장음표시 사용
411쪽
magnam vi timam Magni nianibus paren. tantern . Ita Brutus in campis P Ellippicis, pro patria dc cum patria morieres, mihi quoque miserationi est. sed consolor idem, cum
haut longe video victores illinexercitus, vel ut ad eius tumulum, gladiatorio more inter se commissos: de educibus alterum, M. Antonium , terra marique victum, inter tres mulierculas, mulierosa illa manu,aegre mortem inuenientem. Vbi tu es Orientis ille paullo ante dominus 3 lanista Romanorum exercituum t Pompei j de rei p.sector Z En,insu ne cruentis manibus pendes s en, vivus mmqnimcntum tuum repist en, ne moriens quidem auelleris ab ea quae tibi mortis Videan vane vocem supremam de votum illudem auerit Brutus iam moriens:
Non enim latuit profecto, non effugit. non item ille alter dux, qui poenam iuuenilium scelerum non obscure in se luit, de clarius in omni sita stirpe . Sit felix dc magnus Caesar, de vere Augustus: sed filiam tamen Iuliam liabeat , scd neptem . nepotes alios per fraudem per vim amittat, alios abdicet, de horum taedio, quatit duana inedia mori u lit, nec possit. denique cum Liuia sua vivat, foede ducta, sorde retenta: d quam turpi
amore ipse perijt, ' turpi morte per eam pereat. In fit mma , inquit Plinius, dem illa,
caelumque nescia adeptus magis an meritus,h re
de hostupui ' mo excedat. Haec taliaque cogitanda, Lipsi, cium querela illa iniquitatis
erumpit: de ad duo semper vertenda mens, Tarditatem supplici j5c Varietatem. Non punitur nunc illes mane. punietur. Non in corpore sed fortasse in animo. Non vivus
Numquam autecedentem scelestum De erilit pede poena clau . Vigilat enim semper diuinus ille oculus: &cum donnire eum Gnses, connivit. Tu tantum inluus in cum sis: nec iudicem tuum
inaniter accusa, ipse ab co iudicandus.
ne onsio ad alterum obiectionem, L Immeri s. tensum omnes merur e prenam, quia omNeFium a qui magis aut minus, aegrὸ imo nudo modo ab homine posie inferni. Deum solum csse, qui noxas clare muriat; ideoque
is i me pumat. Sro enim immeriti 5 innoxij aliquot populi puniuntur, inquis. Nam haec secun-
da tua querela, siue calumniam potius di cam. Incaute adolescens, sic loquerist Pa- --niuntur ne immeriti Z Vbi ergo gentium gentes tibi repertae sine noxa 3 Fiducia, imo temeritas sit, in singulo aliquo homine id ponere: tu nihil ambigis populos dc Vntes statuere impeccantes λVanissime. Peccamus enim de peccauimus omnes, scio: nati in tabe, vivimus in labe : de caeli iam armamentaria , ut cum Satyrico illo iocer, sine telo sint, si fulmina semper milia in merentes. Non enim ut pisces in salo nati de alti, salein tamen non reserunt : sic censendum homines in hac mundi saece, esse ipsos sine faece . Atqui si omnes in noxia, ubi populi illi immeriti λ Culpae enim comes, iustissime poena semper est. d inaequalitas,
inqui cs, illa mihi displicct: quod quidam
premuntur qui minora peccarunt florent de regnant qui magna. Nempe hoc erat ' cii pies tu,credo, trutinam caelestis iustitiae ma
nibus, de tuo quodam sensu ponderibus ueeam librobis. Quo enim aliter spectat haec delictorum patium impariumve aetiima tio, quam ante deum tibi sumis 3 Sed duo hic, Lipsi, cogita. Primum, aestimari ab homine noxas alienas non posse, non debere. - . Quomodo enim Z Tu homulle i cccata aequiter appendas, cimi nec attendis quidem tu ea legitime discernas, qui necce
nisὶ Quod enim facile mihi das animus est qui pcccat: per corpus quidem de sensium
haec instrumcnta, sed ita vi momentum d . pondus omne criminis sit ab ipso. Quod adeo verum est, ut si inuitum aliquem it, tuis peccasse, non peccarit. Id autem si est: quomodo, obsecro, peccatum ipsum per-uidcbis , qui nec cubile eius aut sedem3Nam mentem certe adeo alienam videte
non potes , ut nec tuam. Magna igitur
haec vel vanitas vel temeritas tua est , censuram aestimationen que vindicantis in re nec visa plene nec videnda , nec nota nec noscenda. Secundo illud cogita,ut maximEita sit , nec malum tamen aliquid hic esse, nec iniquum Non malum quia illorum ip- asorum bono fit qui castigantur statim vel in minimis noxis. Dilectio illa diuina est: de iure semper suspecta tarditas, cui grauior C. Punitio adhaeret. Non item iniquum: quia
poenam, ut dixi, omnes meruimus nec Vinquam vel in optimis illa puritas,ut non maculae aliquae supersint salsa hac aqua cla- .dium velut eluendae. Quamobrem,adolescens, mitte hanc de aestimatione noTarum 2... .
