장음표시 사용
391쪽
ilii legii nobilissinum rerum homo , solus in conis torem suu in calces iacit & resistit. Atqui si vela ventis dedisses, sequescae non quo voluntas impelleret, sed tuo illi: de in hoc vitae Oceano spiritum illum sequi recu.
iaci sui sas, temperatorem Voluet si Et iecusa tamen frustra quia aut sequere, aut trabere : 5e caelestii illa decreta vim suam ordinemque seria abunt, siue in volentem siue in rebelle. n. R deamus, si is qui cinabaria ad rupein alligauit de funem idemtidem tra- nat, rupem ad se accedere censeat, cuna ipse ad illam : de non maior no ira stulti tinest, qui ad rupem illam aeternae Prouidentic nexi, trabendo de reluctando volumus eam nobis ob equi non nos i ,3 Mittamus aliquando haec vana: & si sapimus, sequamur ab alto attrahentem illam vim , & aequalia censeamus ut homini placeat, quidquid placuit Deo. Mitta in castris audito viae signo, vasa colligit; audito pugnae , deponit, ani- o,oculis,auribus, paratus ad omne i inpe- . riuria 5 intctus .idcio nobis sit & in liae militia sequamur alacres de pleno gradu qu
cumque vocantem Imperatorem . . bo a cra cntum adacti sumus, ait Seneca , ferre mortalia: nec pertur a ius, quae mitare nostrae potestatuvous. In re no nati sumus: DEO PARERE, LiBERTAS EST.
A secundu ri pro Constantis argumentum tran tu quod a Nec state. Vis eius di impetus. Dupliciter ea Nec sitas considerata : opi Duo in Rebius ipsis.
ne scutum contra omnia cxtcsna : haec aurea isti anna , quibus tectos, Plato pugnare nos iussit in casum & Fortunam. Deos ubi jci, Deum cogitare: dc in omni eventu, in cntem hanc nectere ad magnam illam Mundi m tem. Prouidentiam dico. Cuius pias & felices copias quoniam satis expli- Amrasuis cui : producam de inducam agmen alterum , quod est sub Necessitatis vexillo. men sorte, durum, se cum : de quam non vane legionem dixerim sui minatricem. Rigida enim Scin tacta illa vis, quae omnia domat, superat: de cui mirabor, Lipsi, si 'tillis rct illes. Thales interrogatus olim,
uidentiae nunc altero: quia co nata illi,vel,
ut verius dicam,ex ea nata. A deo enim eius que decretis Necessit.is. nec aliud liaec A. γ η, ut Graecus philosophus definiuit . quam - ρibi: sicles ψ αὐ:ta iret λ ναπις ἡ πυγγας. EiRMA suur' i , immuta lis Prouidenti. pote las. Eam Malis publicis interuenire, duplicii cc euincam, A rcbus , dc a Fato. A rebus is lis: quoniam in nium hoc omnibus creatiς,ut inlicia quaaam vi ad muta se uis tionem fetantur re casum. Vt ferro consumens quaedam rubigo per naturam agnatacii: ligno, cxedens carita aut teredo: sic ani- ista bus, opidis , regnis , internae de suae caussae pereundi. Supera , in sera set pice; m 4 ι grandia, parua manu ficta, aut mente: ab omni aeuo corruunt . de corruciat in Omne aeuum. Atque ut numina ad inarefcruntur, perpeti & prono cursu: sic res
omnes humanae, per hunc ut sic dicam
cladium canalem labuntur ad suam me tam . Meta autem ea, mota de interitas. quibus Pellis, Bella, Caedes , administii de insitar menta. Ita si mors ii nice Iaria: necessariae hoc respectu ta clades. Quod ut clarios videas sub exemplis, non distugiam mente & animo paulli per tecum peregrinari permagnum hoc uniuersu in.
Exempla nece furiae mutationiis aut morias in toro orbe. Caelum elementa conuerti, liquau tuteritura. Liem tu optilis si eclari, ni pro ciis, O regnis. Deo: ue gyrare his omnia, nec qui quam stabile aut si mum.
AETERNA lex a pi incipio dicta
cxclamat Tragicus vates. Omnia ista quae suspicis, quae miraris, vicibus suis aut per- eum , a certe mutantur. Solcm illum vi des deiicit. Lunaim abor t&tabescit. Si der i labuntur de cadunt. Et ut vesci aut X-A ..ti cussit haec in nium humanu in euenere ta-inen in caelesti illo corpore o euenient, quae Mathematicis legem omnem frangant de mentem. Cometas omitto, varias ima, vatio situ ct motu : quos omnes ab acrede in illo esse, haud facile imposeat mihi Ly- Gum : sca cccc mi per negotium Alii olopis sciere noui quidam motus dcprchensi, E
392쪽
a & nouae stellae. sidus exortum hoc ipso Athcnarum, Spartae, de tot illustriis in v anno: cuius incrementa & decrementa cla- bium ignobiles ruinas. Illa ipsa rerum gζn . ,- - Hrὸ obseruata. vidimusque dissiculter cre- tiumque domina de salso AE terna urbs,
diluin in caelo ipse naici aliquid posse, de ubi citi obruta diruta, incensa, inundata;
M mori. Quin Varro ecce apud Augustinum per ijt non uno leto , & ambitiose hodie uia. clamat δc adserit, si iam Veneris quam Plum quaeritumaec inuenitur in suos ita Byzantiu tae per mem, Homer: a piau, tium illud vides, quod sibi placet ' dupli colorem muta 'e, ma mire inem, figuram, cur- cis imperij sede3 Venetias istas, quae supe - sem. Proximum cano acrem inspice. muta- biunt mille annorum si imitateὶ veniet illis tur cottidie: de in ventos abit, nubes, te im- sua dies: de tu nostra Anti ier piae, ocelle vr-
Ἀι - - bres. Transi ad aquas. flumina illa , qu. et bium, aliquando non eris. Diluit videlicet perennia dicimus, de fontes , alias periisse construit ite, de si fas dicere) ludit in rebus videbis; alias alueium mutasse de cursum. humanis magnus ille architectus: dc velut Ipse ille Oceanus, magna de arcana Natu- plastes, varias sibi formas dei inagines surae pars. modo tempestatibus attollitur aut pit ac distin it ex hae argilla. Opida adhuc dei jcitur e de ut eae non sint , suos habet loquor de urbes: sed regna etiam 5c prouin-
