장음표시 사용
231쪽
tinopolim venisset dc militum quidam mperam ac fidem obtulissent, adnuit, sed quod momentum inclinationi aliorum facturum erat, aurum praesens, de ampliorissipendij spcni, non adiecit. Imo vocem i cit, liberam, sed intempestiuam, Sese mel
multis ictas imperaturum. Ossendit,& alienauit: taliaque Selymus ad urbem venit, tentoria in pratis fixit: cui obuiam factus Corcules, frater alter, modelti ingenij, de sapientiae ac religionis studiis deditus, ut captus cst gentis. Genitrari audito aduenisse, stati in coeunt & tumultuantur: decem esuis ad Bassas i Praesectos sic nominant ablegant, qui postulerat, Dominum in Su tanum Selymium e re : Baiaetitem rubra non se , aetatis irium imbecistum , nec molem imperii sustinente . Hoc ipsi edicerent, suaderentque Nolens faceret, quoὰ vel nolens adigeretum. ον cedere aut caedi ipsi Ba a GJeED-re . Sententia omnium sic ferre. Haec dicta , & prompti facere crant : ergo timor
exponunt. Generosus animus , de veteris
laudis factorumque conscius, indignari; ni hil indultum velle, arma & manus suorum spectare, di implorare. sed abnuentium:
atque ibi primus Bassarum Vitarium dicunt in Mi ista as: Dgo supremum male Imperator, inquit : nam nos quidem morituri te altiquimur, nescio an moriturum. Hoc animi tui decretum, ultimum nobis iam dicit: dc minas
militares addit. Mouctur ille , de ipsos
miseratur, atque infit: Erro certum iis, tam nobis adimere ' buc ventum' Musta- fas: Huc ventum : quod ad nos attinet: de te, Deus meliora.sedit optima, hirculis tamen ha
parum s verba ponimus) de solio imperatorio
scito te detrahendum. Senex videt neccstit tem ultimam esse, de paulisper vocem compressam soluit: A te igitur, inquit, ad fhum ite, nuntiate rerum summam illi permitti. Filius venit, pater excipit, vultu quidem laetus, & thesauros ei atque alia imperi j resignat. Tum de solium conscendere iubet, sed recusantem: de subdola modesti , solam pietatem , affecti inque visendi patris, praeferentem. Iterum iubet, propinquo etiam periculo monitus, de mina similitum vultus voccsque audiens, aut Videns. Admittit filiuς, sed in sequentein
diem. Conueniunt frequentes, equites peditesque: sedet pro tribunali, Ac impcrij iurisque usurpandi caussa, unum Θ Genitet ris suspendi laqueo iubet: ceteris spe facta
benigni simul, & sortis dignique maioribus imperi j. Cuius primum facinus, relegatio patris Dimotucum: de priusquam perii
niret, interitus veneno procuratus. Aiunt medicum eius corruptum id obtulisse ad mante minutatim confracto, de cibis immixto: cui tamen pretium operae mors sui oc ceruix incisa , cum voce Selymi praeui hveteri domino infidum, nouo fidum non fui rum. Itum in alias caedes. & quinque si trum filii occisi: tum ipse frater corcute nemo arcus strangulatus, cum Muga reprehendi cura iasit. Supererat a meres, primus
fratrum, de societate AEgyptiaci etiam Sulatani validus: sed salsis Genii Zarorum liti iis elicuit: tamquam fastidientium nouelli At iniqui imperi j: prodirci modo, annacum ipso in hunc lociaturis sedaret. Pr dijt, pugnauit, victus, sustocatu, est: de si liis iam cerciisque Selymus Princeps. Qui in Baltas & Proceres varie item saeuijt, si mo caedis totus de sanguinis : idem tamen Fortunae non enim Deoὶ carus, de qui res maximas in imperio suo gessi. Persas vibcit 5 reppulit, Sullanum AEgypti sustulit,
& amplum id regnum sibi posterisque
firmiter subiecit. Nihil etiam priuatim aduersum : dc dormire videbatur caelestis Iustitia, nisi quod in extremo actu se ostendit, & peste correptum exstinxit, ipso loco & vico ubi prima cum patre signa contulisset. Sed & fi co tamen felix fuit, magno illo de insest obis Sole manno: ut externarum rerum fluxus, non sint tesserae semper beniuolentiae diuinae.