412쪽
intricatissimata litem, uterrestris pedaneu L ces natos. Ita nexus & catena quaedam quo iudex: dco permitte, qui haut paullo aeta haec criminum coram deo est: nec pecca-quius de ea certiusque e superiore tribunali re, exempli caussa , pater incus aut tuus cognoscet. Ille est solus, qui merita potest iam coepit, sed patrum omnes patres. Quid, expendere: ille, qui sine ullo simulationum ergo mirum, si punit in posteris non pro- suco aut cerussa, virtutem vitiumque videt prie diuersa delicta , sed . communione M. ii vero suo vultu. Quis ei imponat,qui ex- quadam seminis iuncta, laec umquam in-
videt Se mcntem qui linguas & fibras Za per ta denique, operta3 Quique noti facta solum ipsa, sed caussas eorum M progressus videt in clara luce. Thales olim interroga-
. A, si1 E. tus, E ληθαι θυις πο- ἡ δὲ δ vere respondit. At nos contra hic Ne cogitas in nube. qui non solum occulta sicciora non
videmus sub tunica quod aiunt x sinu admissa; sed vix aperta & protracta iam in lucem. Non enim culpam ipsam & vim citis cernimus, sed externa quaedam vestigia ad termissa 3 Sed ut omittam haec sublimia,& Dis fisagam tecum magis populari quadam rationum via: hoc scito. deum coniungere, o ι ranun .
quae nos per imbecillitatem aut imp*itiam disparamus: de familias,opida, regna, non ut varium quiddam intueri aut confusum, sed vi corpus naturam luc Vnam. Scipionum illa aut Caesam in familia, unum s .ia illi cst: Romana aut Attica urbs, abomni suo aevo, unum: unum item Romanuni imperium. Iure. vinclum enim quoddam est de legum iurisque societas, quae ma-
missae de iam fugientis. Optimi saepe nobis, gna corpora haec ii at : ciscitque ut , et-
dam sit praemiorum oc poenarum. Itaque iscipioncsoli in boni E apud caelestem illum iudicem polleris id quoque prosit, Mali es , .noceat. Belgae ante annos aliquot lasciui, is malitista auari, impijZ nos luamus. quia in externa omni punitione deus non prcsentia solum adspicit, sed praeterita etiam respicit : αdia una horum lcmporum momentis temperat aequabiliter iustitiae suae lancem.
Dixi, externa punitione. N velim notcs. Quaeri
Non enim culpς ipsae traps sciuntur , aut ncriminum quaedam confusio fit: abest: sed
pinnae dumtaxat siue castigationes quςdam viest Mincirca nos istae sunt, non in nobis : de ad corpora aut opes spe ni proprie, non ad ,rum t Imo miror ego mirari illos mitio- animum hunc internum. Quid autem iste, pei
qui deo pcissimi:& reiecti contra, tui illi eleia
cti. Claude igitur, si sapis, te meritis aut immeritis os de oculos: cauil tam obscurae non bene cognoscuntur de plano.
Es 'usio ad obiecZionem tertiam, R yaen is transtitu. exemi is monstratum id etiam apud Miamines feri ruae deo transeationis huius causa sit. plusiculautia satis curiose publiblatis. A T lenia etiam offusa a te Ius filiae no bula abstergendac si , de Substitutis.
Poenas enim, inquiunt, parum iuste deus transfert: & maiorum culpas male luunt nepotes. Hemi itfiue hoc nouum atat mines: cum cottidie ipsi id faciant in sua ter ra. Dic sodes, beneficia quae ob virtutem a Principe maioribus data , nonne transeunt ad nepotes 3 sane transeunt. nec aliter in mulctis aut poenis, opinor, quae ijsdem impositae ob scelus. Ecce in perduellionis aut maiestatis crimine , manifesto alij in culpa sunt, alij in poena. idque adeo intendit humana saeuitia , ut latae lea hic iniuriae 3 Heredes enim certe commo- dorum praemiorumque, siqua maioribus debita sunt, esse volumus: cur onera recusemus & poenas Z Debes a maiorum immeritus lues
canit Romanus ille vates. vere nisi quὀdad- dit Immeritur. Meritissmo enim , quia meruere maiores. Sed effectum videre poeta potuit, non adsurrexit ad caussam. Vt sin quae innoxios liberos aeterna egestate puniant, mi mors sit ess flatium, , et ita sup- autem in uno eodemque homine, iure inplicium. Maligni vestri animi 3 regi alicui senecta aetate delictum aliquod punimus, . . aut dynastae licere id vultis, non vultis deo. admissum in iuuenta : sic deus in impe-: L Cui tamen,si examinas, haud paullo iustior rijs aut regnis peccata vetera. quia externae
seueritatis huius caussa. Peccauimus enim, communionis ratione , unum quiddasnia , & rebelles magno huic regi fuimus in vino deo sunt, & coniunctum. Interualla haec omnes: & per tot stirpium traduces, pri- temporum apud illum nos non diuidunt, mogenia illa macula propagata ad infeli- qui omnem aeternitatem clausam hab: I. LIPsI Operum Tom. iv. Min in
