장음표시 사용
241쪽
tur inane ad C. Marium, qui sortὰ ea n m non fuerat in castris. qui tribunali conscenso, voces de praeiudicia militum audit, disciplinam castrorum, de suam ctiam
cognationem cogitat : atque omnia praedamnabant militem; sed eius innocentia,& Maiij firma aequitas, eripiunt. Nam cum ille aegre de inuitus; sed victo pudore denique , rem explicasset: Marius nihil
cunctatus, sententiam & infamiam in defunctum vertit , de hunc noxae absoluit. Absoluit tantum Z imo & laudatum cor na donauit, cum elogio: Auod pulcherrismum fumus eo tempore edidi siet, quo fortibus exemptu opus estet. Macte Maris Pudicitiate amat, atque ipsa Disciplina amat: quam
soluisses, nisi sic solutiles. Talis ANDREAE regis Hungariae iustitia, nec in caussa nimis dispare. Ivit in
terram Sanctam cum copijs , relio ione impulsus, de curam regni Bauchano commisit , fidei eius de uxore Gerarude commendata. duae apud eum sancta , non ipsam suit. nam cum frater Gertrudis, adolescens lasciuus de petulans , abstine Rege, visum ad somrem venisset: illa iuueni gratificatura, uxorem Bancbani, pudicam ad id formosamque taminam,
fraudibus de pellacijs ei subisternit. Quae
post facinus paenitentia ducta, rem omnem marito exponit, dc simul reginae fraudes, de iram a se in illam vertit. Qua iustis lima Baiicbanus accensus, ut erat dolo- Iis recens, reginam adit,exprobrat factum, de gladio ulciscitur. Caede patrata Byzantium abit, Andreae regi occursurus, illac in Syriam tendenti. quem mox reperit, de rem aperit: illum unum iudicem, dc,
si meruit, vindicem poscit. Rex differt in
suum reditum : Ad vultu atque animo composito: Tu verὸ abi, inquit, γ' in re
gnum redi s micem meam, eo ante, functu
rus. Nam reduci mihi, si Deus annuit , fiat hanc causiam corni fere decidere. Si innacens es , tunc libens absoluero : sin autem no
cens, uenunc quidem damnatum volo, nec eo
peditionem hanc in hostes fidei sumptam, C Ibano sanguine auspicoridi perfundo. Vterque abi jt: ille in Asiam, hic in Huneariam: de cum redijiset, caussa serio inquisita de in nita, pronuntiat, Uxorem suam iuste caesam videri O mu ita in hoc facto insignia Quod nihil sacrae expeditioni anteposuerit: quod suspectum,si non conuictua tersim regno
praeposuerit: quod amorem coniugalem Iustitiae postposuerit. Salve vel hoc facto magne rex: de tu CROYOR v M inclytas milia, ramus ab illa stirpe . At OTHONis Tertii Imperatoris asse-m.chus, etiam in suo capite de salute, domitus Iustitiae cestit : si vera est narratio, quam
ab illo aeuo plures scriptores tradunt. Aiunt Uxorem ei sui ste , parum casti corporis: de hanc cum ad Mutinam Italiae Imperator esset, cuidam Comiti in ijs locis c piam usuramque sui obtulisse , sed repulsam tulisse. Id perdolitum taminae veteres ab eo stas de calumnias scimus: ) atque
ausa est ipsa crimen ultro struere, dctentatae pudicitiae suae Comitem accusata. Imperator calide audit, credit, damnat, Occidit. Comes tamen ante mortem rei serieni uxori suae aperit: δe rogat ut mortuum vii dicet, de famam, quoniam vitam non potest, seruet. Dat consilium , ut iudicio candentis serti, Deo freta, rem committat: qui mos tunc frequens, nuper dc hodie merito exoleuit. Ille ita moritur : de paullo
post dies aderat, qua sollenniter Caesar ius dicebat , viduis maxime de pupillis. Vi
dua igitur Comitis, mandatum executumra, venit ad tribunal, de caput mariti o cultum in sinu gestat. Stat ante Caesarem, de veniam praefata rogat : Ecqua paena dignus esset, qui mi tam altera iniuriia ademi sset Hic Imperatori Id quidem, uel mulier, inquit: morte. Tum illa , Ergo poena banc tu, Caesar, te iudice subibis , qui invoce tem maritum meum sustulisti. En caput, quod rectae . Innocentem autem esse,quoniam testis, aba desunt, tractumne igniti ferri proba bo. Dixit, de sine noxa fecit: miraculum Im-eratorem de adstantes commouit . sed unc maxime, qui Deum etiam vindicem timebat. Itaque permittit se seminae, ut sua voce damnatum : sed veniam vitamque quattuor castrorum donatione redemit. Ealunt in Etruria, Lunensi tractu, de Deci m, Octauum, Septimum , Sextum appetilant: a numero dierum, quibus prorogati nem supplicii a stamina, ante plenam v niam, impetrauerat. Haud negauerim, as
bula quam historia hoc videri propius: sed bonis tamen auctoribus scripta, quae culpa est describeret Minus aspera,de ut sic dicam, Tragica L
sunt,quet subiungam: sed in quibus asse s
242쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITlCA. 239
tamen egregie calcati. ARisTiDEs Athe niensis. iiii merito, & a pluribus caussis, cognomen Iusti vindicat, iudex inter duos captus sedebat: cum aduersarius , ut illum aduersario suo alienum redderet, sibi propitium , multa dieere de hostili eius in Aristidem animo, & documenta adiungere. Sed ille interrumpens, furu tu, inquit, Qui te te se, hoc dicis, di Ea mutas' naim huic rei m ne sierimus. V. Gi ATIANvs Imperator Romanus lepi-dE etiim hic lii sit , de ablegauit mulierem stulte importunam. Accessit, &de marito questa est,&aspera multa dixit. Ille placide, ut hoc ad me mulis, ' At enim subiecit ipsa, etiam in te male aut tus est, ' loquitur. Ille iterum, Vui hoc ad te mulieri de confusam
irrisamque sic dimisit. M o N. i n. Sultiliter interdum mel aga iter inquirenda.
