Antiquitatum Romanarum quae supersunt

311쪽

της πόλεως μῶν αγῶνας, Ου ὐπὲρ της γεμονίας

ηγωνισάμεθα, ἐνήμερα διαφθαρῆναι μια επειδη δεδιέπεσεν αυτῶν το βούλευμα θεῶν μεν εὐνοίας

προηγησαμένης ἀπάσας γαρ ἔγωγε τὰς καλὰς καὶ

ἀγαθὰς πράξεις ἐκείνοις ἀνατίθημι , ἔπειτα καὶ της ἐμῆς στρατηγίας οὐκ ἐλαχίστην μοῖραν εἴς τε το δέος τῶν πολεμίων καὶ εἰς το θάρσος το ἡμέτερον παρασχομένης α γαρ ἐγὼ ἐν τω τότε ἀγῶνι ἔφην, ς υπ'

ἐμοὐ κελευσθέντες λβανοὶ προκαταλαμβάνονται τὰ 10 ρη κυκλώσεως τῶν πολεμίων νεκα, πλάσματα καὶ στρατηγηματα ην ἐμά), κεχωρηκότων δ' ἡμἶν τῶν πραγμάτων ώς ημῖν συνέφερεν οὐκ αν εἴημεν ἄνδρες ολυς μῆς προσήκει εἶναι, εἰ μη τιμωρησαίμεθα τους προδότας, οῖ γε χωρὶς της ἄλλης ἀναγκαιότητος,1 ην δια το σνγγενες ἐχρῆν αὐτοὐς φυλάττειν, σπονδὰς καὶ ορκια ποιησάμενοι προς μῆς ἔναγχος οὐτε θε- οὐ δείσαντες, ους τῶν μολογιῶν ἐποιήσαντο μάρτυρας, ἴτε το δίκαιον αὐτο καὶ την ἀνθρωπίνην νέμεσιν ἐντραπέντες, οὐτε το του κινδύνου μέγεθος 20 ει μη κατὰ νουν αὐτοῖς η προδοσία χωρήσειεν πο - κλογιζόμενοι, τον οἴκτιστον τρόπον ημῆς ἐπεχείρησαν ἀπολέσαι τους ποίκους τε καὶ εὐεργέτας οἱ κτίσται μετὰ τῶν ἐχθίστων τε καὶ πολεμιωτάτων στάντες.

XXVIIII. αὐτα δ' αυτυ λεγοντος οἰμωγαί τε25 τῶν 'Aλβανῶν ἐγίνοντο καὶ παντοδαπαὶ δεήσεις τουμεν δήμου μηδεν ἐγνωκέναι λέγοντος ων ο Μέττιος ἐμηχανῆτο, τῶν δε τὰς ηγεμονίας ἐχόντων οὐ πρότε- τερον πεπύσθαι τὰς πορρήτους βουλας σκηπτομένων ἐν αὐτεγενέσθαι, ἀγῶνι, ἡνίκα οὐτε κωλύειν 30 οὐτε η πράττειν τὰ κελευόμενα ἐν δυνατῶ σφίσινην, ξδη δέ τινων καὶ ἐπὶ την ἀκούσιον ἀνάγκην ἀναφερόντων το πρῆγμα διὰ κηδείαν η δια συγγένειαν