413쪽
Rodi nen in capaci sua mente. An vero ' Martiales
illi lupi olim tot vi bes euerterint, tot sceptra fregerint impune 3 tantum caedium sanguinisque trauserint , ipsi semper in- crucini Tum denique fatear vindicem nul- τ' ii est luna deum esse,' quiqt nos geramiuaussis h' ς' - Oili. Sed non est ita. poenas vel in post iis suis pendant aliquanaonectitum eis, tardas ct si non seras . Nec Tempori in s una haec coniunctio apud deum eli: sed de Patrium. Hoc volo dicere. sicut in homine chi: n' manus, penis. venter peccauit, totum corpus id luit: sic in communi aliquo ccctu, paucorum delictum expetere saepe in om
nes. praesertim si ij qui peccant v ut dignio
ra quaedam membra sint, ut reges, principes, magistratus. Vere Hesiodus de ex ipso Sapientiae penetrali:
IDppiter hinc Octo clades immibu ab . thoi lem sive Famem. Ita classis Argivorum tota per ijt, unius ob noxam A, a s sibi: ita in Iudaea septua inta millia hominum pestis una iustissime ab tulit, ob iniustam
libidinem regis. st interdum contr. i. ubi omnes pcccarunt, deus unum paucolve sicli
git velut piacularcs publicae noxq. In quo si a rigido illo paritatis iure paullisper disce
dit, tamen ex iniquitate ipsa aequitas noua oritur: & clemens quaedam iustula in multos est , quod sumitia videtur in paucos. Nonne etiam paedagogi scruta , e numero lasciuicinis gregis , num aliquem caedit Zimperatore ivso exercitu, paucos decumatione castigati salubri tamen uterque consilio, quia paucorum ea punitio terret nihilominus & emendat omnes. Vidi medicos saepe venam in pede aut brachio incidere, cum tot atri corpus dolerct : quid scio an idem hic sit 3 Arcana enim haeς arcana, Lipsi:&, si sapimus, propius non sangemus lactum illum ignem cuius scintillas dc stricturas quasdam videre homines fortas le
possumus: non pollumus ipsum. Vt ij qui
in Solem acrius deligunt oculos, cos amittunt : sic inentis omne lumen , qui eam
intendunt in hoe lumen. Abilineamus igitur censeo curiosae de cum periculo quillionis: de hoc saltem nobis sici, aestimari noxas
lium anitus non posse , non debere. alias napud deum trutinam esse, aliud tribun s. de quomodocumque se recondita illa iudicia babeant; non culpanda ea nobis, sed screnda dc verenda. Vnam hanc tibi sententiam ingero, qua manum huic rei & simul Curi
num omnium ori imponam, Iudicia dei mus A mnis tu occulta simi: nulti iniusta.
Tra tu ad Locum mirimum factas , qui ab IExemplas. cs' ostensium, mille tuterdum esse, feriae medici admisicera quae am iucunda.
HALc sunt Lipsi, quae pro diuina iusti-a.. iis, ia
tia dicenda censui contra hos iniustos. f
quae non plane ex re mea elle fateor. nec
tamen praeter illam : quoniam non dubie aequius libentius jue Clades has seremus, persuastas non iniquas. Et interuallo hie aliquo seri nonis, subito iterum erupit Lmpius, Bcne habet, inquietas. respiraui Supcram omnes quaestionum illos scopulos, dc plenis iam velis inuchi mihi polle vi deor in portiam. Quartum ultimumque meum agmen conspicio: quod producam me libens. Et ut nautae , cum in teInpe state Geminos vident, spem magnam Malacritatem concipitaui: sic ego cui post hos fluctus apparuit Legio haec Gemella. Fas mihi enim prisco ritu eam ita dicere: quia biceps , de duo percam mihi incenda, Ncc gratii a haec mala ciste quae nunc pati- mirr,Ncc noua. Id dum facio, in pauca laxc uae superatu, Lipsi, volcntem attcn- tumque te mihi da Numquam magis Langi, inquam ego. Nam me quoque iuuat euasisse illa aipera : de a seria de seuera illa medicina , avide adspiro ad hanc lenem dc popularem. Ita enim suturam, ealia titulus mihi indicat. Nec erras , inquit Langius. Nam ut medici postquam vii runt dc secuerunt satis, non omittunt stati in aegrum aut deponunt , scd .l nigna so-menta quaedam dc acopa adbibent, doloribus mitigandis: sic in te ego. quem quinniam ferro de igne Sapientiae purgata e satis videor, lenibus nune quibus lana alloqui si ovebo, dc tractabo manu , quod dicitur, in olliore. Descendam ex illo plutosophiae arduo colle , de deducam p paullis per
in amoenos Philologiae tuae campos. Idip-Σ tino, sum tamen non recreando magis tibi, quam sanando. Vt Democharem medicum
aiunt Considiae cuidam mulieri nobili , ni P. quae
414쪽
quq omnem asperiorem medicinam ablio rebat , lac caprarum callide propinasse, sed quas lentisco pascebat : sic ego historica quaedam de oblectantia tibi infundam, sed occulto quodam Sapientiae succo tincta. Quid refert qua via sanemus aegrum dum persanemus 3
