장음표시 사용
251쪽
vltra offensus. Ista priuatus aut impotens inquies. Imo ille fide optima: nisi in acie,sccit: quid in imperijs 3 mitior seipso illo nisi resistens, nemo occisus est: & seruare .priuato. Initio bellorii citi ilium,cum quaeri promptior, quam illi seruari. O inauditam,
terror de adhiberi consilio sol ci, ad repri- nec nisi caelestem, clementianas e tantoni mendum aut reducendum: ipse diuersissi- mero , tam pertinacium aduersariorum,ma via veniam, libertatem, vitam omni- non nisi tres s L. Afranius, Faustus Su a,
bus non dabat solum, sed ultro offerebat. L. Caesa intersecti post aciem, eius iustii cor 3 quid enerit, dignum memorari. sue pam illiu reperiuntur: atque ij saeui de
Tencsat hoc opidum L. Domitius , vetus crudeles in eum, & venia, quam ante in de acer eius inimicus, cum cohortibus tri- petrauedint, iterata rebellione, corrupta. ginta. Inerant Senatores plurimi, equites omnibus etiam suae partis nominatim Romani, de flos aut robur Pompeianarum unum, quem vellent, seruare dc excipere ex
partium. Ipse obsedit: milites vim non hooibus concessit: denique tandem uno exspectarunt , sed inclinatis in Caesarem Edicto, etiam quibus nondum ignouerat, animis, transire ad illum, dedere duces de redire in Italiam, ad opes , honores, im-opidum parant : & iam colloquia erant. pcria, permisit. In ipsius Pompei, morte, Domitius sibi praetimens, &ex conscientia qui alieno scelere de inuidia ceciderat, tan- diis lens, vitam ponere suo, quam Caesa- tum a gaudio aut insultatione abfuit, utris, arbitrio ilicii , quam ignarus eius ani- lacrimas non tenuerit: dc auersatus homimit elegit. Itaque seruum medicum ad- cidas, bello etiam mox persccutus sit, ocuocat, iubet venenum sibi dari. Auiddeltia caede ac sanguine manisus illius parent beras φ inquit : dominus rogo, in amatus rit. Quin & memoriam statuasque eius,
rogo. Seruus quasi paruit, Id astu facinus disiectas a plebe, restitui iussit: cauillemur
discussit. nam soporem ei temperat pro aut interpretemur ut volumus, magno ani-
vcneno,&filio mox indicauit. Praeuide- m0, dc cute censeo in vere miti de clebat scilicet suturum, ut hominem paeniteta menti. Verba eius e sepistola quadam adret praecipitis consilij, maxime si spes ve- Oppium Balbum notaui dc amaui ista: niae a Caesare essct. Atque ea statim affulsit. Gaudeo me hercules , mos significare litteris. Nam ille vir omnes nonestiores ad se in quam matri probetis ea quae apud Cormium castra vocavit , benigne affatus est , ad sunt gesta. consilio et estro utar libenter, sis pacem dc pacata consilia hortatus, dimisit hoc libentius , quod mea sponte facere consticum rebus incolumes: de quo3 sh altitiam tueram, mi quam leni mum me prα rc
rideat aliquis : plerosque iterum ad Pom--Pompeium darem operam ut reconcιliarem.
pcium. Sed haec illorum , non Caesaris Tentemus hoc modo , si posemus , omnium
culpa. Domitius interea cum audiiset, voluntates recuperare, diuturna victa is atque e perrectus csset, torqueri de angi uti. Haec noua sit ratio vincendi, ut miserico; de veneno: donec famulus metum discuiti diu ω bberablute nos muniamus. Ex pecto-
sit, rem aperuit. atque ille quoque recta re sunt ista verba; de familiariter apud h ad Caesarem, vitam, libertatem, pecuniam mines familiarissimos prolata. Ego te Cae- recepit. Eodem bello, in Hispania ad sar, ob alia tua de caussas belli, non nimis licrdam, cum hostes;d pacis necessita- amo: in ipso bello, de ob hanc clementiam,tem adegii set, de iam conditiones serti- inter heroas numtro, de meo calculo, hac tur anilites sermones de conuiuia misceta quidem re Divus esto. rent, oc ex binis castris una facta essent: ' .en Tetreius de Afranius, Pompeiani duces, Aliquid ab hac stirpe aut multum traxit urii
subita paenitentia, an perfidia, arma ca- OCTA vi AN vs CAESAR, adoptione filius, piunt, Iulianos inuadunt, occidunt: ip- sanguine eius nepos. Is in rcpublica v se, cum facinus reponere posset, de Pom- rium clementiae specimen dedit, adeo ut in Peianos detinere vel item occidere, illo theatro cum recitaretur O dominum aequum
rum dissimilis , sui similis , summa dili- or bonums uniuersi oculos ad ipsum reis
ἶςntia conquiri omnes iussit, de remittes rent, de voce gestuque comprobarent. sed In ipsa acie Pharsalica, medio ardore pu- in priuata etiam vita ubi natura maxi-gnae , ita vincere voluit, ut perdere ti-, me apparet , nec gloriam aut sermonem
inuetit ; dc vox eius obequitantis passim sibi proponit praebuit insignita exempla.ς cepra , Parce ciuibus. Atqui non secit, Vt in Diomeri seruo suo dispensatore
252쪽
qui, cum una ambularent, de repcnte ferus
aper in eos incurreret; ipse dominum obi j- ciens, manibusque propellens , post eum latuit. Atque Augustus quidem fato, aut animo suo, servatus est; sed de hunc nihil laesit, timori potulis factum , quam noxae adscribens. Idem cum in Hispania cor cotta quidam famos is latro esset, de paci publicae ac priuatae diu infestus, prouum' proposuit, siquis hominem viuuita suxisset, decies fessertium. At ille, spe euadendi aut latendi abscisa, magno animo ad Caesarem ultro venit: de Euaesiti, hi bicorocotta , inquit, eca adsum: Iacies . quod
moles, huic capiti. Caesar ira omni deposita, de memoria tot facinorum , non solum ignouit ei, sed dc praemium promissum quia Corocotta Corocottam stiterat appendit. Sed superat priora , hoc de
M. Brutor cuius statua aerea, adfabre facta, Mediolani erat : credo , monumentum
virtutis de modestiae, qua Galliae illi Cisalpinae , sub Caesare, praefuerat. Hanc, diu