aquarum accessus de reccisus. atque ut in- ciae trahuntur in hanc labem. Olim Orici sterire eum totum pol se censeas, crescit mi- floruit. de Allyria, Toyptus, lud. ea value
a. nai usque cottidie per paries. Iam si Ter- re armis' in iiijsque sors ea in Europam ram intueris, quam unam immobilem -- transit. q iae tamen ipsa , ut corpora in- . ia 4 v. lucrunt, de vi sua stare: ecce illic labat, stante morbo, vibrari mihi nunc videtur, de tremore atque occulto spiritu concuti- de praesentiscere magnum suu in casum.' tur: alibi aqua corrumpitur, aut igne. Pu- Quod amplius de numquam satis miregnant enim de haec inter se: neu bella inter mur, hic a quinque annorum millibus ochomines tantum esse indignere , sunt inter quingentis habitatus orbis senescit: dc ut clementa ipsa. Diluvies maris subita inun- Anaxarchi explosae olim fabulae iterum ap-datioque, quot terras imminuit, aut abso plaudamus, surgunt alibi succrescuntque . psit I Olim magnam illam Atlantidem noui homines de nouus Orbis. O mira de . insulam nee enim meo animo fabula est, numquam comprehensa Necessitatis lex spostea Helicen, Burenὶ de ne ad vetera aut abeunt omnia in hunc nascendi pereundi remota eamus, apud nos B clgas, patrum fluet fatalem gyrum : de longaeuum aliquid mio, 'duas insulas cum opidis virisque. in hac machina est, nilii laeternum. Attolle
Quin iam nunc cum maxime caerulus ille de circumfer mecum oculos non enim me Diuus nouos sibi sinus aperit, lambens co piget premere hunc locum vide rerumtidie de abrodens infidum marginem, Fri- humanarum alternas vices, &, ut in Ocea si orum , Canunes alum, Cauchorum. Nec no, aestiis. Tu surge, tu cade. impera, tu tetra ipsa muliebri ignaui accisit: sed inter- scrui. tu occultare, tu emerge: de eat hic re-
dum se vindicat, de in medio mari insulas rum in se remeantium orbis, quamdiu crit sibi facit: mirante de indignante cano illo ipse Orbis. Germani seri olim fuistis nunc saririm patre. Quod si ad interitum mutationem- mitescite ante plerosque populos Europae que magna illa corpora, de nostro sensu ae- Britanni inculti Je inopes 3 delici js ac diui- . - terna, destinata sunt: quid cens csopida, res- rijs AEgyptios prouocate 5c Sabaritas. Grae-
publicas, regna' quae tam mortalia esse ne- Cia olim Rotuit 3 nunc iaceat. Italia se cessum est, quam eos qiii fecerunt. Vt ho- pirum tenuit Z nunc seruiat. Vos Gothi, vos
ininibus singulis adolescentia sua , robur, Vandali, vos faex Barbarorum prodite ἡ senecta mors: sic istis. Incipiunt. crescunt, latebris , Ac gentibus imperato per vices.
snut.florent: θ omnia ideo,ut cadant. iis Adrita etiam pelliti vos ' Scythae, de s ob sub Tiberio terraemotus duodecim celebres lenti manu paullis per habenas temperate
Asiae urbe, euertit. totidem Campaniae optu Asiae atque Europc. Sed isti ipsi mox disce da alius , sub Constantino. dc unum ali- dite, de sceptrum relinquite illi ad Ocea- quod Attilae bellum, plus centenas. Veteres num genti. . Fallor enim Z an Solem nescio Eeypti Thebas vix fama retinet: c nium quem noui imperij surgentem video ab
Cretae urbes vix fides. dc ut ad certiora ve- Occidente. Dialia cadauera Cardiaginis, Numantiae,
Corinthi, prisci viderunt de mirati sunt: nos' i. Lipsi operum Tom. iv. Kk3 CA
393쪽
pientum vn uersum quem o consensum
I xiv st et Langi usin lacrimas mihi pς- ne expresserat hic sermo. ita visus mihi, in clara luce posuit se ludibria rerum humanarum. Et cxclamans, Heu, quid aut . . ipsi sumu , inquam , aut omnia haec in
.iuriis, queis sadamus 'I. g. τις, ιδ δε ι tibv c ut vere nimis olim Lyricus vates. Langius ad me, At tu adolescens , inquit,
non adspice solum isti, sed despice : de
Constititiam animo imprime, ex hac inconstanti de desultoria leuitate omnium rerum. Inconstitatem dico a mente & sensu
nostro. quia Deum prouidentiamque si spiris, rato omnia de immobili ordit ede-
currunt. Iam enim omissis gladijs, ad in chinas venio : nec telis dolorem tuum oppugnabo , sed tormentis. Fati arietem intorquebo firmum, validum:& quem nulla umquam humana vis elidet, aut acumen
cludet. Qui locus etsi lubricus ad lapsum: tamen ingrediar. sed caute, lent E, de quod modesto Graeci dicunt, A. Ac principio Fatum aliquod in rebus elle, non tu Lipsi , ut . Opinos , non gens aut aetas ulla dubitauit. Ego interpellans, Ignosce, inquam, si reme- ligo tibi obi jcior in hoc cursu. Fata mihi opponis: Futilis hic aries Langi d qui Stoi-r . -- colum ner 'is dirigitur parum firmis. Libe- ita tale dico. dc illa ego sperno, de Parcas: dccum Plautino milite, totum hoc anile agmen uno spiritu difflauerim, ut solia vcntus.. Langius sevcro atque adeo minace Oculo, Temerarie de inconspecte, inquit, fata tu cladis aut tollis' non potes: nisi una vim omnem tollis numenque diuinum. Si enim deus est, Prouidentia est: si Exc, D cretum de ordo rerum: si is bid, firma de ra-- ta necessitas cuentorum . Quomodo exis
hunc lini in t aut qua securi scindis hanc cathenam Z Deum enim de aeternam illam di mentem, non aliter cogitare nobis fas, quam ut scientia de praeuisio in eo sint aeterna. Eium deinque fixum firmit, im nutabilein,
Quae si vera satens de sat caris necessum eli, nisi rationem omnem exuis 5 sensum: illud quoque adfuere, decreta omnia diuina firma de immota tiae, ab aeterbo in aeternum. At ex eo necessitas emergit, dc hoc quod illudis satum. Cuius rei tam liquida