Non to milia r se Mala pubbra, quam vi entur. idque primo, sed breviter. Ratione ostensum circumiel Zr enim rebus plerumque u ne timeri, non is . CED ades iam mea Legio. & tu ante omnes cohors prima, qui pugnamus, Non ta esse grauia haec mala. Id duplici telo est
ω - ctum volumus, Rationis de Comparati m. nis. Rationis: quia illam si respicis, rei ieranec grauia aut magna haec omnia , quae adsunt quaeque imminent, sed videntur tantum. Opinio citquc attollit ea dc exaggerat, de velut cothum is quibusdam auget. Se ideme, si sapis, circumfusam eam nubem, de vide res in clara luce. Paupertatem exempli caussa in his Cladibus publicis times, se Exsilium, Mortem. Ea igitur si rectis firmis que oculis inspicis, quantula sunt 3 si suis
ponderibus examinas, quam leuia 3 Eccel 'llum hoc aut tyrannis per tributa multa au te exit auiiet. Quid tum Z eris igitur pauper. zz Natura labiane talem te dedit, talem rapiet 'Quod si triste de insanae nomen tibi displi
cet, commuta. eris expeditus. Subleuauit
enim te Fortuna , si nescis, de tutiore iam loco reposuit. nemo ultra exhauriet. quod damnum tu putabas , remedium est. At exsul etiam ero. Imo, si voles, peregrinus. Adsectum tuum si mutas, mutas patriam. Sapiens ubicumque cit, peregrinatur : fatuus semper exsulat. Sed mors mihi a tyranno imminet. Quasi non cottidie a natura. Sed infamis illa , quae per gladium aut per laqueum. O stulte, non illa aut ulla mors infamis, nisi vita tua sit. Cita ab orbe condito optimos de illustris limos quosque.
Nise, violenta eos vis rapuit. Hoc examen, Lipsi, rebus omnibus gustum enim tantum tibi - . do) adhibendum, quae terribiles videntur: de inspiciendae eae nude, sine opinionum ulla veste aut persona. At nos miseri ad vana de externa conuertimur : nec res ipsas timemus, scd circumposita rebus. Ecce si mare nauiges, de magnum illud fiat: mens libi abit, de contremiscis. non aliter quam,
IA LIBER II. ii si naufragium feceris , totum illud ebibendum tibi sit. at sextarius unus aut alter suffecerint. Si terraemotus subito exortu ς, qui clamor de metus t censes totum opicium, si ruat, in te casurum, aut certe do mum.& nescis quam ad cerebrum tuum
elidendum satis sit unus aliquis lapis. Non aliter in Cladibus illis sit: in quibus sit pilas praecipue nos terret, de vanillima imago rerum. En satellitium illud l en gla
diost Quid isti satellites. quid gladi jZquid
facient' occident. Quid occiso Z simplexi' a --
mors. de ne nomen ipsum teterreat, an unae stin De
a corpore abscessus . Omnia illa agmina militum , omnes illi minaces gladij , si cient idem quod una febris, quod unus acinus, quod unus vermis. Sed enim durius. Imo non paullo lenius : siquidem febris illa quam praeoptas, tot anno hominem saepe torqueat; ictu hic de momento transigitur. Baiὰ igitur Socrates, qui haec om- --, nia non aliter appellare solitus quam m Wλύ. in siue laruas. Quas si sumis, viden ta A. ne quomodo pueri te fugiant Z sed pone easdem de vera facie te ostende , accedentiterum de amplectentur. Idem in istis: qui si detractis personis de sine pompa videas, timuisse te fatearis timorem puerilem. Vt grando tectis magno strepitu illisa, ipsa tamen dissiliti sic ista infirmum animum si accidant, tranguntur, non frangunt.
Comparationem ventum si prius ex z crat Bel arum huius aetti mala. eaque opimo co muniter refutata : ostensium, ingenium ι manum pronum ad augendos suos luctus.
No N ex spe aut opinione mea tam serius i.
Langij sermo. Itaque abrumpens, . ni m.
Quo abi, Z inquam. hocne pollicitus 3 Mella demulsa historiarum exspectabam : tu acre mihi promis, δύ quo nihil meracius in Sapientiae penu. uid censes 'cum Thalete aliquo tem tibi este 3 cum Lipsio est: qui homo te inter medios homines, reme dia etiam desiderat paullo magis humana. Langius clementi voce de vultu, Agnosco, iure culpas, inquit. Nam dum purum illum Rationis radium sequor , excesssisse Publica via me video, de surtim relapsum in sapientiae callem. Sed iam emendo : dc stadiam si o in limite magis noto. Displi- cet Falerni illius austeritas 3 mille tibi tem-
pero exemplorum . Ad comparationem . 'Min i ccce
415쪽
d . . , ecce venio: & ostendam claia , nihil graue aut masnum esse in his, quae undique cir- is .ia a. cu infusa malis, si ea confers cum antiquis. Maiora enim multis partibus, & ma is dolenda olim. Ego iterum, &quidem impatienti gestu, Hoe ais 3 inquam.