post transiens Augustus conspexit, dcrepressi, gradu substitit: vocavitque coram omnibus ad se magistratus, quali in re graui: de cum venissent, se ut vos, inquit, immici estis hostes meos apud vos bab ' illi timidi, nec gnari quo accusatio ectaret,iacgare, de mutuo sile intueri.Caesar itet dira , ollens a statua : Nonne hie illa est meus se Us ' Tum vero illi serio trepidare, de mus litare: at Caesar arridens, laudare etiam eos benigno vultu de verbis coepit, quod iudicium aut animum cum fortuna
non mutarent: 5c ut talis viri statua maneret, porro praecepit. Duplex clementia. dc in destinctum Brutum , cuius memoriam
honorat; de in Mediolanenses , qui rigide interpretantibus deliquisse in maiestatem Principis videbantur. ix. An dignus est, qui inter haec nomina licum haseat NERO CAgsAL 3 monstrum crudele , taetrum, scd una voce meritum clementissimis accenseri. Initio imperi j, cum duo milites deliquii sciat , de morte puniendi videtentur; Burrhus Praesectus. Praetorio , chartam ae more ad Imperatorem tulit, ut is subscriberet de mortem, de caulatim. Nero allatam aliquoties reiecit de distulit: tandem cum repeteret de instaret Burrhus, nec ultra esset cffugium, tribstis accepit, de cum hac voce: aeuam vel m. nescire litteras i O dictum magnae, utinain diuturnae, lenitatist O dictum, quod laudes magni SDictae illius meruit, de libros de Clomeutia expressiis Amemus laudemusque, vel soc nomine. Diuersi ab isto uterque V EspAsIΑNus, pater de filius: qui ante Principatum de sui initia, multo scuitiae de luxuriae rumore, in ipso mutati in melius QPre. Patris quidem uanta benignitast qui de mire , hostis suiliam adeo stirpem ex ea non veritus splendidisti me maritauit, dotauit etiam de ii struxit. Atque idem, cuin sub Nerone inte dicta et aula essct trepidusque abiret,accurrit quidam Admission alious, qui aspere
cum compellans, de simul expellens, dure Morbouiam iussit. Hunc postea, de iam Princeps,uitae suae anxium de deprecantem, nonnili ioco aspersit, 3 pariter abire Morbouiam totidem verbis tu stit. Denique communiter hoc de illo Tranquillus: Neque caede cuiusquam umquam laetatus est, iustas suppliciis i Ea
At filius Tiτus, amor de deliciis generis x I. humani, nil nisi bonitas de lenitas. Pontificatum maximum ideo se capere professus
est, ut in summo sacerdotio, puras a sanguine manus seruaret: de re praestitit. nee aluctor posthac verba Suetonij cui truam necis, Vel conficiu , quamuis interdum ulciscendi causia non de et , I PERI Tu Ru M sE ro-
Duos patricij generis, conuictos in affect tione Impet ij, satis habuit verbis mora re, ut de isterent. Principatus fato dari: a se
siquid aliud vel ut, peterent impetra revique. Et statim etiam a s alterius matrem, quae . procul agebat, ne tristiore nuntio percelleretur, cursores suos misit, qui de periculum si ij nuntiarent, de salutem. Fratrem D mitianum ex pro ilis inlidiantem , de exe citus in eum solicitantem , nulla re laesit aut minuit: imo precibus saepe egit, mutuo in se animo esse vcllet, oc consortem succei remque imperi j nihilo secius semper
nominauit. Non fregit improbum. veneno eius paullo post peri jt, cum publico g
neris humani damno. CARO Lus vero MAGNvs inter nostros xiti
nam ad propiora veniendum est gloriam dc gratiam hac quoque virtute coli git. Impinus eius filius in patrem conius c-ra res clara erat, ignouit: secit irerum nouit:
253쪽
uit: at ne tertium tamen tam lubrica mens laberetur, adstringendum religione censuit, dc monachum cum fecit. Duplici beneficio, de veniae, de viae ad melius regnum ostensae. Peccauit in eum 5e filia, seu ridicula narratio est,t. men expromenda. Erat
E Martiis in auli carolo ab Epistolis, vir, ut illo aevo, doctus dc prudens , sed non
in Amorem. Concepit cum in Domj- ni sui filiam, etsi impar erat, de ipsa vicissim arsit. Restinxerunt, ut solent amantes , surtiua sui copia dc congressu , qui aliquamdiu latuit: donec hiemante quadam nocte cum in secretiore cubiculo I mbartus sui isset , de sub ipsam lucem exire vellet , videt multam niuem cecidisse. Haret, de timet ne a vestigiis deprehendatur vir in gynaecaeo fuisse. Consilio de astu si ibuenit amica, dc illum: in humeros su latum de pendentem, dulce onus, alibquamdiu tulit. Ecce 5 sortem iniquam pariter, de aequanal ὶ videt hoc casu corum , de cum dolore suo 5e risu sit nul v trumque bene notat. Dissimulat,die pleno
conuentumPl incipuin virorum habet, nata
ratiocosum de foedum factum : rogatque sed nomina tacuit famulus qui sic in dominum, filia quae in patrem peccasset, qua poena digni viderenturὶ Illi, Martii, respondent.Tum igitur utrumque aduocat, de coram se sistit. En, inquit, icti sunt qui peccarunt ziu umbarte, tu sita,qui ausi hoc estut me
negandi locus est: me ins ectorem , accusatorem, iudicem, im licem habetu. Vi id meruia si liti dixerunt, Mortem: scd ω avimus v per etrabis idem dicet. Tamen, mitem tu Dominum , tu Patrem videte : iens mur, hac lue
quam dicam. inharte hanc tuam latricem rem duces: concordes e late, mutuum deinceps
quoque inter vos ferte. Dixerat, illi a summo mctu in summum gaudium translati, grates a unt, gratulationes accipiunt: Caraus in
xiii. Nec nimis seuerum est , quod addam. CAZixti Rus crat Dux Sendomitiensium, pillens Princcps, idemque postea rex Pol norum. Visum illi aliquando fuit tempus ludo fallere,oc domesticia in quemda suum,
Donem Conarium Equitem, ad aleam vocat. Ille parci, ludunt, alternat sortiana: de tandem cum multa nox esset, atque incaluissent, placuit uno iactii de tota summa decidere. Is selix Cadmiro fuit: de pecuniam totam ad se attraxit. Indignatus Ioannei, oc
sorti suae iratus, per calorem Principem invadit, do sortiici os eius depalmata Clamor de ira omnium famulus Dominum, Eques hunc Principemi Capitale erat: sed beneficio noctis clabitur, de mane tamen captus reducitur, de Cur ira sis litur puniendus. Ille re bene considerata, in prudentem hunc sermonem erupit: Amici, iste minais, quas ς', peccaum: imὸ qui quid peccatum est,es meum.
