Antiquitatum Romanarum quae supersunt

341쪽

290 διέθηκε τοιαυτα συνέβαινε πολλὰ παραλλὰξ ματέροις ἐπὶ τὰς ομόρους χώρας ἐκστρατευομένοις ἐλαττώματά τε καὶ πλεονεκτήματα, μία δε αυτῶν εκ παρατάξεως ἐγένετο μάχη Φιδήνης πόλεως πλησίον απά-

σαις συμβαλόντων ταῖς δυνάμεσιν ἐν η πολλοὶ μεν ἔπεσον αμφοτερων, ἐνίκησαν δὲ ' μαῖοι καὶ τους Λατίνους νάγκασαν λιπόντας τον χάρακα νύκτωρ εἰς τὰς εαυτῶν πόλεις ἀπελθεῖν. II. Μετὰ δὲ τον αγῶνα τούτον ἔχων συντεταγμέ- 10 νην την ' μαίων δύναμιν ο αρκυνιος ἐπὶ τὰς

πόλεις αυτῶν ἐχώρει λόγους προσφερων περὶ φιλίας.

o δ' ἴτυν τω κοινῶ συνεστῶσαν ἔχοντες δύναμινοἴτε ταῖς ἰδίαις παρασκευαῖς πεποιθότες ἐδέχοντο τὰς προκλησεις, και παρεδίδοσαν αὐτῶ τινες τὰς, 4 1 λεις ορῶντες, τι ταῖς με ἀλούσαις κατὰ κράτος ἀνδραποδισμοί τε κολούθουν και κατασκαφαὶ ταῖς δὲ προσχωρούσαις καθ' ομολογίας το πειθαρχεῖν τοῖς κεκρατηκόσι μόνον, ἄλλο δὲ ανήκεστον ουδέν. πρῶτον μεν ουν Φικόλνεο προσέθεντο αὐτῶ πόλις ἀξιό- 20 λογος ἐπὶ συγκειμένοις τισὶ δικαίοις, ἔπειτα Καμαρῖνοι, αι, κολούθησαν ἄλλαι τινες πολίχναι μικραι καὶ

φρούρια ἐχυρά. ἐφ' οἱς ταραχθέντες οἱ λοιποὶ Λατῖνοι και δείσαντες μη πῶν φ εαυτῶ ποιησηται τὸ ἔθνος εἰς την ἐν Φερεντίνω συνελθόντες ἀγορὰν 2 ἐψηφίσαντο την τε οἰκείαν δύναμιν, ἀπάσης πόλεως ἐξάγειν καὶ τῶν πλησιοχώρων ἐθνῶν τὰ κράτιστα παρακαλεῖν, καὶ διεπρεσβεύοντο προς υρρηνούς τε καὶ Σαβίνους αἰτούμενοι συμμαχίαν Σαβῖνοι μὲν ουνυπέσχοντο αὐτοῖς, ἐπειδὰν ἐκείνους ἐμβεβληκότας 30 εἰς την ' μαίων γῆν ἀκούσωσιν, ἀναλαβόντες καὶ Mi αὐτοὶ τὰ πλα την πλησίον αυτῶν χώραν λεηλατη- σειν Τυρρηνοὶ δε συμμαχίαν ἀποστέλλεινίμολόγη -

342쪽

σιλανοί τε καὶ ἔτι προς τούτοις Ουετυλωνιῆται. III. αύταις ἐπαρθέντες ταῖς ἐλπίσιν οἱ Λατίνοι 5 παρασκευασάμενοι δύναμιν οἰκείαν συχνην και την

παρὰ υρρηνῶν προςλαβόντες εἰς την Pωμαίων γην ἐνέβαλον, καὶ κατὰ τον αυτὀν χρόνον ἐκ του Σαβίνων ἔθνους αἱ του πολέμου κοινωνησειν αὐτοῖς υποσχόμεναι πόλεις την προσομοροῶσα αυταῖς 10 χώραν δήουν ὁ δε τῶν Ρωμαίων βασιλεὐ παρασκευασάμενος και αυτὸς εν τω μεταξὐ χρόνω πολλην