i. SALOMON Is restis Hebraei factum iu- notuit, celebratae sustilitatis in eruenda veritate : cui aequitas comitem se dedit. GALBAE Imperatoris. qui, cum de proprietate iumenti quaereretur,incertis utrimque argu ruentis, ita dccreuit,ut ad lacum,
ubi aquari solcbat, capite inuoluto duceretur, atque ibidem reuelato, eius esset ad quem sponte se recepisset. ii. sunt alia huius generis: sed omnia ae quat aut superat Ru DoLrni Ahistriaci illud. Agebat Noribergae, & rebus Imperi j ac publicis intendebat: cum ad priuatas cum vertit leuiter mercator quispiam,
ius & vindictam petens in hospitem sue diuersitorem ibi notiti , a quo Grandi pecunia fraudatum se aiebat. Nam bona fide deposuisse apud eum in sacculo di centau uingenti sebbras cMarcas appellant: quas ille impudenter abnegabat, iniuri sὰ retinebat. Imperator de fide dictorum rogat a ille assismat, sed sua fide , nee
alijsc vi solet serὸ in deposito θ argumentis. Igitur Imperator, re perpensa, astum adhisendum censuit, & vestigijs verum indagandum . Quaerit ab homine , ille sacculus siue vidulus cuiusmodi esset 3 Deseribit formam: nec aliud Caesar, quam secedere eum in proximum cubiculuin, de praestolari iubet. Habebat in animo euocare hospitem sed Fortuna commodius instituit, & vltro ad eum mitti . - Nam veniunt primatis urbis ciues, ut solet, gratulatum Principi,&salutatum: inter quos iste infidux hospes. Norat adeo iamante Caesar , δc ut comitas eius erat, benigne& per facetias appellat : Heus tu, sic tumidie pi eum habes. mihi dona , pe nutemus. ille arrisit, pilleum libens dimisit, de honori hoe facti ina duxit. Caesar s cedit paullum, quas publicum negotium auocaret: α fidum ae iamiam eius opidicivem, cum ipso pilleo illo , ad uxorem
hospitis mittit cum mandatis. Heus mare ua, maritus iubet ut sacculum i quis talem ad eum mittat opus habet : e ce te eram
si ei meae buuc eiustitium. Mulier agnoscit
pilleum, de saeculum descripserat: itaque nihil ambigens ascendit , tradit, quasi ad maritum deserendum. At ille tecti ad
Caesarem. qui vidulum vocato tunc denique mercatori ostendit: & ne est' , a 'si is Assirmat, exsultat: tum &hospi rein Imperator adhibet , de Hic , inquit, de te queritur , gh perfidiam accusat: is das . V De Audacter ille, mentiri eum dicere , aut dementire : nihil sibi rei cum eo me, t fusiri Denique imperator sacculum profert: ad cuius aspectum ille confunditur, Sc antino ac lingua labitur. Quid
multa: mercator pecuniam , hospes infamiam recipit , atque etiam damnum.
nam grandi pecunia alii Caesar eum mulctat. At Rudolphus omnium ore de sensu laudem: & decantatum in Germania satishoe factum fuit. Sed quoniam nunc, reante, Principes dedi, qui ipsi Ac suo ore, stitim & de plano iiis dixerunt, oriri promotibus nostiis poteit
in V s T I O An ergo decebis, aut expedias, ipsium Principem ii dicere eddere '
Ego putem decere, expedire , debere Non alia res imperium magis asserit de ostenil it, quam haec in bona vitamque no- stram potestas: & cur Princeps cunctetur
exerceret Expedit etiam . quia contra potentra saepe caussae aguntur: nec minores illi aut delegati iudices , satis in eos oris, aut roboris,semper habent. Seuerior igitur ita, sed oc breuior Iullitia: & triciis remotis'
supremus ille decidit. Addidi, debere. iiiidnil In Politicis docui , reges iustitiae fruendae causia primitus institutos. Si hoe
243쪽
sine, cur munus suum refugiant Homery udiatur:
Sceptrumque , seges, ut iud cet di domi
Leges de iura Deus in manu eius , cum sceptro posuit: hoc ostendit di praefert, illas alijs demandet Non debet: dc vel v teres ab omni aeuo , in oinni sere orbe, reges videat: ius ipsi dixerunt. Haec de plura in ista parte sunt: sed de alia acres habet assertores. Aiunt incommoda multa
fuisse, & else, si Princeps iudicet, ijsque
animaduersis, ad hodierdam hanc rati nem ventum. Primum ecce, da Imperitum Principem , qui par erit 3 qua non faci ci lccta curua Z Item, da Ineptum in sernaone, in gestu: quid nisi irrisui se exponit3 Amplius, crebra haec ostentatio sui. ci in populo locutio ; nonne vulgat Pili ci pena, ac detrahit maiestati' Quarto, vel seuere iudicabit , & Odium pariet ; vel remisse, de Ius violabit. Melius ergo res asperas , Ac sine boua gratia , in alios
inclinari. Quinto denique, sunt nunc Curiae maiores minoresque, de cuique rei stata sua iudicia : quid P incipem in nouas curas arcessit nus, varie de affatim distractum Z Quin melius tutiusque nil nouare, de si quid in tam statutis labat, firmare devincire. Ilia nec imale, nec abs re prorsus dicuntur, fateor : scd responderi tamen potest, de iustitiae caussa, debet. Primum de Impetitia, dico. plurimum & Principem, de quemcuimque alium, natura duce in magnis aut enormibus causis iudicaret poste, nec opus grandi scientia i ad hanerem) Iuris & Legum. Da simplicem, da
probum , aifcctuum expertem : audeo dicere, rara caulla erit, in qua verum, aut quod iuxta vcrum . non videbit. lino Deus plerumque inspirat, de talibus mentem mouet. quod sacer ille scriptor vo- oe . . luit: imi vitio in tibiis Regis, in iudicio non errabit os eius. Et tamen fac interdum caligare : qui di nonne in aperto rem dium, O damus ei Adselibrest damus, c
iniiciatur eum ad haec talia exeuntem, nec
auxilij solum caussa, sed decori. Atqui in sermone aut gestu aliquis ineptus est. Scio ei se, de tamen si alibi loqui eos de
Oat; hic vel maxime, in re seuera, glaui, paucorum verborum. Itaque aut Prin-
cipem talem mutum, nisi seria in cubiculo, faciant: aut patiantur de hic loqui. Et si
talia exempla rara sunt: cur adducimus,
aut insistimus ὶ Ad tertium, Vulgat se nimis ita princeps. Fortassis, si in rebus
aliis: at lixe per se talis est, ut reuerentiam sui gignat. vel terrorem. Videmus in co
tidianis illis iudicibus , quam plebecula
eos veneretur de timeat, etiam illa innoxia,
dc cui nihil cum ijs negoti j est aut fuit.