s. subita ira cui nee sapientes semper
Hres sunto transiuersum eum egit, mentem
ac manum motuit: ego causiam cur praebuit cur
oblitus conditionis UT diguitatis meae, quasi mpari lusii ' Im) tu Io oves , non meniam a me lum, sed gratiam accipe. et i A ca Agatione me docuisti, ne quid in posterum indignum Principe
'mittam, γ' intra decori ac trauitati s metas
me si iam. Ita dixit, fecitque. 5 clementiam, o patientiam, o prudentiam I omnes hae
virtutes concurrunt , sed primas tamen pri ina, me iudice, serat. At in Luno vico Duodecimo,G aer ge, spectabilis eadem virtus suit. Prellerat cum Carolus OADuus, rex, ut heredem proxiumum: 5: qui doleici prolem, sibi non esse. Ita presserat, ut in custodiam etiam daret, do vitae suae parum securus videretur: plerisque Proctium de vulsi pro praesenti sor tuna stantibus, de adiuertantibus, certe aue santibus infelicem. Interea Deus in occulto alia destinat e Caroluru subito tollit, hunc ad regnum evehit: attonitis multis, de vultum sermonemque mutantibus, de ad gratiam noui regis se acclinantibus. Erant enim qui supeisicbant, constantes antea in eius cultu aut obsequio: e quibus unus magna fiducia ad eum accedit, de bona petit ciuis cuiusdam Aurelianensis , qui tristi illo tempore inter acerrimos Lud uici hostes suetat. Hic rex, animo planor gio, effatur: Tu vero aliud a me 'te, di mei ia
tu tuis graria erit. De isti, omitte: nam rex
Galgae verba eius sunt in non exsequitu inimrias ducis Aurelianensis. Optime. Dux enim antea, cum hoc titulo, fuerat: de significabat argute, dignitatem sic , atquc etiam affectus cum inmutasse. Ille vero eadem
magnitudine animi mater haec semper Clementiae edixit publice : Habiturum se
eosdem consiliarios cum defuncto rve, ministras, si patores, eodemque bonoreo salario. Deus
bone, eosdem cum illo sic infesto, do iniquo Fiducia virtutis hoc facit: de praestari
sibi spondet, quae scit deberi.
254쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. et I
Tempora confundere liceat , sed re eLdem .Quam enim geminum est, quod olim HADOANvs Imperator cuidam, qui ante imperium iniimicitias secum Miser. itZ Ille occurrit trepidus , dc vix verba ad preces reperieus: cum statim Hadrianus: Suasisti,
inquit. Benigne sit nul , dc acute. Perieras, inquit . si pares conrendisiemus et nunc superior omitto, gy potentiam meam, non nisi be-n via, ostendo. . Te autem ALPHONfE silebo λ qui totus bonitas de beneficentia, Titum nobis, sed diuturnum , repraesentasti. Obsidebas
Caietam , pertinaciter in te rebellem. constabat obscisos inopia commeatuum
premi: atque ipsi hoc fasti, senes, pueros,
staminas , dc inutilem omnem turbam emittebant. Agitatum in consilio , utrehcerentur de reprimerentur; dedendam enim ita mox urbes n. ille misertus, emitti eos maluit , R diutius assidere. Sed cum nec potitusta esset, quidam ausi obiicere, si tu i Di emisi es, urbs iam tua fui siet: ille constanter respondit , At mihi pluris
tot hominum incolumitas est , quam centum
Caietae. Tamen nec ea diu defuit: de ciues tam insigni virtute moniti de resipiscentes, vltro se ei tradiderunt. Simila in Antonium Caldorum, potentissimuin regni Neapolitani , dc pervicacem hostem. Is praelio deinde magno victus , iteinque captus, cum omnes suaderent ac tollendo impo tuno homine , dc Aragoni js semper insesto, unus restitit, atque adeo non vis solum, sed omnibus bonis redonauit. Quin Ecsupellectilem atque instrumentum eius, magnae elegantiae de pretii, quod in manibus habebat, totum uxori eius dedit: unica modo patera cristallina sibi asseruatia.Haec
facta viri,&consonae item voces. Interrogatus , cur erga omnes, etiam malos, ita leniis ut Fb se, inquit , bonos iu intra conciliat, malos clementia. Iterum, cum de nimia eius lenitate quererentur ministri, nec decere
Plincipem: aeuide inquit, vultis vrses
ac leones rugnare Nam hominum Clementia,
beEuarum Feritas est propria Vera dixit. quo quis maior, de magis, ut sic dicam, homo est; hoc virtuti huic pronior, quae dc Humanitas ideo est dicta.