Nuinquam Langi, quamdiu caput hoc sentit. Quod enim retro aeuum , si recte examinas, tam calamitosum fuit, quam hoc nostru in citZ aut quod erit Z Quae gens, quae regio tulit Tam multa dictu grauis, u ajera, quam hodie nos Belgae 3 Bello ecce iactamur, nec externo solum, sed ciuilii nec hoc, sed intestino. Non enim partes solum internos sunt: sed partium o patria quae Salus te set act3ὶ nouae partes. Adde Pestem, adde Famem, adde Tributa, rapinas, cae- . morum des: δ ἔχατον tyrannidem, oppres- '' sionesque non corporum solum, sed animo m F. runa. lam in Europa alia quid' aut bellum,
aut bclli metus. vcl si pax; cum sceda seruitute sub minutis dominis coniuncta , de
non laetior quouis bello. Quocumque oculos mentemque conuertas, suspensa omnia de suspecta: ta ut in domo male fulta, signa pluria ruinae. Ad summam Langi, ut amnium omnium confluxus in Oceanum: sic eladium videtur in hoc aeuum. Et recens co tantum quae in manibus iam, & adsunt.
quid ea quae imminenti de quibus vere illud
' L angius ad me seuere de in modum coer m/donii . centis, Iterumne te per querelas istas deij-- Tt, ita cis3 inquit. Stare firmum te iam putabam: docadis.vulnera tua coiisse: retractas. Atqui animi quadam quiete tibi opus est, si sanesces. Infelicissimum, ais, hoc aeuum. Vctus mihi ista cantio. scio auum tuum idem di-- φ - -- xii scio patrem, scio posteros dicturos &nepotes. Insitum hoc a natu La humano in-t genio,ad tristia acriter flectere oculos, prae- ., icure quae ixta. Vt muscae&eiusmodi inse a cla laeuibus politisq; locis non diu insident, scabris adhaeresciint: sic querula ista mens meliorem sortem leuiter trasvolat, asperam non dimittit. Tractat, inspicit, Ac ingeniose plerumque auget. Atque ut amantes in domina sua numquam non inniniunt, cur . eximia ea ante omnes: sic dolentes, in suo luctu. Fingimus imo vana , nec praesentia
: solum dolemus, sed sutura. Quo tam saga-
cis in iiij pretio ' Non alio, quam ut quosdam cxercitus motus procul puluis castris interdum exuit: sic nos dei jciat fututi diseri minis falsa saepe umbra.
Ma is deinde proprie , presse id rcfutarum
AT tu, Lipsi plebeia haec mitte: oc ad
Comparationem me sequere quam de- , α' poscis. Per eam tibi claruin, non patia so sum in omni genere cladium olim euenisse, sed maiora: & gratandi materiam huic aeuo esse,quiinquerendi. Bello. inquis, iactamur. Quid Θ ergo hella nulla apud priscos 3Imo nata ea, Lipsi, cum orbe nato. nec desitura, nisi cum illo. At non tam grandia se lasse aut tam grauia, quam ista. Adeo contra est, ut ludus haec omnia sint de iocus s rio loquor si conferantur cuin priscis Non aditum, non exitum sacile repetio, si semel me penetro in prosundu hoc exemplorum: sed tamen visne paullum peregrinemur per orbiis paries3 Eamus. A Iudaea ordiamur. id est a regione de gente ficta. Omitto quae in AEgypto passi,quae post excessum ab AEgypto: tradita cui in haec de prompta in diuinis libris: ad extrema venio, & quae cum sisnere corum coniuncta. Quae operae mihi est, ut ' cxponam velut per indicem , singillatim. Pasti igitur ciuili externoque bello, ς ε non totis septem annis ista: Hierosolrmis primum interfecti, iussu Fl
Caesareae ab incolis, odio gentis de religi
Scythopoli Coelae Syriae urbs eiu - re
Ascalone in Palaestina , item ab incolis,
Ptolemaide pariter - duo millia.
Alexandri et in AEgypto, sub Tib. Alexandro
Praeside quinquaginta milha. Damasci - decem mi M. Atque haec velut per seditionem aut tumultum gesta: legitimo deinde de aperto a Romanis bello: Ioppe capta a Caesio Floto caesi -o umidia cr CCCC. In monte quodam Cabulone -- duo
In pugna ad Ascalonem - decem milia. Pei risi lias iterum octo milia
416쪽
Aphocae, cum capta eskt, - quindecim diu. In monte Garizim caesi mndecim mi L
Ioppe iterum capta submersi quatuor
In Tarichaeis caesi - fis mi is et D. Gamalae, tam intersecti, quam sponte praecipitati, -- nouem mi Pia. nec qui Lquam homo natus ex ea urbe saluus, praeter duas mulieres, sorores.
Giscala deserta, in suga trucidati - bis
Gadarensium caesa - tre ecim mi ια captio duo nul la di ducenti,praeter
eos qui in flumen desiliere infiniti.