de tam obuia veritas, ut non alia veterior aut receptior sententia sit inter gent . om-
nibusque sere, quibus dei aut prouidentiae lux aliqua adfulsit, bis de Fati. Vt ijdem
illi primi purique i niculi, qui homini il
lum aperuere, praeluxiue pariter vi acantur ad istud. Homerum ecce adi 5c audi, It ναι primum Ic sapientillimum poetarum meli-
rior, si aliam magis orbitam di ima illa:
Musa calcauit de inculcauit, quam hancti . Fatalem. Nec abi jt reliqua poetarum stirpsa suo patre. Euripidem, Sophoclem, Pin- i s darum: de e nostris, Virgilium vide. Ad . historicos me vocas t omnium illae voces, Fato hoc tale accidisse, oc, Regna eversa
aut stabilita Eati . Ad philosophos quibus
cura maior eluendae & tuendae contra vulgum veritatis. At illi cum in plerisque alijs diuersi ierint, studio de malo ambit 9 cc tandi , mirum quam omnes conuenerint in unius huius viae capite, quae ducit ad Fatum. Capite viae dixi. quia non co negatum, im se quin ea in plures mox scinitas secta. quas tamen omnes ad hoc Quadii finium videor polle reducere, Fati Mathematici, Natura- lis, Violenti Veri. Quae explicabo breuiter, dc tamquam pedem in singulis ponens: quia ' vulgo confusio hic de error.
TVRAM STELLARvM. Cui Chaldaei de
Astrolo i, primi auctores : interque philosophos fundus de subscriptor , sublimis. ille ' Mercurius. qui Prouidentiam, Necessitatem, Fatum , subtiliter nec vane:
394쪽
M, A ἀῶ . si Go αα - rimo Quod deum subi jcem faciunt trigis fati: Prouidentia ea perfectu de , Quod actiones item internas, & n , absoluta ratio caelestiis dei. cui duae coquatae strae voluntatis. Nec fidenter nimis cos facultates, Nec suas e Fatum. Et Fatum qui- purgem utriusque culpae . E scriptis enim dem sub seruit mini Datque Prouidentiae ,simul eorum, quae pauca reliarit, est ubi haec elinc restari: at Fato ipsi, substera iuut DL cias; est etiam, ubi magis saniora. Mneca Le. Nam nec Fati im es gere qui quam ρο- sane , p ticus illius tibicen haud infimust, uec cauere sibi a mi , potentia Aurum. mus, in pilus illud impingere vidctur, libro
Haec enim, tela arma Fati . cursu arbitrio, quo minimc debuit, De Prouidentia: Eacuucta usiciunt Q per Piuut Naturae atque dem necessitas , inquit, αν deos a gigat. irre- --. Hominibus. Et in eadem stulta naui cho- uocabit is humana ac diuina pariter insus ν die pudor Christiani nominb l in Asir 'lut. Igei se omnium conditor ac NeZor scripsis logorum sere vulgus. At naturale Fatum quidem Fata, sed sequitur. Se re paret, se voco , ORDiNEM CAvs SARUM NATv- mel iu t. Et indiliolubilis illa cathenane RALivM , Qv ΑΕ nisi impediantur) v I xusque cauisarum, quo omnia de omnes li-
ET NATvRA sv A CERTvM EvMDEM- gant, vim facere non obscure videtur Ar- QUE PRODvCvNT EFFECTvM . Atilio- bitrio humano. At germani tamen verique
. - . intra in hac parte: si Alexandro Aphrodi- Stoici , aperta fronte professi numquain , siensi fides , interpreti eius haud infido. ista, aut si quid tale ijs elapsum in calore ilia,' π itemque Theophrastus, qui clare scribit, P lo, ut sit,scribendi siue dii Jerendi: verbis id
inuis 4 - .b iis Ix-- φύσιν, Fatum esse, e vius magis comperies, quam re & sensu. Chry - cum que naturam. Ex horum inciate, quod sippus ipse qui primus corrupit & cne:- homo hominem gignit, Fato fit: quod mo- uauit virilem sectam spinoso acumine ritur ab internis de sine aliena vi caussis, Fa- quaestionum de libertate imminuta, a- to. 5c retro, Quod homo serpentem gignit pud Agellium diluit de purgat. Nec se- aut monstrum, praeter Fatum: itemque, neca noster deum Fato subi jcit sanior . r, o qtrod gladio occiditur aut igne . sentcn- illi mens o sed genere quodam sermonis, tia non valde peccans, quia ad vim Fatine deum deo. Nam qui intcs eos proxime ve- u. adsurgit quidem . quis autem casum non rum accessere, Fatum alias Prouidentiam . v qui vitet, qui non ascendati Et talis in ' diui- ipsam appellabant, aliis Deum. Itaque Mil nis ubique fere Aristoteles est : libellum Zeno cum desinisset ι,μαρ nis ia. illum de Mundo excipio, qui totus auscus, 'o se cλας σταλα, H ώσω τυς : Vim secum ab alia mihi videtur dc magis caelesti au- dum eadem eodem modo materiae motricem : D M. ra. Quin hoc amplius in G co scriptore addidit, τ Ui 0 Q
lego, Aristotelem censu ille, e quam niduli tersit, Prouidentiam e ῶκα0Hν sis , Romi δέ τWα - μας μυῖ - iam aut turam diisse. Et Chrysippus ab is et o αναγκ/:-ς : Fatum non esse cadem men e Fatum alibi dixit λαπι ossam , sed modum quemdam causiae accide s mea G : Prom uiae aeternam rationem. tem iis quae a Necessitate ordinata. Corphi- Iam Panaetius Stoicus Θι, et aan δ ει α
losophi l qui Fortunam Casumque serio Hylim, Deum ipsum dixit e Fatum. Quod
numerare inter caussas audet, non audet idem sentiens clare ' Seneca: Quoties Fatum. Sed hunc mitto : ad Stoicos meos leo, inquit, tibi licet aliter hunc au Zorem re vento non enim dissimulo. in pretio de . rum εν naturarum compelgare. Et fouem d--α 'amore inibi ea secta ) qui auctores Fati tum optimum ac maximum ruὰ die', se Tonan- t Gu M. Violenti. Quod definio , cum Scneca, tem , Statorem: qmnon, ut historici tradi-
- . Me eerraic t v v nux NIUM - derunt, ex eo quod ps motum susceptum acies NECE ssITATEM RERUM OMNIUM A
Nec abeunt definitiones illae nimis i recto
Romanorum fugientium fluit , sed quod mot