DE FIDE. Hanc quoque Principe comenienten
Posτ Iustitiam de Clementiam, Fidem
commendamus: hanc quidem ex Iusti tia natam. Quid enim magis ea dictat, quam promit Ia praestanda Θ Et qui non facit, non solum iniustum, sed ignauum merito habeamus. Qui enim fallit dc decipiti eo facit quia potentiae aut viribus minus fiditi conatur igitur fide specie circumuenire, de hanc vilitati suae praetendit , of tcntandam non seruandam. Turpe , de sublimi omni animo indignum . Imo de
natura abhorremus. pueros vide. Mendacium inter prima probra obijciunt ; de quamquam leuitate quadam assumunt, tamen iudicij in si a rcistitudine damnant. Admiranda Dei prouidentia , virtutes animo inserentis, sine quibus vita de soci tas stare aegre possit: quod in Iustitia , dclade, palam videmus. Tolle istam, aut minue: raptus, des, bella erunt: atque haec,
nullo foedere aut pace terminanda. Quid Vφ . . enim adiltinget Cole igiturA princeps, . h. 2 '
menerabile hoc Fidei numen , quae dexteram suam , certi simum sΑLvTIS HvMANAE PIGNus ostrentat. Iunge tuam , si non
dicam bonus, sed magnus de selix esse exoptas. Hoc enim quoqRe ab Cadem Prouidentia, quod callidi isti de impostores, quantumuis subtilibus consilijs, raro aut numquam ad potentiam perueniunt: aut si, in ca non sunt firmi. At aliter in candidis ingenuisque mentibus, qui Deum, qui fidem reuerentur : hi crescunt, florent, de perscuerant, caelesti fauore prosequente de attollente. Q. Marcius hoc bene,apud
Hos , per quae populus Romanus ad tantum fasti es tenerit. Bene , dc opportune ad Persem regem , cui spem in astu de fallacijs ponebat, scoacria in parum constans. Vtilitas igitur fidem approbat : dc vel noxa a Perfidia possit deterrere. Nam, ut sapientissime Homerus:
255쪽
At non irrisum erit iurandum , sire foedera
Saguine, uecdextrue,quo credere denuur. Nam quamquam Deus haud poenas in tempore sumit,
pen ni si, atque uxores, ω dulcia pignora,nati. Audis vere vatem. semper mala Fides poenas stati in aut postea, in violatoribus , aut sanguine eorum, luit. Et vis praesentis ali qua commodi specie adhaerereZ suge: nam ocFama sic te sugiet. & quisquis vel hane amat, Fidem amet. Cuius multa vel testimonia sunt, vel Exempla.
EGYPT iis quidem & apud priscos
illos multa praeclara inuenio in lex fuit, recitante Diodoto: Periuri capite puniuntor.quia duplici felere obstricti , G Pietatem in Deos
de Pietate. quis enim perfidus , non de Dei
numen ,5 aduocatum nomen, spernit
Ii. Ac si LAI Spartani regis factum&dictum subiungam. qui cum exercitum in Asiam traiecisset contra regem Persarum; I aphernes summus Satrapa viribus imparem se videns , de celeritate praeuentum,
fallere per speciem fidei quaesiuit. Itaque de inducijs cum Agesilao egit, adsimulans
operam interea se daturum , ut Rex cum Spartanis componeret. Dedit Agesilaus tria
mestres. quas ipse quidem optima fide semirauit: at alter copias cogere, loca munire,& bellum summa vi comparare.Quod ubi Laco sensit, de monitus est , nihil moueri. imo multum in eo sibi profici dicebat, quod Tisiaphernes suo periurio & homines
alienaret, & Deos redderet iratos. Vtrumque in se aliter esse. quod Sc milites fidentiores redderentur , Deorum ope ssi; de homines amiciores, qui ijssere studerent, quos conseruare fidem viderent. Et res a que exitus ita suit. m. Et eadem Graecia suit AuDRONicvs quidam a Demetrio rege praefectias Tyro. Cum autem Demetrius graui proelio vinctiis a Ptolomaeo esset iste loca de regiones passim inuadebat atque occupabat, desit tutas scilicet omni spe auxili j. In aliorum ignauia aut perfidia, conflans mansit δε-
dronici, &aduentanti Ptolomaeo , atque inuitanti, sortiter restitit: donec a militibus, seditione mota , desertus & urbe cie ctus est. Venitque in Ptoloman manus. qui
nihil vi in hostem 5e pertinacem fecit, sed fidem illamipsam admiratus . quam
rat, donis cumulauit, de in cohortem amiacorum transscripsit.
Apud Romanos plura de sortiora exem- Iv. pla. Primum communiter in ipso SENATHaut PopvLO. veluti, obsidione urbis a Porsena , cum iam pax coisset , de datis utriusque sexus obsidibus firmata esset: virgines, duce Cloelia, transmisso Tiberi, imstibus se eripuerunt, od Romanis suis xesit tuerunt. Poterat excusatio esse , & qui in custodia habentur, fallere posse custodes: sed noluit Senatus, & bona ac vere prisca fide censuit obsides remittendos. Iterum. Falisiorum ciuitas aliquoties rcbellis, dia re se tandem Luctatio Consuli coacta est. in quam cum saeuire populus Romanus cuperet, de asperius consulere; doctusa, Papirio, Faliscos non potestati, sed fidei se Romanae commisit se; statim destitit, de verbuli religione motus , iram omnem
impetumque deposuit. Quam longe illia cauillis, quos mala calliditas semper Apin perit Z Romani etiam Cossvi ta , bello Punico primo, speciose hac fide se ostentarunt. Victa crat circa Siciliam magna Punica classis, fractique duces consilia r cis agitabant. Sed ex ijs A lcar, negabat ire se ad Romanos, ne eodem exemplo sibi catenae iiiijcerentur, quo ab ipsis Cornelio Asinae Consuli filissent nuper iniectae. Sed Hanno melior Romani ingeni j mori que aestimator, dixit fidenter se iturum, de luit. Verba fecit. & facienti Tribunus mi
litum qui circa Tribunal adstabat dixit,
Nonne tibi merito euemat, quod Cornelios Humi Consules statim Tribuno tacere iusiaso, his te,inquiunt,metu Hanno sides cirutatis nostrae liberat. Verba gravia, verba veracia:
dc quanta gloria , nec speciem violandae idei dare voluit se. Quod 3e P. Scipio A , canus secit, qui v.