In Idumetae vicis caesi decem millia. Gerasij nulti. Machaeliante milli DCC. In silii a lardes tria milha. In Mailada castello, sua manu perempti novetenti ω LX. In Cyrene a Catulo Praeside caesii tria
At in ipsa Hierosolymorum urbe, per omne tempus obsidionis mortui aut caesi,
capti, nonagintasi riem migra. Qis stiri . summa hςc colligit praeter innumeros qui omissiὶ tredecies centena , triginta nouem millia, sexcenti nonaginta. Quid ais Lipsi3dei j ei, ad haec oculos3 attolle potiuς: & aude mihi comparare cum unius gentis clade , aliquot annorum in orbe Chri itiano bella. At quantula tamen illa hominum terrarumque pars, si conseratur cum Europa 3
De Graecorum item Romanorumque Cladibus exbe o. Magnus interfecZorum numerus ab aliquot sicibus. Bem vastatio noui orbis. miseriae captiuitatis.
I c lite in isto: ad Graeciam me con- .sero. In qua digerere ordine omnia bella, siue inter ipsos siue cum externis geo .... , sta, longum nec cuin fructu. hoc dico. ita
reii exhaustam ac attonsam eam continuo cla-
-oEa sa dium illo serto, ut ' Plutarchus tradat num-- - - ' laeun mihi sine ira & admiratione lectum
ciendis tribus mi ibi militum: quot tamen, inquit, olim bello Persico unum Megarensium oppidulum confecerat. Heu,quo cecidisti flos ille terrarum, sol de sal gcntiumsVix opidum hodie alicuius quidem nominis in hae ipsa attrita Belgica est, quod numerum eum non adaequet idonei ad bclatum sexus. Iam Romanos de Italiam perlustramus 3 leuarunt me pridem hoc fasce re- eensionum Augustinus & Orosius. eos vide,& in ijs maria malorum. Unum bellum Punicum secundum , in solis Italia, Hispania, Sicilia, supra quindecies centeua mi ha hominum quaesivi enim curioseo non totis annis septemdecim consumpsit. Bellum ciuile Caesaris & Pompei j , ad missac. a. trecenta: S largius, Bruti, si ij, Sex. Potnpei j arma. Et quid bella recenseo plurium auspicio gesta aut ductu Unus ecce C. Caesar o pcilem perniciemque generis humanil fatctur de quidem gloriatas, ' undeciescentena nonaginta duo missia hominum p lijs a se occis atque ita. ut non veniat in hanc rationem strages ciuilium bcllorum. Pauculis annis quibus ille Hispaniae aut Galliae praefuit, in externos editae istae caedes. Quo tamen maior etiam hac parte ille Magnus,
qui in delubro Mineruae inscripsit fusa a se
fugata, occisa, in deditionem accepta , hominum vicies semel centena LXXXII I .mi M. Qui bos
velut in numerum , si vis , adde, Fabium , qui civium decem Galgorum mi ia. C. Marium, qui ducenta Cimbrorum: posteriori aeuo Aetium , qui memorabili Catalaunico praelio centum sexaginta duo mi Lba Hunnorum occidit. Et ne bellis illi, hominum cadauera tantum fuisse censeas: suere etiam opidorum. Cato ille Censorius ' gloriatur plura opida se in Hispa-.1 κωnia cepisse, quam dies in ea egerit. Sempronius Gracchus, si Polybio fides, trecenta
in eadein deleuit. Nec habet omne aeuum, plut A: Ap
opinor, quod adstruat his exemplis, praeter nostruin'; sed in orbe alio. Pauculi Iberi ἰαδε ώην ante annos octoginta in vastas illas & no- uas terras delati, quae funera , deus bone, ediderunt i quas strages t Nee de caussis aut iure belli dissero , tantum de euentis. Cerno ingens illud terrarum spatium, quod viditae magnum sit non dicam vicisse, a vicenis tricenis lue militibus peruadi: depasstin inet mcs illos greges sterni, ut segetem a falce. Vbi tu es insularum maxima Cuba Z tu Harii 3 vos Iucarae quae olim sexcentis singulae, aut denis hominum mil-
417쪽
li , is succinctae, alibi vix quindecim ex ijs
tin ullis in semen. Ostende et lain te paul-luin tu Peruana , tu dilexi cana ora. Heum iram miseram' ac faciem l linmensus ille tractus de vere alter Orbis, vas ius attritus --- M A quo apparet, non aliter quam si caelestimuis bilis quodam igne deflagratia. Mens & lingua nulli cadit, Lipsi, dum haec memoro: deliri video nostra omnia prae istis non aliud quam palearum caila elle, ut Comicus ait, aut gurguliunculos minutos. Nec tamen legem illam mancipiorum adhuc rcfero: qua nihil accibius in veterum bellis. Homi-
nam seruitutem Z Certe seruitutem. cuius vestigium rure pratulor non sutile, non eir eadhuc, in Christiano orbe. Turcae sanὰ usurpant. nec aliud est quod magis inuisum de terribilem nobis reddat Scythicum illum dominatum.
Pestis Famisque in via maxime exempla. item Tributorum magnitudo quae obm. V T vinarum.
