spote lubibat. Eos easq; omnes ne quod refugiti in tali fraude siperesset exilio affecit. Poenas pendere qui pecunias conde nati soluebant,Festus Pom
peius inquit:quialob delictu pecuniam penso aere pendebant.Sed ob capitalia facinora quae essent punitiones Vlpianus de aedili edidito, Capitalem I τςe
fraudem admittere est tale aliquid delinquere, Pun tio capropter quod capite puniedus sit. Veteres enim pit/li. fraudem pro poena ponere solebant. Capitalem Ffau, pro fraudem admisisse accepimus,dolo malo & per P ud nequitia:caeterii si quis errore,si quis casu fecerit cessabit delictu .Vnde Pomponius ait, necp pue Tum nel furiosum capitalem fraude videti ad misisse.Et Calistratus de poenis.capitalium pCe narum fere isti gradus:sium nati suppliciti videtur esse,ad furcam damnatio,vitii crematio,item caspitis amputatio: deinde*xima morti poena mestalli coerctio,post deinde in insulam deportatio: caeterae poenae ad evistimationem,no ad capitis periculti pertinet:veluti relegatio ad tempus,vel in perpetuum , vel in insulam, vel cum in opus
quis publicum datur ad tempus,vel cum fustiucaesiui subiicitur. Modestinus autem de verbo:
rum significatione duo ex verbis supradictis sie
308쪽
corrigit.Capitalis licet Latine loquentib' omnis causa existimationis videatur,tamen appellatio capitalis,mortis, vel amissionis ciuitatis intelli, genda est.Et deportatos, id est, quibus aqua &igni interdictum est. fidei commissum relinque, re non posse, Ulpianus inquit. Et quod supradi, ctum est de existimatione sic Paulus exponit, Existiatio. Existimatio est dignitatis laesae status egibus ac
moribus coprobatus. ut ex aelicto nostro austoritate legum aut minuitur,aut c5sumitur, cirsca statum dignitatis poena plectitur.Sicuti cum
relegatur quis,vel cum ordine mouetur,vel cum
prohibetur honoribus publicis fungi,vel cu ploebeii fustibus caedunturipoenae tamen praeter sus es iij. pradictas a principibus variatae fuerunt . Gabtate. bam enim scribit Suetonius Nummulario pecunias non fide versanti,manus amputauisse,menatat eius assixisse.Et tutorem, qui pupillum cui
substitutus h es era venenis necasset, cruci afffixisse. Poenas facinorosorum Caesare auxisse sic scribit Suetonius.Cucta collegia praeter antiquistus instituta distraxit. Poenas facinoroserum ausxit:& cum locupletes eo facilius scelere se obliugarent,quia cum magnis patrimoniIs exularet, parricidas,ut Cicero ait,bonis omnibus,reliquos cimidia parte mulctauit. Quia vero delatores poenis infligendis causam saepenumero fomens tum p addiderant,eos Titus Vespasianus primceps optimus acerrime insecutus est, de quo siest ibit Suetonius, Inter aduersia temporu & des latores erant ex licentia veteri: s assidue in Garo etiam flagellis ac fustibus caeses,ac nouissime
traductos per aphitheatri harena:partim subigi
309쪽
LIBER V AR aevs r 3 ac venire iussi partim in asperrimas insulas desuehi:& post eum Domitianus frater Fiscales calumnias magna calumniatium poena repressit Ferebatur Φ Vox eius, princeps qui delatores nocastigat,irritat. Antonius vero pius,Delatores si non probarent,capite affecit:si probarent,delato pecuniae priemio dimisit infames. Accusationes De accusas autem quae iure recte & ordine in iudiciis fieretit QRkVM Sc si minorem defensione gratiam habuerunt.
sua tamen laude non caruerunt, dumodo nimijs accusatores viribus non inniterentur.Cicero pro Murena, Saepe hoc maiores natu dicere audiui, hanc accusiatoris eximiam vim & dignitatem
plurimum Lucio Cottae profuisse.Noluerunt sapientissimi homines qui tum rem illam iudica, bant, ita quenquam cadere in iudicio, ut nimiis aduersiarii viribus videretur abiectus. Semper in hac ciuitate nimis magnis accusato um opibus dc populus uniuersius, & sapientes in posterum prospic entes iudiceS restiterunt. De accusatioe De hedusa igitur & defensione quae in iudiciis capitalibus toribus. fieret dicturi multa & varia prius discurrere perogemus,quae in ipsis iudiciisfrequentia, raro alibi
Q in Ciceronis orationib' inuentu tur. Primum squaliter accusatores internoscatur Martianus ad S.C. Turpilianum sic docet: accusatorum temes
ritas tribus modis detegitur , & tribus poenis
subiicitumaut enim calumniantur, aut praeuari cantur, aut tergiversantur . Calumniari est falsa Calumniarictimina ite dere.Ρrguaricari est Vera crimina ab= Ρhquasseariscondere. Tergiversari in uniuersum ab accusas Tergiverstione desistere. ui accusati dicta die causam di; DoLeduci,cturi cora populo erat, accusatoribus responsuri
310쪽
TRIUMPHANTIs ROMAE in forum venientes sub rostris rei stabat: nee erat tam bonus, tam integer,& magnae famae vir, quin sub ipsium causae initiv,multitudinis ad auodiendu conuenietis,praesertim adolescentiu consuiths laceraretuLLiuius undequadragesimo. Tribu.ple. eo tempore T.Se pronius Gracchus erat, cui minime cu Scipione coueniebat. is cum vestuisset nomen suu decreto collegaru ascribi, tris stioremi omnes sententia expectaret,ita decreauit. Cu L. Scipio excuset morbu esse cauta fiastri,fatis id sibi videri se P. Scipione prius si Mamam venisset accusari no passum: tum quoi si se appellasset auxilio ei se futum ne causam diacat.ad id fastigiu rebus gestis, honoribus populi
R o. Ρ. Scipione deoru hominumi co sensu pera uenisse,ut sub rostris reu stare,& praebere aures adolescentiu conuicus po. Ro. magis deforme qcorruptelae sibi sit. Oberat aut e multu integritati iudiciorum iudiWjβ' corruptelae c5tra legem de donis & muneribus non accipiendis factae. Vnde Plutarchus in Pospeii vita: largitiones semper plurimu obfuerunt. Et Seneca duodecetesima ironice.Credat aliquis pecuniam fuisseversata in eo iudicio in quo reus erat Clodius ob id adulteriti quod cum Caesaris VXOre comisera violatis religionib' eius sacrifi,
cis quod populo fieri dicitur:sie submotis exstra conspectu omnibus viris, ut picturae quoque animaliu masculoru contegantur Cicero pro A. Cluentio.Si tale ius ille bienio antesi causam bonoru Staphinei attollere recepisse sexcetis mil. libus numu se iudiciu corruptum esse dixerat.&infra:in cosiliu erat ituri iudices xxxiij.sententiis