Benei Deo ita facti sumus, vereri hoc numen de nomen ipsum Iustitiae, de quicumque ei administrant. Quanto magis in Principe, si se non mandare tantum sin oc- ulto id sit sed exercere, cum summa potestate, ostendat Et sane nihil hic familiariter aut comiter sit: verba stus, aspectus, apparatus, omnia tristitiae aut severitati pripiora. Ergo hoc faccssat: quartum videa- naus, de Odij metu Incurret in id, inquiunt, si seuere iudicat; in Iniustitiam . si remisse.
Extrema accipiunt, dc eunt extra ipsas Iustitiae metas. Quid3 an semper damnationis materia ἰ facesse: in eaipsa certe alter sic deprimitur, ut alter allevetur. Huncta dis, illi in iuuas tergo ab illo Odium,
ab hoe Gratia, paria sunto. Sed nego etiam in seueritate crebra, odia cxcitari populariter: de contra est in rectis animi qui acclinant se magis ad tales de atitabuntur. In aspectu illa offendunt; cogitata occum usu publico collata, delectant. Viadesne ut in medicina quoque tristia dcxxtra saepe propinentur, sed salutis causta itaque ab hoc fine, adeo non odimus in dicos, amamus de laudamus. Simillimum in Iustitia: a cuius acerba sectione aut usti
ne salus generis humani pendet: de quis id vel e plebe nes t3 Iam de Remissione,
non abnuo naturas quasdam ad mitiora semper inclinare : δ: quid mali elit rimo sit nobis talis Pi inceps. Nam hunc
sic clementem ratio tamen teget, dc norma
iuris de legum excitabit: nec deerunt, qui ad utiliora de tristiora, chim opus erit, fi ctent. Aliqua vero interdum remissio,
planὰ ex v suerit, si tamen terror iste, de sub magno Iudice, praetuli: Ignouit illi Prin ceps: sed metu , sed ignominia persus o. Ianouit illi Princeps: sed Princeps, id est
sine corruptela, aut affectu alio sordido, humanitatis tantum amore. Hoe ipsum quam Amorem omnium conciliet 3 dc u
rum est , si opportune adhibeatur. Vltimo, nobis Mos opponitur ,α Consilia Curiae
244쪽
MONITA ET EXECuriae i m desinit; Equide cum lore haud
temere pugnem: sed quam vetustoZAui vel proaui nostri aliter secerunt : vide quam
longinqua repetamus. Quin totum hoc de perpetuis Curijs iudicum, nuperum est, dc e Gallia ad nos manavit. Concludimus, &moderamur : Principem decore de utiliterius dicturum, sed aliquando: id est,uel certis temporibus, ut id sciri possit : vel in caussis grauibus, siue atrocibus; vel denique , contra potentes aliquos, & partibus graues. Caroli Migui legem, quae exitat, traxerim in exemplum : Hoc mis uagri notum faciant Comitibus O populo, quod nos in omni. hebdomari et num diem ad causias audiendas
sedere et olumus. Populo autem dicitur , ut ca
heat Lalijs causis ad nos reclamare, nisi de qui- , aut missi noniri, aut Comites, a tui iti I cere noluerint. Ecce erant illo aeuo passim inopidis dc pagis etiam comites siue Grauiones, qui communiterius dicebant: interueniebant extra ordinem & Missiae Delegati a Principe, qui idem. At Carolus ipse tamen audire caussas voluit , idque hebdomadatim: caussas scilicet grauiores,aut in lilibus laesio aut iniuria interuenisse ab ipso iudice videbatur. Si non alius in hac re fructus, quantus i ste esset 3 Coercere hoc modo iudices, δί vigilantes attentosque reddere cum Principem cogitarent iudici j sui iudicem de sorte vindicem inox futurum.Sed Exempla, pro instituto, hic addamus. - PAit IpPvs MACEDO , de communi tunc more, crebro ius dixit. Sed cima sonein via, de alio festinantem, mulier de re sua appellasset, negauit Sibi vacare. Tum illa
audacter: Noli igitur regnare. quasi admonens, siue exprobrans, regium hoc ita munus esse, ut sine eo legitimus rex non esset.
Admisit de mulierculam stati in audiuit, de siquis alius inibi vellet. λ' Aliter DEMETRIvs Poliorcetes, in cadcin Macedonia rex: qui per protet uiam illusit etia supplicibus. Nam cum libellos adeuntium benigne in via accepisset, quasi lccturus, & cognitu rus : mox cuin ad . pontem
Axij fluminis venisset, excusso chlamydis sinu , omnes in subicctam aquam abiecit. Non impune. nam Macedones, qui talem Philipputa suum non viderant siue audi rant, mox spreto illo ad P obsi transierunt, de iustitiae desertorem dcscruciunt. Merito, merito. sic habeant,de luant.
AvcvsTus Caesar, quam aliter i qui j I ii. dixit a sidue cait Suetonius , in noctem nonnumquam. Quod si infirmior etiam esset, Ma corpore minus valeret; lectica pro Trisu-nali posita,& in ea recubans, vel etiam domi,ius reddebat. Quid ad hanc diligentiam addi potest, praeter Euge, de Bella Iani CL Aunius Imperator item assi- Iv. duus. imo Jc suis suorumque sollennibu diebus, atque adeo festis & religiosis, non abhorruit iurisdictionem. Omitto vetera. in ipsa Gallia vicina, v.