ob καὶ ἀγαθὴν δύναμιν ἐξῆγεν επὶ τοὐς πολεμίους διὰ

ταχέων Σαβίνοις μεν οὐν ἄμα καὶ Λατίνοις πολε- μειν και διαιρεῖν εἰς δύο μέρη την δύναμιν ου ἀσφα Ibλες πέλαβεν εἶναι, ἄπασαν δε την στρατιὰν ἐπὶ Λατίνους γειν ἐβουλεύσατο και τίθεται πλησίοναυτῶν τον χάρακα κατ αρχὰς μεν ουν κνηρῶς εἶχον κάτεροι πάσαις ἀποκινδυνεsσαι ταις δυνάμεσι δεδιότες τὰς αλληλων παρασκευὰς ἀκροβολισμοὐ 20 κατιόντες ἐκ των ἐρυμάτων οἱ φιλοι παρ κατέρων συνεχεῖς ἐποιούντο και ησαν, τὰ πολλὰ ἰσόμαχοι χρόνω δ' υστερον ἐμπεσούσης ἀμφοτέροις ἐκ τῶν τοιούτων αψιμαχιῶν φιλονεικίας πιβοηθοῶντες εκάτεροι τοῖς σφετέροις, ολίγοι μεν το πρῶτον επειτα θσύμπαντες ἡναγκάσθησαν ἐκ τῶν στρατοπέδων προελθεῖν και καταστάντες εἰς μάχην ἄνδρες οὐτε πολεμικῶν αγώνων ἀτριβεῖς οἴτε πλήθει πολλἀποδέοντες ἀλλήλων πεζοί τε καὶ ιππεῖς προθυμία τε ώρμημένοι προς το πόλεμον μοι καὶ κίνδυνον τον ἔσχατον 30 ἀναρριπτεῖν νομίσαντες γωνίσαντο μεν αμφότεροι

λόγου ἀξίως, διεκρίθησαν δε ἀπ' αλληλων ἰσόμαχοι

343쪽

292 νυκτὸς ἐπιλαβούσης η μέντοι μετὰ τον αγῶνα διά ssa

νοια ἐκατέρων ου ομοία γενομένη φανερους ἐποίησε του κρειττον ἀγωνισαμένους των ἐτέρων τ γὰρ ἐξῆς ημερα Λατῖνοι μὲν οὐκέτι προθεσαν εὐτου χάρα- κος, ο δε τῶν Γωμαίων βασιλεῶς ἐξαγαγὼν τὰς δυνάμεις εἰς το πεδιον τοιμος ην τέραν ποιεῖσθαι μάχην καὶ μέχρι πολλο κατέσχεν ἐν τάξει την φάλαγγα.ως δ' ου ἀντεπεξίεσαν οι πολέμιοι, σκυλευσας αυ-

τῶν του νεκροὐ καὶ τοῖς ἰδίους ἀνελόμενος συν10 πολλῶ αὐχηματι ἀπῆγε την στρατιὰν ἐπι τον αυτοί

χάρακα.

IIII. αῖς δ' εξῆς μέραις ἀφικομένης τοῖς Λατίνοις τέρας παρὰ υρρηνῶν συμμαχίας δεύτερος ἀγων γίνεται πολὐ μείζων του προτέρου, ἐξ οὐ νίκην

Id ἀναιρεῖται βασιλεὼς Ἀρκύνιος ἐπιφανεστάτην ης αυτὸς αἴτιος μολογεῖτο υπὸ πάντων γεγενῆσθαι.

καμνούσης γὰρ δη της ' μαrκῆς φάλαγγος και

κατὰ το ἀριστερον κέρας παραρρηγνυμένης μαθὼν το γινόμενον ἐλάττωμα περι τοὐς σφετέρους ἔτυχε δὲ 20 τότε μαχόμενος ἐπι του δεξιο κέρατος τὰς κρατί 554στας τῶν ἱππέων ἴλας ἐπιστρέψας καὶ των πεζῶν τους ἀκμαιοτάτους ἀναλαβὼν γε κατὰ νώτου της εαυτοs στρατιῆς καὶ παραλλάξας το ἀριστερὸν κέρας ἐλαυνεν ἔτι προσωτέρω της φάλαγγος ἔπειτα ἐπιστρέψας ἐπὶ et δόρυ καὶ τὰ κέντρα προσβαλὼν τοις Ἀποις εἰς πλαγιους εμβάλλει τοὐς τῶν Τυρρηνῶν λόχους ουτοιγὰρ ἐπι οὐ δεξιολτῶν πολεμίων μαχόμενοι κέρατος ἐτρέψαντο τοὐς καθ' εαυτούς , ἐπιφανεὶς δ' αὐτοῖς ἀπροσδόκητος πολλὴν ἔκπληξιν και ταραχὴν παρ- 30 έσχεν ἐν δὲ τούτω καὶ η πεζὴ τῶν Pωμαίων δύναμις ἀναλαβοῶσα αυτὴν ἐκ το προτέρου δείματος εἰς αντίπαλα ἐχώρει, καὶ μετὰ τοὐτο φόνος τε πολῶς