beneficio eius omma Stator Stabili torque e i. Hunc eumdem , Fatum si dixeris, non mentieris. Nam cum Fatum nihil aliud sit qua ries implexa caussarum : illa est Prima omnium aut veto, si sanξ dc modeste interpretere . causia, ex qui ceterae pro ent. Quae postrema uti nee tota fortasse eorum sententia, nisi tam piὰ dicta , ut calumniari ea nee Ca
iugulasset eam pridem Gnuersus polleat lumnia ipsa possit. Neque abi jt hae parte omnis vulgi. Tribuunt ijs duo impia. oe, a stoicis scriptor ille magnus ad regem
395쪽
est: Existimo autem O Nec sitatem non aliud dici debere, quam Deum. tum labilem
AZat omnia, gre progrediatur libere a sine impedimento. Qui sermones siquid improuidi habent, nihil tamen impij: dc apud aequos interpretes haud longe abstant i vero iam , se stroque Iato. Illud quidem elogium serio stoicorum gciat; do. non aliam sectam maiestatem suam &prouidentiam deo magis adseruisset non aliam homines ad aetherea illa & aeterna traxisse magis. Et in fatalis huius stadij decursu si uid lapsi: credo, a laudabili bonoque siligio suit, caecos naoro laici a caeca Dea reuocandi. Fortunam inquio. cuius non solum numen ab ijs sortiter' vo& ,b explosum , sed & 'nomen.
arduum imo temerarium, illam dc -- ἡ ... .c - ιον pG Deum dicoὶ verbis certis in o tconcipere velle aut adstringere, &quidquid N . ad illum: tamen ut humanae mentis captuscit, perseuero aliud Prouidentiam ei se proprie . aliud nostrum Fatum. Nam Prouidentiam non aliter capio aut considero, inquam ut IN Dεο vis SIT ET POTEsTAs OMNIA v IDENDI, SCIENDI, Cud ERNANDI. de vis dico uniuersa, indivisa, sti pata, &,ut cum Lucretio loquar, uniter iuncta. At Fatum ad res ipsas magis descendere videtur, in ijsque singulis spectari. ut inquam sit digestio de explicatio communis . illius ' Prouidentiae distincte de per Partes. o io,' Itaque illa in deo est, de ei soli tribuitur: hoc in rebus, de ijs adscribitur. Tricati tibi videor, de quoa ille ait , η γ P πεὶ ' Piura, i,in. Imo sumo hac, Lipsi, e meato sermone:
a irarium siue priram Farum explicatum. Dens ne ipso dictum breuiter. Id desinitum reuu ore silo : in ostensum a Prouidentiά disserre.
Sco de sensu veterum aut dissensu, dixi
satis. cur enim curiose nimis aut subtili- Inoui, ter scruter ras: ὀναλου-r Cum vero
Fato adfatim mihi negoti j : quod nunc propono de illustio. Id autem hic appello, aeternum Prouidentiae decretum : quodo siti t. tolli non magis e rebus potest, quam 'rouidentia ipsa. Nec nomen mihi aliquis cauilletur. quia, siderarer hoc adseuero, non aliud huic rei proprium in Romana lin-FM. αε-ηgua. Abusi eo veteres Z nos utemur: & eductam e Stoico in carcere vocem , trahelim mus ad luce nate liorem. Fatum enim ce
naiani te a fando : ncc aliud proprie, quam di AZum se iusium diuinum. At hoc ipsum illud est quod hie quaerimus. Fatum enim. inii is ritum desinio , siue cum illustri Pico
nostris verbis , obscurius sed sabultu,
vulgi. quo nihil magis increbuit, quam ut
dicamus, Meo bono sto id fieri, aut malo: dc, iniciati Hoc se rum ilhus aut vidi satum. At de Prouidentia nemo sic loquetur : nemo, inquam, rebus ipsis cana attribuet, citra impietat cm aut irriseni. Bene ergo dixi, in deo illam esse : hoc a deo quidem, sed intellegi in rebus. Addo ampli, Prouidentiam cisii reapse a Fato indiuulsam, tamen praestantius quiddam & prius Fato videri: m. uti Solem praecellere lumini, aeternitareiti tempori, intellectum rationi , vi algi adserimus in Sapientum scholis. Sed ne dilatem haec tristia , etsi nonduin trita: rides ex istis caussam mihi iustain discriminis, itemque nominis rctenti contra nouitiuiu ei ολ Senatum. Nam prisci illi. M . . 5c olim conscripti ' Patres , nihil inibi a M. O inuident aut inhibent quin verbo Fati ii, sana de vera notione sidenter utar. Sed vita
ad clarandam finitionem meam redeam, Aquin i E- dixi Inhaerens decretum. ut ostenderem
spectari Fatum debere in ijs ad quae per- uenit, non a quo venit. Addidi, Rebus mobilibus. illud adsignificans , Fatum ip-
sum etsi immobile , motum tamen i
uidentiae decretum , quia Theologis qui hodie c venia mihi in libero veri studio sit, non prorsus adsentior, qui id cum Pro uia iacia ipsa, re oc nomine miscent. Scio leniter de sine vi agere, ut cuique xci impressa a deo signa postulant de notae. In caussis quidem secundas intellego n
cessarijs, neccssario: in naturalibus , naturaliter : voluntarijs , voluntarie : contin-gζntibus , comitigentei. Itaque rerum
quidem respectu vim nullam adsere aut actionem : sed ut quidque natum est facere aut pati , ita diligit singula & flectit. At
396쪽
At si id ad originem suam lainen retrahis. id est Prouidentiam Sc Deum : constant enec timide adficinandum , necessario omni seri quae Fato fiunt. Postremo adiunxi, de Ordine, Loco , Tempore. firmans quodant E posui Prouidentiam rerum omnium is uis iunctim elic : Fatum per distributionein, singulatum. Et in ordine, seriem nexi im-que caussarum intellego , quas Fatum definit. In Lodo & Tempore, miram illam ct numq iam explicandam vim, qua omnia euenta Ο rtis locorum sedibus, & tem porum momentis , sunt adstri H Fatum cst Tarquinium regno ei jci 3 si it ed adulterium p aecedat. ordinem vides. Caesarem interfici ita: sed in Curia etiam , & ad lia- tuam Pompei l. locum vides. Doivitianum a suis caedi Z cadetur: de illa ipsa laoia, qua stultra vitabat,qui ne a. tempus vides.