CARO Lus Octauus patrum aeuo rex, sub finem vitae rebus iam attentior , omnibus
septimanis binos dies destinauit iuri in publico reddundo: idque aditu tam libero, ut nemo vel e faece plebis regio conspectu de
Sed dixi, utiliter imo necessario quid vi enim si res subtilis,aut in legum ambiguitate sit 33 Adsellares adhiberi. quod plerique Limpii in
Romani Principes, aut prouinciarum Prae sides,fecere. imo ALEXANDER Seuerus negotia , causu prius a scriniorum principibus,
Ir doctissimu Iurisconsultis, sibi sirilibus,
quorum primus tuu Vlpianus fuit,tractari ordinarique. tqite ita ad se referri praecepit. Pro- .
vide. ius ipse dixit, sed inquisitum pricis Meuolutum. Sed alia hic etiam
n Curias. es' ordines Iussicum
per tuos esse com eniar pHodie sic habemus , nec cum Princeps
intendit, de velut censuram interdum exercet, improbemus. Tamen suae etiam rationes sint improbanti. Vt, quod tempore Omissiores segnioresque fiant: de assidua Iustitiae tractatione, minus eius reuer crates. Redditur enim cottidianum opus, dc cum
taedio aliquo aut fastidio usurpandum. S cundo, factio aut coitio facile oriri potest, de superba etiam quaedam dominatio.
quod Lillius nota; in ordine iudicum perpe- Liliarim. tuo apud Carthaginienses: dc qiu Unum eius ordinis, idem omnes aduersos habebat. id iue
inter cauit is lapsae illius rei p. quidam habent. Tertio, corriMelae interueniunt: αquibus ex diuturnitate securitas adest, faci-lὲ aures de manus ijs laxant. Itaque ut in aliis imperijs, breuia plerumque meliora, dc pcccare minus obnoxia: ita quidam hic X censent,
245쪽
censent, de mutandos esse. Romani ba. qui Decurias Iudicum scribebant,ex honesti ilimis , & ex censu ine paupertas ad culpam impelleret: in sed non eas omnes assidue iudicare volebant, dumtaxat quotannis certum ci necellarium numerum sorte legebant, reliquis tunc seriatis. Sed re tamen bene a minata, cum iam ad hanc multitudinem legum , N ex ea tricas aut captendulas ventum : bonum est perpetuos esse, eosque
iuris bene petitos. Quod ad Omissionem aut Costionem: Princeps facile arcebit, si , ut dixi , ijs intendit. Quod ad Corruptetim ridem, si stipendia& praemia digna donat
operae est ex Annalibus Turcarum inserere, quod huc mire iacit. BAi AsITEs primo, cum fraudes de iniurias Cadiorum lia rum cita Iudices vocant) saepe iam audiret: commotus denique Neapolim omnes ad se venire iubet, ibi in domum quamdam includi , & igne iniecto comburi. Faciendum erat: cum Aias Bassa, vir prudens, rationem quaesiuit de repperit, Principis molliendi. Habebat Baiasites A thiopem puerum, garrulum dc lepidum , inter delicias hunc instructum quid diceret, sacerctoue, ad Principem misit. Venit igitur in meli re veste , 5c ornatu omni : Euid hoc rei inquit Princeps: quid extra morem sue vesi
tus Ethiops: Ut per re eam. - ableger a te ad Imperatorem Constantino obtanum. Prin
. sues rus' AEthiops: Nempe Calueros at quos ar- ce laurus ut nobis ius dicant: quoniam Cadios
:b: opilli, num i id isti periti legum m Irartim sunt Hic Alis Balla opportune interloquitur: Et non simi δ Domine: cur peritos igitur tolla ἰ Nam, inquit, cur male iudicant licium Alis : Ego Domine caustum edam. hi nostri si endium e punco nustum accipiunt, capiunt igitur mercedulas a priuatis. Hoc corrige , eos correxigi. Placuit consilium Baiasti: vitam
illis dedit, Ali potes latem in hac re, quod
ex usu effet, statuendi. Ille decreuit & postea mansit J Ut cuicumque hereditas tot milhum 'rorum obueni et, iis in singula millana cadio suo daret AI ros vicenos. Amplius: Vt in matrimoniorum, eiusmodi contractuum,ior mentis, item Ῥα s. Ita inopiae subuentum,
de simul Iustitiae quae ' orabat. Alia munera nefas accipere, nec cerie, quocumque
colore aut velo, decet. AEgyptias rcx Iudices sculpi fingique iussit, velatis oculis, truncos inanibus: significans, nec affectu flecti,
nee muneribus capi debere. Aliquid la xant quidam. ut dumtaxat leuia munera, de cibaria: item, post sententiam latam: quae talia. quid nisi rimam primo, tum ianuam patefaciunt corruptelae Z
Eas nec multas, nec item lites, probari. Lec Es in republica , ut medicamenta,
esse debent: atqui ncchaec multa aut v .ria probentur: non item illae. Plato verissime: C et in ῖς ν ψι ,-An m
, es' R od bi plurimae logei, ibi , LITEs, itemque MoREs improbi. Deus bone , quam rem tetigit f 5c usus ubique gentium, aut temporum hoc assi inabit. Maneamus in Romana republica. paucas ea initio habuit: paullo plures Decemuiri addiderunt: &ita ad Princi pessi e mansit. Tunc sane plures: de a Iustiniano plui imae , quibus utimur; Lotharao Imperatore, cum diu siluissent, eas reducente. Nam Gallia, Hispania,Germania, earum ad id aeui fere expertes erant. Receptae igitur sunt: de quo iturui3 Certe illo litium , nemo negauerit: quae ex eo nimium quantum succreverunt. Europam vide, S mentior, nisi maxima cius pars circa istas occupatur. Alij iudicant,
alij instruunt, alij agunt, S, qui miserrimi sunt, eas habent. Bone Lot ari, mancitui per me quiescant : sed rosae aut lilia sepulchrum tuum non ornent, qui tot triacas de spinas nobis seu isti. Nam qux tam clara caussa est, quae non aliqua lege,lege imo interpretatione nam de has admismus obscuretur 3 Quae tam improba, cui non dent colorem Z Ars enim facta est Caussidicina , dc perite captare aut capere laudem habet. Atqui opus est, inquiunt, multitudine: ut vatij factorum cia tuumque velut vultus & species discernantur.