312쪽

261 οἷς ο βασιλεὐ σιωπησαι κελεύσας ἔλεξεν Ουδ' ἐμὲ

λέληθεν ανδρες υλβανοὶ, τουτων ων ἀπολογεῖσθε οὐδὲν ἀλλα το μὲν πλῆθος μῶν ἀγνοεῖν την προ- 49 δοσίαν Γομαι τεκμαιρόμενος τι πολλῶν συνειδότων ουδὲ τον ἐλάχιστον πέφυκε τλαπόρρητα σιωπα- σθαι χρόνον των δὲ ταξιαρχων τε καὶ λοχαγῶν βραχύ τι μέρος ηγουμαι το συνεπιβουλεῶσαν ημῖν γενέσθαι, το δὲ πλεῖστον ἐξηπατησθαι καὶ εἰς ακουσίους νάγκας ἀφῖχθαι εἰ δε γε τούτων μηδὲν ἀληθὲς ην, αλλὰ πάντας εἰσῆλθεν λβανους καὶ τους ἐνθάδε οντας 10υμὰς καὶ τους ἐν τη πόλει καταλειπομένους η του κακῶς ποιεῖν μῆς ἐπινυμία καὶ τολο ου νυν πρῶτον αλλ' ἐκ πολλο πάνυ χρόνου δεδογμένον μῖνην της συγγενείας νεκα πολλη ' μαίοις ἀνάγκη καὶ ταsθ' υμῶν τα ἀδικηματα φέρειν. να δὲ μηθὲν Ibβουλεύσητε καν ημῶν δικον μητε η βιασθέντες υπο τῶν ηγουμένων της πόλεως μητε παρακρουσθέντες μία φυλακη καὶ πρόνοιά ἐστιν, εἰ της αὐτης πόλεως πολιται γενοίμεθα παντες καὶ μίαν γομμεθα πατρίδα, νευ τε καὶ χεῖρον φερομένης το ἐπι 20 498 βάλλον μέρος εκαστος οἴσεται της τύχης' ως δ αν ἐκ διαφόρου γνώμης, ῶσπερ νυν ἔχει, τό τε πλειον καὶ τούλαττον ἐπικρίνωμεν κάτεροι Ουκ ἔσται βέβαιος ημῖν η προς ἀλληλους φιλία, ἄλλως τε καὶ εἰ μέλλοιεν οἱ μὲν πρότεροι ἐπιβουλεύσαντες τοῖς τέροις 25 η κατορθώσαντες πλείονίξειν η σφαλέντες ἐν μηδενὶ δειν ἔσεσθαι δια το συγγενες, καθ' ων δ' αὐαι ἐπιχειρησεις γένωνται ποχείριοι καταστάντες τὰ ἔσχατα παθεῖν καὶ διαφυγόντες μηθειν σπερ ἐχθροὶ μνησικακεῖν, περ καὶ ἐν τω παρόντι γιγονεν ἴστε Dδη αὐτα δεδογμένα Ῥωμαίοις p παρελθούσjνυκτισυναγαγόντος ἐμολτην βουλην καὶ τὰ δόξαντα τοῖς

313쪽

262 - συνέδροις γραψαμένου την μεν πόλιν μῶν καθαιρεθῆναι καὶ μήτε των δημοσίων μήτε των ἰδιωτικῶν κατασκευασμάτων ρθον ἐάσθαι διαμένειν μηθεν ἔξω των ἱερῶν ' τους δ' ἐν in πάντας ἔχοντας ους καὶ νυν ἔχουσι κλήρους ἀνδραπόδων τε καὶ βοσκημάτων κα των αλλων χρημάτων μηθεν φαιρεθέντας ἐν Ῥώμη τον απὸ τοsδε χρόνον οἰκεῖν' σην τε το κοινὰν υμῶν ἐκέκτητο γῆν τοῖς μηθένα κλῆρον ἔχουσιν 'Aλβανῶν διαμερισθῆναι χωρὶς τῶν ἱερῶν Mi κτημάτων ἐξῶν αἱ θυσίαι τοῖς θεοῖς ἐγίνοντο οἴκων δε κατασκευῆς, ἐν οἷς τοὐς βίους δρύσεσθε οἱ μετανιστάμενοι, καθ' ους ἔσονται της πόλεως τόπους, ποιήσασθαι πρόνοιαν συλλαμβάνοντα τοῖς πορωτάτοις μῶν της εἰς τα ἔργα δαπάνης καὶ το μεν ἄλλο 1 πλῆθος ἡμῶν μετὰ τῶν παρ' ἡμῖν δημοτικῶν συντελεῖν εἰς φυλὰς και φράτρας καταμερισθεν, βουλῆς

δε μετέχειν και αρχὰς λαμβάνειν και τοῖς πατρικίοις προσνεμηθῆναι τούςδε τοὐς οἴκους Σουλίους, Σερ- ουῖλίους, Κορατίους, οἴντιλίους, Κλοιλίους, δε- 2 γανίους, ετιλίους Μέττιον δε καὶ τοὐς σὐν τούτφβουλεύσαντας την προδοσίαν δίκας ποσχεῖν, ας αν ημεῖς τάξωμεν δικασταὶ περὶ ἐκάμου τῶν υπαιτίων