344쪽

τῶν Τυρρηνῶν ἐγίνετο καὶ τροπη του δεξιοὐ κερατος παντελής. αρκυνιος δε τοῖς ἡγεμόσι των πεζῶν ἀκολουθεῖν κελευσας ἐν κόσμω καὶ βάδην αυτὸς επὶ το στρατόπεδον ἐχώρει το των πολεμίων ἐλαυνωντους Ἀπους ἀνὰ κράτος, φθάσας δε του ἐκ της τροπῆς ἀνασωζομένους εγκρατὴς γίνεται του χάρακος ευθυς ἐξ ἐφόδου οἱ γαρ ἐν αυτω καταλειφθέντες ουτε τὴν κατασχουσαν τους σφετέρους συμφορὰν 555 προεγνωκότες υτ τους προσιόντας ἱππεῖς γνωρίσαι δια το αἰφνίδιον της ἐφόδου δυνηθέντες εἴασα αυ- 10 τους παρελθεῖν ἀλουσης δε πης παρασκευῆς των

Λατίνων οἱ μὲν ἀναχωρουντες ἐκ της τροπῆς εἰς ἀσφαλῆ καταφυγὴν υπὸ των καταλαβομένων αυτὴν ἱππέων ἀπώλλυντο, οἱ δ' ἐκ του στρατοπέδου φευ- γειν ορμήσαντες εἰς το πεδίον π της ' μαῖκῆς 15 φάλαγγος ὁμόσε χωρουσης ἀπέθνησκον, οἱ δε πλείους

αυτῶν θουμενοί τε π αλλήλων και καταπατου-

μενοι περὶ τοι σκόλοψιν κατὰ τὰς τάφρους τον

οἴκτιστόν τε καὶ ἀγεννέστατον τρόπον διεφθάρησαν ωστ ναγκάσθησαν οἱ περιλειπόμενοι της σωτηρίας 20ουὁένα πόρον ευρεῖν δυνάμενοι παραδουναι τοι κεκρατηκόσιν εαυτους γενόμενος δε ὁ Ἀρκυνιος πολλῶν σωμάτων τε καὶ χρημάτων ἐγκρατὴς τους μεν αἰχμαλώτους ἀπέδοτο, τα δ' ἐν τω χάρακι καταληφθέντα τοῖς στρατιώταις ἐχαρίσατο. 2b IIIlΙ. αυτα διαπραξάμενος ἐπὶ τὰς πόλεις τῶν

Λατίνων γε τὴν δυναμιν, ς μάχη τὰς μὴ προσχω -

ρουσα αυτω παραστησόμενος ου μὴν ἐδέησέ γε αυτω550 τειχομαχίας. ἄπαντες γὰρ εἰς κεσίας καὶ δεήσεις ἐτράποντο και πρέσβεις πὸ του κοινου πέμψαντες 30 καταλυσασθαι τὸν πόλεμον ὴξίουν, οἷς αυτὸς ἡβουλετο καὶ τὰς πόλεις παρέδοσαν. γενόμενος δε τῶν

345쪽

294 πόλεων κατὰ τάσδε τὰς μολογίας ὁ βασιλεἰς κύριος

ἐπιεικέστατα πάσαις προσηνέχθη καὶ μετριώτατα οὐτε γὰρ ἀπέκτεινεν οἴτε φεύγειν νάγκασεν ουσε χρήμασιν ἐζημίωσε Λατίνων οὐδένα γην τε αὐτοῖς καρποῶσθαι την αυτῶν πετρεψε καὶ πολιτεύμασι χρήσασθαι τοι πατρίοις ἐφῆκεν, ἀποδοὐναι δε αυ- τοὐς ἐκέλευσε Ῥωμαίοις τους τε αυτομόλους καὶ τοὐς αἰχμαλώτους ἄνευ λύτρων θεράποντάς τε απο- καταστῆσαι τοῖς δεσπόταις οσων ἐγένοντο κατὰ τὰς I προνομὰς κύριοι καὶ χρήματα σα ἀφείλοντο τοὐς γεωργοὐ διαλίσαι καὶ εἴ τι ἄλλο κατέβλαψαν διέφθειραν ἐν ταῖς εἰσβολαῖς ἐπανορθῶσαι ταῶτα δὲ ποιήσαντας εἶναι φίλους Pωμαίων και συμμάχους