capta natae Carthaginiensium, in qua multi illustresque viti vehebantur ; illi ad
effugium commenti subito sunt, Legatos se aci cum venisse. Apparebat mendacium, de argui poterat : sed magno Roman que animo maluit decipi fidem suam, quam
256쪽
MONITA ET EXEMpLA POLITICA. et a
quam accusari. Idem . Carthagine iam obsessa, cum .ssi malis legatos pro pace in v
bem missiciat, atque interea naues Romanas ta commeatum diriperent, contras lus: Scipio nihil armis etiam tentans,
suos Legatos in urbem misit conquestum, α ius petitum . At illi vix retenti sunt, quin manibus eos violarent: nisi quod et
pios tamen e turba primores ad mare deduxerunt, de praesidium triremium dia runt , quae prosequereritur redeuntes. Sed id quoque parum bona fide. certe abeuntibus triremibus, Asdrubal statim eos aggressiis est, de in conflictu duo Legatorumperi runt, reliqui inter tela volitantia aegre te in castra & ad scipionem receperunt. An non & haec caussa soluendi iuste foed ris non fecit: Legatos Roma exspectauit. Sed ij cum te insecta discedere a Senatu iussi ellent, de ad suos statim se recipere, ut hostes: ecce tempestas detulit cos ad ipsa Scipionis castra. Et cum Praesectus malis a Scipione petisset, semd iii fuere debaret hutae, inquit, qua, nobiis Carthaginis for dimisitque intactos. Hominem hunc fidum dicam, an ipsam in humano corpore Fidem i, Dissimilis alia virtute, aut sertiana: sed hac par fuit S X. POMpεius , is cui Sicilia& Sardinia occupatis, praue bellum fecit Triumuiris, de populo Romano. Et cum inedia atque inopia cos conficeret, coacti sunt ad pacem venire, etsi parum fidam aut diuturnam. Igitur OA auianus Caesar, de
Antonius , colloquium cum eo in stituerunt , circa Misenum: quo ipse classe instructa appulit, illi terrestribus copijs succincti. Conuξnit tandem certis conditi nibus de pace: atque ut, illi firmandae, inter se benevole agerent ac marciat. Prima caenae sors Sexto euenit: qui rogante Antonio, Vbinam cae turi efent facete respondit, is meis Carinis : ad nauem suam respiciens, in qua paratum epulum; tum dc ita domum paternam , quam sitam Romae in Carinis Antonius occupabat. Igitur in naui coni tenerunt, de iam epulae , de sermones , dccauilli in Antonium de Cleoparra eius erant: cum sensim a tergo accedens Menas liberius, classis Praefectus, Sextum clam affatus est: Visine tu mi iuves incidam, io nauun abducam , faciamque te non Siciliis imo a ον Sardiniae, sed orbis terrae dominum Dixerat, de facere poterat. pons tantum
navim cum terna tu iugebat: qui ea mo a ruebat: de quis hominum impedire , aut succurrere potuisset y In duobus autem illis capitibus uniuersa tunc res Romana nixa. Sed Deus de Fata noluerunt: nee ipsa Fides, quae Sexti mentem mouit: Et te quidem , mena, fuere fori se oportebat,
IER A RE. Macte Sexte i quem vel obli dictu in factumque nam cetera degenerant)nec Roma abdicet, nec pater. Atqui 3c in sin illos fidei etiam exem vix pla sunt. ut hoc LucrLLii , qui vir de Senator illia sitis, in partibus Bruti atque acie Philippen si fuit. Cum Brutus igitur altero praelio victus sugeret, di equitum manus insectaretur , dc iam in eo ciliet ut apprehenderet : ille statuit vel morte sua illum eripere , ac paullum velut fatigato equo
subsistens, Brutum se simulat de praescit, ac capi ab illis est passus. Qui ingenti
gaudio persus, vitam ubere praeda, adducebant eum reflexis Ea nis nam id quoque petierat, quo magis falleret ad Ambiamum , non ad Caesarem. quasi de eius benignitate melius speraret. Interea Antorius, petr praemissos quosdam iam certior de capto Bruta , prodibat scilicet obviam; sed de abi cum illo, partim miserantes, partim incusantes , quod vitae cupidine eo deductus esset. Iam propinquis, substitit Antonius , incertus quo vultu verbisque Brutum exciperet: cum statim Lucissus. M , tum , Antoni, inquit, nemo cepit, aut e
plei, ιν ero, hostis: Dii meliora , quam mi in
tantum Fortuna Virtutem calcet. Se enimuerbide aut abbi viuus repertietur liberque, aut ec
te, ut ido dignum e Labivit. Ego vero Luci Lbus sum, qui militibus tuis imposti , mi illi et effugium: nec quidquam parvae hoc nomine recuso. Obstupuerant omnes , praeserti in
milites, qui sic sibi dolebant praedam er
piam : sed ad eos Antonuo : commilitones, inquit, bono animo estote, nec putate vobis fraude vel errore isto i usum. Imo uberiorem, certe gratiorem mihi praedam, quam putabatis aut petebatis, scitote a ductam. Nam Brutoi se quid facturus fuerim Viuo , sum incertus: nunc dum hostem quaerit is, amicum repperistas, CV a duxistas: qui, tu Lucilli, semper mihi eris Abite, praemium exb ectarc.
257쪽
qui captus in inari Asrico, cum paucis veteranis, dc ad Scipiauem deductus, cum is vitam de pecuniam proposui ct et omnibus, si militare secum vellent: ipse respondit, Pro tuo summo beneficio, Scipio nec enim Imp rasorem appestabo, qui inus mihi Caesar est
gratiau Mo, qui vitam mers bella iure capto.
Sed huic beneficio quia scelus comunctum est,
non tor. Egone contra caesarem, apud quem ordines duxi, miginti ex amplius onos mih-taui, aduersus armatusque ce ihoc sinat, aut mirrus : , te magnopere ho tor, it de incepto de Has. Contra curus enim copias contendas, si Φ.vis i age, elige ex tuis
cohortem mnas, quam moles :, Io cx meis,
quos nunc habes, non ambus decem sumam: tunc ex mirtute successu nostro intellares, quid L erare de copiis tuis debeas. Ita militariter Centurio. quem 'statim ante pedes suos Scipio intersi i iussit : quo crimine damnatum 3 sdei, quod inter desciscentes grauissimum est. ix, Sed nec superior aut nostra aetas huius laudis ignara est. vi in Hispania cum rex Fer mandus Primus tres filios reliqui siet, Sanctium, Alphonsum, Garaiam , regna qu que inter eos dimisit, sed voluntate aut I non firma. Nam statim ab eius morte Sammus, ingenio violentior, statrem Alpho sum bello aggressias vicit, cepit, & mon Mchurn profiteri coepit. Non diu pet seu rat coaba pictas, abdicat , & clam cum P tro Ansuram o te, ad regem Toleti, AL
novem confugit. Maurus is elat , de reli
gioni hostis , sed cum patre Alphonso
Ferdinando amicitia ei de pax fuerat: eoque electus a profugo, cui se crc derct: dc ille cum fide recepit, habuitque. Dum illic est, cubnit ut coram Almenone capilli eius subrigerentur, & manu aliquoties compressi
non subsidcrent: quod Mauri vates triste prodigium interprctati sunt, de hunc esse, qui a s vrbis Toletanae impellum erigeretur. Itaque de nece suadebant. non feciti x , de potior ei metu fides fuit. Quod mirum in barbaro, satisque habuit, iuramento Alphosium adstringere, ne se vivo regni sui terminos infestaret. Ecce autemi paullo post interficitur ex insit dijs, ad Za-
moram, rex Soctius : de soror tarraca betanigne in hunc statrem inccta, nuntios litterasque statim mittit, quibus ad regnum
euocat, & suadet astu aut celeritate euadere barbatos fines. Astimabat A bonos.