καθεζόμενοι Ουθένα γὰρ ἀποστερήσομεν κρίσεως ουδε λόγου. 50025 XXX. Ω δε ταῶ εἶπεν, οσοι μεν ἐσαν Ἀλβανῶν πένητες γάπων εἰ Ῥωμην τε οἰκήσουσι καὶ γῆς κλῆρον ξουσι καὶ ἐπίνου μεγάλη οὐτα διδόμενα, οἱ δε λαμπρότεροι τοῖς iιώμασι καὶ ταῖς τύχαις

κρείττους ἡχθοντο, εἰ δεήσει πόλιν τε την γειναμέ-30 νην αυτοὐς ἐκλιπεῖν καὶ προγονικὰς εστίας ἐρημῶσαι

καὶ τὸ λοιπὸν οἰκεῖν ἐν τῆ ξωρ οἷς οὐδεν ἐπίει

λεγειν εἰς την ἐσχάτην κατακεκλειμενοις αναγκην ο

314쪽

απολογεῖσθαι τον Μεττιον ἐκέλευσεν, εἴ τι προς

ταυτα λεγειν βουλεται. υκ ἔχων δ' ὁ Μεττιος ὁ τι χρὴ λεγειν προς τους κατηγορουντάς τε καὶ καταμαρτυρουντας την 'Aλβανῶν βουλὴν ἔφησεν αυτs ταυταχυποθέσθαι ποιεῖν δι' απορρητων, τε ἐξῆγε την δυναμιν ἐπὶ τον πόλεμον, ξίου τε τους Ἀλβανους, οἷς ἀνακτήσασθαι την γεμονίαν ἐπεχείρει, βοηθεῖν αυ- τῆκαὶ μήτε την πατρίδα κατασκαπτομένην περιορῶν μήτε τους ἐπιφανεστάτους των πολιτῶν ἐπὶ τιμωρίαι 10 συναρπαζομένους ταραχῆς δε γινομένης κατὰ την ἐκκλησίαν καί τινων φευγειν ἐπὶ τα πλαυρμηκότων 50 οἱ περιεστεφανωκότες τον χλον ἀρθέντος σημείου

τινος ἀνέσχον τα ξίφη. περιφόβων δε γενομένωναπάντων ἀναστὰς πάλιν o υλλος εἶπεν Ουδεν ἔτι 15 ἔξεστιν μῖν νεωτερίζειν ουδε ἐξαμαρτάνειν, ἄνδρες - 'Aλβανοί. εἰ γαλαν παρακινεῖν τι τολμήσητε, πάντες ἀπολείσθε υπ τουτων δείξας τους ἔχοντας α ξίφη. δεχεσθε ουν τα διδόμενα καὶ γίνεσθε ἀπο του χρόνου

τουδε ' μαῖοι. δυεῖν γαρ νάγκη θάτερον μῆς 20 ποιεῖν φ' μην κατοικεῖν ῆ μηδεμίαν τέραν γῆν ἔχειν πατρίδα. οἴχεται γαρ εωθεν ἐκπεμφθεὶς πἐμου Μάρκος υράτιος ἀναιρήσων την πόλιν μῶν ἐκ θεμελίων καὶ τους ἀνθρώπους απαντας εἰς ' μην

μετάξων ταυτα ουν εἰδότες οσον ουπω γενησόμενα 25 παυσασθε θανατῶντες καὶ ποιεῖτε τα κελευόμενα.

Μέττιον δε Φουφέττιον φανῶς τε ἡμῖν ἐπιβουλευ- σαντα καὶ ουδὲ νυν οκνήσαντα ἐπὶ τα οπλα του ταρα χώδεις καὶ στασιαστὰς καλεῖν τιμωρήσομαι της κακῆς 502 καὶ δολίου ψυχῆς ἀξίως ταυτα λεξαντος αυτου το μεν 30

ἐρεθιζόμενον τῆς ἐκκλησίας μερος ἔπτηξεν, οἷ δὴ

κρατουμενον νάγκ ἀφυκτp, τον δε Φουφέττιον

315쪽

ἀγανακτουντα ἔτι καὶ κεκραγότα μόνον τάς τε συνθήκας ἀνακαλούμενον, αὐαυτὸς τηλέγχθη παρασπονδῶν, καὶ ουδ' ἐν κακοῖς του θράσους φιεμενον οἱ ἐαβδουχοι κελεύσαντος του βασιλεως Τύλλου συλ-