AT iu pergis in querela.& Pcilem etiam
adtexis Famemque: Tributa de Rapinas. Vis igitur singula comparemus Z sed .nis. m. breuiter. Dic mihi quot millia Pellis in tota Belgica abstulit, his quinque aut sex an nisi Opinor quinquaginta, aut ut largiter, millia centum. At una in Iudaea pestis sub Davide rege , septu Iinta milha absorpsit, die non toto. suo Gallo & Volusiano Im-
et , in peratoribus, peltis ab Athiopia exoriens omnes Romanas prouincias pcruasit, &per quindecim continuos annos incredibi liter exhausit. Nec alia umquam malorlues mihi lecta , spatio temporum, si ueterrarum. Saeuitia tamen o impetu insignior
illa quae Byzantis finitimisque locis grai lata, Ius limano Principe. cuiusvis tanta, ut in singulos dies quiuque millia su nerum daret, interdum etiam decem. Timide hoc
diccrem & ambi uus fideli nisi fidisti mi
pio im huic rei ab illo ipso aeuo testes. Nec mis ilis p. imis miranda Africana petitis, quae eversa T. - Carthagine Oita, in sola Numidia ' o Ziu- . . V m mi Lia deleuit : in maritima L. m. Africa , ducenta , re apud Uticam tritinta mi ira militum, qui ad orae cius piae litium relicti. Iteiumque in Graeciae , Michaelis Ducae impcito, tam laua : ας
J ωαι σου; Θν - , mi vini pro pares novcssent mortuis sis ebendu Denique' Petraria chae aevo, ut ipse rescit, tam valida in Ita- - e. liam incubuit. ut ex millenis quibusque ho minibus vix decem superessent. Iam de se F ui.
nae , nihil prosecto nos aut aetas nostra M. V vidimus, si videmus a liqua. Sub Honorio Imperatore ' Romae tanta caritas &ra- si x
ratas Omnis annonae, ut homines homini
bus iam imminerent, & in Circo palam
audita sit illa vox, PON E PRETivM HvMANAE CARNI. In tota ' Italia vallantibus eam Gothis, sub Iustiniano, iter uin tantauco arvita; ut in solo Piceno quinquarinta hominiim 'midia fame intcrieunt: & pallim in usum ciborum versae sint non carnes solum humanae , sed humana excrementa. Dux mulieres narrare exhorresco septemdecim viros per insidias noctu interfecerant de comederant: ipsae a decim boctavo, qui id agi senserat, caesae. Nec refero in Sacia urbe famem , & exempla iam protrita. Quod si de Tributis etiam aliquid dicen. - - duincit: non nego grauia esse quibus pre- : z. mimur, sed ita si sola & per se ea videas, non si componas cum pri icis. Pler que omnes prouinciae sub Romano imperio, stuctuum ex ' agro pascuo fututam quotan- usi T
nis persoli aere, De imam ex agro arvo. Nec in uia,t.
desuere Antonius de Caesar nouem decem λμε μ' que annorum tributa exigere in unum annum. Iulio Caesare intersecto, cum a
ma sumpta pro libertate , singuli ciues
vigesimum mutam omnium bonorum dependere iussi : dc hoc amplius, Scnatori ordinis omnes, in singulas aedium suarum tegulas , sex asses. Quae immensa con- D matributio, nostrisque sensibus nec credenda nec reddenda. At ' Octavianus Caesar , a tui credo ratione nominis sui habita j octa-t
uam omnium bonorum partem a libertis exegit ,&acoepit. Et omitto quae Trium- Do π uuiri, quae alij tyranni patrauerunt: ne stros doceam, recitando. Vnum tibi inliar omnium exactionum rapiqarumque sit, de Coloni js. Quo inuento ut nihil ad vim risis in imper ij firmius, ita nihil in subditos costiari potuit tristius. Deducebantur pastilia legiones cohortesque veteranae in agros deopida: miserique prouinciales momento temporis bonis de sortii nis omnibus prouoluebantur. idque nihil ausi , nihil meriti : scd pro crimine omni, opes aut fpi- h
mi agri. In quo prosecto gurges quidam
418쪽
et calamitatum omnium apparet. Miseria inest numinis spoliari: quid etiam agris rectisque 3 Graue illis pelli: quid tota patriat quid templis arisque Distrahebantur ecce aliquot millia hominum , liberi a parentibus: domini a familiaribus; uxores a viri ;de in varias terras, ut cuique sors sua fuit, spargebantur: alij in sitientes Asio ut poeta in hac ipsa re ait, Pars Scythiam, aut toto di-m Ss orbe Britannos. Solus Octavianus Caesar in sola Italia duodetriginta colonias collocauit. in prouincijs quot libuit. Nec aliaresina is, ut ego scio, exitio suit Gallis nobis Hispanisque.
Crudi litatis , Cae ium narrationes aliquot, rae, Iupra omnia celera huius aeui.