ἄπαντα πράττοντας οσα αν ἐκεινοι κελεύωσιν. ο μεν

15 δὴ προς Λατίνους συστὰς Ῥωμαίοις πόλεμος εἰς τομοτο τελος κατέσκηψε, καὶ βασιλεὐς αρκύνιος τον ἐπινίκιον ἐκ του πολεμου τούτου κατήγαγε θρίαμβον. LV. ω δ' ἐξης ἔτει παραλαβὼν την δύναμιν bb7 ἐπὶ Σαβίνους γε εὐπολλοὶτην προαίρεσιν αὐτοs 20 καὶ την παρασκευὴν την ἐφ εαυτοὐς προεγνωκότας. οὐχ ἡπομείναντες δὲ εἰς την εαυτῶν χώραν παρεῖναιτο πόλεμον, αλλ' ἀντιπαρασκευασάμενοι δύναμινίκανην ἐχώρουν ὁμόσε γενομένης δε αὐτοῖς μάχης περὶ τὰ μεθόρια της χώρας ἄχρι νυκτὸς ἐνίκων μὲν et οὐδέτεροι, πάνυ δ' ἰσχυρῶς ἐπόνησαν αμφότεροι. ταῖς γοῶ εξῆς ἡμέραις οὐτε ὁ τῶν Σαβίνων γεμών προῆγεν ἐκ του χάρακος τὰς δυνάμεις ἴτε ὁ τῶν

' μαίων βασιλεὐς, αλλ' ἀναστρατοπεδεύσαντες αμφότεροι καὶ της αλλήλων γης οὐδὲν κακώσαντες ἀπη-30 εσαν ἐπ οἴκου γνώμη δ αμφοτέρων ην ὁμοία μείζονα δύναμιν τέραν ἐπὶ την αλλήλων χώραν ξαγεινιαρος αρχομένου. ἐπεὶ δὲ παρεσκεύαστο αὐτοῖς,

346쪽

295 προτεροι μεν ἐξῆλθον οἱ Σαβῖνοι υρρηνῶν ἔχοντες G58 δύναμιν ικανὴν προς συμμαχίαν καὶ καταστρατοπεδεύονται Φιδήνης πλησίον περὶ τὰς συμβολὰς του

τε νίητος καὶ του δεβεριος ποταμου διττοὐς βαλόμενοι τους χάρακας ἐναντίους τε καὶ συνεχεῖς ἀλλη 5λοις, μέσον ἔχοντες το κοινον ἐξ αμφοτερων των ποταμῶν εῖθρον, ἐφ' ου κατεσκεύαστο γεφυρα ξυλόφρακτος σκάφαις ἀνεχομένη καὶ σχεδίαις η ποιοῶσα ταχείας τὰς πρὸς αλλήλους φίξεις καὶ τον χάρακαενα πυθόμενος δε την εἰσβολὴν αυτῶν ὁ αρκύνιος 10 ἐξῆγε καὶ αυτὸς το 'Pωμαίων στράτευμα καθιδρύεταί τε μικρὸν ἀνωτέρω της ἐκείνων στρατοπεδείας παρὰ τον νίητα ποταμὸν ἐπι λόφου τινος καρτερου. ἀπάση δε προθυμία προς το πόλεμον ρμημένωναμφοτέρων ουδεὶς ἀγων ἐκ παρατάξεως ἴτε μείζων ibo ἔτ' ἐλάσσων αυτοῖς συνέστη. ἔφθασε γὰρ ὁ αρκύνιος ἀγχινοία στρατηγικῆ πάντα συντρίψας τὰ τῶν Σαβίνων πράγματα καὶ τὰς παρεμβολὰς αυτῶν ἀμφοτέρας ἀράμενος το δὲ στρατήγημα του ανδρος