λαβόντες καὶ την ἐσθῆτα περικαταρρήξαντες ἔξαινοντο σῶμα μάστιξι πάνυ πολλαῖς ἐπεὶ δε ταύτης αλις εἶχε της τιμωρίας, προσελάσαντες δύο συνωρίδας τ μεν τερα προσήρτων του βραχίονας αυτου, si δ' ετέρα τους πόδας υτῆρσι κατεχομένους μακροῖς I ἐλαυνόντων δε των ηνιόχων τὰς συνωρίδας αὐαλ-ληλων ξαινόμενος τε περὶ ρ ρ καὶ ἀνθελκόμενος υφ' κατερας ἐπὶ ταναντία o δειλαῖος ἐν ὀλίγω δια- σπῆται χρόνω Μεττιος με δη Φουφέττιος ουτως οἰκτρῶς καὶ ἀσχήμονος τελευτῆς ἔτυχε, τοῖς δ εταί-

Id ροις αυτου καὶ συνειδόσι την προδοσίαν αυτο δικαστήρια ο βασιλεὐς καθίσας τοὐς ἀλόντας ἐξ αὐτῶ 503

κατὰ τον των λειποτακτων τε καὶ προδοτῶν νόμον

ἀπέκτεινεν.

XXXI. E. ω δὲ ταυτα ἐγίνετο χρόνω Μάρκος

20 Οράτιος ὐπροαπεσταλμένος μετὰ τῶν ἐπιλεκτων ἐπὶ την καθαίρεσιν η υλβας ταχέως διανύσας τηνοδον καὶ καταλαβὼν πύλας τε ἀκλείστους καὶ τεῖχος ἀφύλακτον -υπετῶς γίνεται της πόλεως κύριος. συναγαγὼν δε το πλῆθος εἰς ἐκκλησίαν τά τε πρα- 25 χθέντα κατὰ την μάχην ἄπαντα ἐδήλωσεν αυτοῖς καὶ το ψήφισμα της Ῥωμαίων βουλῆς διεξοθεν ἀντιβολούντων δε τῶν ανθρώπων καὶ χρόνον εἰς πρεσβείαν αἰτουμένων ουδεμίαν ἀναβολὴν ποιησάμενος τὰς μεν οἰκίας καὶ τα τείχη καὶ εἴ τι ἄλλο κατα- 30 σκεύασμα ἰδιωτικον η δημόσιον η κατέσκαπτε, τους

δὲ ἀνθρώπους μετὰ πολλῆς φροντίδος παρέπεμπεν εἰς Ῥώμην ἄγοντάς τε τὰ αυτῶν χρήματα καὶ φέ-

316쪽

σεις τε συγκατεσκευασεν ἐν οἱς αυτοὶ προηρουντο της

πόλεως τόποις καὶ της δημοσίας γης την ἀρκοsσαν

504 τοῖς θητευουσιν ἐξ αυτῶν ἀπεμέριζε ταῖς τε ἄλλαις 5ὲ φιλανθρωπίαις νελάμβανε το πληθος. 4 μὲν δη των ωλβανῶν πόλις, ην ἔκτισεν σκάνιος o ἐξ Αἰ- νείου του Ἀγχίσου καὶ Κρεούσης της Πριάμου θυ- γατρὸς ἔτη διαμείνασα μετὰ τον οἰκισμον πεντακόσια τριῶν ἐπὶ τοῖς δέκα δέοντα, ἐν οἷς πολλην ἔσχεν ἐπί- 10δοσιν εἰς ευανδρίαν τε καὶ πλουτον καὶ την ἄλληναπασαν ευδαιμονίαν τὰς τριάκοντα Λατίνων αποικίσασα πόλεις καὶ πάντα τον χρόνον γησαμένη του ἔθνους, πὸ της ἐσχατης ἀποικήσεως καθαιρεθεῖσα ἔρημος εἰς τόδε χρόνου διαμένει. 15 Βασιλεὐ δὲ Τύλλος τον ἐπιόντα χειμῶνα διαλιπὼν ἔαρος αρχομένου στρατὸν ἐπὶ Φιδηναίους πάλιν ἐξάγει τοῖς δε Φιδηναίοις κοιν μεν οὐδ' ητισοὐν βοηθεια ἐξ ουδεμιῆς τῶν συμμαχίδων ἀφίκετο πόλεων, μισθοφόροι δέ τινες ἐκ πολλῶν συνερρυησαν τόπων 20 οἷς πιστεύσαντες ἐθάρρησαν ἐκ της πόλεως προελθεῖν παραταξήμενοι δὲ καὶ πολλοῖς ἀποκτείναντες ἐν τημ μάχη κατεκλείσθησαν πάλιν εἰς το αστυ. ως δὲ περιχαρακώσας αυτῶν την πόλιν ὁ Τυλλος καὶ περιταφρευσας εἰς την ἐσχάτην κατέκλεισε τοὐς ἔνδον 25απορίαν, ηναγκάσθησαν τω βασιλεῖ παραδουνα σφῆς αυτοὐς ἐφ' οἷς αυτὸς ἐβουλετο γενόμενος δὲ τον τρόπον τουτον ο βασιλεὐ της πόλεως κυριος τοὐς αἰτίους της ποστάσεως ἀποκτείνας τοὐς δὲ λοιποὐς