Nam si paucae leges, quid i an iudici liu
bera pleraque relinquentur:ἰ senestram siue ostium ad iniquitatem pandemus ZNon ego censeo : sed ncque sic iudicetii coerceri. Obsecro, quae illa copia est,quae omnia comprehendat , aut distinguat Ipsum Iusti uianeum ius vide: hic deficit, de multa ex similitudine, aut obscuris ex
246쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. et a
eo argumentis, iudicantur. Imo ubi copia, vellus. Quid iam in ipsis litigantibus litus intricati erit: oc semper ar utia aut ca- pervicacia est, & saepe impostura , aut im-lumnia in sinu aut recessa huius illiusque probitas: neque enim bona Conscientia ait legis latebit, & se defendet. An non vide- scite Celsus sed Victoria, litigantis ea praemiis cottidie 3 praeterius illud Romanum, mum. Enimuer6 nec publice sic expedit. statuta dc Decreta opidatim, pagatim, po- nam quanta pars hominum in istis dedita putatim habemus: claudimur undique, de in scholis, in soris, incurijs: de pulchrius velut obsidemur, a legibus: at litium is meliusque sit, in agricultura, in mercam,
men copia, quanto non alio aevo, de controuersiae assiduae super ipso Iure, aut querelae. Pulcherrima strabonis nota est, de vel aureis litteris signanda: Zaleucum iliam Thuriu obm P AvCAs si MPLiCEs leges
in militia, de quae maioribus nostris studia suere. Vt concludam c de satis fucos irritavi in P inceps lites minuat, Princeps de leges minuat, pro meo sensu.Vt imputata vitis late se spargit, de infructuosa eli: sed i e , si secutos, alias per subtilitatem Ius prosect5 illud vetes, de labruscas iam nimiam curam addidi, e r ex quo faciam sit, pro is gignit. Iustiniani ipse olim reso
mi celebres magis quam boni redderenturi mauit, de nouauit ; ante eum Theodosii
Additque dogma quanti uis preti j : E--
Fridericus, I in peratores; denique in Hisponia rex Al usus. Quidὶ Principibus hodie
μ. K: Bonis enim uti legibus, non qui omnes potentibus de magnis, non idem ius sit iis scopiautias atu calumnias cutient , eri habent, sumant. His monitis robur ab cludunt , sed qui si MPLiCiTER LATis exemplis etiam demus. firmiter inhaerent. Otaculum est, oraculum non multae leges bonos mores , bonum
ius iaciunt: sed paucae , fideliter seruatae. Atqui interueniunt calumniae. Quid igitur Z quo fine iudex Θ quo fine Princeps C.Iut ivs Caesir de Anabit c ait suci 'io ad cernius ius Ciuile ad certum modum redigere , a que ex immensa dissusque legum copia, OPTIMA quaeque NEC EssARi A in pauci mos esit ille vir bonus , dc os Iustitiae; iste po. conferre libros. Fata inuiderunt.
in agello , in praediolo, in pecuniola: ha- I NEM diiudicarent, redigerentque ad BREvIs-
Et vero extra ordinem sic eligi ubi resor-rir. beat, cui iudex donat. Absit tantum aperta iniquitas : neque aliter in maxima o bis parte hodie vivunt. Alterum in Platone, de Moribus malis, palam verum. Im- matione opus, utile : fecitque Ius Ti Nus probitas huic Caussidicinae adhaeret: exci- Grodates Imperator Byzanti j. Cum enim pio semper eos, qui ex dignitate dc veri- ipse morbido corpore esset, ac raro iustate ius habent. Ecce, ubi lites, nonne di L diceret; iniuria dc lites creuerant, adeo ut cordia: nonne odia deinde, iniuriae, de sae- pro desperata res paene Byzantij praeser- . t L pe caedes λ Platonem iterum aduoco: is tim) videretur. Ecce adit cum quidam, ac .L Δ πο πολύ φίλοι, ἴπου πολλαὶ Moi ὀν ingenium operamque obtulit aci coercen- του ἰήμισπικροτα m: dum, ea lege, ut iple Praesectus plena pol . Non fuerint concordes umquam aut inter amam state in tempus certum esset. Annuit Im-tes ciues , Obi mutuae multae lites iudiciales perator, sumit potestatis infulas , de prosunt, se ubi eae BREvissIMAE, ET PAvCis- Tribunal, sedet. ac primo accusatur exsa MAE. Nota haec ultima: vult non Paucas composito apud eum unus ex illustribus solum lites, sed Breues. Ego tecum : nunc senator, in Aula ipsa gratiosus: accusatur, ubi sumus 3 una aliqua lis Metonis annum spernit se sistere, de contemptim , praeterimet. Fit inuolucris legum , fit sordibus ipsum tribunal, in Aulam pergit. Pergit e aduocantium: δc comperendinationes istae templo de Praefectus, videt Principem in ad quaestum dc lucellum eunt. Per sym- conuiuio , de ibidem hunc reum. Nihil plegadas , nauigatur Colchos dc aureum deterritus : Imperator, inquit, imiri dicendo 1. LI si sperum T .iri X α Pro
247쪽
Prafecturam a tu beo: ab ipse te auxit umor praesidium merito gurabam. Nuuc quid des bis oculis homines p a1 iniurioi, 2Θ le' non fractores tum , se oret rei aut id res,
in tua domo, gratia, mensi elle. Itaque insignia haec tibi habe irritae potestatu : ero abdico. Imperator mirati, de excitarimu Q, inquit,
quod es esto: O ius tuum mel in me, quiani meos exerce. Duc si peccaui sequor: duc siquis
hic alius, sequetur, aut trahetur. Praefectus iam animi erectior, oculos & manus in illum Senatorem coni j cit, per apparitores renitentem etiam trahit: atque in iudicio conuictum damnatumque, primum verberibus assicit, tum & grandi pecunia mulctat. Hic ictus,qui tam validum illum contacusserat, multos terruit: & in paucis diebus vim oc vitam Iustitia recepit. . sed de ijs,qui lites aut leges minuere voluerunt, CARO Lus etiam Nonis in Gallia
nuper fuit. is prurigini sistendae, vectigal
iudiciarium excogitauit, Vt quicumque litem aeretur, deponeret , Aependeret in fiscum Regium duos aureos, recipiendos si iure bitet eiudicatus e et, si aliter, omittendos. Sed non diuturnum id fuit: & lcue etiam remedium in grandia & vetera mala.