τοιονδε ην 20

LVI. Σκάφας ποταμηγοὐ καὶ σχεδίας ξύλωναύων καὶ φρυγάνων γεμούσας ἔτι δε πίσσης τε καὶ

550 θείου παρασκευασαμενος ἐπὶ θατέρου τῶν ποταμῶν, παρ' ον αυτος ἐστρατοπεδεύκει, ἔπειτα φυλάξας ἄνεμον οὐριον περὶ την ωθινὴν φυλακὴν πυρ ἐνεῖναι bταῖς λαις ἐκέλευσε και μεθεῖναι τὰς σκάφας καὶ τὰς σχεδίας φέρεσθαι κατὰ οὐν αἱ δε ἐν ὀλίγω πάνυ χρόνω διελθοῶσαι τὸν μεταξ πόρον ἐμπίπτουσι Iγεφύρα καὶ ἀνάπτουσιν αὐτὴν πολλαχόθεν τῶν δε Σαβίνων ως εἰδον ἄφνω πολλὴν φλόγα φερομένην 30 συνδραμόντων ἐπὶ την βοήθειαν καὶ πάντα μηχανωμένων ἴσα σβεστήρια του πυρὸς ην, κεν ὁ αρ-

347쪽

296 - Γ κυνιος περὶ τον ορθρον ἄγων συντεταγμένην την -- μαίων δύναμιν καὶ προσβαλὼν θατέρω χάρακι των μεν πλείστων ἐκλελοιπότων τὰς φυλακὰς δια την ἐπὶ τα καιόμενα ορμην, ολίγων δε τινων προς ἀλκην τρα- πομένων, ἐγκρατηλαυτολγίνεται δίχα πόνου. ἐν ω δε ταῶτα ἐπράττετο χρόνω καὶ τον τερον των Σαβίνων χάρακα τον ἐπέκεινα οὐ ποταμο κείμενονετέρα δύναμις Ῥωμαίων ἐπελθοῶσα αἱρεῖ, η προαπέσταλτο μεν π Ἀρκυνίου περὶ πρῶτον πνον,1 διεληλύθει δε τον ἐκ των δυεῖν ποταμῶν ενα γενό- λθ μενον ἐν σκάφαις καὶ σχεδίαις καθ ο μέρος περαιουμένη λήσεσθαι τους Σαβίνους μελλε, πλησίον δε της τέρας ἐγεγόνει παρεμβολης αμα τω θεάσασθαι την γέφυραν καιομένην τοὐτο γαλην αὐτy- συν- 1 θημα της ἐφόδου. των δ' ἐν τοῖς χάραξι καταληφθέντων Ο με υπὸ των Ῥωμαίων μαχόμενοι κατεκόπησαν, οι δ' εἰς την συμβολην των ποταμῶν ρίψαντες εαυτοὐς οὐ δυνηθέντες περενεχθῆναι τὰς δίνας κατεπόθησαν ἐφθάρη δέ τις αυτῶν μοιρα ου ὀλίγη 20 και κατὰ την βοήθειαν της γεφυρας πὀ-οὐ πυρός. λαβὼν δ ὁ αρκύνιος αμφότερα τὰ στρατόπεδατα μεν ἐν αὐτοῖς καταληφθέντα χρηματα τοι στρατιώταις ἐπέτρεψε διανειμασθαι, τους δὲ αἰχμαλώτους πολλοὐ πάνυ οντας Σαβίνων τε αυτῶν καὶ

2 Τυρρηνῶν εἰς ' μην ἀγαγὼν δια πολλης εἶχε

φυλακης.

LVII. Σαβίνοι μεν ουν ἐγνωσιμάχησαν απὸ της τότε συμφορῆς βιασθέντες καὶ πρεσβευτὰς ἀποστείλαντες ἀνοχὰς ἐποιησαντο το πολέμου σπονδὰςJεξαε- 30 τεῖς, υρρηνοὶ δε οργῆ φέροντες ὁτι ηττηντό τε υπὸ 56l' μαίων πολλάκις κα οτι τους αἰχμαλώτους αὐτοῖς ὁ Ἀρκύνιος ου ἀπεδίδου πρεσβευσαμένοις, ἀλλ' ἐν

