장음표시 사용
261쪽
Commodum omitto,& haec portenta: qui palam salutari & haberi, Dominus Deusque no- . Ater, volebant. Vide an temere ad Mod niam vocem: & quae hodie peccentur, non dicam. Cave, caue Princeps: & cogita supra homines te, sed hominem esse. Quamdiu autem esse 3 mors imminet,& aequabit. Quamdiu etiam esseὶ tristis aliqua sors im- minci, & demittet. Regnast potes subi jci. Dominarisὶ potes seruire Quidquid alte se sustulit, opportunum cst id casum. Seneca
Dὸ si iiii noster . I Fortuna minus bene, quam ρο- tic. xvii. time creditur. ata felicitate, ad tuendam felicitatem, ea opus. Videsne hi siriones in scaena, personam A amemnonis aut Priami erere: & mox, cum fabula peracta est, ad abitum & sortem veterem redire Θ Date veniam Principes, tales estis. Deus personam in orbis theatro hanc imposuit: sustinete, agite,sed qui introrsum & apud vos sitis,cogitate. Choragus ille est qui dedit omnamenta: nisi insertis ad eum,ausert. Huc vocant magnorum regum Dicta,vel Exempla. de utraque ex magna copia, cum dilectu quodam, habe. SARDANAPALus rex Assyriae a delicijς, S purpurata,ut ita loquar,vita innotuit. tamen idem ab ebrietate longa sobrius,sepulchro incidi curauit symbolum , quod ad Modestiam alti sitimos vocet. Erant digiti' ἀ- duo, tui collisi inter se crepitum edebani3
signantes, omnia regna, Omnia votiva aut magna, NEC TANTI esse.
ii. Sine alijs verbis ille hoc docuit: at ARCHIDAM vs Spartae rex paucis , & pro Lacone. Philippo enim Macedoni, post victoriam ad Cnaeroneam,qua libertas Graeciae concidit, insolen tius se cffcrenti, scripsit: Metire rum tuam,nihilo reperies au-
orem. O sapienter Quid attollis te in hostibus victis, in finibus propagatis 3 tibi nil
accessit. Numquid animo curae maiores, aut metus. Numquid corpori Zmetire --bram, videbis. xii, Sensit ipse PMi Lippus, cum aliquando in palaestria inter luctandum,prolapsus su rexisset, & corporis vestigium in arena vidisset: Papae, inint,quam paruam terrae partem sortiti, orbem appetimust iv. SEvERus Imperator Romanorum, diu in ambitione, de ob cana bellis, senio conscctus ac moriturus urnam ad se deserri iussit,
in qua cineres prisco illo more erant recondendi. Et diu contrectans & contemplatus,vocem misit: Tu virum capies, quem orbis terrae non capit. Ita,ita. mors sola fur tur, uantula sint hominum corpusicula. Atacillere in vita, manus & spes ab Oriente ad occasum mitte: illa contrahet, & te intra
Seuerus hoc sub mortem: diu ante eam v. MAXIMILIANvs Primus Imperator A. striacus. Nam ille memor fragilitatis huius, triennio alij bstianio, ante morbum, non solii in mortem,capulum sunebrem equer- .no ligno, arcae viatoriae inclusum, circumferri secum iussit: cauitque testamento, ut exanimum corpus suum, rudi linteo inta lutum,sine ulla exenteratione, illi impone retur, naribus, ore, auribusq; viva calceoppletis. Quid sibi voluit magnus vir 3 nisi monumentum illud assidue in oculis habeare, quod diceret, Cogita mori. quod amplius diceret, 'Ad te dilatas Ο extendis quid multa possides, plura appetis uem tot prouincia .
r 'na non capiunt, culus isse capiet.Cur au
tem & calcem cauis illis partium immisit' en aromata quibus condireturi Sed hoc spectauit, ut corpus putredini natum, ea
quoque exedente & consumente materie, citius consumeretur,de iret in suam terram.
Maximiliane, magnus suisti l & res tuae diacunt, tum & haec circa mortem.
Sed amplius, ille idem, pluribus diebus vi.
ante mortem nil nisi Maximilianus appellari voluit. quod imitatus nepos eius C ROLus, cum raro & miro exemplo, Imperio se ultro abdicasset,& in filium, iam validum aeui& animi, curas contulisset. Secessit enim in Hispaniam , & in Diui Iustimonasterio, septem a Placentia milliaribus, se abdidit, cum duodecim dumtaxat familiaribus, Deo de quieti vacaturus. Interdixit autem, aliter se quam Carolum appellari ; Caesaris atque Auguli illa nomina, cum
rebus animo exuens, & totum hoc honorari contemnens.
Sed inter mundanos istos externosque vii Principes,sas sit locu dare & Ecclesiae Principi ac capiti, CLEMENTI aeuarto natione Gallo: qui incredibile est quam se in sun mo illo culmine modeste gesserit& temperanter. Ante Pontificatum Iurisconsultus fuerat, & filias ex uxore susceperat duas. Harum uni in monasterium collocat non
262쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. 2 9 nisi triginta libras Turonenses semel dedit:
alteri quae maritum habebat, tre sntas, loco dotis; idque hac lege, nequid umquam plus peteret. Nepoti quoque tria Beneficia, ut loquimur, habenti, optionem detulit unum retinendi, cetera statim dimittendi. Mirantibusque de inflantibus amicis , ut id illa permitteret, & alia daret; in claram hanc vocem erupit , Idu e e lignum Petri μα orem , qui ρlus cognati ni, quam pictati largiretur. Exstat epistola viri sancti ad nepotem quemdam suum, ab Antonio Augustino prouulgata, in qua de voces & sensus videre est, ab ipsa modestia conceptos.
viii. Sed CANvTI etiam Anglorum regis insigne ad Modestiam documentum est. quicum obsideret: ab Adulatoribus, id est
corvis aulicis, & sortem eius attollerent, dicerentque omnia seruire, de ad nutum eius vultumque verba Annalium conuertir illes cedam adulationem sicExpressit. Spectantibus ijs, sedem regiam in litore maris posuit, in ipso accessu eius & fluxu.Tum dixit:
Tu mare ditionis meae es; - terra, in quasedeo, es mea. Impero tibi fer denuntio, ne in terram meam ocenns, nec membra, nec Ῥestem domini tui madore perfundas. Ille dixerat, mare tenorem suum tenebat, veniebat, allucbat.