Seuerius,& sortasse utilius, illud I ΑCosi Aragonum regis, qui litibus de litigiosi, semper insensum se praebuit: de ex ijs Sem
num Radam, insignem & primariti ea aetate Iu risconsultum,quod eius argutia aut malitia multi se amictosquererentur, Praevaricatoris lege postulatum, regni finibus eiecit. Quid GALLAC ivs Dux Mediolanen sium 3 cum aliquoties audisset vafro ingenio Causidicum esse, qui lites serere, & satas producere atque alere, etiam in liquido tute
posset: hominem ad se accitum affatur. D MUnquit, Pi Ari meo centum aureos. non lubet I uere: tu ecquid tueri me in iure,strem p
trigere potes Annuit largiter, & Principi prompte se dedit: sed ille ei malum. Nam
fraudis sic consessum , verbis prius increpitum, laquco publice nccati iussit. Heu , percutiunt haec aures rabularumldesino: si MAHvMETANvM siue Turci cum iudiciorum morem, & in ijs breuitatem, explicaro. Qui alium inius vocat, ne lictorem quidem aut publicum apparitorem adhibet ad vadandit: sed ipse aduersarium adit, & coram testibus ad Dei Iussitium c se loquuntur vocat. Hic nec verbo refragari
ausit, sed statim una ad Iudicem siue cadium
suum eunt. Ille aute semper paratus,totum diem ante aedes, sub tecto aliquo sedet, de copia sui facit. Illi,nullo aduocato aut caus-sidico quisque rem suam narrat aesto, si eos habent adhibent: iudex ibidem re pensitata, in hanc aut illam partem decidit. Q. postea aliud alleges, aut approbo, nihil est
arborea cecidit, releuari aut erigi ultra 'non
potest. Quid Z inquies. non interdum Iudices improbe, aut improbi 3 credo esse: sed in rebus humanis nihil sinceri est, & eligenda
DE i V STITI A DIVINA dAtque eam rebus interuenire . .PRiscipi Iustitiam commendauimus sed ut magis,discata Deo interdum assori,siquis violat,aut contemnit. Exempla nabra, de supra fidem videantur, sed fidis, aut certe priscis, auctoribus scripta. Fridericis Abnobarbo Imperatore, Antistes
latus ut ineptus siue inutilis muneri, quod gerebat. Accessit Areolos qui pollet in i cum cius venit, & sertur ab ipso Henrico missus ad purgandum, igni oleii addidisse, ta purpuratorum quosdam patrum coriu- pisse, & in se vertisse. Eo ventum,ut Cardinales duo Mogunt iam missi, de caussa quς-
siuerint, Henricum damnarint,abdicarim, Arnoldum illum subrogarint. Hemicus patienter id serens, hactenus questiis es vidiceret: Iniuste iudicolas. appello igitur ad I vM CHRIsTvM, aequi mu iudicem, ibi me re=-surum exhibebo , menite. Illi ioco eludentes: Cum praece eris, nos sequemur. Profecto iactum est. tiam illeiosi annum sere de dimiadium fato concessit: rumore ad aures Ca dinalium delato, iterum illudentes, Ecce prae si, inquiunt, nos sinuemur. Secuti sunt, δc uno die uterque subito obierunt. Addunt Annales de genere mortis , qdae sileo: nec assensum huic narrationi firmitet etiam dono. Firmius Lamberto schinnaburgensi egregio, ut illa tempora tulerunt, scriptori quinati at
BvRCHARDvM Episcopum Halbet si dilansem , iniquam diu litem cum Ante
248쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. Herua inusii taui illa, si aper decimis Saxoniae, quas Episcopus monachis ereptu in , sibi
vindicatum manu magis, quain iure ibat. Neque si s aut ratio erat valenti aduersario resistendi : cum Abbas, paucis ante mortem diebus, Comitem Palatinum Fri- eracum ad se vocat, & extrema haec mandata ferre Antistiti rogat: Se quidem lite
parem, tesse meliorem, cedere: atque etram mota
cedere. se Deum iudicem futurum, ad quema appe aret. Fararent igitur se ambo, i causiam in Tribunatu dicerent, ubi gratia M' potoria pretiis , sola Iustitia ρο et polliret que. Neque
diu post Abbas ipse sebri obi jt , statim
que Antistes , cum equum conscendere vellet, ut fulmine ictus,concidit: desiitque in vocibus, Abripi se ad diuinum tribunal, ibi iudicandum. Haec mira quamquam , fidem merentura tradentibus, de ex usu e iam vitaecst credi. Certissimum vero habetur, quod CLOMεNTI aeuinto Pontifici Max. euenit. qui cum Templarios , coetum religiosum, de diu
bonum atque utilem, Viennae in Concilio damnasset, & in sodales ferro atque igne passim vel animaduertisset, vel ut alijὶ se- iiij iset: a pluribus eorum citatus ad Tribunal superum, paullo plus anno post obij si uasi ad vadimonium obeundum a supremo Praetore arcessitus.
iv. sub idem tempus quod admirationem augeto in eadem caussa PHr Lippus rex Galliae: cui bono damnationes illae suis se putabantur , opibus ad eum translatis &confiscatis. Si a casu, miremur: si a Deo,
vereamur. V. At res etiam nota, & cognomine prodita in FER Di NANDO AEuarto Hispaniae rete, ipso illo aevo, si non anno. Bello de pace sonus habebatur, sed in iudicando praeceps aut rigidus, dc ad saeuitiam inclinare videbatur. Fuit ut Caruuialij duo fratres Petrus 3: Ioannes, suspecti essent in occulta code Benaui iij, primari j viri inter nobiles. Sed suspccti: neque testibus, aut alijs probationibus conuicti, neque crimen sane, vel in vinculis, si . Tamen, vi rex crat, ducicos iubet, & de rupe alta praecipitcs dari. Cum id fit, clamant & vociferantur, In centes se mori: stu quoniam regis aures iustis
me delensioni obstructae egent, si se igitur ad
summum Iudicem prouocare, sest regi Aeni di cere, ab istis ui ibi mirimus et trigesimum.