SAri r ' licc capis adolescens Pan clarior etiam fax tibi aceendendat Ego caput concuticias, Clatior Langi, clarior, inquam: aut
aeternum relinquis me in hac nocte. Quod enim, istud d criminum subtile stainen 3 Qui quaestionum captiosi laquei sunt 3 Insidias, mihi crede,metuebam: 5c tam expensa de Lispensa uaveibasi spiciebam, ut si rigulos hostes. Langius subii dens, At tu confide, inquit. nullus hic Annibal est: & in praesi dium, non insidias deuenisti. Dabo lucem: illud modo effate, ubi de in qua parte caecutis Z In ea, Langi inquam, qua: de vi est &necessitate: Non emin capio prorsus, quo- inodo Fatum hoc tuum ab illo Stoicorum disiungis. quod cum verbis de iamia, quod dicitur, bene exclusilli; re de pollico videris admittere. Langius prompte, Absit Lipsi, inquit, absit. Non enim ego vel per sonatani uastatum ullum Stoicorum induco' nec anus illas recoquo diu exstinctis: mode
num piumque Fatum prosero , quod ab illo Violento quattuor bis finibus abiungo. Illi deum Fato iubi jciunt, nec Iupiter ipse
apud Hometrum, cum maxime vellet, sar pedonem suum eripuit eius vinclis: at nos Fatum d . quem liberrimum omnium se. rum auctorem A actorem cite volumus &
transscendere cum libuit ac rumpere implexa illa agmina & volumina Fati. illi ab inemo stuentem seriem catillarum
naturalium coustituunt. nos nec natura
lium caulantum semper, deus enim prodigii aut miraculi caulla, saepe citra, imo contra naturam egit: laec ab aetcrno : quia
secundae caul se non aeteria x. Origo enim ijs certe cum mundo. Tettio, illi re T, si, Misi is sustulit se videntur e rebus : nos id reddimus, & quoties secundae caussae tales sunt, Contineens fortuitumque admittimus in euentis. Postremo , voluntati vim illi intulisse visi violentam. abest hoc a no- , a,.- isa
bis, qui & Fatum ponimus, de in gratiam
ramen reducimus cum arbitri j libertate. M Ita cnim Fortunae de Casus fallacem veta: tum sugimus, ut navim hanc ad Necessitatis scopulum non allidamus. Fatum est λ sed prima nempe catilla. quae adeo secundas inediasque non tollit , ut non nisi ordinatim quidem dc ' ω: E i osp- flui ς pereas agat. At inter secundas, etiam Voluntas tua est: quam suste credere , ut deus ille cogat aut tollat. Hic error omnis
in ista re, ii .ec nubes. nemo scit aut co-
tot se velle, quod vult Fatum: & dico: li-- bere velle. Deus enim ille qui res creauit, rebus utitur, sitne corruptione rerum. Sicut supremum illud caelii in inferiores omnes viil si orbes ita secum ducit, ut proprium eorum morum non abrumpat aut sistat: si e Deus fati impetu humana omnia trahit, sed peculiarem cuiusque vim aut motionem non tolliti Arbores & fruges voluit crescere ρ crescunt sine ulla vi, per naturam. Homines deliberare, eligere ὶ deliberant sine ulla vi & cligunt, per volunta tem. Et tamen hoc ipsum quod electuri fuerunt, vidit ipse ab aeterno: sed vidit, non
celi; sciuit, non finxit; praedixit, non o
praescripsit. Quid titubant luc uoliri Curiones ρ Misellii non alius mihi locii; vi detur in clariori luce . nisi quod petulca ista mens idemtidem se scalpit de exasperat , mala quadam scabie insecta litigandi de differendi. Quomodo enim, inquiunt, si Deus praevidit peccaturum me, nec
falli praeuisio illa potest , non iaccellario
peccem 3 Qt cor necelsario: sed non pro . Necina . tua mente: libera voluntate Ela interueniente. Nempe hoc prouidit, ut eo modo pecces quo prouidit: prouidit autem ut libere: igitur nec ditio libete pecca . satin' hoe
clarumὶ Sed urgent iterum, At enim deus in
397쪽
in nobis auctor omnis motus. Communiter auctor ateor: sed nonnisi boni fautor. Ad virtutem accingeris 3 illo sciente & iuuante sit. ad vitium Z sciente A sinente. Ncc eius
hic alioua culpa. Equum in sidco& impcllo debilem & claudum: quod impcllo, a me est; quod debilcm, ab ipso. Citharam pol
si dissonam de neruis male vinctam: quod tamen discordat, instrumenti vitium cile fatebere non meum. Terra haec ipsi arbores& fruges omnes alit communi succo: sed ii lae salutarem fructam proscrunt, aliae venenum . quid diccs3 a terra hoceae, an potius ab insita arborum vi, quae alimentum bonum decoquunt in suum virus 3 Simile hiecit. & a deo quidem quod mouere; a te&hate, quod ad malum. Denique ut concludam de hac Libertate: Fatum veluti prae il-tor est, de funem ducit in mundi illa cho rea : sed ita, ut partes aliquae nostrae sint votalendi semper aut nolendi. nec ultra. non cnim efficiendit quia arbitrium saltem reli etiam homini, quo reluctari & obniti deo libeat: non vis etiam, qua pollit. ut in naui ambulare mihi fas , & per soros discurrere aut transtra sed nihil minutus hic motus valet ut impediat eius cursum: sic in fatali haenaui, qua omnes vehimur, currant licet v cluntates nostrae & transcurrant , non via eam ei jciant aut siliciat. Temperabit de ha benas moderabitur semper suprema illa voluntas: &quo visu incrit cumque, curruin' hune diriget leni quodam istaeno.