Atque illud saeculi nostri est, hoc etiam i
soli. Fuit A DoL privs EC MONDANus cui pater Arnoldi Gildriae Dux de dynast erat. Ille adoleverat, ille senuerat, de aegre ferre coepit patris diuturnum imperium de vitam. Itaque per factiones, quosdam Epopularibus in arma trahit, de patri bellum palam facit. Sed pater viribus de iis sa melior, obsessum in opido Venione tenenae denique Principum vicinorum inre uentu pax coit: hac lege, ut iuuenis urbem l
uiomagensim sibi accipiat teneatque, in qua libere dc solus dominetur. Sed existu haec ei portiuncula visa, resilit mox a sc dore , iamiliares quosdam patris in eius contumeliam laqueo enecat: dc clim videt a se vim stustra tentari , ad alienam potentiam fugit, ad nostrum Philippum Bonum Bruxellam venit, patrem accusat, ises: -ppro
232쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. Go
approbat, promittit multa: sed apud vete Boi Principis surdas aures. Desperatis igitur auxilijs, ne patrem videat,Hierosolyma properat, homo sacer scilicet ad terram sacram: paullo post redit, omnium inops, quo nisi ad patremi Recipitur amicὰ , &ipse poenitentiam de amorem simulat, sed vultu non animo bonus. Nam fraudem &insidos patri statim ita siniit. Erat senex
Grauia dicionis suae tunc opido, cum uxore: venit quasi per officium filius. More sitis epulantur & bibunt largitis, saltant iam in multam noctem : ipso sene Ducesistentante, de in fili j gratiam praeter vires de morem laetiore. Tandem cubitum sese confert. Vix fecerat, cum adsunt a
Nomomago iij iuueni parebant ciues arma ti,ab Adb ho clam intromissi; recta ad cubiculum Ducis, duce filio, tendunt. Pulsant fores. ille electo, iocos de chor Eas
etiam tunc cogitans, negat id noti is saltarembra pose: uiuenes faciant , di abeant. At
illi effractis iam solibus aditant, iubent surgere de se consequi. Euo autem l ait senex et bi Miser, ubi auxilium putat, exitium est: & ille improbus, Pater, inquit, necessitati parendum eli, age sequere. Nec tantillum exspectant, ut tuniculam interiorem aptet atque induat te tibialia quidem sumat: sed pater equitantem filium, nudis pedibus de corpore ita sequitur Buram usque. Ibi carceri taetro includitur , de sex annos totos non illius, sed de popularium impietatem culpo sex inquam annos detinetur. Tandem improbitas querelas vulgi excitat, sed de minas Principum vicinorum : e quibus Daunes Cliviae Dux, ipsius Ado bi auunculus a ma etiam sumit. Qui tamen a se parum validus, auctoritatem vel auxilia a Pontifice Paudo Secundo, de Friderio Imp. petitillii statim annuunt, ad Adulphum acres minacesque litteras scribunt , dc ut patrem luci & libertati reddat, iubent. Nec sit, ridet. Itaque iidem Cirati Audaei nostro, valido Principi, totam rem committunt:
liberet senem, reconciliet filium, denique faciat quod ex aequo de usu videretur. Ille utrumuite coram se sitiere iubet, cui in Galliae finibus Distini tunc erat. Muphus haud spernendam iram, de luissa, tam potentis vicini ratus, patrem secum eo ducit: accusat in consilio, foeda de falsa in eum ingerit: quorum facile purgatus senex, bonorum de illustrium virorum testim ijs, L LipsI Operum Tom. IV. tandem impatientia & fiducia eo prorumpit, ut filium ad singulare certamen prouocaret, serio de Deo iudicibus innocentiam suam asserturus. Mos tunc satis creberio Martiali nostro populo erat: sed Lucae
tamen abnuit, sceditatem rei proponens& insolentiam, de simul in euentu ince to certum scelus, utercumque vicisset. Ita re cum suis deliberata, pro sententia dixit: Arnoldus pater Mus titulo Ducis utatur :sed Fis opida arcesque totius Geldriae cedat , u auia sibi exceptae Accipias in alimoniam de manu sibi tria quotannis aureorum millia. Hae conditiones : quis abneget, imo quis non miretur filio tam bonas Sed non silent historici, Carolum nescio qua occulta caussa an pacto , in filium proniorem. Quid tamen deinde resertur ad filium, Aquidem a viris primarijs de grauibus, inter quos Philippus ille Commaeus erat, qui haec scripsit. At ille respondit in ipsa verba: MED se praeeipitem dure parentem in puteum, se deinde super here, quam tat in has conditiones pacificatur. leui malum inquit, pater alibi imperet, qui totos quadragi via annos omnibus praefuit' AEquum eni, mi nostrae quoque iam mices sint: nec aliud admisero, quam δε pensione trium missium , sic quoque, pater tota Gellia cedat, atque adco excedat, Necs quam pedem meam r ferat. Eia responsum, non tam impium c de ita tunc omnibus visumὶ quam insanum. Igitur caro ias, cui aliae res prevertendae, cuin idipsurritempotis Ambianum Galliae rex inter c piiset; dilata hac co nitione, expeditioni separat. Iuvenis suspicatus detentum se iri, auersione animorum cognita, sugam cum duobus comitibus , Gallica velle, ad suos
capit: omnia in reditu vi de armis occupaturus, aut turbaturus. Sed ecce Namur
dum Mosam flumen mba transmittit, agnitus ab uno alteroque vectoru m. mox ipilaribus, capitur, de ad Audacem reducitur. qui Udurediam, atque inde Cori cum duci,& in honesta custodia assciuari iustit.
Mansit ad Audacis ipsius mortem : cum Goduum sis, pro suo tunc more turbas daturi , hunc idoneum ducem arbitrati, eum soluunt, & bello in Tornatensii praeficiunt; quos tunc Galli habebant. Ivit eum in nu aliqua, adequitat moenibus, erumpunt
praesidiari j, demisset inter primos cecidit. Quid tu nunc patet' talionem aliqua parte a iusto Iudice vides. Carcere te puniuiti ipse sustinuit. Mortem machinatus cstr.
233쪽
aut violentae caedes, fateor, ut in priotibus: mihi tamen libranti, impiae Impietatis exemplum visum est,& supra omnia infix de silli natae.Nero,Tullia,aut alius aliquis, impetu peccauerint & calore : hic medit tum, hic diuturnum scelus est, nec adhaesit animo, sed insedit. x. Apud nos haec gesta. quid si in Graeciam nouillam,& BYZANTiv M abeo 3 si ad id los ictustant m Imperatorest Fideliter dico, plura sceletum ab hac Ambitione exempla, quam in alia Europa tota reperiam. Sollcnnia illa erant, necare, exsecare, excaecare:
haec patres in filios, item matres ipsae; haec filiu in utrosque patrabant. Quid patruos,
fratres, agnatos dicam in leui suspicione, de minimo metu haec facta : quasi per ludum aliquem dc iocum. Et vide ingenium saeuitiae scertum est, non alia re hominem magis abi jci, 3c animo conatu ire cadere,qu.im Exsectione illa aut Excaecatione. Qui aut virum viro, aut lumen demit: nihil ab eo viri ultra sormidet, de in poenam aut ludibrium modo vivit. xi. sed claudo hoc totum de Ambitione, uno eoque iocoso exemplo. CHAN TARTARORvM eorum Princeps sic dicitur cum Stephanio haud ita nuper optimus sortissimusque Poloniae Rex obi jiset, incomitijs de R ge creando ipse quoque per Legatos
interuta it. Dixit 5: proposuit ista: Potentem sese, , p e mmades aliquot equitum vera sunt educere e sti is tereu, Polomae tue de vel augendae. Item frugalem je 6st continentem esse,ae sine illas ciborum desiciis, soti equiams infame contentum. Tertio, quod ad Raetigi nem , is qua A putari audiebat, Tuus, Inquit, Pontifex, meus Pontifex esto tuto Lutherus, meris Lucerus e . si risu excepta Legatiosuit, nemo quaerat. cffuso maxime: de ecce hominem paratum omnia sacra oc deos deserere, regnandi caussa.