Tuns resilicias: En, inquit, quam ego omni-bi imperitos Uum sciant omnes, qui terram incolunt, vavam cesse am ese regum potentiam: atque Σnum eo uomine dignum, qui vere imperium inhibet caelo, terrae mari. Neque intra
verba Modestia haec stetit .in omni actione
talem se praebuit, atque adco coronam ultra in caput non admisit. ix. Haec invitent de excitent , sed Mutationum exempla quae addam, sortius etiam percellant. Quot enim ea sunt ' dcquam paucis Fortuna currum a carceribus ad me- tam, sine offensa aut eversione,perduxit In omni aevo,& in omni orbe occurrent. In
A oypto SEsos TR is rex hoc didicit, de imbibit. Victor erat vicinorum, de imperium longe protenderat: sed & animum
evexerat, & quattuor reges, equorum vicz,
currui suo subiungebat, quo vehebatur. lneo cum sublimis sederet , regum illorum
unus capite reflexo identidem rotam currus aspiciebat, de capi ac pasci videbatur. Quid rei sit, Sesostris rogat: ille libere, Intueor volumen hoc absiduum rotae, in qua vicissimi a summa, siumma ima fiunt: quod exemplum capio, applico nosyrae fortunae. O be-nci potuit set tamen addere, or tuae. sed Sesostris ipse fecit, de statim illos a iugo, sea
fastu liberauit. SOLO Nis etiam monitum tale, sed non x. apud talem : neque doceri, nisi malo suo, aptum. Apud CRog suxi erat Lydiae diuitem illum regem. qui Solonem comit cr, ut peregrinum , excipiens, & gazam omnem atque opes ostentans, Et quid videtur' habes dicere hominem me beatiorem Habeo,
inquit Solon : δ: Tisium quemdam, hominem modicae sortis , sed in ca quietum, nominauit: tum de duos a bos, qui vita bene acta essent defuncti. Risit Croesus: ornos quo loco sumus ' Haud doxerim, ait Solon . nec fas beatum etiam censere, qui in hiis vitae fluctibus iactatur , donec sit in portu. nue tempe us interuenire potest, ctu turbo qui euertat Nec sic hominem docuit, sed fecit mox Cyrus. Nam ille acie victum, de vinctum, rogo imposuit exurendum. cum Croesus clamare incoepit, o Solon, Soloni Miratus Cyrus , rogari iubct, uel min extrema ilZἰ sorte hominum deorumve inuocaret Dixit, Solonem sibi in mente me, quoipienter Monuisset, musidere praesentior-tuuae , nec beatitis inem ante mem Vindicare.
Aisi, inquit, nunc probosse miror. Probauit de Cyrus. statimque ad modestiam etiam ipse flexus , liberari Cioesuiniustit, de in
amicos translcripsit. Addamus quamquam aeuo dissilii, sen- xi. sibus exemplum astitum, GILI MERIS r gis in Africa Vandalorum. Diu selix fu rat, opes, terrasque victorijs quaesiuerat: vertit se Fortuna, de B serius a Iugma imperatore millus, cum cxigua manu, hominem euertit. Acie igitur victus, iugit in Numidiae excelsum montem Pa rem,atque illi e obsidione aliquamdiu tolerata, desperans ad Pharum misit, qui mandato Belisarii obsidebat, actum su per deditione , simulque petitum , Panem sibi inriti, Porii , stu citharam. Panem , fami releuandae: spongiam, siccandis oculis; citha ram, leniendo antino. Dedit ea Pharas, dc mox sese Gilimet. qui ad Belisarium dedu- .etus, nil nisi risit. Desipere eum e cladibus
homines censebant : vera sapicntia crat, qua incerta haec rerum, usu cdoctus, ridebat. Idque apertius in ipso triumpho ostendit, cum per pompam Byzanti j, ad Iustinianum in Theia ara coniugem in Y subli
263쪽
sublimi solio sedentes adductus , hoc tantum effatus est anatas vanitatum, in omnia
vanitas. O bone Gilimer, felix tua infelicitas, quae mentem hanc dedi tinec vita deinceps infelix, quam in Galliae angulo priuatus quietusque duxisti.
xii. In eadem Africa,sed vetustiore aevo,non alium regem video vinci, capi, triumphari 3IvcvRTHA is fuit, Massinissae nepos, opibus & ingenio validus , sed tamen a Mario deuictus. Romam ducitur, &post
triumphalem illusionem in carcerem coniectiis, veste spoliatur, inaures, quas more gentico serebat, detrahuntur, sic ser citer , ut partem imam auris senserit avelli. Tum denique nudus in carcerem infimum abiectus, tetrum & horridum. Papae,inquit,
quam sigidum est et estrum balneum s atque inibi fame obij t. xiii inlid Rex e Macedonia P nsgs ' is
quoque victus a Romanis , & animo fra- .ctus, ad religionem templi in Samothrace confugit: quasi sacra tueri possent, quem non arma. Intulum igitur asylum: fraude vel vi editistus est, & cum uxore & liberis ad A milium Paultam Consulem perductus. Ibi solutus in lacrimas. & humiles preces, ad aenua etiam se submisit: miserante
Paullo , & simul indignante, quod homo sic vilis & degener victoriae suae decias delibaret. Triumphatus deinde est , cum duobus filiis, & filia: ipse in carcere, &duo mortui: tertius seruatus , quid nisi iterum ludibrium 3 Regia illa stirps primo fabrili arte vitam toleravit; & vsu iam Latini sermonis aliquo, scriba & asseclamagistratuum suit. Vbi es Confidentia, aut Superbia ἰxiv. Ante illum, &maior illo PHi Lippus, eiusdem Macedoniae rex, & Magni pater quam sensit infidam sortem λ Graeciam semro vel auro suam secerat , spes in Asiam
mittebat: &iam conuentus indictus erat, ubi caput & Praefectus eius belli legeretur. Quem ut celebriorem laetioremque face- . ret, nuptias in eum contulit filiae suae Cleo patrae, cum Alexandro Epiri rege. Ludi &theatra parantur, etiam lacra & duodecim
Deorum statuae in pompa serendae:quibus ipsius o caeca mortalitast decimatertia adderetur. Quid laetitiae aut gloriae abest 3 diuturnitas. & dum securum se putat, de
theatrum ingreditur, Pausanias ex amicis &hoc inopinatum) a tergo consecutus interficit. Vis iterum inopinatum conscendit ille celerem equum,&euaserat,nisi pes eius
in vite adhaesisset: ubi a satellite Philippi