saceret ' ingrati animi notam metuebantum etiam ne non celaret, .c reducere tur merito non demittendus. Non face ret , de rem aperiret 3 ne vinclis, aut conditionibus adstringeretur ab eo, quia iam vicino de potenti rege haud frustra timeret. Vicit tamen fides in honesto animo, de gratitudo: ad Almenovem venit. aevos
tibi glorio*m, inquit, mihi felix sit, ad regnum
a meis motor , ereptum in parte a fratre n peri nunc eius sto uniuersum relictum. Culpare
i tam mortuum, pietas me metat : eadem, ve
tuum beneficium praedicem, incitat. qui prasi rum, b hominibus 6st fortuna relinum rec
ρ ii, fouisti: qua spe aut praemio , nisi quo
aι ipsa virtute est i Et tamen animus suscendi boluendique non deficit, fortas e nec occasio aut materies, si per te mihi datur ea uti. Are Rex magnanime, imple tua bcneficiis,
cumulo, Regem me in re num remitte. Hata
Nus vita tui muneris esu , fac mi sit di si e pirum. Ita noster: quem Maurus ample xus, incolumem regemque gratatur, dc prinmittit. Potitrum, inquit , futurum, si me iustio , non i ter, bc fugam tent es. Nec enim te celo, volano mihi mortem Sanctist fui e , o tacitum ex j ectasse tua consida, ut aut lauda rem ea , aut indocarem. Uu facturio suoὸ
eram, si fasiaci ingrato an o te subduxis es: in explora tores foresque viarum δρα
is a me era. ut, qui . scd taceo, Wgaudeo opis
non fui e. Virum bonum sidumque te , erga me talem,' tendisti : fac si in regno, quod omnes dii tibi ontunent. Nihilstipulor, nisi istud
vetus , E lanicum te fore re ibi maiore si ij Hi emo, qt tamdiu vita utraque erit. Dixit, de pecuniam comitesque dedit , atque ipse, honoris ca. assa, aliquantum spatium deduxit. Clari nimiam hercules exemplum Fidei in Asto quod miremur, religionisque diuerso : sei i de diuinae Prouidentiae, quae id regnum Ic urbem ab eo voluit capi, qui perfugiu) m ibi habuerat de tutelam. Quod nouem c irciter annis post euenit, sed ino tuo tam mone dc filio maiore. Hab et de iterum Hispania Fidei exem- x. plum, in Lusitania, scd in homine Chri - stiano. Is suit FLECTius vir nobilis, arci Commb ricae atque urbi a Sanctio rege praesectus. S edenimuero is Sanctius male&iin p os ς :iriegnum administrabat,aulicis quibus d.' an nimis credulus, de inprimis Menciae uxori suae addictus mancipatusque. Igitur qucr elae , dc mox conspiratio Procerum in
258쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. ass
in illam laici denique eo ventum, ut Ponti- eum vndique Caletur ensis, tandem de su sce ipso, quem adierant, is Invicturius fuit) deserunt: vincitur, pellitur regno, in vici- auctore, curam tutelamque regni ad AL nam quandam insulam se recipit, sed nul - usum transferrent, Sanct j.fratrem. Inde lius rei maiore cura, quam ut secum paulum, & plerique a Rege veteri alieni: cos illos Lusitanos seruaret. quid Z ignotos sed constans pro eo Electius iste fuit, dcop- δρ exteros 3 cladem de pestem sui regni Zpugnationem & arii in etiam Alpiansi , ac Tanti fide; fuit . quinetiam cum Cal. iij totius gentis, excepit. Nec flecti potuit, rex iam victo pulsoque , osserret veterem donec ei nuntiatum , Suu Aum in exsilio fortunam de statum, ea lege si illos traderet, Mai mortem obi jise: pro quo pugnaretv abnuit, sortiter professus,Sceptrum vitam
tra, aut fidem obtendereti Daret se , vem eripi posse, fidem nou pose. Hunc hominem
teret, quo Fortuna omnes ι nec pulcherria barbarum ego dicamὶ solo de gente fortasse, mam laudem, titulo Permotu aut In i mu- animo non possum.
taret. Audit Flectius, nec satis cre sit. petit veniam ab Alphonso , ut ipsius Toletum Haud magis quam SOLEI MANvMTu Ni I. ire, de coram arbitrari possit. Facile impe- cicum Principem , cuius classis , ducibustrat : dc interea ab oppugnatione cessatur. Luserbeia de Barbarose, in Salentinos e c-'Cum venit, Regem suum fato functum δε- scenderat. Ibi Castrum opidum arcemque, puliumque inuenit: atque ut in animo suo, vicinum Hydrunti, subito terrore in de- non sollim opinione hominum, liber esset. ditionem acceperant, incolis de ipso Do- a reo sepulchro , cum suspirijs de lacri- minoia ei curin, salutem de libertatem pactis. Sed barbari,de praesertim nauales socij, nihil pensi habentes , omne maleficium inferre; de idonea: aetatis captiuos , cum ipso Mercurino, ad classem deduxere. Lot belus tamen , non dubia perfidiae infamia, mis, ipsas claues urbis Coninisti censis in manus dat, his verbis: Euam tu , o Rex,
iuere te iudicabam, extrema omnia sim pem
Pegus, corijs pel7ibusque famem toleraui , sitim
lotio: civium anonos ad Liriouem mcbnantes.