Deteriores e saepe fieri, mutari.
Escio qua caussa occulta, pr ter aper
iras, etiam euenit: ut cum in alijs a
tibus usa homines discant, dc meliores
rint, in hac regendi se contra, & Princi
pes inclinant. Omnis aetas dicet, 3c raro decursum ad metam aequabiliter hunc cui sum. Caussae partim in Principe, partim Nobis , partam Principatu ipso videntur: atque obiter examinemus. In Principe
quia initio magis intendit, & pudor est.& bonae famae studium: quae calcat paullatim , de in omnium obsequijs audaciam, oc Hoterviani , dc contemptum sumit. Itaque rumor issi ait Lampridiust qui plerumque nou solet dominari Principibus msi ex summu mirtutibus permanet. B Einitio audiunt, d faciunt: sed raro colita
stans est illa virtus, nisi firmo fundamento nixa dc instructa. Secunda caussi, ab inficinitate ingeni, humani est. grande illud imperi j pondus aliquamdiu recta ceruice sustineri, vix semper possunt: lalsan tur, de se inflectunt. Quo facit natura, pr
na in vitia i de magis, ubi non metu, aut
poena retine , sicu i in Principe, qui est super i sta. Et nisi ipsum illud Honestum eum teneat, de Religio: quis est qui postit ξ Accedunt deprauatores , insitum Aulae in lum : de qui prauὰ etiam facta laudantes, magis istuc ducunt. Itaque ut qui vinum
bibunt, initio pares sunt. de sensibus subsi
stunt: mox alienantur, re compotores e
iam inuitant aut urgetit: sic in potentia, cum noua dc modica, serunt : diuturna corrumpuntur , de fiunt ebrij, dc magis tales faciunt adulatores. Panegyricus scri pior recte Vbi sub tanto onere ia r toti a est, faciunt Icentiaim de potestate: habe nas omnes ingenio suo de cupidini lixant. Caussae etiam in Nobis de subditis, sunt istae. Credulitas prima. quod i mere initio, etiam de malis aut ambigui bene speraimas: dc quid mirum igitur falliis Neque illi se mutant: sed nos opinionem Inde iactatum apud nos prouerbium:
Flandros amare futuros: Principei, odi sie si ctos. Cum praesentes enim displicent, alios adspicimus de optamus: atque ut aegri mutationem remedium destinamus. S
cunda, quod refractari j scpe de praui simus.
dc communiter etiam erga optimo ingrati: donec esse desinant. Id Principes grauantur de indignamur, de paullatim affectum de curam a talibus abducunt. Magis autem , cum seditio, rebellio, aut insidiae
sunt: tum de iuste putant se opprimere aut
affligere, de plurium noxam omnes luunt. Ausim dicere , bonos Subditos facere
234쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. 23 I
aut seruare Principes bonos. At caussae in Principatu ipso sunt. quod is ad Supe biam de contemptum invitet:&vel firmissimos conuellat, de a statu paullatim abducat. Sicut caeli a supero illo abripiuntur, de
quamquam contra nitentes pbsecundant:
Dc Principes ab ipsa illa potestate. Videsiae
priuatos homines in opibus magnis , aut prosperitate, deprauari, de a veteri via de
vita flectere idem fit illic. Potentia impotentiam gignit , licentia libidinem , vitia : de ut pondeta ab alto lapsa, in praeceps eunt. Quid, quod interdum ipsa
Infelicitas infitet et ut quibus domi aut mi
suae res sunt improsperae , ipsi fortunae, ipsis subditis et si extra culpamo obirascuntur; dc ut in tempestate, clauum ab-ijciunt, de dant vela ventis. Privatim saltem oblectamenta quaerunt , conuiuia, ludos, mulierculas: publicum omne decus aspernantur. Exempla horum pauca vi
i. Insigne primum in Diosus Io IvNIo-Rε tyranno Siciliae: qui mortuo patre, mi-rὸ clementem se exhibuit 5e benignum. Tria millia nexorum, ob aes alienum, soluit; tributa per triennium remisit; alia, ingratiam de famam populi. Sed noxiam dominationis certus, rettulit ingenium, quod paullis per seposuerat : arunculos interfecit, quos verebatur aut timebat; item narres suos, nequis aetnulus superesset; mox in omnes promiscue saeui jt, ille Tum sius effectus, uius non tyranni, sed tyrannidis, nomen habetur. D, At hic natura prauus: a caussis, de vi aut vitio Regni , Prii Lippvs Macedonum rex paenultimus; cui cum Romanis bellum
suit. Erat sane ille Polybius testatur, qui nouit de vidit plerisque dotibus corporis, atque animi ornatus: vultu decorus, codipore erectus, eloquentia promptus, ingenio de memoria validus, lepore de dictis
etiam facetus; atque omnia cu in regio quodam decore 3e maiestate. Accessit virtutum studium in toga, de in bello, animi magnitudo, & liberalitas: uno verbo, vix alium tanta indole aut spe Regem Macedonia aut Grecia viderat.Sed ecce momento omnia vertuntur: sive Fortunae culpa,
suae aduersa ei in Romanos, animum infregit, de ab instituto ad gloriam cursu reuocauit; siue delatorum vitio de suo, qui aures eis temere dc fata praebebat. Sane LLivsI Operum Tom. Iv. optimos quosque a se spreuit, veneno deserto grassatus: sed nec sanguini de filio suo Demetrio tandem parcens. Denique ille Philippi, de quo omnia bona sperata de videri coepta, in omnia mala des ijt,prauus, inuisus, infelix. HERODEM Iudaeae regem licet adde- m re, insignem, mitem, magnificum, primis sex annis, si quem alium : reliquos triginta 6c unum sic immanem, trucem in suos alienosque , ut septu inta Senatores regiae stirpis interfecerit, uxorem suam, dc tres filios: denique moriturus, ex omni Iudaea
nobilissimum quemque, quasi ob aliam