απαντας ἀπολυσας καὶ τα σφέτερα πάντα καρπου- 30σθαι τον αυτὸν ἐάσας τρόπον την τε πολιτείαν, νεἶχον πρότερον, ἀποδοὐς αυτοῖς διέλυσε την στρατιὰν

317쪽

266 - καὶ παραγενόμενος εἰς Ῥώμην την τροπαιοφόρον ἀπεδίδου τοῖς θεοῖς πομπην τε καὶ θυσίαν δεύτερον ἐκεῖνον κατάγων θρίαμβον. XXXII. Μετὰ osτον τον πόλεμον τερος ἀν- έστη ' μαίοις ἐκ του Σαβίνων ἔθνους, ἀρχη δεαυτοs καὶ πρόφασις ἐγένετο τοιάδε ἱερόν ἐστι κοινιγτιμώμενον υπὸ Λατίνων τε καὶ Σαβίνων ἄγιον ἐν τοῖς πάνυ θεῆς Φερωνείας ονομαζομενης ην οἱ μεταφράζοντες εἰς την Ἐλλάδα γλῶσσαν οἱ μεν υνθοφόρον,1 οἱ δὲ Φιλοστέφανον, οἱ δὲ Φερσεφόνην καλοsσιν εἰς ω6δη το ιερον τοίτο συνρεσαν ἐκ των περιοίκων πόλεων

κατὰ τὰς ἀποδεδειγμένας ορτὰς πολλοὶ μεν υχὰς

αποδιδοντες καὶ θυσίας τη θεω πολλοὶ δε χρηματιουμενοι διὰ την πανηγυριν εμποροι τε καὶ χειρο-

1 τέχναι καὶ γεωργοὶ ἀγοραί τε αυτόθι λαμπρόταταιτων ἐν ἄλλοις τισι τόποις τη γ ταλίας αγομένων ἐγίνοντο εἰς ταύτην δε την πανηγυριν ἐλθοντας ποτε Pωμαίων ανδρας ου αφανεῖς Σαβῖνοί τινες συναρπάσαντες ἔδησαν καὶ τὰ χρηματα ἀφείλοντο, πρε- 20 σβείας τε περ αυτῶν ἀφικομένης Ουδεν ἐβούλοντο των δικαίων ποιεόν, αλλὰ καὶ τὰ σώματα καὶ τὰ χρηματα των συλληφθέντων κατεῖχον ἐγκαλοῶντες καὶ αυτον Ῥωμαίοις, ὁτι τους Σαβίνων φυγάδας υπεδέχοντο κατασκευάσαντες ἄσυλον ἱερὸν, περ νυν 25 τω προ τούτου λόγω δεδήλωταί μοι. ἐκ τούτων δητων ἐγκλημάτων εἰς πόλεμον καταστάντες ἐξηεσαν εἰς παιθρον αμφότεροι δυνάμεσι πολλαῖς γίνεταί τε

αυτῶν ἐκ παρατάξεως ἀγων διέμενον γὰρ ἀγχωμάλως κταγωνιζόμενοι καὶ διελύθησαν υπὸ της νυκτὸς ἀμφ 30 λογον καταλιπόντες το νίκημα ταῖς δ' ἐξης μέραις

μαθόντες αμφότεροι των τε ἀπολωλότων καὶ των τραυματιῶν το πλῆθος ουκέτι πεῖραν ἐβούλοντο