Dicta nihil valuerunt, sententia tenuit: etiam ipsorum vadatio , nec tempore nec die fallax. Nam cum rex, animi securus, Alcauderem in castra abi jisset, contra Mauros : ibi morbo statim tentatus, sed leui,
Gennium se conti illi: atque ecce vii. Idus
Septembris, id est, ipso trigesimo a supplicio die. in lecto exanimatus repertus est, in ipso aetatis flore, annos natus xxiv. menses nouem. Quis neget diuinuin, aut Geniale
aliquid,hic interuentile, sed supremo Numine consciscenteZ I sicite Iustitia moniti, si non temnere diuos.
utilemqsse s M. Dεc ετ satae magnos animos de fortunam lenitas: δc,quod notes, non nisi in eos cadit. Barbari aut viles homines, ubi
licentia adest, plerumque saeui sunt: mites in ea & moderati, ingenui sanguinis de stirpis. Sed quidi inquies: ad hanc ego Principes inuito, quet aduersa Iustitiae, de soluere eam videtur Videtur: in re non facit, imo eumdem utraque finem de scopum habet. Iustitia seueritate & metu emendat: Cicinentia benignitate de remistione. Illa pinnam, haec veniam dat: sed cum iudi cio utraque,dc ubi debet; de addam, a quo debet. Non enim quotumuis est Clcmen tia; sed eorum qui in suprema potestate constituti sunt, de temperare aut Aeetere ex usu aliquo leges possitiat. Est, ut verbo dicam, Principum. Itaque definitur a Seneca, Clementia, levitas superioris in inferiorem, in comstituendis paenis. Ais, constituendis' in parte verum est: sed adde de partem alteram, mrem: tim s. nam de Clementia hoc solet. Sed est Iuperioris: de nihil pulchrius, ait idem sophus, in fugetur collacatis, quam multarum
rerum veniam dare, xv ius hesere. Quarum autem rerum 3 nec enim omnium, dc multas lex adstringit non resoluenaas: sed earum sere, quae Principem ipsum tangunt, vi sunt Iniuriae, Calumniae, Violentia: dc quae alia meritam poenam habeant , sed
conten s potestate, remittit de donat. Cogitat publicum se parentem esse. vi autem priuati isti parentes liberos peccantes saepe castigant, interdum virgas modo osten-
249쪽
dunt, & metum inciniunt pro poena: sic ille facit, & faciendo sic emendat. Mirum
enim de varium ingenium hominum. quosdam benignitas, & ex cia reuerentia, quosdam seueritas, de ex ea terror,meliores raciunt: Princeps utituroinnibus, ad dictum hunc usum. Est de communiter illud dogma verissimum : verecundiam peccandi facit i7 a clementia regentis: & in domo mea ac familia sum expertus. Plura super
hac Virtute liceat: sed pudor sit post Senecam, cuius aurei libelli duo, de Principibus merito legendi, satis cana reuelant. Nos exempla pro more, demus: dc quam multa ea sunt 8 5e ncino magnus laudatus
que Princeps sine istis. i. Sed agmen ducat diuinus ille dux, Mos Es. Qui cum populum ex AEgypto caelesti voce de monito, claris miraculis adstipulantibus, eduxisset : isti tamen idemtidem ingrati, refractar ij, rc belles erat. Nunc
carnem , nunc panem aut aquam pete bant: dc ita petebant, ut voces protervas,3
paene lapides ac manus in illum mitterent: sed tamen illa , de veniam etiam dedit.
Nec vulgum modo procacem habuit :ctiam proceres, etiam proximos. de ecce Aaron frater, δί soror maria' in mitissimum virum insurrexere: qua caussa 3 priuata, deleui, quod AEthiopissam quae animo eius collibita esset, uxorem dii xistet. An huic fu, inquiebant, Domini locutus est nonnem nos cael07em et cena auribus his accepimus' Et iam se Mosi non opponebant solum, sed aequabant: cum Deus pro viromtissimo super omnes homines sita Scriptura appellat; iratus est, & Mariam vitiligine ac lepra sibilo percussit. Quae siccum ira-tte ad sanitatem nactatis reuersa, ad M
sem respexerunt, ille ad Deum: de post septem dies, precibus eius sincera puraque a morbo apparuit. Quid plures seditionescia umerem 3 fuere citam plures: sed Moses ille sena per in mansuetudine constans , vsque eo amans de ignosceus suorum, ut Dei iram vel hac voce scitaret, De me, inquit, e bbro vitae, potias quam Ut hos toltis. O v
re divine viri nonnisi ab aethereo Spiritu hic spiritius: de venerari magis in hac parte te fas, quam imitari.
ii, Tamen de DAut Dimitatus est: visὶ ille quoque Deo de caelo plenus. qui, cum Abs L s filius fiatrem Ao Onem proteritu in
conuiuio intersecisset,& trienio apud auum maternum in Syria exsulasset, stactus de mi, stitus reuocauit. Quid tam cia Z ille a scelere ad scelus maius quasi gnadu facto properat, de regno patrem pellit: vita quoque, si potu illet David arma necessaria capit. Ioab Praesectum militiae cum dilectis viris in il
lum mittit, sed cum mandato, Seruate miti puerum Absalomum. Adeo nec in iram nec in vindictam exarserat; ut tunc quo juc, cum ambiguo euentu arma caperet, solicin otus de venia magis, quam de victoria esset.