Gnclusio tractation is de Fato. monitum, periculi pie m ancipitem eam simu cur 'se indagandam. denique adhortatio a mi vire animo imprimantur a Nec sitare.
SEo quid ego ista verto proram,& remoueo me ab hac Charybdi,quc multorum ingenia absorpsit.Ciceronis hic naufrapium. i. itari video, qui Prouidentiam ' maluit tollere, Π iurat, quam delibare aliquid de humana libertate. Ita dum homines liberos scit, ait cleganter' antisics Hipponensis 'it sacra Ios. Quam mulit etiam hodie natant in hocsrcto, de disputationum hic fluctibus abripiunturZQuorum periculis moniti, terram malimus legere, Lipsi, ncc alte penetremus nos inis lioc mare. Euclides olim intcrroranti multa o. de dijς, percommode rc spondit: Cetera qui-taemnesio, teri sit', qua orire cum D. Idemde Fato cense: quod aspici vult, non inspici: credi,non cognosci. Biantis opinor illud est, ' Mi Θεο ν λ γ ωρ ι σί tuebiis ad Fatum transferam: de quo hoc satis esse moneo, ut esse scias. cetera, nihil peccas, si ignoras. li lud proprie ad nostram Spartam iam enim Monis ab implicito hoc flexu redeo in veterem 5e m. 'apertam viam ὶ vi Ne sitat in agnatam lis uia malis Publicis credas, & in illa solati uin aliquod quaeras tui luctus. Quid ad te curiose de libertate arbitri j quaerere, aut seruitute de coacta voluntate, aut ducia3 Miseri syracusae tuae capiuntur, de in puluere pin-pis. Bellima tibi Lapra caput, Tyrannis, C des, mota quae superne te immissa, nec
quidquam ad tuum arbitratum. Timere ea potes, non cauere: fugere,& non vitare. Ap- risis ama aduersiam haec indue, & arripe hoc Fa-α: ιale telum. quod dolores ist omnes non μ' -- pungit, scd iugulat; non minuit, sed tollit Vt urticam si contanter attingas, adurit; si sortiter hebescit: sic luctus ista asperitas increscit, si lcnioribus remediis attractes ; si duris & sortibus, dit. Necessitat eautem nihil solitus csi, quae solo impetu mollia ii agmina obruit & auertit. Quid enim tibi vis dolor ὶ non inuenis locum in eo , quod seri non solum potest, sed debet. Quid tu querela Z quatere hoc caeleste iugum potes,
D 'esta delim fecti θ are querendo. cessitatis non aliud effugium est, quam velle quod ipsa cogat. Eximie 'eximius ille I
GIus esse poteris, si in vultam certamen te dimi tes , quod in te non incere. At talis agoni sic cum necessitate est quem quisquis ascipit, succumbit: de quod magis mirere, succubuit, priusquam Liscepit.
Ignaviae latibulum at quod quaeri flerem Faro.
did etc. m. Fatum agere per causas m
eoque ictas a bibendas. ualentis aua ι-liari patriae, qualmus non oporteat. Finis im
p siti primo libro fidi sermoni.
ET sermonis pausam hic aliquam faciente Lan io, a lactius crupi & interrupi ego: Si ventus hic diutius spirat a puppi non procul mihi videar a pomi. Audeo enim iam deum sequi, audeo necessitati obsequi : δc videor cum Euripide posse dicere, .
398쪽
Citas tamen unus est turbidae cogitatio- intram: oui cum Athenas Pisistratus occi ms, qui me iactat: quem Langi siste. Si enim passet. . videretque conatum omnem frustra Mala publica a Fat mec vinci id potest aut esse pro libertate; arma de scutum ante fores vitari quid ultra de pMria aut pro ea labo- Curiae ponens, O patria, inquit, tibi dic ur V ramus 3 cur non omnia rectori lli' magno Je 6 vitabitu sum : atque ita domum sit ri indomito permittimus , & sedemus ipsi, abili, in posterum quieturus. Hoc facias. quod dicitur, manibus comptassis inam tuo cede deo,ceae tempori: S si bonus ciuis eo, quo'ue concessu, vanum auxilium omne & te ipsum mollioribus de melioribus satis re consiliu aduersantibus fatis. Langius reni- scrva. Quae nunc peri jt libertas, reuiuis credens , Per contumaciam aut protervia ado- potest: & patria quae corruit, resurgere la-lescens, inquit, a recto abis & a vero. Fatis Denti aeuo. Cur temerdabit cis animum, aut hoc est obseq ri, an oppedere de illudereZSedebo, inquiis,manibus compressis. Bene ha- .fi bet. vellem nuclabijs. Quis enim viri quam tibi diinit Fatum merum solumque agere,si- despondesi Ex illo pari Consulum apud. Cannas, sortiorem ciuem Varronem habeo . qui supit., quam Paullum qui occubuit. INec alit et Senatus populusque Romanus iudicaliis: qui publice gratias ei egerunt, quod derci'. non desperasset. Ceterum siue titubat illa tmium, siue cadit : sise perit, nus, ut medicum adhibeas di sementa. Si, sue prorsus interit: ne nimis adfligere, sed . . α' mile hic. & seruari hanc fluctuante & me Crateris excelsum illum animum indae, gentem patriae tuae nauem si Fatum est, hoc qui quaerenti Alexandro, puriam suam. Di quoque Fatum, propugnari eam de defendi. me et restituit deuid tu' respondit. aluo si ad portum pervcbi vis manum remis ad- Alexander uerῖm eam Iort e uet. Haec sa-
moueas oportet, o vcla expandas: non ut piciatum,hq x virorum.