consectus est. sed quid ego talia memorem una illa v. Graecia, praesertim a Constantino Magno,qui imperium in eam transtulit, tot exempla casuum istorum det, ut non sit opus aliotheatro. Quid in Italia 3 ab Augusto ad eundem Constantinum numera itur IMPERATOR Es quadra'inta tres. Dispice.vix decem ex istis certo dabis, qui sua morte sint de lancti. Alios ferrum, venenum, laqueus abstulit: a filio, fratre, uxore, amico, inimico: quid nisi singulos iustae tragoediae
argumentum 3 Iam & sati alia genera miseranda POLY-xvr. CRATEM in cruce mori video , BAIAsa TVM in cauca, D i o NYs i v M in schola, Bo-LEsLAvM Poloniae in culina Quid ΑΜ- Tio Clavrus Syriae, nonne a latronibus occisum' PYRRHvMa tamina HENRICvM nuper Galliae a monacho In sola Hispania tria haec demus: de quar-xvii. tum alij. HENRICvs Prunus puer sceptrum ceperat,nec diu tcnuit,post biennium miro casu, & vere casu,sublatus. Nam dum P lentiae,in area domus,cum aequalibus ludit, tegulae lapsae ictu repente caput comminutum. & ex vulnere undecimo post die obi j IO AN N Es itidem primus,in flore rerum & -. aetatis annum tragesimum tertium agebat)dum equum iuueniliter calcaribus incitat,& ad cursum admittit, cum eo labente lapsus, inibi exstinctus est. Magis tragicum est de PETRO. qui cum aliquamdiu saeuiter,& multa Procerum caede, regnasset, Heuri cur frater arma in eum cepit; & auxilia Gallia etiam conduxit. Pugnatum acriter,
quam odijs pertinacibus , exitus docuit. nam victus Petrus , cum in conspectum Henrici captus adductus esset, iste pugione faciem eius percutit: atque alter alam vindicare parat, foede colluctati, uterque ad terram prosternitur. Sed alijs quoque suppetiantibus Henricus superior, fratrem multis vulneribus conficit, & regnum capit. Nonne hoc Thebanum vetus illud' 'at fuitὶ Quartum exemplum in mente habeo, nondum in stilo In
264쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. 26 I
per Lusitaniae de Indiarum regis , Indole,
pro quanta timetus sed Fata euin euerterunt, ct iplum regnum verterunt. Iuvenis erat, animorum plenus: oc accedebant, qui ctiam Pietatis specie illos tollerent., dc arma in Mauros, exque ijs victorias, uadcrent aut sponderent. Acrior stimulus Mahumero Ab uti filius. , profugus e Felix regno qui iussu uiri de amicos ostendebat, de lam ter promittebat, exsulum ingenio dc ira
re. Ergo excitatur, de omnia p.rat, naues, milites, commeatus; pKter consilia,quorum inops tunc & postea suit.Vctus regnum,&alta pace, commouetur insolens armorum
nobil itas, & facta maiorum. facilius, quam sua Oilentans. Additur & mercenarius miles: Dux nusquam , nisi in titulo de splendore regis. Mare transeunt, regna Fellae &Marocci, ut destinant, occupaturi: sed rex illorum ex aduerso prodit,ADLici Molucci corporis aeger, animo melior. Disponuntur acies, pugnatur, moleius interest, etsi per aegritudinem vix in equo haerens. videt autem fluctuare suos aut fugere, dc generosa ita in hostem ipse equum concitat , exemplo aut terrori suturus : sed proximi retinent, gnari virium. Qua re ita excanduit, quasi in ordinem redactus, aut proditus, ut gladio eos petierit , 5c mox animo linciliens, in lecticam repositus, illic in ipsa acie obi j t. Sed mira fides aut prouisio amicorum fuit. silentium de morte , cursus de recursus ad lecticam eius, quasi a vivo mandata pete rentur: quae res victoriam parti illi dedit.
Nam Christiani pauci in plures paullatim
fatigari aut cedere, multi cadere : postremum ipse rex , qui inmedijs hostium pugnabat , cum videt omnia aduersa, cinctum se sine spe effugii, verba de pace aut deditione facere: ah , quam seros Hostes inuadunt, dc occidunt, siue inter plures
ignotum de quidam aiunt regia insignia sibi detraxisse: in sue cognitum, sed rixa
inter ipsos orta, quorum praeda esset, per iram interemptum. Addunt, equestri sellae cadauer impositum , de in tentorium
noui regis Afri frater defuncti erat dela
tum abiectumque ostentui suisse, donec a captiuis bona fide agnosceretur. Ita ille obi jt: de simul rex tertius Mahumetes exsul, qui fugere dc fluuium vadare conatus, vo licibus siue voragine haustus mersusque est. O acerbi fati adolescens, quae tulisti, de quae dedisti I nam tecum regnum corruit , dc
quod seorsim diu luxit splenduitque, velut radius redihi ad suum Solem. Assiduus hic ludus: de ideo non sit finis
narrationum, nisi reprimam. quod facio: sed unicum insigne exemplum Mutationis effatus, in qua de manus carnificis interuenit. CONRADINus imperatoria de regia stirpe iuuenis, ultimus Ducum Sue- uiae suit. Pater ei Conradus, rex Neapoleos de Siciliae ; mater e Ducibus Bauariae savus, Fridericus Secundus Imperator; auia,
Constauria filia Fer audi Hispaniae regis fuit. Quam amplum, de illus ire hoc stemma i quos animos non faciat ξ quae sata non promittat 3 Sed spes undique destituit: de statica a puero aduersa sorte, regna Neapolitana de Sicula, iure debita , I an fredus patruus fraude inuasit , vi tenuit. Cum ille abiisset aut pulsus esset, auctoritate Pontificis mens quartus tunc erat,
Gallici sanguinis , de genti fautor Carolus Andegaue is aduocatur de invadit. Quem coura inus dum pellere covatur, copias contrahit, e Germania in Italiam
venit, multa nobilium manu : inter eos,
denuo Duce Austriae , cognato suo. Sed de Itali se iungunt, quidam ius eius, plures commoda vel affectus suos spectantes. Pugna cum Carolo commissia, primo victor , denique vincitur : de sugit cum cc em Fnderico Austrio per ignotam Italiam, trepidi de agasonum habitu se occultantes. Ita Asturam ventum. ubi consilium capiunt nauis conscendendae , dc Pisas dirigendae, sociam de fidam urbem.