At Deus pro illo exarsit 5c vindicauit,& filius non filius intersectus est: scis quam timuito de dolenteὶ Luctus eius in publico, dc istae voces: Fili mi Abstome Absi es milquis mihi tribuat, ut ego moriar pro te Ab lome
s limi fili mi Abstumet Proh superi l ubi
Oricia tales vos Reges , de hodie Turcic; estis, qui patres, liberos, fratres interscitis, prompti libentesque pro regno Aste nec insidiatorem sceptri Sc vit .ae, vita vult exutum:
de exutum veris lacrimis luget. Exempla haec paene supra hominem: atm. nostrae sortis Psisti CL s suit. qui morti iam vicinus, de spiritu ac vita abeunte, cum amicos asti sentes queri δc lamentari audibret , atque alium prudentiam , eloquentiam, victorias, alium alia laudare: ille in
dicὰ crecto capite, Et qui hoc est, inquit:
aret parua aut jortuita laudatis : alit, maximum omittitis, quod nemo mea opera pultam
vestem se sint. Mitum iudicium 'hoc vitille magnus in summis suis laudibus pota
bat , quod comes in omnes dc humanus, numquam acerbitatem aut . vindictam exercuisset. Macte Pericles: vel hoc nomine cognomen Olympii meruisti: qui se
extra istos turbidos affectus, ut nulla non dicam crudelitas, sed asperitas, mentem tuam obnubilarit. PHILIPpvs Macedo,non maior Alexan-i dro: sed sortesie melior, de certe moderatior:
is, inquam, Philippus famam de immortalitatem vel sola hae virtute meruit. Amici stomachabantur de deferebant,quod Pelo ponesi tot benefici js assecti criminarentur eum, atque adeo ludis Olympicis exsibilorent: ille in iocum rem vertit, dc uide Ginquit, acient, si laesi a nobis iuerint' Idem, suadentibus, ut seuerius paullo cum Ath niensibus ageret palam ingratis: Nihilagitis, inquitam ego quia gloriamomum fero, thea
250쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. 2 7
tram gloriae meae evertam' Sciebat Athenienses ingenio & stilo valere: eoque etsi alibi
humanissimus ὶ hic magis elle voluit, ut hanc quoque materiem 5e amandi 5c praedicandi praeberct. At illud in hoe ipso incredibilis non clementiae, sed de patientiς. quod cum ijdem Athenienses lega sit per aliqua re ad eum misissent atque line benignό audiissct atque indulsisset i dimittens, pro cumulo adiecit,s lua Elia in i grati sic ri iii poset ' Hic Demochares e legatis, Ita vero, inquit, ' te is uVenderi s. Hem,vocem dc conuicium importunum, & ut indicam, sta pro aut cruce dignum J Itaque amici re adstantes exarserant: sed compescuit se Jc illos Philippus, ac Thersitem illum nulla vel re,vel voce acerbiore, laesum dimisit. Tantiun hoc ad legatos alios, Num
crate Atheniensibus, impotentiores e e quosia dicunt, quam qui dicta comiter audiunt. v. Ad Romanos secto inter quos M. MARCELLus qui Syracusas cepit iam tum cum
cepit, clementissi mi animi signa, in medio
furore Martis,misit. Parci ciuibus, qua potuit, iussit: edicto, Nequis liberum corpus, manu, serto , stupro violaret, seruitia modo de pecuniae praedae et sent. sed vel sic citin multa saeuitiae aut libidinis exempla editi tum iri videret, ut in urbe per vim capta, conscendisse editum locum Jicitur, de subiecta ea oculis, casum eius, paulloante sic forentis, humentibus illis defleuisse. Priuatim etiam cum de Arebimede eiusque ingeni audisset, de vidi: set: mandauit incolumem seruari, de curae hoc omnes haberent. Non mirum tu rudi adhuc aevo, de Romanis ad artes istas parum factis 3 Sed mandauit , etsi frustia. nam miles discurrens, cum Archimedem repperisset in puluere figuras describentem , dc tota mente illuc
versa ignarum publici fati, interrogat pladio super caput intcnto, quis tui ille nihil, nisi pulverein suum manibus tegens, dc
Oro ne turbat, inquit. Ita miles in signatus, dc contemni ratus,occidit. Haec in Sicilia,
de victoria : post ipsam illa. Siculi parum grati, &ab inimicis eius impulsi, questium
ad Senatum super eo venerunt , scilicet alienas etiam iniurias adscripturi. Consultum erat, dc collega Valerius Leumtu sorte in Senatu non erat. Itaque facile ei turbare aut disturbare rem de homines, de irimios illusosque dimittere. Non secit, dc audiri voluit, sed cum collega aduenisset: sedit in subsellij, inferioribus , dc finita
accusatione , cum Senatus illos facellere iuberet; ille vero retinendos ccnsuit, de vi suae quoque desensioni, non ut pNtes, sed velut iudices interessent. Qua absoluta, excessit curia, ut liberius sententiae di cerentur: sed quid opus 3 clara eius inia centia , illorum impudentia omnibus, ataque etiam ipsis fuit. Nam statim e partibus in fautores se transferunt, fiunt supplices, atque adco Patronum illum Siciliae adoptant: de suscepit, tam bona fide, ut praesentium oblitus , alijs super alia benefici js exornaret. M. etiam BivvLus, etsi fortuna parsim vi. attollente aut prospera semper usus, i incia virtute, & nac animi clementia,excelluit. Duos filios praestantissimae indolis, cum in Syria Proconsul ipse ageret, Gabiianiani milites in . Egypto per inritiam, an
proterviam, interfecerant. Eos Cleopatra regina, iram iustam magnatis viri verita,
comprehensos ad ipsum misit , arbitrio scilicet eius puniendos : at ille , etsi in recenti dolore, patrem, oc aliquis dixerit, .
hominem exuit, ut humanitatem retineret. ac seposita omni ultione, cosdem ad Cleopatram intactos remisit, vindicare potu ille contentus. Quem autem Bibulo adiungam 3 vete- vis. rem collegam , IvLiv M CAEsAREM: in
omni qui lem vita de proposito hostes, .sed in bac virtute geminos , nisi quod c
pia vincit, qui omnes vicit. Ecce iam adolescens, in steto illo aeui, quam sustinuit se de moderatus est i Captus a piratis, iurauerat saepius, se cruci omnes sit Exurum , si in potestatem redegisset. Rede- .git, sed tamen aestuat. Homines crucifi- gati crudele erat. Remittatὶ religio adstringebat. In hac pugna naturae de fidei .cis mentia viam repperit : & iugulari plius
iustit, deinde si igi. Item sub hoc aeui,
Cornelius Pharita quidam suit, ex asseclis& emii Ialijs Sullae , homo nequam δίad bonorum caedem aut pericula factus. Is latitantem in ciuili dissidio Caesarem,
tamquam Marianatum partium acriter de sagaciter indagarat, de subinde mutantem latcbras aegre, ' pretio accepto, dimiserat: huic tamen in mutatione temporum, cum eos let, fortasse de deberet, nocere num