ne media oc auxiliante caussas Liberos tibi tollere fatum est sed ita ut in uxoris tuae honro prius seras. A morbo sanescere: sed hacte
Otiosus captes de exspectes ab alto ventum At contra, si Fatum illam ipsam patriam tua perire: fient Fato videlicet ista quoque quae ad exitium humana via ducant. Plebi cum proceribus, & inter se,erit discors. n mo parere gnarus, iacmo imperare. sticlaui lingua multi, ignivi omnes opera. denique in ducibus ipsis non consilium , non fides.
. - Itemque: aeuippe ita res habet, mi plerumque qui fortuna mutaturus est deus o oba corrumpat: eficiatque, quo se miserrimum, et quod
λθ accidia etiam merito accidi se et ideatur. Nec ta-
men illuc statim delabere, ut extrema fata
urgere patria tuam censeas. Qui enim nosti Z& qui scis an concussio de commotiuncula haec tantum sit, an ad interitum moribus ZFet opem igitur. de quamdiu, iuxta vetus verbum anima huic aegro est, spera. Quod . . si iam certis clarisque indici jsfatalis mutatio
. nolo es autem tri mimo ita dele siti
virecte monitum Achilli apud Homerum. π . 'Nam alias, ut Creon ille in sabulis ardentem siliam an picetus,nihil ram iuuit, sed ipse una perijt: sic te citius, Lipsi, exstinxeris, quam lacrimis tuis hunc publicum Belgica ignem. Dum dicit etiam Langius, vali-aiore sonitu strepuere fores. dc puer ecce recta ad nos introijt, qui a Laevino Torret tio millius,ut admonera de hora caenae. Lan
pius velut experiectus, Hem l inquit, ita imposuit mihi haec fabulatio 3 de dies cum elapsus Z Simulque surgcias de manum mihi iniiciens, Eamus Lipsi, inquit, adoptatam
mihi caenam. Imo sedeamus, inquam ego renitcns. Ante omnes caenas ha c inibi est: quam vere cum Graecis dixerim In his epulis Esurio semper ego, numquam Saturio. At Langius nihilominus me traxit,
apparebit: me quidem iudice valebit illud, & Fidem, inqui nunc servemus:cras si vo- mi λοιωχω Et Solonis exemplum tuto lite les, C, Constantiae perlitabimus. i. I b
399쪽
Occasio repetiti sermonis. itio a La ij auum hortum, ei que laudatio. EchvENTI die, visum Langio abducere me ad suos hortos. Quos impenso sane studioduplices colebat. alteros in colle, ἡ regione aedium: alteros paullo lon-epressiore loco, ad ipsum
Mosam, α per aeram e bem leni fuit a mine
memItaque cum occupasset me satis mane in cu
biculo, Ambulamusne Lipsi inquit. an quies tibi magis eordi & sellio 3 Imo ambulatio Langi, inqua, si tecum. sed quo imus 3 Si placet, ad hortos meos, inquit Langius,
qui ad flumen. Non longaea via est. corpus obiter exercueris: urbem videris: denique grata ibi in hoc aestu & stigerans aura. Placet , inquam ego. nec te duce via mihi ulla nolesta , non ad extremos Indos. Et cum
dicto pallia poposcimus, sumpsimus; iuimus, iniuimus. Cum lite in ipso aditu, oculos circumtulissem vago quodam ac curioso adspectu e miratus ex animo elegantiam de cultum loci, Misenex, quae haec amoenitas
est inquam. quis splendori Caelum luc habes Langi, non hortum. nec astrorum illi ignes prosccto magis nitent in scaena nocte , quam hi tui scintillantes micantesque varie flores. Adonidis aut Alcinoi honos loquuntur 3 nugae, ad istos comparati, de imagines muscarum. Et simul propius accedcias,& flores quosdam naribus oculisque admouens , Quid primum voveam 3 inquam. oculus cum Argo fieri, an nasus cum Catullo Ita utrumque sensum pariter permulcet mihi oc titillat haec voluptas. Ite ite omnes Atabum odores, qui nautea mihi prae halitu hoc ingenuo oc vere caelesti. Langius manum mihi blandὰ premens,nec sine risu, Praefiscine Lipsi inquit. non ego,non haec rustica mea Flora agnoscimus tam scitam, tam urbanam laudem. Ego iterum, Tamen Langi veram. Blandirime putasti rio hoc dico te ex intimo meo sensu, Canapi Elysij, Elysiij non sunt, prae hoc tuo rure Ecce enim, quae hic ubique ni ina estὶ quis
ordo quam apte omnia in areolas suas putiuillosque disposita' ut non elegantitas telselae aliquae in pauimento.Iam quae storum se barumque copia Z quae raritas de nouitas 3 ut videatur in exiguum hunc locum Natura conclusisse quidquid eximium habet nostet
Hortorum in genere Laudatio. Cultum eum ara
quum Acra natura Reges δ' viros magnumsi a x. Denique delectatio eorum ob oculos pinsita, di non improbum meum motu
ET profecto egregium & laudabile hoc
tuum studium Langi, in re hortorii. istu- -- dium ad quod nisi sallor,optimus oc mode stissimus quisque trahitur a natura ipsa. Cui argumentum, quod non facile voluptatem aliam dixeris, in quam ab omni aeuo tam cupide consenserint selecti inter gentes. sa- cras litteras lustras' videbis una cum orbe M - , nato natos hortos:quos Deus ipse primo ho mini domicilium attribuit,&velut sedem beatae vitae. Profanaes ecce Adonidis,& A cinoi, & Tantali, & Hesperidii hortos prouerbia&fabulae loquuntur:&in veris cetiisque historijs, reperies Cyri regis manti . plantaria instituta , & Semiramidis acri pensilesque flores, & Masanissae nouum de