causam , euocari ad se iusterit; de cum venissent, ambitiose ab amicis peti jt, ut inclusos Circo, ad unum interfici a militibus curarent. non ob noxam, sed cui ai bat) quo verus iustusque dolor laneti suo exhiberetur, cum nulla familia immunis ab hac clade esset. Quid Tingar ubi Romanum Princi- iripem loquarὶ res pernota est, num sui im, donec Germanicus ac D usius sit persuξre; mixtum virtutibus ac viti js, matre incolu- mi; post in omne scelus,flagitium, & infamiam prorupisse, ut ipsum quoque interdum non factorum solum animo torquen- te sed vitae paeniteret . . NERO in eadem re Romana notatur, v. magnus initio Princeps, magnum postea monstrum: de Traiani elogium de illo fuit, Omnes elim optimos Principes longe a primo
qui ruennio fieronis abesse. Quod in alijstortasse verum fuerit; sed domi tamen v neno frater sublatus,secundo statim anno, dedecorat hanc laudem. Plura exempla notare est: plura 3 imo plurima: sed fastidium paritatis vitandum est, de nihil ille, quod singulariter narretur.
DE FINE PRINCIPAT usicis en ublicum Antim. AT Princeps. ne inclinet sic de labatur,
sed bonus sit de perseueret: quid ma gis eum sutilat de firmet, quam Finis semper in oculis,quo spectet3 Neque enim Principatus ipse finis est, absit, aut altitu
do illa de splendor : sed populi bonum, V i id
235쪽
232 . . a V S T Ihutaei. id est directio citus α tutela. O cium e t
imerare, non regnum , ait Seneca noster.
Graeci mi απια reges dixerunt, ut Pluta chus interpretatur, Σπο --: quod est curam gerere, , tueri. Certe debent. ip- suin Regis nomen apud Latin03 eodem vocat: ut ordinem scruci, composite imperet : quod qui neglegit, non tegit ille, ted dissipat & perdit. Cogitet secum Prin
rer e ego mitae necis uegentibus arbiter: qua
lem qui rue statum fortemque habeat, in meam auus p dum. O dignitast vicarium Dei esse, & non esse aemulum φ Vide ut ille ab orbe condito dispenset, & regat, aestates , hiemes, amat tempora ; fruges , fructus, totusui nostro aut voluptati; caelos, tersa , maria , omnia in statu Ac concordia , etsi maxime discordia, seruet; parcat plurimum . interdum puniat; verus pater simul Se dominus generis humani : quid desidercs, piner hoc exemplum ' Subsequere: & a Deo rcges, ad Deum eant. Sint igitur in assidua cura, sed cum tranquillitate & pace: de haec utraque suis, luantum potest, procurent. Absit otium . neque enim scite tenus ait Panegyristesὶ ac nomine , fortuna Imperil consideranda est. Sunt trabeae, Se fasces, & stipatio,& sulgor,& quidquid aliud huic dignitati adstruximus: sed longe maiora sunt, quae 'icissim nobis, auctoribus Autoribusque potentiae , dc-
ibid. bent. Admittere in animum totius resuta
curam, populi fata fusi ere oblitum
quodammodo sui,gentibus vivere. Accipere innumerabiles undique nuncios totidem mundata demittere, de tot mrbibus, variovibus, isti proti inc a cogitare : NOCTES OMNES DIEs- vE, pcrpeti Litudine, PRO SALvTE OM- Ni vM cogitare. En breuiter tuum munus,& in fine Finis, Populi salus. Exempla addamus, qui secere aut facturos se sunt professi. Inter istos i. TIBERrvs Imperator. qui pulchia voce utinam & res ) testatus, in pleno senatu : Dixi nunc, in spe alias P. C. Ω- num salutarem Principem, quem vos tantam tam bbera poscitate instruxistis , Se μι- IRE debere, , v NIvERsis civibus: scpe H plerumque etiam sINGVM s. nequei dixi e me paenitet. Pulchia, inquam, v
ce . ta quam sine Numine conceptam on rcor, aut emissam. Quid verba incidi
mus in instruendo Principe' ἶfecce hic compendium. Serviat, id est audiat obsequaturque Senatui & bonis consiliarios: e uiar uniuersis, in bono omnium procurando : feruiat singulas, in Iustitia administrat da, iniuria arsenda. Sine istis,non est Prii ccps , sed tyrannus. Quod TR ΑiANus , item Imperator, considerans, cum Praesectum suum Prata tori j , de more , gladio succingeret, da retque vitae & necis potestatem: Cape hunc, inquit: sest si quidem recte . EX vTILITATE OMNI vM miperaucro, promes ter , contra me utere. Optimam Optimi illi si
vocem l Vivam, si reipublicae uiuo : si
Iterumque, quod eodem ducas : Talem se Praestitum mperatorem, qualem sibi visu
V EspAsIANI etiam caeleste dictum iri est , qui sanus valensque, seni per in publicis occupatus , . etiam aeger perseuerauit: & reuocantibus amicis, utque sibi parceret , imperatorem inquill stantem mori
Inferiore aeuo HEN Ricvs Imr. rici filius, ita astidia u) in rebus , ut vix sero cibum caperet. Cumque i&m m neretur , valetudinem & vires cordi habere , respondit : Trurato. quidem homini omne tempus cibi se , cum id lubet, aut solet:
at Tui, si nomen puum non abdicat , id ham,
Itaque rebus hominibusque se dant vi. etiam vilioribus: nam de ii Principatus membra. insigni hic monito Ru Do tImperatoris Au li uti, qui cum submou ri a satellitio suo tenuiores quos dari Abderet, ad se affectantes, non sine stom clio edixit: Per Deum I ipsa eius veri, sunt sinite homines adme Nevire. Non enim ideo ad imperium sum Nocatus, mi in arcula includar. Melius nihil possum, desino, d
236쪽
DE EXEMPLIS PRINCIPUM. Eafacere ad Hirtutes aut Titia: Abdisorum
exoleuit. Caussa in Tacito: Praecipuus - iii ann.'im moris auctor Ve asianus fuit, antiquoi se cultu et ictuque. ob equium inde in Princi aemulandi amor, validiora quam parva ex legibus in metus.