318쪽

- 267ετέρου λαβεῖν αγῶνος, αλλ' ἐκλιπόντες τοὐς χάρακας ἀπρεσαν καὶ διαλιπόντες τὸν ἐνιαυτὸν ἐκεινον πάλιν εσαν ἐπ αλλήλους μείζονας παρασκευασάμενοι δυνάμεις, γίνεταί τε αυτῶν περὶ πόλιν Ηρητὀν απὸ σταδίων εξηκοντα καὶ εκατον της Ῥώμης ἀγων, ἐν Ἀπολλοῖς μεν αμφοτέρων συνέβη πεσεῖν ἰσορρόπου

δὲ κἀκείνης της μάχης ἐπὶ πολὐν χρόνον διαμενούσης ἀνατείνας εἰς τὸν οὐρανὸν τὰς χεῖρας ὁ Τύλλος εἴξατο τοῖς θεοῖς, ἐὰν νικήσa τῆ τόθ' μέρα Σαβίνους,

508 Κρόνου τε και μας καταστροσεσθαι δημοτελεῖς ορ- 10 τὰς, ας αγουσι ' μαῖοι καθ' εκαστον ἐνιαυτὸν ὁταναπαντας τους ἐκ γης συγκομίσωσι καρποὐς, καὶ τον των Σαλίων καλουμένων διπλασιάσειν ἀριθμόν ουτοι δ' εἰσὶ πατέρων ευγενῶν ἐνοπλίους ὀρχήσεις κινούμενοι προς αὐλον ἐν τοῖς καθήκουσι χρόνοις καὶ Ιουμνους τινὰς αδοντες πατρίους, ἐν τω προτέρω

δεδήλωκα λόγω. μετὰ δε την εὐχην ταύτην θάρσος

τε καταλαμβάνει τοὐς ' μαίους καὶ ἄσπερ ἀκμητες εἰς κάμνοντας σάμενοι διασπῶσι τὰς τάξεις αυτ περὶ δείλην ὀψίαν ηδη καὶ ἀναγκάζουσι τοὐς πρωτο 20στάτας ἄρξαι φυγης, ἀκολουθησαντές τε τοῖς φευγουσιν ἐπὶ τον χάρακα καὶ περὶ τὰς τάφρους πολλpπλείονας καταβαλόντες, οὐδ' ύτως ἀπετράποντο, ἀλλα παραμείναντες την ἐπιοsσαν νύκτα καὶ τοὐς

απὸ του ἐρύματος μαχομένους ἀνείρξαντες ἐκράτησα 25της παρεμβολης μετὰ δε τοsτο το ἔργον οσην βου- λοντο της τῶν Σαβίνων λεηλατησαντες, ως οὐδεὶς

αὐτοῖς οὐκέτι περὶ της χώρας ἐξήει μαχησόμενος, 509 ἀπῖεσαν ἐπ οἴκου. απὸ ταύτης της μάχης τον τρίτον κατήγαγε θρίαμβον ὁ βασιλεὼς καὶ μετ' οὐ πολλ30

πρεσβευσαμένοις τοῖς Σαβίνοις καταλύεται τον πόλεμον αἰχμαλώτους τε παρ' αὐτῶν κομισάμενος, ους

319쪽

ἐτύγχανον εἰληφότες ἐν ταῖς προνομαῖς, καὶ αυτομόλους βοσκημάτων τε καὶἀποζυγίων καὶ τῶν αλλων

χρημάτων ἴσα τοὐς γεωργούς ἀφείλοντο, ην ἔταξεν η βουλη των ' μαίων ζημίαν τιμησαμένη τὰς βλάβας προς ἀργύριον, ἀναπράξας.

XXXIII. πὶ τούτοις καταλυσάμενοι το πόλεμον οἱ Σαβῖνοι καὶ τωὐομολογιῶν στηλα ἀντιγράφους θεντες ἐν τοῖς ἱεροῖς, ἐπειδη συνεστη ' μαίοις προ τας Λατίνων πόλεις κοινῆ συνισταμενας πόλε -

10 μος οὐ ράδιος ἐν λίγω καθαιρεθηναι χρόνω δι' ας δε αἰτίας ολιγω στερον ἐρῶ), δεξάμενοι το συμβὰν