celebrem cultum Africa mirante. Iam, inter
priscos Graecos Romanos iae quot illustria capita tibi proferam, qui postis alijs cirris, soli in hac cu ta 3 in illis quidem: uno verbo, plerosque philosophos de sapientes. qui r moti ab insano soro&urbe, hortorum se . spatijs sepibusque clauserunt. At in istis: Tarquinium regem video iamtum prisca illa Roma. in hortis molliter ambulantem,ta papauerum capita resecantem: Catonem
Censorium agnosco, in re hortensi deditum, & de ea serio scribentem : Lucullum, post Asiaticas victorias, in ijsdem otian
400쪽
tem : Sullam , abiecta Dictatura, suauiter lila senescentem: 5c Diocletianum Principem olera sua de lactucas ad Salonam, pii purae & omnibus sceptris praeserentem. Nec abluit ab hoc meliorum iudicio vulgus. in quo ipso, simplices omnes de sine mala ambitione animas , scio suisse in hoc cultu. Est enim profecto arcana quaedam S con- genita nobis vis, cuius intimas caussas non facile reddo, quae ad hanc innoxiam & ingenuam delectationem trahit non nos tantum , qui propcndemus; sed illosipsos se
rios de seucros, qui renituntur 5: irrident. Atque ut caelum 5 aeternos illos ignes la mini adspicere fas, sine occulto horrore quodam de religione : non item Terrae sacras opes, & hunc inferioris Mundi mundum , sine tacita quadam gaudi j titillatim
ne&sensu. Animum tuum inentemque
percontare: capi se hoc adspectu dicet, imo pasci. Oculos sensumque: fatebuntur non alibi libentius se acq licscere , quam in his Tam varis hortorum areis & puluillis. Circuin siste, quaeso te , paullulum haec agmina storum& augmenta. vide mihi illum c calyce, hunc evagina , alium e gemma protube- rara tein vide hunc morientem subito, alium subnasccntem; dcnique inspice in uno aliquo genere cultum, tormam, faciem, mille modis paria & diuersa. Quae illa tam, rigida incias, quae inter haec non flectat sei is rei molli aliqua cogitatione, & liquesta 3 Iam, ades curiose tu ocule: defigere Ni illum in nitores istos ta pigmenta. inspice hanc na- tiuam purpuram, hunc sanguinem , hoc ebur, hanc niueris, hanc flammam, hoc aurum: & tot colares, quos alti fici cuique penicillo aemulari fas. aemulari, sed non imi tui. Denique quis exhalans ille odor3quis
penetrans spiritus 8 5 nescio quae pars aether aurae infusa ab alto' Vt non vane poetarum nostra gens , stores plerosque natos finxerit, e succo aut sanguine immortalium
deorum. O gaudi j dc liquidae voluptatis ve- re fons ' o Venetum de Gratiarum sedest mihi in vel iris umbraculis quies & vita sit:
mihi sas remota extra ciuicos tumultus, inter has herbas, inter hos noti ignotique orbis flores. hi lati x hiante oculo obta rare:&modo ad hunc occidentem modo ad illum, exorientem manum vultumque circumse re: de cuin vaga quadam allucinatione, cu
ratum Eic omnium salii de laborum .
contra curiosos qιι dum disertum, qui horis
ad vanitatem lemmam abutuntur. Vuss erus eorum Uiu. Sapientibur c oo sidoneos e se : Sapientiam ipsam aliam mi se Hucatam. CVM dixissem haec acrius, & voce vult l- que accenso: reii illo ore ad me Langius, Amas certe Lipsi , inquit, amas floridam hanc purpureamque Nympham sed vereor, ut ames immodeste. Hortos enim laudas. sed ita,ut vana pleraque in ijs mirere,aut ex terna: vera & legitima eorum gaudia omi ras. Colores enim dumtaxat avide inspicis,
ta in puluillis quiescis. 5e flores petis asnoto ignotoque orbe. Obsecro ut quid 3 nut ne te quoque esse sciam in hae secta,
quae exorta hodie, male curiosorum homi num , male seriatorum λ qui rem optimam simplicissimam ite , instrumentum duOrum vitiorum fecerunt, Vanitatis 5e Tomporis. Hac enim fini habent hortos. Hc bulas aliquot 5: flores exoticos ambitio-sE conquirunt : de quaestos ita anxie so-
Ucnt de tuentur, ut nulla mater suum gnatum. Hi sunt, quorum litterae in Thraciam, G ciam, indiam discurrunt: idque seminis exigui aut bulbuli causta. Hi, quibus aegrius sit florem aliquem nouum
mori, quam veterem amicum. Roma
nu in ilium ti tit ali ub; qui piscein suum atratus luxit Z isti plantam. lam siquis ex. '
his Florae candidatis nouius aliquid aut ra- rius nactus est, ut ostentati ut alij competitores aemulantur, in cnt i e quibus non nemo tristior domum discedit, quam olitii in Praeturae petitione victus Sulla aut Marcellus. Quid dicam φ niti hilaram hanc quamdam insaniam esse: nec absimilem illi puelorum, pallentium de rixantium circa pupas suas de sigillat At eoru indem indutinam in hortis etiam cognosce. Sedent, circum ambulant, oscitant, dormiunt. nec aliud. prorsus ut non otii sui
secessum hunc habeant, sed desidiae sepulcrum. Profanum genusi de quos iure a ceam ab ori ijs veri arcanique Lotii. quem modestae voluptati natum icio, non vanitari: qui cti, non torpori. An ego tam leuis, ri', quem efferat aut deprimat herbula aliqua ararior, siue adepta siue amissat Imo aestimo i
res suis prct ijs: de seposito lenocinio illo nouitatis , scio herbas esse, scio flores: id