Quam Princeps in se, fuisse ruet.
DR1NCIPEM ob se bonum esse oportet, sed etiam ob alios: quos talis emcndat, aut alius deprauat. Nam homines inprimis ad alta ilia flectunt oculos, & exempla si- - - .
agunt, eorum facta cuncti mortales nouere. Ita maxima fortuna , minima licentia ess. Sicut igitur regulam maxime rectam esse oportet , ad quam cetera diriguntur: sic Princi pena. Et ut in corporibus grauissimus est morbus, qui a capite disiunditur: sic qui ab illo. Pindari, ad Hieronem Siciliae regem, aurea dicta sunt Α - ὁ α κρεία - μ λ
Attamen i melior enim miseratione Inuidia omitte honesti. guberna Iusto clauo pop tum, Veracemque ad iniud Fabrica lingliam. Si emm vel leue eruperit,
signum feretur Abs te, muliorum di pensator Es e multi testes et ira que sidi. Iustria primum. a qua Homerus Reges δααα ἡ:appcllauit, circa ius occupatos versantes. Nihil ijs conuenientius , nihil 'dignius: & seruata, regna servat. Seruanda autem , ctiam in ijs quae Principes, aut qui circa ipsos sunt, tangunt. Mali docti res, qui a legibus eximunt: qui cum Caligula censent, Omnia ipsi, di in omnes , licere. Sive cum Sallustiano Memmio: Impune quidlibet facere, ides regem esse. Abite qui docetis, qui discitis: imo qui praeest Iustitiae, ad eam praeeat, & exemplo commendet. Theodosium imitetur, de quo Panegyristes: Idem es qui fuisti se tantum tibi
per te licet, quantum per leges antea licebat. Iussummum, facultate est copia commodandi, muscuritate peccandi experiris. Dixit, sensitque ANTi Go Nus Mace r. donum rex , cui cum blandiens aliquis suggereret , Omnia regibus honesia iustaque ege: respondit: Sunt hercules, e Barbarorum dumtaxat regibus. a nobis ea honesti , quae
honesta sunt , εν iusta quae iusti. Retudit
adulatorem, & docuit, non regulam iustitiae regem , sed ministrum esse. Quid idem iterum' scripsit esuitatibus, ut Siqimia, ALPHONsus rex Ara onit &Neapoleo, crct, qt M adiuerso Gur legibus, ne Cum de Subditorum moribus disputaretur M pro baberent, atque sit Ucio dixit: Vt herbas quolam ad SA A motuis, si) a
populares in Principum mores verti.
ii. ALEXANDER MAGNvs ceruice leui Z ΑLLvcvs vero & insigni sacto iustitiam ii. asseriti t. Legem, inter alias, Locrensibus tu-
- 'o . , terat, ut Adulter oculis orbaretur: iustissime,
ter incurua & panda fuit, quod certatim ia i feta ad hoc erimen illices sunt aut Pioceres & aulici imitati, quasi ipsum sic rude, At eeee filiusmulto post adultera- effingentes Adco & minuta Obscruant, uit, & legis reus etiam poenae crat. quam atque aemulantur: utinam sic interiorata it in pulus consen ii , misera ion: moti inicus enim erat) & in patris gra Luxus in conuiuijs, veste, supellectile, tiam , remiserunt: sed patre abnuente ocsamilia, ad VEspAsi Axi tempora nimis indignante. Lex, inquit , I ncta sist ραν , Romae inualuit : nec vel legibus potuit etiam in nablis esto : sea via reppera, qui ill coerceri. at stati in , illo frincipe, sponte flua humanitati indulge m s. IV: ω ς',
237쪽
mnum sumus, mihi ergo ira oculus alter is si eruatur : atque id factum.
iri. CHARONDAs autem Thuriorum legislator, in eadem magna Graecia, seuerior dein se fuit, aut vere dicam crudelior. Nam dc ipse legem tulerat contra ciuiles factiones de caedes, Nequis cum telo in concionem veni evellit: qui aliter, capitale id e re. Accidit, ut ipse rure veniens, de indicta subito concione,
uti erat, ad cain armatus accederct.cumque aemuli occlamat sciat, luere eum legem, quam tulerat, ic palam cum telo esse: ipse errore cognito , uehercule ita est, inquit, sed idem ego sanciam. statimque stricto serro incubuit. Afine aliquis laudet, a facto non proliat. i V. At PHILIPPvs MACEDO, Magni pater, quam obnoxium se iustitiae praebuit, de aures suas verberari vel conuicio pastus
est, quod ' riusquam gladio, Principesseranti Dicebat apud eum caussam Mache- tau quidem : de Philippus parum intcnte visus audire, de , re non bene tota cognita damnasse. Machetas non tulit, & Macedonica ac militari libertate , solis, inquit. Philippus miratus de iratus , Tu arue ad quem ' Machetas: A ipsium te, inquit, sed gitatem ιν attentum: Siue, ut alij csterunt, ad Philippum sobrium. Sed ἡ-ue incuria, siue vinolentia resti obiecti;
excussit utramque, de re propius pensiculata, iniuriam Machetae factam agnouit, de vindicauit. Quomodo Z saluo tamen priore decieto: dc aestimationem litis ipse a se dependit. Dupliciter laudandus. de quod se, salua rei iudicatae firmitate, im
mutauerit: dc poenitentiam, poenam etiam suam fecerit.