348쪽

297ομηρων κατεῖχε λόγω, ψήφισμα ποιουνται πάσας τὰς των Ἀρρηνῶν πόλεις κοινῆ τον κατὰ ' μαίων πόλεμον ἐκφέρειν, την δὲ μη μετέχουσαν της στρατείας εκσπονδον εἶναι ταs ἐπικυρωσαντες ἐξῆγον τὰς δυνάμεις.καὶ διαβάντες τον έβεριν ἀγχο Φιδήνη 5 τίθενται τὰ ὁπλα γενόμενοι δὲ της πόλεως ταύτης ἐγκρατεῖς δια προδοσίας στασιασάντων προ αλληλους των ἐν αυτ καὶ πολλὰ μεν σώματα λαβόντες, πολ- λην δὲ λείαν ἐκ της Ῥωμαίων χωρας ἐλαύνοντες ἀπῆλθον ἐπ' οἴκου, φρουρὰν ἐν τῆ Φιδην καταλι 10πόντες ἀποχρῶσαν αὐτη γὰρ ἡ πόλις ὁρμητηριον

αὐτοῖς ἔσεσθαι κράτιστον ἐδόκει του κατὰ ' μαίων πολέμου βασιλεὐ δε αρκύνιος εἰς τοὐπιὸν ἔτος ωμαίου τε σύμπαντας καθοπλίσας καὶ παρὰ των συμμάχων σου ἐδύνατο πλείστους παραλαβὼν ἐξῆ 15562 γεν ἐπὶ τους πολεμίους αρος αρχομένου, πρὶν ἐκείνους συναχθέντας ἐξέπασῶν των πόλεων ἐπ αυτὸν ως πρότερον ἐλθεῖν καὶ διελὼν εἰς δύο μοίρας απα- σαν την δύναμιν της μεν Ῥωμαῖκῆς στρατιῆς αυτὸς ηγούμενος επὶ τὰς πόλεις των Τυρρηνῶν ἐστράτευσε, 20της δὲ συμμαχικῆς, ἐν γ το πλεῖστον μέρος ἐν των Λατίνων, γέριον ον εαυτο συγγενῆ στρατηγὸν ἀποδείξας ἐπὶ τους ἐν Φιδήν πολεμίους ἐκέλευσε χωρεῖν η μὲν οὐ συμμαχικὴ πλησίον τῆς Φιδήνης τον χάρακα ου ἐν ἀσφαλεῖ χωρίω θεμένη διὰ το 25 καταφρονεῖν των πολεμίων λίγου τινὸς ἐδέησεναπασα διαφθαρῆναι οἱ γὰρ ἐν τῆ πόλει φρουροὶ βοήθειαν ἐτέραν παρὰ Τυρρηνῶν κρύφα μεταπεμψάμενοι και φυλάξαντες καιρὸν ἐπιτήδειον ἐξελθόντες ἐκ τῆς πόλεως τον τε χάρακα των πολεμίων ἔλαβον 30 ἐξ ἐφόδου φαύλως φυλαττόμενον και τῶν ἐξεληλυ- θοτων ἐπὶ τὰς προνομὰς πολὐν εἰργάσαντο φόνον.

349쪽

δε ' μαίων δυναμις ης Ἀρκυνιος γεῖτο την Ουιεντανῶν κείρουσα καὶ λεηλατοῶσα χώραν και πολλὰς φελείας ἐξενεγκαμένη συνελθουσης ἐξήπασῶν των Ἀρρηνίδων πόλεων μεγάλης τοις Ουιεντα- γδωνοῖς ἐπικουρίας εἰς μάχην καταστῆσα νίκην ἀναμφίλογον αἴρεται ' καὶ μετὰ τοὐτο διεξιοῶσα την χώραν των πολεμίων ἀδεῶς ἐπόρθει γενομένη τε πολλῶν μεν σωμάτων ἐγκρατης, πολλῶν δε χρημάτων οἷα ἐξ ευδαίμονος χώρας, τελευτῶντος δη του θέρους 10 οἴκαδε ἀπηει. LiVIII. Ουιεντανοὶ μεν ουν ἐξ ἐκείνης της μάχης μεγάλως κακωθέντες ουκέτι προ σαν ἐκ της πόλεως, ἀλλ' ἀνείχοντο κειρομένην την χώραν ὁρῶντες βασιλεὐ δε αρκυνιος τρισὶν εἰσβολαῖς χρησάμενος καὶ λ τριετη χρόνον ἀποστερήσας τους Ουιεντανοὐς των ἐκτης σφετέρας γης επικαρπιῶν ως ἐρημον ἐποίησε την πλείστην καὶ ουδεν ἔτι βλάπτειν αυτην εἶχεν, ἐπὶ την Καιρητανῶν πόλιν ηγε την δυναμιν, η πρότερον