. com ntes, erexi aut repres: denique quid- ad minuendam, Mercurium liberauit: c quid a Deli homine, in tua verba iurato, teros paullo post ipse Solei manus. qui in- exigi eripe AHq- potuit, id praestiti, in pem ter grauiores curas, Corcyram Venetorum fueraui. Unum superei ut clauibus tuae νη- obsidens , audito rem parum bona fidebis tibi traditis, solutum me iuramento omnibus, cum castrensibus gestam; ingenuo pudore ira ciuibus te vitace sici denuutiem. Deus tibi perfusus, statim conquiri captiuos omnes bene faciat , malas' meliore re o. Ita abijt, iussit, de in naues impositos, ad penates M legitimum iam alterum Regem agno- suos remitti. Ipsos quoque praecipuos au- ΣΙuit, de adhaesit. TRIMvMPARA etiam in Orientali India,qui rex Coclum erat, cum eo Lusitani v
nissent, foedus pacemque panxit. Mox inctores supplicio affecit, non hic tantum Fidei amator de cultor. Nam de in Pannonia, cum Budam ce-xm. pisset, metu vacuam, eiusque arcem oppu-
nouain de suspectam gentem conspiratio gnatet in qua Germanus miles,eique prςs omnium, de maxime Calecutiensis regis, qui ctus Thomas Naubstis,curabant: ille quoque opibus de milite inter vicinos pollebat. metu perfusus, colloqui cum hostibus e- Ille igitur copias amicos ae iungere , dc pit, de de arce dedenda pacisci. Quod hunc inprimis O mi regem pertrahere, aegre Na astus serens, ipse plenus animi αα suadere uteiectis aut potius traditis pau- constantiae, compescere conabatur, dc diculis Lusitanis, quos fidei suae creditos ac- remptis colloqui js tormenta verti in ho- ceperat, se culpa, omnes metu exsolvereti stem iubeti Enimuero hic illi ignaui ad sc ille vero obniti, dc aperte dicere, Omnia si po- lus etiam versi ipsum in vincula coni j ciunt,rius,quam sidem amisiurum Si qui e subditis aut de sciastra reclamante de minante , rebus amicis id suaderent, eos vero magiis hostes sedu- corporibusque suis saluis , arcem dedunticere ipse Calecuti ense: quoniam die regnum modo Intrant balbari, isti exeunt, ut pacti erant: aut vitam eripere, isti pulcherrimam virtutum sed cum Nadastum vinctum repperissent, cominentur. Et vir statium breueac desinitum 5c rem, uti erat, ex ipso auditam, ad Impe perfidiae maculam sempiternam ege. Haec de 'ratorem suum detulissen ille perfidae igna-
similia dicta iactis affirmauit. oppugnat uiae obiratus, statim immissis in abeunt
259쪽
Genitetatis, omnes intersci iubet : ipsum istam vinclis liberatum, oc ad se ad luctum, laudat 3: liberali stipendio inuitat,ac
xiv. ' Claudamus inclito exemplo, quod magnus rex Galliarum FR AN CisCus nobis donet. Ille Carolum munium nostrum sola fide regis dc sua fortuita nixum, in Belgas de tutabidos tunc Gandaue es properantem, sineratas, paene sine comitibus , comiter de iter excepit, apud se habuit, deduxit. Sermones inter eos varij, de de pace etiam suerunt, donando ducatu Mediolanensi uti inie stum erat: Carolo Regis filio. Sed cum Caesariam apud suos,pacatique dona stici motus essent; tardior in hanc rem videbatur, siue quia nec ante serio cogitasset. Tum igitur vapulare multorum sermoni
bus regia comitas , aut credulitas. cur non hominem, in quo rerum omne momentum tenuis
set' ecquando tam belga umquam occasiol fyr inuidiae aliquid aut infamiae , pro tam speti bibuti hiate , subeundum forti tre fui sie. Saltem leges firmiores certioresque ei dix flet : nunc, quid nisi manem gloriam apud Vulgus , apud prudentiores risum quaesitum Neque, nescij tFranciscus: dc in conuentu Pro rum cel
bri, cum alia in purgationem sui dixit tum haec ipsa in clausula: Eliu si Fides toto orbe exstaret, tamen Regibus tenendam esse, qui essu, stu nulis metu , cogi adstringique posient. Notabile dictum, de res sic habet. nos alios Lex aut Poena coercet, Principes solus Pudor aut Fides. xv. Quid claudam 3 Gallus rex alium eius gentis, de vetustiorem subijcit, Io ANNEM γrimum , qui ingenti clade ab Edu duWalliae Pi incipe victus, captusque, in Angliam abductus suit. Ibi quattuor annis in custodia liberiore habitus, ad suos redi jt, certis conditionibus cum hoste depactus. quae tamen cum grauiores subditis v iderentur, nec ciuitates Anglis dedendae, facile nouum iugum praesidiumque admitterent;
ipse placando hosti, dc fidei testandae, ite.
rum in Angliam traiecit, ibi due ex morbo decessit. Clade accepta famosus,sed sic lata clatus, do fide clarissimus. xv I. sed heus vos, date veniam boni Reges& Principes, at liceat illustri choro vestro
seruile nomen inserere : non maculam , sed lucem dc splendorem merum, quatenus
lite quidem spectabuntur. Nam & fidei
illorum in dominos aut patronos mirifica exempla sunt , nec nisi cum virtutis damno silenda. Hasdrubal in Hispania res p rebat , de magnam eius panem vi aut astu subegerat : led cum nobilem aliquem Hispanum intersectilet, SERvus natione Gallus id non tulit, de mortem Domini cena sua morte vindicaturus, Hasdrubalena occidit. Rapitur, torquetur, cruci assi tur: inter omnia mala eo vultu , ut ridentis etiam speciem praeberet, expleta vivone, sui securus.