Conueniunt cum nauiculatore , de iam in naui erant, sed panis de commeatus deerat , quem mittunt cumdem illum praestinatum. Pecunia etiam deerat: ergo
annulum alter e digito detrahit, siue pignus nauiculario, siue pretio ab eo tam
mutandum. Is annulus gemmam raram
de aestimatam habebat : itaque aurifex miratus a sordido homine deserri, de suspectans, et de habeat quaerit. ille candidE , A duobus iuuenibus, i eum mulius scir
neque lina sescire. Defertur res ad Dynastam ut bis qui tunc illi proptius erat) Ioan
nem, egente Frangipanum: atque is ex even
tu praelij, de fama, tale suspicatus, nauem instrui iubet. adolescentes retrahi, Sc ad se duci. Dictum, factum: sistuntur,agnoscuntur: dc putabant extra pcriculum ser
265쪽
se,quia extra hostile solum etant esse. Aliter accidit prauitate , sine auaritia Dynastae. nam is Carolo indicat: qui statim cum copijs terra mari se aduolat , de captiuos suos
Neapolim abducit. Quid exspectasὶ aliquid regium t pudor est Andegauentis stirpis
aut macula, quod dicam. Diu deliberato concluditur, tollendos adolescentes, & publice capite minuendos. Quid Z ut sicarios aut praedones 3qui ius suum repetierant qui bellum palam intuletant, de iure ac more gentium administraranti Omnia in hoc facio scuitiam de barbariem habent: et si Pontificem etiam obtendunt, atque illuna consensisse aut suasisse. Alteria in potest vix alterum : sed aestimatio aliorum etiam esto, in re autem istud. Producuntur in scaenam rublicam , concursus ad tale s ectaculum e tota Italia, plerique omnes miserantur de illacrimantur ; sed nemo, nisi inani fauore,
iuuat. conradmus animose loquitur, carolum accus at, se excusat: Deum vindicem inuocat, & ius suum in haec regna Hen rio Uenna, amitae suae filio, donat. Huic rei tesseram , chirothecam exuit, abijcitque. Tum Fridericus primus ingeniculare iubetur. & eaput inciditur: quod sublatum e tabulato cini admus quis sine motu audiat 3ὶ pectori appretium, deinde ori applicuit: de sortein iniseram eius defleuit , cui auctor ipse esset. Tuin & ipse in genua prouoluens, sortiter carnificem exspectat: qui caput amputat. & cum sectilet , statim alius hunc interficit, ne exstaret qui iactaret generosum illum sanguinem a se sublatum. Hoc unum Carolus magno in speciem animo : cetera feritatem habent. etiam illud,
quod ipse spectator supplicij esse sustinuit,
in alta quadam tu tri occultus. Illi obierunt: nec diu victoria aut regnis Caron posterigavisi sunt, d Hispani c an non motituri
Et hanc conuenire, elegantiam arat, pompam non contrem D. CT praecipuum quidem est, animum sie affectum esse: sed ut corpore idem prodatur, quidni decorum sit 3 Aurum, gemmae, serica, non digna sunt ornam tam no Principe: & negotiator aliquis aut
mango ea usurpet. Quis etiam nescit, Prin
cipi in mundo haec Me habet festat tu si velit; sed maioris animi est , se possente. sane egregios aliquot Principia in sic facti teste vidco, & plebi virtute eminuisse, cu
Avcvs M apud Romanos : de quoi. Suetonius. Instrumenti eius re sis si talu
tenuitas a paret etiamnuuc, resinitus lectua
que mensis, quorum pleraque vix priuatae rh-gantiae sunt. De toro quidem cubui se aiunt, nisi humili, , moduὰ instrato. Vese non temere alia, quam domestita usus esi, ab uxore, rore silia mptibusque consem. Vt alia omi tam, vide an vestis illi trans mare petenda, qui non nisi domo sumptam,& consectam,gcstauit. ALEXANDER Seuertu, plane inter - Π.nos Imperator , gemmas lapillosque omnes, quos iii Palatio repperit, vendidit: a Ldcias , Gemmas vir is usti non esse. Idem nec
apparatu , nec pompa multum utebatur, hoc usurpans: Imperium in Virtute est e, non in decore.