v. Haec in ipsis Principibus : circa ipsos,
ista. ARTAXERXEs Persarum rex, Lo ι- manus cognomento, idem iidem obtundebatur sic loquendum ciae importune, de
saepe,altcr ingerebat cum, inquam Obtunderetur a Satibamave gratioso satrapa, in re quapiam iniusta, quam alteri volebat impetratam : ille tandem resciuit, triginta m-ricorum mi ibus emptum Satibarzanem, ut consectum hoc daret. Vocat igitur ad se, atque viai Quaestorum: de Heus tu, inquit,
triginta milia huic illico a numera: tu autem hac captim tibi babe. Cum mim dedero, nihilo pauperior ero; at si tuum iEud concepero, musto imus M. Laudo, laudo. ncque m
cum alienavit, fidei cognitum neque Iustitiam ulla re violauit. PHi LIPrvs iterum Macedo consimile: vi. ne lue par tamen undique. nam aequitate assidet, liberalitate non conuenit. Harpalus
pro amico quodam , iniuriarum postulato , acer de multus apud Philippum inte cedebat, de liberati volebat. Addebat, se pro eo mulctam , quanta esset , depensurum. Hic Philippus: quid tu igitur satagio, si mulcta dependitur Harpalus: Nempe itfama sit ei salui Philippus: Muid tu ais
non aequius isium male audire, qui male feci quam me innoxium, eius causia i bonum factum, bonum dictum. Nostri aut patrum aeui unum adiiungam. v a.
Erat CAROLO AvDACi , Burgundiae de nostro Duci, vir nobilis in feruenti gratia: atque ei praefecturam opidi in Zel india
dedit. Ipse ibi in otio, amorem concipit in taminam corpore scitam de moribus, ani mo meliorem, ut docuit euelitus. Primo
aspectus, obambulatio,suspiria, de quae si
lent amantes: mox audacior 5c verba miscet. de astinum aperit, de solatium orat. Neque promissis abllinci, de omnia tentat, quae sint expugna lae. Frustra, munita undi que castitas crat. Igitur desperatione ad facinus se vertit. Praesectus erat,vt dixi, dc c robu noster in bello: maritum igitur amatae minae proditionis insimulat, de statim in Vincla mi ilum carcere custodit. Quo fineZvt .vel hoc metu minisque illam moueat, de obnoxiam sibi reddat: vel maritum ipsum amoveat, remoram amori. Custodit igitur. ερ mulier casta de viri amans statim ad carcerem, a carcere ad Praese Mna, deprecatura aut liberatura, si possit. Praefectus : Es tu o mea me rogas imperium,
quod in me habes , ignoras sectam salum
mutuum redde, maritum me reddo. wet nemur enim Herque, illa in meo, ego tuo cere aut minculis r ab , quam facile mirum
soluist aeui renuis amans peto, et Per vitam ι Prufectus peto , di per mariti tui vitam. Utraque agitur: ον perire si riser,
perdam. Atqui miserere , g mulierem te, or coniugem ostinis. Mulier rubere ad ista, de Hupcre: de tamen pro marito etiam timere. Constat magis animo, quam
corpore: de trepidat, de pallet. Atque il- ile, quia moveri visa, dc leuiter vim verecundanti adhibendam ratus soli erant in lectum impellit, fruitur fructum, uti que
238쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. 23que mox acerbum. Nam mulier confusa& lacrimabunda abiens , pudoris magis quam peccati aegra , iram & vindictam coquit: quam magis etiam accendit barbarum s quomodo aliter appellem in prae- cti factum. Nam ille voti potitus , de
cetera prolixa autumans, si aemulum sus ruti sibi : maritum damnari curat, damnatum capite plecti. At id non in publico , sed carcere ipso iactum: atque ibi cadauer in arcam ligneam inclutum, mox scpcllendum. Venit interea mulier, siue accita ab ipso ut quidam tradideruntὶ siue sponte M super salute mariti anxia: sed vcnit, A vel x pacto maritum recipere se sperat. Ille benigne assatus, Et m-ruum, inquit, quaeris i habebis. Abi c de digitum ad carcerem intendio in res, ου tolla. Nihil suspicata abit, videt de percellitur, de animo ac corpore lapsa super cadauer se abi jest: ac diu lamentata, recipit animum atque iram, rediensque atrinci vultu de verbis. Et hercules, inquit, reddidi ii maritum : gratia debetur , ex o uam. Retinete & placati conatur, frustra: non tigris magis saeuiat, setu erepto. statimque amicorum fidis aduocatis , rem denarrat, cius ordinem, de culpam suam non culpam : ac consilium viamque ultioni exquirit. Censciat omnes ad Principem cundum: qui inter alias virtutes sini ignes habuit, nisi superbia dc pervicacia
corrupis etὶ eximius Iustitiae cultor erat. Accedit duobus amicis comitata, audi tur : vix creditur. de indignatur & dolet Princeps, hoc in suo solo, de e suis, quem- qua in auliam. Sed de mulieri edicere minaciter, nisi vera de certa afferret, malum habituram. Iubet manere in Aula, de in vicinum cubiculum secedere, dum PT sectum vocat: nam sorte 5e ipse in Aula erat. Venit, introducitur ac mulier. Hancnustis 3 ait Princeps. Colorem homo mutat: dc Princeps cxsequitur: At querelas, quas super te defert, etiam nosti l Atrocessunt, quas nolim esse meras. αuid au Vacillat, pcrplexe loquitur, negat aliquid de annuit: donec Princeps ex vultu ipso dc sermone culpam suspicatus, ut tamen ce tior esset, remotis omnibus solum allo
quitur. Guam fidem mihi debeat, quam