M. Antonius inter Romanos oratores, dcxvir.
in dignitate viros,nobilis fuit: atque is scedo
crimine puto falso: incesti publice postulabatur. Accusator SERvvM maxime in
quaestionem flagitabat, quem dicebat pro luxisse hero suo ad flagitium eunti,de late nam praetulit se. Adcrat ipse seruus, cum haec in iudicio dicerentur , dc vidcbat rem ad suam pellem, quod dicitur , suosque cruciatus pertinere. Addo, quod iuuenis erat, imbe ibis, de in aetate adhuc minus aut patienti, aut constante. Tamen cum domum ventum esset, do herum suum animi anxium videret: aeuid disias here' inquit. Iumeo robore , constant a , si mis in experit,
spem audacter pone. nullas metus, cruciatus, mors me adiget, mi te cst honorem tuum pro-dam. Minas arcto vinculo anima haec corporii Pigata ess, quam assectus tibi: nihil diuida, nultas dolor aut carnifex vocem laedendi tui ex ore isto extorquebit. Adeo non diffugio , depo-
sis iae certa tu, in quo tibi anniis toro, animi
veteranum robur probem. Erexit, de fiduciae impleuit Antonii m : qui iteium postanti bus seruum, praebuit. atque ille flagris vi gisque laceratus, eculeo impositus, laminis adustus, mira patientia perstitit, de omnem vim accusatorum fregit atque elisit. Accessit facundia M. Antonii e sed heus, quae tanta, ut hunc conditione seruum mi mo heroem satis celebret
Quid ille Urbissi Pano reu fastos3 xHii. qui cum proscriptus in villa sua I catina lateret, nec satis lat Pret alij serui pi
diderant: ecce aduenientibus militibus, ipse vellem heri subito induit, suam illi dedit, anulo etiam in digitum inserto ratque ita , hero per posticum emisso ipse in te nutum se reposuit, de pro illo occidi sortiter palliis est. Cito id dustum : non tam cito suscipi, aut susceptum fieri, verus iudex
260쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. aspiudex dicet. Magna fides, quae ultima est, dc postquam nec gratiae, nec vitae, ultra
ipse miserabili illo Triumuiratus tempore, inter prosciis os erat nil fidem ingenium quoque adiu incit. Nam fugientem suum herum, de ut putabat, ignotum assecutus est, & apprehendit: primo territum, quoniam hic erat stigmatum perpetua iniuria ab eo allectus, eoque in re trepida vindictam timebat. At ille primiana confidere eum iussit. de Ego tetidam laquit, qui tot annos alui ii, benignὸ feci absit. nec ista stigmata plus apudme p sint, meo merito imposita, quam
vetera tua beneficia in nec meritum colgata.
uo feruiui , ω ferulo , fortuuae iniuria est; tuum beneficium, presium Mon oppres e. Diu nitiu hunc ordinem rerum Zi ponit, e pareo: tu conside, tibi quoque parco, is quomodo mel vitae huius periculo tuam fruabo. Dixit breuiter fideliterque. de herum in spelun- . cana abduxit, atque ibi ex operis Sc mercede diurna aliquamdiu aluit. Sed cum mili tes, omnia ob praemium rimantes, ad spelunca quoque,aliquid suspicati, tenderent; ille subito senem viatorem abreptum occidit, & exstructo rogo superiecit. Superuenientibus in re militibus,& ferociter rogantibus αuid ageret uin, inquit, fele tam
meum berum interfeci, crudelitatis huius ab
eo istigmata ostendebat poenas exegi. Persuasit, & berum seruauit. Singulorum haec fides, plurium illa simul in eadem proscriptione. Nam Pomponius,audaci astu, arreptis insignibus Prael rijs, ipse in praetexta, serui inllat lictorum,& cum fascibus exculti , urbem mediam transiere : aretu)s dominum stipantes, ne ab obuiis posset agnosci. Ad portam sumpsit conscenditque vehiculum publicum, ut Praetor,& per tot in Italiam scincessit , quasi legatus a Triumuiris ad Sex. Pompeium iret : itaque de triremi publice praebita in Siciliam, certissimum miseris tunc portum , transmisit. In tot hominibus, tot occasionibus & locis, admiranda plurium fides , & mente magis quam stilo pensanda. xY. Addatur his non seruus, sed cliens Rod rici Dauali,Magistri equitum in Hispania. Is Roderici, cum alijs aliquot,postulatus maiestatis suit, de litterarum ad Iosephum regem Maurum scriptarum.. quasi patriς prin
dendae. Plura exemplaria prolata, de res in consilio Regis cognita, atque ipse alij que damnati. Haesit in herili isto crimine AL-
natus: qui Praesectus aulae&domui Dauasi erat. Sed is strenue se herumque defendens, non prius quieuit, quam falsas litteras ostenderet, earumque auctorem Ioannem Ga siam conuinceret ac damnaret. Et ipse qui
dem se expedivit, sed magni illi mansdre
exsules : cum ecce Ferremus, ad heri egestatem subleuandam, omnia bona sua quς beneficio patroni acceperat) diuendidit, de octo aureorum millibus consectis,textrinae lipnis excavatis ea indidit; atque asino imposita, agente in viliore veste filio, clam ad tim misit. Dignus, quem illustrissima ea gens etiamnunc in memoria & laude habeat, de posteros, siqui exstant.
Hanc Principi decaram, utilem O.
DIXI M vs tres virtutes de commendauimus, plane Regias, & quae in publicum spectant: sunt aliae velut Privatae,quae magis ipsum. Intereas Modestia, quae vario adspectu Principi adsumenda. Primum, quia omnes homines decet submitti , Mab Arrogantia sugere, scopulo virtutum. Sed magis Principem, qui in alto est, de caussas plures siue occasiones Superbiae habet. Natura quidem haec corrupta eo vocat, & vani aut tumidi per eam sumus: quid cum Fortunae ille ventus obsecundat,& vela implet: auserimur. Adde Educationem , quae in aulis. molliter , indulgenter , , plendide habentur ; obsequia de demissio omnium , etiam apud pueros: qui non instenturi Denique Adulatio ac cedit, o Aulae certa pestis j blandiuntur assidue, Sc laudant, honoribus ac titulis afficiunt , id est dementant. Non iure sie lota quar 3 vide Alexandrum illum, a tali patre, tali praeceptore: fastidit homo esse , nec iam Philippi , sed Iouis filius audit. Iulius Caesar, ille animi de ingenij magnus, impingit : de omnium victor , Adulationi suc- Icumbit. Voces emittit, Debere iam homines consid ratiui secum loqui, ac pro legibus habere quae dicat. Itane pro legibus omnia dicta 3 difficile est credere, virum talem sic clatum de ablatum. Caligulam, tomitianum, V 3 Com-