Quod sensit sane Ac EsrLAus, Spartam. dignus rex. qui iam scucx in AEgyptum Ia cho r i suppetias luit. Navibus vehebatur: de cum appropinquaret, ingens . EgIpti rum turba in portum se et udit, ad cel brem ducem spectandum. Praeceperant
animo magnificum virum, veste, comit
tu, ipso corpore spectabilem: at ille prodi j: cum vili palliolo, par eregalibus , de nec
aspectu verendus, nis; siquis nossct. Itaque palam coepit contemni, aut irrideri: Hunc epe, qui res lapsas instauraret amborum serae spei ' Omnino laetitiem iEud in eo et tirum
con iri, Montes parturire, murem ni a. Haec
de talia plebecula: sed pletiacula. virum
de ducem se mox exhibuit, non parem s mae, sed maiorem. Talis in eadem Graecia PHILOPOEMEN, IGquem scite & vere dixit aliquis , Vmmum Graecorum. Post eum, vix sane alius magna virtute, & laude suit. At hic & corpore parum decens, & cultus omnis negligens fuit:
ae dedit sane modestiae huius sed apud fominam pCenas. Megara ibat,& praemiserat nuntiatum amico cuidam , affututum se vespere, M hospitem conuiuamque ei suturum. Gauisus ille, ut cocti aliquid est recta
266쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. 263
recta ad forum properat, uxori denuntians, Hom agitata dicimus accepturust Ille
ut domi interea paret, vertato sternat: de venit cum magno de splendido comitatu: quae tanto hospiti conueniant. Illa satagit; viri de equi auro, gemmis, serico nitebant. de ibilopoemen opinione maturius adest, Dictum Rudolso, aduentare: de sedulo aec comites post se reliquit. Salutat hospi- quibusdam additum, Pari a se, et est: et
tam. illa resalutat: dc de cultu eius & com cultu oriratiore Imperatorio, talem regem aris ore suspicata antem orem aliquem esse, misturus. Rudo sus renidens: Iino rex Boemiae, de ex famulitio: Heus tu, inquit amamus. inquit, tristam me vestem verba fucrunt)adde ma ad uta, atque haec ligna mibi sepe deripit: nune i uis mestu mea I Uca dera- in: cis Duri. Vna porrigit securim: dc iacit opus debit. At vos arma CV equos expedite , sedulo Philopoemen, donec amicus de soro cincti instruetique, ut ad pugnam, state. Decio
superuenit, de attonitus , . Quid hoc rei e i Teutonicorum armorum, non ve hum, adueni
Philopoemen te me dedecoras Ille iras ostendite : hoc me et bisque dignum est. subridens , En pinnas, inquit, vultus 9 Dixit Eudo m. neque aliter fecit. Ottocarus cultus mei tua . Adeo non indignatus pro illi vili cultui se de aurum suu in subini sit, seruo se habitum, ut vitio iocatus in se sit: dc ad genua accessit: non sine ludibrio et- de credo materiam bellam sermonum ea iam . cum Imperator iussissct ictator jum, die, hoc sGum fuisse. in quo res gerebat ux, subito pandi dc reuelari, ut ab omnibus geniculans into uv. Ru DoLro nostro Austriaco non aliter conspici possiet. Mogunt iaci euenit de a pari caussa. Nam vestitu , ni bit a plebeio disserebat. Mane CAROLvs Vuintus Imperator, ut sangui uri. i itur egressias solus de austa frigidior eratin nem ab eo, sic hanc virtutem traxit. In omni videt in pistoris domo carbones de sor- vita modicus,vcl potius tenuis, incultu fuit. nace recentes, ignitosque. Intrat fidenter, quod notarunt Itali, de mirati aut calumnia- adsistit , calcfacit : cum mulier eum ad- ti sunt, in primo eius δc sollenni ingressit spicit, de ex vestitu aetii mans, Heus, in- Mediolanum, Insubrum urbem. Crues no-
quit, mi homo, arum Eecet v ad muhercu- uo domino omnia instruxerant, plateas aul υ,, milenam domum sic menire. Rudol- laeis, tabulis frondibus, sese quisque vestibus fias, Mea mater, miles sum, qui meo res in exornauerant z umbella auro parata , quae obsequio, comitatu Imperatoris contriui : at ingredientem tegeret. cum ille dc Impera-
in parum benigne me nunc habet, nec pro se e tor de non semel Rex ac Princeps, in lanea aut merit is munerantur. Mulier ad illud Im- atra penula. de vili pilleolo, sub cani se d peratoiis nomen coepit stomachari , de dit. Videbant eum,de requirebant: matronae multa mala in Rudolfum dicere: Mam iste praesertim, de virorum vanior qui trabeas, vir Hi, inquit, qui nos es' nora perdit, pam & illusas auro vestes, de sui genies in capito pertim scopulus , exitium. Ascrato haec vobis de collo scin mas exspectabant. eueniunt, qui adbaeretis qui ui :.atque Ῥ: plura eueniant, opto, Rudolius delectatus O quain dispares isti a Graecanicis I in vi. procacia mulierculae, Se mulier, inquit, de peratoribus , quos luxus de dcliciae ad cul- , me missum face: vos propriὸ qua rς laesit ' Ibi tum vix virilem traduxerunt ii qua re lepi muli et exclamare , II e t qui omnes pisto- dum est, quod Nicetini choniates d narratres bulus et i bis , lautos sat is antea , fortunis de Ai Exio AN CL , , Principe Bronti- '' euertit: nec facile resurgemus. At tu bone vir no. Erat iri Italia tunc Henricus auimus fabulari desine, nec ultra molestiae aut impedi- Imperator, filius Friderici A nobarbi, qui Si- mento uobis esto. abi. Aliquid voluisset etiam cilia de Neapoli subiecta spes suas longius Rudolsus, scd illa Amazon vas aquarum porrigebat, de Graeciae imminebat. Misit in prunas accensas iecit, dc sumo,vapore, ci- igitur legatos, qui magnum auri pondus nere perfusum eiecit. poscerent, velut tributi nomine : aut si negaretur, cauisam belli. Alexius , quein vi. Sed iste cultus eius priuatim, de non pu- dixi, audito aduentu exterorum , ut opes bliee fortasse fuit. Publicer vide. Quis dies suas dc splendorem ijs ostenderet, de oculos laetior, od magis pompa aptus, quam cuin veneratione aut metu perii ingeret; iussit victum stlocarum, Boemiae regem, ad se suis omnibus quam ornati strinos adcilla, vocatum excepturus erat, de fidem ab eo auratos, gemimatosque: ipse autem a capi Naa
267쪽
ad caleem nil nisi spicndor, 5 nitor erat,rarum vel in exemplo aliquo spectaculuin. Veniunt legati, sed Germani, id est viri. quirantum abfuit ait Nicetas ut spectaculo
eo ad metum mouerentur, ut contra ad cupidinem: de nihil magis vellent, quam cum istis quamprimum ad manus venire,essae- minatis, nec nisi ad praedam natis. Cum in retina Graeculi etiam accedentes eos cubitis tangebant, dc digitis praeibant, ut per toris vestem stre gemma ajicerent: quibus illi, ut furi dum aliquod pratum , aut Alcinoi h tus, varie nitebat. En, aiebant, vel in medis hieme, Veris opes est Eratias Uurtate, oc
in iis pascite atque hilarate. O belli parasiti de quid ad hic Germanit Nihil capi aut assicisi si is muliebribus o Zaculis aut ornamentis. a que adeo iam tempus ege, ut bia si sitis Graecia ferro aurum commutarent. Nam si irruilegation is suae redirent; pugnandum iis cum viris e , qui non ut prata spidus niteavi, neque ν rubus variegatis, ut pauones, glorientur: sed qui veni Martis alumni, flammas nitoremque ex oculis in acie iaciant, quorum sudor silendidis guttiis defluens reserat marraretas. Haec nostri Germani ad Graecos, iam verbis te refactos: quid si ad rem ventum suillat 3 Et fuisset, nisi Henrici mors subsecuta consilia haec de incepta turbasset.