beneficiis meis gratiam, non nescis. Per hoc δ' ictum te adiuro, ut quid in bac re sit, liqui o, sive ambagine denarres . Fatenti Vatia, aut aliqua seueritas, uon deerit: πα abnuenti tormenta ibi ille ad genua se abijcere, factum agnoscere: denique mulierem culpae omnis liberare , se onerare : se in gratia Principis refugium dc solatium ponere. Quam ut magis impetret, illicitam libidi
nem purgaturum matrimonio offert. Prii ceps, quasi aures praebens de iam mitior, mulierem reuocari , quosdam e suis adsistere iubet. Et heus tu , quoniam huc ven tum ea mulier, placetne maritum hunc hab re ' Illa abnuit: 5c tamen voluntatem aut
iusta Principis timens, adspicit circumstantes. Qui certatim innuunt aut suggerunt, accipiat conditionem viri nobilis, diuitis, apud Dominum gratiosi. Victa dat manus, quas Princeps iungi cum Praefecti iubet, de sollennibus versis matrimonium firmari. Firmato, iterum Princeps: Tu nouemarite hoc iamnunc largire, misi prior sine liberis obeas, haec conuιx heres omulum bonorum
tuorum sit. Libens concedit, testes audiunt, tabularius scribit. Et his iam peractis, noster Carolis ad tam inam: Dic sodes, animo tuo fictam iam satui Salu , inquit mulier: At nondum meo, ille subiicit: de ablegata
flamina, iubet Praesectum in illum ipsum
carcerem duci, in quo maritus caesus, de pariter caesum in arcam ligneam siue capuliard deponi. Facta sunt. tum mulierem ignaram eo mittit: quae inopinato iterum casu conterrita, duobus maritis eodein fere tempore, eodem certe supplicio anais sis, mox in morbum. incidit, de sato obijt. Hoc sollim alteris nuptijs lucrata, ut liberos ex priore coniugio diuites relinqueret, notia hereditate. Tragoediae exemplum
est : sed gratulor Belgicae talem exitum, sub tali Iustitiae vindice :& vos succelli,
Atque haec circa Amicos breui, sed me-vminorabili facto cluidam MAHvMETIs S cuἡ Turcarum Principis, quem verius Mumchemetem scribi, gnari linguae persuadent nobis. Memorabili, quia circa filium: de quid propius tangat Z Is igitur Muc --
tes filium habuit , usi fam, imperio desit
natum: de cetera bonum, libidinibus pronum. Hic Acbmetu Balsae uxorem , insigni serina, ad amabat, de blanditijs diu
pervincere conatus, cum non succederet,
insidij. tentauit. Speculatus est tempus, quo in balneum mulier luit 5c saepe lauant se Turcae : o de mox secutus cum paucis suorum, ibi nudam de frustra renitentem V con
239쪽
complessit. illa ad maritum, maritus ad Imperatorem flagitium detulit , poenas poposcit. Murbemetes primo cunctari, tum asperioribus verbis c sed alius in mente sensus erat Basiam excipere: Et quid, inquit, sic grauiter de silio queri tibi visum est An nesis te , ιν tuam , iuris mancipi jque mei se Si sibus igitur ictam amplexus est, , animo suo more uel sit, nempe auci am meam amplexus est, siue ita quidem culpa , si me
olente. Haec cogita , atque abi: cetera mihi
permitte. Sed ista iuris tuendi caussa magis , quam quia sentiret, dixit: atque animi aeger & saucius , filium ad se vocatum primo cxaminauit; tum consessum pessimis verbis minisque acceptum dimisit. Et mox minas in rem confert: ae triduo post una aliquamdiu in pectore filius de Iulii ita pugnat sciat, hac vincente , fauces Musiuae neruo arcus iussit effringi,& morte Pudicitiae litare.
quam de iuge regnantibus , existis Quid iterum Homerus
In multis populis Est fortibus. illa quoque
idem Iustitium colit: obsierues tunc sta terrae utilisferre suos,s fruge undere, items Faetificare armevia, Est pseces exundare: Nempe ex Iustitia. populi sque bene atque beate es. Si attendas, & dilates: quam laudationem uberem Iulii uae non scribas Ergo selicia regna reddit : eadem alia, si languet aut perit. O pulchrum, cum licet gloriari aut dicere, quod GuILIELMi , quem Ac torem vocant, temporibus in hii b Totum regnum purigam onustam auro pos e peruaderes
, v I D enim potius faciati prima tostia tutio & ad millio regii in ab hoe fine suit. Sine Iustitia vivere inter nos , idcit in Societate, non licet: ergo aliquis aut aliqui. eligendi, qui huic adiministrandae praesint. Liuius bene: Multitudo coalesiere in inius populi corpus , nutare , quam legibus, potest. Plane nulla. Excvinctum est, dc ut sic dicam,coagulum: solue,dissipamur, de viserae solitariae, vagamur. Homerus, qui omnia
Ohi G n V ανδ λ άγως η , δεα a coetus hominum cogit , soluitque micis sim
Cogit de seruat, si seruas: soluit, si neglegis de teponis. Mirum de breue, sed verum eli: nulli re ad usum prouoco quaecumque Respublica magis florebit aut floruit, quam rigida & immota Iustitia: nulla re magis . . flacccscet & deficiet, quam illa tali. Haee
selicitas regnorum S . statuum, interna &externa. interna quidem. nam quis nescit scelera de flagitia per eam remoueri, vi tutes promoueri i Externa. qui agri, vix, maria frequentantur, de securitas ubique oci. o cori tranquillitas rzgnant. Boetius egregie n-i ιμμι num bonum , non tam de munis fiuctibus,