μὲν Aγυλλα ἐκαλεῖτο Πελασγῶν αυτην κατοικουντων,2 υπὸ δε Τυρρηνοις γενομένη Καίρητα μετωνομάσθη,ευδαίμων δ' ην εἰ καί τις ἄλλη τῶν εν Τυρρηνία πό- 564λεων και πολυάνθρωπος ἐξ ης στρατιὰ μεγάλη μαχησομένη περὶ της χώρας ἐξῆλθε καὶ πολλως μεν διαφθείρασα τῶν πολεμίων, πολλῶ δ' ἔτι πλείους απο- 2 βαλοῶσα τῶν σφετέρων, εἰς την πόλιν κατέφυγε της δε χώρας αὐτῶν οἱ ' μαῖοι κρατοὐντες ἄφθονα πάντα παρεχομένης συχνὰς διέτριψαν μέρας, και ἐπειδὐκαιρος ἀπάρσεως ην, ἄγοντες οσας οἷοί τε σανωφελείας ἀπίεσαν ἐπ' οἴκου. παρκυνιος δ' ἐπειδη30 τα προς Ουιεντανους ἐχώρησεν αυτῶ κατα νοῶν, ἐπὶ τους ἐν Φιδην πολεμίους ξάγει την στρατιὰν ἐκβαλεῖν τε βουλόμενος την ἐν αὐτη φρουρὰν καὶ τους

350쪽

299 παραδόντας τοι Τυρρηνοῖς τὰ τείχη τιμωρησασθαι προθυμούμενος ἐγένετο μὲν ουν καὶ ἐκ παρατάξεως μάχη τοῖς Ρωμαίοις προς τους ἐκ της πόλεως ἐξελθόντας καὶ ἐν ταῖς τειχομαχίαις ἀγων καρτερός.έάλω δ' ουν η πόλις κατὰ κράτος, καὶ ο μὲν φρουροὶ βδεθέντες ἄμα τοῖς ἄλλοις των Τυρρηνῶν αἰχμαλώτοις

ησαν ἐν φυλακp, Φιδηναίων δε οἱ δοκοῶντες αἴτιοι γεγονέναι της ἀποστάσεως ο μὲν πο μαστίγων αἰκισθέντες ἐν τω φανερῶ τους αυχενας ἀπεκόπησαν,

6 οἱ δε φυγαις ἐζημιώθησαν ἀιδίοις τὰς δε οὐσίας 10αυτῶν διέλαχον οἱ καταλειφθέντες ' μαίων εποικοί τε καὶ φρουροι της πόλεως.

LiVIIII. Τελευταία δὲ μάχη ωμαίων καὶ Ἀρρηνῶν γενετο πόλεως Ἀρήτου πλησίον ἐν τη Σαβίνων ρ. δι' ἐκείνης γαρ ἐποιησαντο την ἐπὶ τους ο Pωμαίους ἔλασιν οἱ Τυρρηνοὶ πεισθέντες ὐπο των ἐκεῖ δυνατῶν, συστρατευσομένων σφισι τῶν Σαβίνων α γαρ ξαετεῖς αὐτοις περὶ της εἰρηνης προς Tαρκύνιον ἀνοχαὶ διεληλύθεσαν δη, καὶ πολλοῖς τῶν Σαβίνων πόθος ην ἐπανορθώσασθαι τας προ- 20 τέρας ηττας ἐπιτεθραμμένης ἐν ταῖς πόλεσι νεότητος κανης. ου μην ἐχώρησέ γε αὐτοῖς η πεῖρα κατὰ νουν ἀττον ἐπιφανείσης της ' μαίων στρατιῆς, οὐδ' ἐξεγένετο παρ' υδεμιῆς τῶν πόλεων κοινην ἀποσταληνα τοῖς Τυρρηνοῖς συμμαχίαν, ἀλλὰ ἐθε 25λονταί τινες ἐπεκούρησαν αυτοις ολίγοι μισθοῖ μεγάλοις ἡπαχθέντες. ἐκ ταύτης της μάχης μεγίστης

τῶν προτέρων γενομένης οσας προς ἀλληλους ἐπολέ-566 μησαν, τὰ μεν ' μαίων πράγματα θαυμαστην σην ἐπίδοσιν ἔλαβε νίκην ἐξενεγκαμένων καλλίστην, καὶ 30βασιλεῖ αρκυνίω την τροπαιοφόρον πομπην κατάγειν η τε βουλη καὶ ὁ δημος ἐψηφίσατο τ τῶν