Si salua Modestia posse assumi.
JεQus enim inter se haec pugnant, dcI conuenientia est etiam inter specie dispares virtutes. Appello autem auue larem, venerationem aliorum animis insitam, cuia magnitudine est origo. Et ipsum etiam nomen Maiestatis est a Magno. Ouidius decenter aperit tDonec Honos placidoque decens Reuerentia
corpora legirimis imposuere toris, His sua Malesias. Proles igitur est Honoris dc Reuerentiae, sed α matrem siquis horum dicat, non abe reti origo ei praecipua ab interna magnitudine, id est virtute: etsi externa etiam species, gestus, cultus, aliquid addunt. Orientales in his talibus magis curiosi aut ais elati : minus Europaei, de veteres Principes
diademate de purpura serὰ contenti fuere.
Hodierno aevo, illis abolitis , sceptrum decorona successerunt. Parum est. arbitraria sunt: leue adiumentum ad maiestatem,
nisi aliunde ea adsti Sunt de insignia quaedam nouitiae inuentionis, ut Aurei veste ris, Conchae S.Iacobi, de talia: e quibus primum, omen habuisse videtur aut praesagium plusquam Iasoniae nauteationis,
qua nouus orbis,&in eo aurum .iunt rei
cia. Aliquid d: Aulae pompa,de ministeriorum varietas aut copia , item satellitium huc faciunt: de Iutanum Imperatorem, vulgo Apostatam , culpatum in his memini, qui sustulit aut recidit: ὀυ ait Socrates
quae plebeis animis hoc a pectu inseritur, vilem 6st contemnisi dem re didit Principatum Pl beium iudicium est, nec magni haec in menti : magis mores, si ij compositi de dra ues. Talem Periclem Plutarchus describit, vultu serio, nec adrisium facili s incesium rato, voce δ' sermone Maro. Alacritas illa nimia vix conuenit,scis nec dicacitas,etsi ingenij notam dicas. Liuius in Philippo vlt, ain.
ino Macedone hoc notat: Et erat dicacior natura, quam regem deceret, cur ne inter feria qui dem risu temperans. Iam corpus de species si adest, valde iuuant, atque ita de P. Scipi ne Africam idem Liuius : Praeterquam quo suapte natura multa mussara merat, adore bus promisia caesaries, habitusque corporis , NON CUL Tvs MuNDIT Iis , sed virilis ac velis lutaris. Postremo, secestus de abductio iuuat. Vt enim ille ait, Pant conuersatio con
temptum, raritas conciliat ipsa rebus admirati
nem. Sed nimia ne sit : aut tollit munus de ossicium regis. Neque enim Persae laudan
di, apud quoi persona regis, sub bpecie Maio
tis, occubtur. Non item qui eos; imitati,intra parisor se cretum Palatinae domi inclusi, tam uim ah 'quod Z vale fortium consuluntur : tumida de odiosa sunt, nisi gentium aliquis receptus mos nec is bonus ita habet. Quid tamen de regibus dicam 3 ecce olim liber- . tum, qui huc superbiae de fastidi j deuenit. Is fuit Palias Claudi j, qui venerationi ast
rendae, numquam domi aliquid, nisi nutu aut manu, Amsicauit a mel plura demonstrandae ent, rapto usus, ne vocem sectaret. Examina hoc, de ride seruilia illa portenta tam impotenter regnasse. CA
268쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. 26s
DE CASTITATE. uuam Princeps extra connubium,
ADDi Di denique alias virtutes, quae ex decoro aut usu sunt: dc quatuor praescrtim, Beneficentiam, castitatem, Fatientiam, Animi magnitudinem. De prima alibi dicendum commodius munc de Castitate digni sima Principe: cuius proprium cst, alia dc seria cogitare. Non facit libido, quae in sordidis cogitationibus de camo suo haeret. Benὰ ille veterum: Nihil eg tam mortiferum intentis, quam libido. Nec animi solum, sed De civit. corporis robur minuit: 5 perplacet illud , i Augustini, Pudicitia est Mintus, quae comitem habet fortitudinem. Omitto pericula ex ea& contemptum, alibi dicenda. Habeas igitur ante matrimonium: neque enim ab eo ali. n. te arceo. Irno quod bonestius ait ille Imper tortie mentis leuamm , quam a umere com rem, pro peris dubiisque sociam ' cui coritationes intimas, cur paruos liberos tradas' Coqitationes, nec tamen omnes. Illae de repustica, non bene semper infirmo, & interdum infido sexui, committuntur. Spernimus, qui reserunt ad istas pleraque omnia , de qui audiunt: etsi Aristoteles notat, re
ces , militares sepe populos ita subiici , o
Lacedaemomos. Quod idem de i. istis Plutarchus, scribitque : Lacedaemon set siuiis semper ad ictos este , pluri ecum negoti se politicis , quam has cumiris , de priuaris communicare. Turpe est, ne fiat. Quis Clause imperium non nouit, hoc iomine famosum , quod semper aut Missabna aliqua, aut Agriplina regera ; aut una cum his, quispiam e libertis Quis de Alexavd i Seueri, boni alias Principis , non misereatur : qui per pietatem nimis matri se addixit, & se sic euertit L, M. Herodianus obseruat: aereine illi mater Impra modum imperabat; atque is dicto audiens semper fuit, iisque aliquis solum in Alexandro reprehenderit, qu)d ma fuere me nimia, g
reuerent a maiore quam oportuit, matri etiam
in iii quae di bcebor, obsequeretur. Atque idem lcriptor proprium muliebre vitium tangit, quod inii illant. Alexander, inquit, ipse ad praelii cum Paraba non venit, incertum