ἀγαπητῶς ορκων μὲν ἐκείνων και συνθηκῶν σπερ Io δε γεγενημενων ἐπελάθοντο, καιρὸν δε νομίσαντες ἐπιτηδειον, ἐξετισαν ' μαίοις χρημάτων πολλα- 15 πλάσια παρ' αυτῶν ἀπολαβεῖν, λίγοι μεν το πρῶτον καὶ ἀφανῶς ἐξιόντες ἐληίζοντο την ομορον επειτα δε πολλοὶ συνιόντες καὶ ἐκ του φανεροs, ἐπεὶ τὰ πρῶτα κατὰ γνώμην αυτοῖς ἐχώρησε μηδεμιῆς επὶ την φυλακην τῶν γεωργῶν ἀφικομενης βοηθείας,2 καταφρονησάντες τῶν πολεμίων εα αυτην διενοοὐντο την ' μην ἐλαύνειν καὶ συνηγον ἐξ ἀπάσης πόλεως στρατον, διελεγοντο δὲ καὶ ταῖς Λατίνων πόλεσι περὶ συμμαχίας οὐ μην ἐξεγενετό γε αὐτοῖς φιλίαν τε καὶομαιχμίαν ποιησασθαι προς το ἔθνος μαθων γαρ 2 την διάνοιαν αυτῶν ὁ ύλλος ἀνοχὰς προς Λατίνους ποιησάμενος ἐπὶ τούτους ἔγνω στρατον ἐξάγειν την τε ' μαίων απασαν δύναμιν καθοπλίσας διπλασίαν οὐσαν δη της πρότερον, ἐξ ου την 'Aλβανῶν πόλιν προςέλαβε, καὶ ἀπο τῶν αλλων συμμάχων ἐπικουρι-30 κον σου πλεῖστον ἐδύνατο μεταπεμψάμενος. συν- 11ῆκτο δε καὶ τοῖς Σαβίνοις δ το στράτευμα, καὶ ἐπειδη πλησίον αλληλων ἐγένοντο περὶ την καλου-

320쪽

βιασθέντες υπὸ του ' μαίων ιππικου καὶ πολυς 5αυτῶν γίνεται φόνος ἐν τῆ φυγῆ, Ῥωμαῖοι δε νεκρούς τε των πολεμίων σκυλεύσαντες καὶ χρηματαοσα ην ἐν τω χάρακι διαρπάσαντες της τε χωρας την κρατίστην λεηλατησαντες ἀπηεσαν ἐπ' οἴκου τοὐτοτ τέλος ἔλαβεν ὁ συμβὰς ' μαίοις προς Σαβίνου 10 πόλεμος ἐπὶ της Tύλλου αρχῆς.

XXXIIII. A δὲ των Λατίνων πολεις ωμαίοις ἐγένοντο τότε πρῶτον διάφοροι οὐκ ἀξιοῶσαι κατεσκαμμένης της 'Aλβανῶν πόλεως τοις ἀνηρηκόσιν αυτην Ῥωμαίοις την ηγεμονίαν παραδιδόναι. ἐτῶν γαρ 15

διαγενομένων πεντεκαίδεκα μετὰ τον αφανισμον της

υλβας πρεσβείας ἀποστείλας ο τῶν Ῥωμαίων βασιλεύς εἰς τὰς ποίκους τε καὶ πηκόους αυτης τριάκοντα πόλεις ἐξίου πείθεσθαι τοῖς υπὸ ' μαίων

bI ἐπιταττομένοις ώς παρειληφότων αυτῶν αμα τοι 20 αλλοις οἷς εἶχον Ἀλβανοὶ καὶ τηρο γεμονίαν του Λατίνων ἔθνους, δύο μεν ἀποφαίνων τρόπους κτησεων, καθ' ου ανθρωποι γίνονται τῶν αλλοτρίων κύριοι, τόν τε αναγκαῖον καὶ τον ἐκούσιον, Ῥωμαίους δε λέγων καθ' κάτερον τὸν τρόπον παρειληφέναι την θηγεμονίαν ν ειχον Ἀλβανοὶ πόλεων πολεμίων τε γαρ αυτῶν σφίσι γενομένων τοῖς ὁπλοις κεκρατηκέναι καὶ την πόλιν την αυτῶν ἀπολωλεκόσι της ἰδίας αὐτοῖς μεταδεδωκέναι ἄστε καὶ ακουσιν υλβανοῖς και κοῶσι προσήκειν ἐξεστάναι ' μαίοις της τῶν 30υπηκόων αρχῆς αἱ δε τῶν Λατίνων πόλεις ἰδια μεν οὐδεν ἀπεκρίναντο προς τους πρέσβεις, κοινῆ δε του