Etiam in paruis rebus , aut iniurijs. Quod fecit ANDRONICvs Comenus, Imperator Byzantij: qui nullo discrimine n biles aut novos; tenues, diuites; suos, aut alienos, solitus culpae conuictos damnare In his Theodorum quemdam e suis caris, quem agricolae detulerant, diuertisse apud secum peruit ijs, nec in discessu quidquam soluisse. Res erat ut hodie non nimis noua aut insolens Palatinis. Tamen Imperator hominem statim corripi, fusti duodecies in publico caedi iustit, tum agricolis damnum largiter rependi. Seripsit In M ad Praesides de Magistra xi tu, his psis verbis: Aut iniuriara, aut vitam
relinquite. nam vos iniuste agere , iuere, nec Deo gratum, nec miti eius min Gerendum est. Tu vero nunc vive Imperator, dc mapalia nostra ordina. LLO ARMεNus ibidem Imperator, mi i Palatio digressus adiretur a tenuioris sortis homine, qui uxorem suam diceret a Senatore raptam, stupratamque: dc id se facinus ad Praesectitin detulit te, nec ius adhue sibi
dictum: Leo conscitura mandauit,ut reuerso sibi actor, reus , Praesectus silerentur. Quos
240쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. 237
Quos deinde auditos, cuin noxae reum,
negligentiae Praefectum comperisset: hunc dignitate, illlam vita exuit: O factum, Dei hominumque fauore dignandum liv. Neque aliter in caussa simili Tori L rex: eo laudabilior quod Barbarus patravit, & in militem, non sine metu seditionis militaris. Accesssit eum Calaber quidam, incusauitque e satellitio eius militem filiae suae per vim compreilae. Totila statim in vincla hominem dat, poenas sumpturus:
quas tamen milites remorantur, miseratione, an cupidinessenilis licentiae: atque
agmine adeuntes petunt dimitti . & sibi
donati, commilitonem notae virtutis , dcfacinorum clarum. Totila auditos acri Oratione castigat: Uuid agitis parum prouidi, aut vobiis vultu Sine iustitia rem ciuilem, aut militarem, re non posse, sit is vos T οἰ-hadas rex docui e Aebuit: qui pretio aut gra-tM eam largitus, quas clades ipse pasias e i, stuper eum gens Gothorum Num m rege, dii a reuixit, ac siatim caput se iubi vetio ilia gloria nostra ac ortuna: in multis iliam si 'hanc iterum nexa ea si ut o corruere ac tibi' uo autem pretio' et nus e vulgo seliu a misit: , placet gentem totam luere, O vos Venire , si enuos integros, in communionem
tes. Pariat imo maius hoc peccatum est, mi
veri re struere peccaturis. Sed de vobis,
vos videritis milites: ego alta voce corde
proclamo, nou feram : si ferre vult is , me
auferte. Ecce corpus in peetus. Moti sunt, de animos ponunt, rem ei permittunt. qui hominem carcere eductum audit, ac capitis damnat: damnati bona vitiatae velut in dotem donat. v. ALFONsus rex Hispaniae, sed Imperator cognomento, quia Euic dignitati destinatus, insignis aequi iustique cultor fuit. Exemplum. Nobilis quidam in Galaecia. stirpe sua fisus , & temporum perturbatione confisus , rusticulum banis omnibus spoliauit. Plaetorem ille adit, hic nobilem
. monet desistere dc reponere: non audit, rex aditur. Iubet idem, nec obtemperat, in locorum longinquitate spem etiam ponens. At rex, ceteris omnibus omissis, priuuati habitu , quo res occultior elant, Toleto
in extremam Galaeciam pergit. Militi aedes obsidet, dilapsumque comprehcndi e fuga, dc pro ipsis foribus laqueo suspendi ,3ccum ignominia strangulari mandauit. In nostra vero Belgica BALDv INVS ui. Septimus Comes Flandriae, Petrum virum nobilem, & si scampi toparcham, ob duos boves pauperculae viduae reclamanti abductos , re ad cum delata, sabito arripi i bet , de atroci morte puniri. Forte lebes a luc semcntis in medio Brugensi soro erat, monetario puniendo destinatus: in hunc sine mora hominem coiiij ci iubet, sicut erat, ocreatum, vestitum, gladio accinctum. Quid ais sic calide, & an non temere Z Nisil. nam inquisitio praeceia crat,& culpae conuictus, per aliam cauilam c- uocatus, poenas sic luit; meo animo, recte de salutat ter. ille In LM undecim equestris loci viros, vi quod tres mercatores per viam bonis , de deinde vita exutilant, vocatos in Palatium damnauit Statimque se coram laqueis ini ctis, destitui super tabulam ai exos ad trabem iussit: ac manu tum sua tabulam subduxit, ac pensiles fecit suffocavitque. Rem laudo. modum improbo: ac potuit debuitque manibus hoc alienis.
MON, II. Sine secti mel a pectu
a in fraudet. Quod nobili exemplo praeivit C. MA i Rivs, ille septimum Consul. Cimbricum terribile Romanis bellum erat, & ei, postquam aliorum ducum pertaesum estet, Marius praesectus. Fecerat Tribunum in legione sororis suae filium , militiae sortassis iociem, libidinis impotentem. Amare coepit in legione sua C. Plotium tironem militem, & in store adhuc aevi: nam Romani ab anno decimoseptimo eos scribebant. Igitur aliquoties tentare,& de stupro cum appellare : iste aspernari,& conuicio mox repellere. Tanto flagrantior, & ad Imperii vim versus, iacetia adolescentem inta maculum vocat: de capitale erat non
parere Tribuno. Venit , & solita audit, de flviiij tentamenta aut praemia : quae in fortiter rei j ceret, manus Tribunus iiiij cit, de vim parat. cuin ille boni sanguiniς, gladio educto , virum me scito, jnquit: oc Tribunum transadigit. Clamor in tabernaculo, tumultus in castris: nouum de atrox facinus omnes concitat, Tribunum a manipulari occissim. Duci