abos mitis periclitari pro se sineret, quam et tipse in acie consi teret. Tal ia i minae, & deteriora , solent : ac bonarum rara exempla, animosarum pauciora sunt. Mihi ve ro, si quae Principis faenainae partes in rcpublica esse pollunt, eae sint quas Homerus in
Arete Alcinoi describit: quam, maritus honorat , ciues. ruid ita τι νω, γε κ. -- c - α πυπι O,ὐάνδε τι λεαλrul, Nam neque mente animoque ea deficitur sapienti, otque inter ciues amicos iurgia fluit. Hoc bonum germanumque faeminae opus, pacare, mitigare: amplius, ex eodem Homero, afflictos iuvare. Ita enim Minerim
Vlyssi suadet, adire in primis de blandiri
Aretae : quia per eam in patriam restituendus esset. Plura quae sicit, plurimum male facit. dc pulchrum elogium de . aras ouitas Lusitani uxore. quae ait scriptor eius gentis urat moribus , et ita gratis humanitate comis a Gij inimica, ipse matribus suis opera muliebria, e lino aut serico, faciebat; CP irgines suas eodem ducebat. NEGOTris Pu BLicis numquam se a m ebat , summum mulieris decus in mori ita ponens, di viatae perturbationem censebat, munerum confusionem. Haec magnanimae illius I Qtia suit: sed non in virilibus curis ei par : de ut verum dicam, fabelia, ut Phaenices, vix quingentesimo anno gignuntur. Siquis
tamen talem nactus, utilitar audiat : vel minorem ea sed audiat, non semper auscultet. Exempla porro Castitatis, atque etiam deinde Caritatis inter coniuges, demus. ac
Custo Xenophon , sue vere sue d i. coiia scripsit. Clim, inquit, Panthea sermosissima feminarum capta esset, atque ad ,
eum adducenda, vetuit: ne vel oculis scilicet castitatem matronalem, M suam, vi latet. Atque Ara o ex amicis suadenti adiure eam , de alloqui: ege enim mulierem
si ii ima , , Legis plane oculis dignam: Ob istuc ipsum , inquit, magis est mi absit
mam. Etenim si nunc illam adiero, cum
cat forta e cis e ciet ut adeam, etiam citra non vacat , eique a deam negleAZis rebus senis. Bona oratio, dc ratio. ac sane si non alia noxia in usu stamineo; ista certe est, ait cari a melioribus curis.
269쪽
ii. Itaque iure PERICLEs, cum Atheniensi- in se Philoxemutam Diam vidisset, ut tantam bus Praetor, collegam sopboclem poetam ha- maculam LM inureret Sed & in epistola adberet, atque is in communi ossicio forte di, ipsum, multis eum probris scidit, iussiquestrictas , pCetereuntem egregium puerum Theodorum illunia cum mercibus suis inma- intentius intuitus ellet impensiusque laudas lam rem ablegati. Quod si sic alij Regesset; grauissima illa voce corripuit, Oportet, o & Principes; faxo , ut talium rerum con- Sophocles, Praetorem non solum manus a lucro, ciliatores & interpretes pauciores in Au- sed oculos a libidine iabere puros. lis essent. iii. Quod secit rex ANTIOCHus tertius.
qui Ephesi in sua urbe, conspecta Dianae
sacerdote, supra alias sorma decora, continuo illinc soluit: veritus scilicet, ne amor aspectu paullatim auctior audaciorque, eo impelleret, unde pius castusque non rediret. Laudari meritissimo posset, & contra impios quos da in Principes : quibus Deo dicatas virgines violare aut incestare, idque sub velo o nefast: sacrorum de religionis, bidus iocusque sitit. . iv. At ALvx ANDRI Magni in hac re contunentia, cui non innotuit Z Is magno praelio Darq victor, eiusque gazam coniugem , &filiae; et iam potitus : non solum benigne ®ie Eabuit, sed sic calle & sancte, quam si eodem , quo ipse, parente genitae forent. Dari j quidem uxorem , exsuperanti sorma faminam , nec ocialis attingere umquam
voluit: quod ipse de se in epistola quadain
ad Parmenonem sie scripsit : Ego enim nousolum non et i sie inuemur Darii cinorem, aut vIDERE COGITASSE, sed nec merba facientes de eius forma audii e sustinuisse. O raram in ea fortuna, & aetate, laudem l quam factum sequens cumulat. v. Cum aliquyndo enim IDEM, natura incitante, usum staminae voluisset, de ministri sermosam noctu addititissent: ille rogauit, Ecquid tam sero meo et Ibi mulser excusare mariti vigilias, & exspectasse donec cubitum luisset. Quod cum audisset, suasi telo ictus, & calore omni remisso, mulierem omisit: vocatisque ministris, Reducite, inquit, is M. O quam paene imprude tem me adulterio i Ligas tu Vi Iam quae verba Eivs&ira, aduersus reia xenum quemdam maritimae rei Pr fectum
suum 3 qui ad eum scripserat, E pud se
Theodorum mangonem, aenates habere duos
os forma eximia, ecquid eos .moret' Qui- lectis valde indignatus, &idemtidem exclamans amicos interrogabat, ' igitur Quid autem Romanus Scipio nec m- vobur eius in hostes magis, quam in libidines sus xeris : quas an non lupra Alexandrum domitas habuit de comprestas 3 Nam ille oculis suis parum credidit, & vetitus est ca- pi: iste cominus congressus,& vidit,& vicit. Carthago P sua ab eo capta erat, ubi praeter aliam affluentiam rerum,pueri virginesque nobiles reperti: de inter eos una, quae ad Sciapionem deducta, oculos, quaqua ibat, On nium in se splendore sormae vertebat. Dinum dabatur iuueni Imperatori, ut put bant, gratissimum: sed ille oculis libatam modo,abnuit: & Acciperem, inquit , ruere que, si priuatus, si, non cum perio Gem.
Nunc re punca occupatum hunc animum t net. Accipio tamen quasi depositum, redden dum cui ratio ου humattit usuadebunt. Simulque virginem pcrcontari de patria, parentibus sorte coepit : agnouitque principe loco natam , & principi item suae gentis adolescenti cui Luceio nomen in desponsam esse. Igitur parentes , & hunc , aduocat: cumque venissent, Ita tuta apud se virgine, sponsum ex iis priorem alloquitur : 'it haec virgo ad me de uicta a militi 's ac donum data est , ω formam eius libens
mi i , , dotes animi corporisque laudatii. Nec enim caecos, aut uvaros tabum, Natura genuit: haec quoque pe Iora amor tangere potis, sed non nisi bouestus, μ' quem ita: para refque meae permittunt. Haec igitur et si iure belli
mea erat: tamen non lubet inter arma hos im
os ludere; nec deceat fortasse praeripe re, miro forti iam de Ionsam. Hoc enim ab ea didici,
ideo te euocaui: evi coram Ῥiderem, coram tibi
hanc traderem numina testor scastum. Lepudice cauteque mea curi habita est , ac si pu soceros tuos, arentesquesuo ui ei. Non esset me teque dignum donum, si aliquid ex ia tu aut occulta' aus obasset: intactam,inuiolatam ac iape, in fruere. nec aliam n cedem, quam te volumus, idest animum tuum Scipioni σV Romanis a Victu. Attonito iriuene,& prae gaudio vix mentis aut linguae compote taparcntes interuenerunt, gratias agentes liabentesque. Ec
270쪽
MONITA ET EXEMPLA POLITICA. 26 ci ad pedes Scipionis satis grande auri pondus deposuerunt, quod pro redimenda a tulerant: rogaruntque, quoniam gratis redderet ipse hoc munus ab sese haberet. At ille beneficentiam alia cumulans, sponsum tollere hoc aurum totum iussit; &super ditem, quam parentes daturi essent, lanc quoque a se habete. Quid laudes potius 3 libidi
nem victam, auaritiam victam3 cum laude
priuata, cum publico fructu Z quia uno hoc facto magnam Hispaniae partem ad Romanos & ad se traxit, certatim cupientes tali virtuti subesse. Iam in IvLIANO quoque Pris cipe, etsi a pietate 3c religione nostra abi jt, admiranaa haec continentia fuit. quem fides certa habet, mortua H lena coniuge , nihil
umquam venereum attigi iste: celebrantem
saepe & recolentem Bacchylidis poetae illud dictum : Ut egregius picZor Vultum g e-cisum esuit,sic pudicitia celsius consurgentem
. Libentitas & Christi mos hic in sero , &laudo. primumque inter eos BALDv INUM, ex Flandriae Comite Byzanti j Imperato- .rem: qui annos XXX ii. natus, in ipso illo aetatis aestu , sic continuit se de adstrinxit, ut toto illo tempore quo ab uxore abfuit, nec impudicis quidem oculis mulierem sit intuitus. quod de illo totidem verbis hostis eius alioqui, Nicet, in historia consignauit. additque, etiam in alijs hanc castim niam exegisse, de bis quaqua hebdomade ,sub ves eram, proclamari iussit e, Nequis qui alienam mulierem attigisset, domi e aut cubmsse in Palatio suo vel L. MAMI MILIANvs Prim Ausirim,quimeastus a libidine fuisse censebitur, qui sic
verecundus a contactu aut aspectu fuit lInter alias dotes, corpore se omnibus membris pulcherrimus describitur: sed eorum
quae natura occultari voluit, ita celans, ut nemo vir aut faemina nudum eum viderit, aut retectum . Subducebat se furtim , cum naturae purgationes vocarent: ad lectum iturus, nec cubicularium quidem ad exuendum, deponcndum, collocandumque se admittebat . adeo ut nulla virgo
magis teneri pudoris suisse videatur. Quid,
quod testamento cauit, caligas & semin lia mortuo sibi inducit ut & tunc cura pudoris esset, cum iam non esset. I. Lipsi operum Tom. IV.
Sed & CossALOM M uum, Hispana xi. stirpe, merito celebrauerim , qui tot bellis, cum regnum Neapolitanum suo Regi vindicaret, consensu traditur, nullam matronarum aut virginum temerasse, imo & oblatas aut offerentes se nec nouum in tali potentiat comiter reiecisse. Atque adeo cum
pater quidam , vir nobilis sed pauper, duas . filias scitas & lepidas, ipse ad cum perduxisset, ratus hac se via ad opes posse venire: admisit quidem, sed caussa facti cognita, ut suas filias, dote data nobilibus viris clocauit,
a se tam integras, quam a parente. Addi fortasse meretur, etsi in uno facto, xx continentia, quam alij FRANCIs Co SH tiae alij CARO LO OODuo regi Galliarum ad- se ibunt. Sed huius nomen usurpemus, ut dignius:& potuit tamen hoc simile in vir que euenisse. Igitur Carolim in reditu a regno
Neapolitano quod quaesiuit fortius,quam tenuit cum opidum aliquod Italiae expugnasset; in militum direptione & discursu, virginem perhonesta sorma ad pedes eius accidisse serunt , tutelam avi militum &custodiam pudicitiae suae rogantem. Atque illum a militibus quidem seruasse ; sed ut iuuenem & talium rerum satis liberum, si tim oculos & cupidinem ad eam adiecisse,& seductam in lectum abiecisse, iam imminuendam. Ibi ea toto animo anxia, videt tabulam in pariete suspensam , in qua
Diva virgo puerum mundi seruatorem,sinu gestabat: de ea ostensa, Per intactam hanc Virginem iacquies, o, adituro, virginimi biparce.
Movit ita regem non sine Diuae illius numine J ut libidinem iam exsilientem coerceret : α lacrimis etiam profusis, solo amplexu prosecutus liberam dimiserit cum dote quingentorum aureorum. Sed & propinquos, aut assines captos, ei donauit.
Haec exempla in regnis, aut imperijs: quis xui. carpet unum alterumque prodi, in fortuna priuata 3 SP v RiN A adolescens in Etruria, e cellenti pulchritudine, matronarum virginumque in se oculos,sed & viroru trahebat. Illae potiri auide,& in occulto aut pathim,suspirabant: isti aemulatione tangebantur, dein suisquisque minis timentes,aut suspectantes. Optimus iuuenum vidit. &vise
aliosque metu vel molestia liberaret faciem illam sic emendatam, plagis scissurisque totam ipse deformauit. Quid addani3 lud, brium posita, nonirritamentum vixit.