ED sa uitia tamen hodie, inquis, de cae s T. p.. Odes inauditae. Scio quid innuas, de quod
nupetum factum. Sed tuam fidem , Lipsi: tale nihil apud antiquost O imperitum te, si nescis: malum, si dissimulas i Exempla enim adco prompta dc multa, ut laboremus in cligendo. Sullae nomcn nosti, illius Fclicis 3 ergo de proscriptioncm eius insaniem de immanem , qua ' misi: a quattuor es 'ingentos ciues abstulit uni urbi. Et ne vitia
quaedam capita aut e plcbe censeas, coetum quadraginta in ijs Senatores. Ncc tango cae-acs innumeras, quae vulgo factae permissu eius siue iussu. ut non immerito vox illa Catu lo expressa sit, Cum quibus tandem πι- Ciuri fumus si in bedo armatos, in pace inermes occidimus . At Sullam eum de in hau t multo
'it imitati tres discipuli Triumuiros intel-u ... 'go pariter proscripsere ' treceutos Seuato res. equites Romanos supra bis mi e. Heu
scelera, quibus nihil acerbius Sol ille vidit visurusque est. abortu omni ad occasumi Appianum , si voles, lege, de in eo variam Elamque imaginem latitantium, fugientium; stilentium, extrahentium; liberorum circa eiulantium , de coniugum : peream ego , nisi humanitatem ipsam perijste dicessero ge ferino illo aeuo. Atque haec in Sena- . ita VP toribus equitibusque gesta: id est, totidem
in paene re ibus aut dynastis: sed in multituta ' dinein sortasse non saeuitum. Imo vide mi- mi, ni leni Sullam qui quattuor legiones
At sene a contrariae partu , fidem eius Iecuta , vi publica
Vita, nequi quam seducis dextrae misericordiam h in implorantes, obtruncari ut st. Quorum cum
morientium gemitus Curiam quoque attis piisset. attonito 3c conuersis Senatu: Hoeagamus, inquit, Patres tam 'cripti, pauculi seditiosi iugu meo puniuntur. Nec scio quid magis hic mirer: hominem id facere potuille, an dicere. Et plurane poscis saeuitiae exemplai cape. Seruilis Galba in Hispania triuinciui- tatum conuocato populo, quasi de commodis carum ac mus, septem m: Ia, in quibus flos iuuentutis consistebat, repente trucidauit. In eadem regione ' L. Licinius Lucullus consul, ' Caucaeorum et igi uti mi ia.
contra deditionis stipulatae fidem immissis
in urbem militibus occidit. Octavianus Augustiis Perii sta capta trecentos e de iti- .ciis, electas et tri que ordinii, ad aram D. Iubo exstru Lim ιο tiarum mare macZauit. ' Anto- nisi Ne nius Caracalla, nescio ob quos iocos insen sus Alexandrinis, pacis specie in urbem eam veniens , uniuersam iuuentutem in campum conuocatam, milite circumdedit, designo dato ad unum oti es occidit. parique saeuitia in reliquam multitudinem usus, frequentis limam urbem prorsus exhausit. ' Mithradates rex una epistola octo- vilem ginta mi Pra ciuium Romanorum negotiandi caussa per Asiam dispersa interdinio Volesus Messalla proconsul Asta, trecen- se rates una die securi percussit, de inter cadaue - Q i ra reiectis manibus superbe inambulans, quasi rem magnificam sectistet, proclamauit, ' Ci αγιια εισι eo I Et profanos ad . in re huc loquor impiosque . sed ecce tibi et-oamliam inter deo vero deuota nomina Theodosium Principem, qui Thei salonicae per summum scelus de fraudem septem mi Minnoxiorum capitum in theatrum quasi ad ludos conuocatos, immisso milite necauit. Quo facto nihil magis impium vetus omnis impietas habet. Ite post haec mei Belgae, de saeuitiam siue perfidiam Principum
Tyrannis etiam nostra eleuata.o iens ea a natura siue malitia humana e e. externas Internaque oppresones si eo . DR Ni Qvκ Tyrannidem etiam hodie
culpas, de oppressiones corporum at- uet animorum. Nec ambitiose mihi nunc ecretum attollere aeuuin nostrum, vel adfligere. cui enim bono hoc quod ad Comparationem nostram facit, dicam. Quando mala ilia non 3 dc ubi non 3 Cedo mihi
419쪽
saeclum aliquod sit ne insigni tyrannide cedo , o m gentem. Si potes: Subibo enim dilctimcnt liti ius alcae: edo quoque confitebor miserrimos nos miscrorum. Quid taces' Ve- . . rum cit, ut vidco , illud diasyrticum ve-
tus , Omnes bonos Principes iu mno annulo
pst' persi ibi. Insitum nimirum humanis ingemjs , imperio insolenter uti: nec fa cile modum sciuare in ea re, quae supra modum. Nos illi ipsi qui de tyrannide lucrimur , semina tyrannidis inclusa intactore gestainus: nec voluntas picrisque ea cisterendi deest, sed facultas. Serpens cum frigore torpct, venenum nihilominus habet, sed non exerit: simile in nobis, quos sola imbecillitas arcet a nocendo & Fortunae quoddam frigus. Da vires, da instrumcnta : vereor ut vel impotenti limi pletique istorum sint, qui nunc tam iniqui in potentes. Exemplum in cottidiana illa vita. Vide mihi patrem illum saeuientem in filios, dominum in seruos , praeceptorem indiscipulos. Phalarides in tuo genere omnes isti sunt: de fluctus eosdem in flumine excitant, quos seges in magno mali. Nec animantibus alios non haec narii ra. c quibus
pleraque saeuiunt in congeneras sibi species,
agnus comesi, sic aues enecat accipitcr.
ait recte Varro. Sed corporum istae oppressiones sunt, inquies: hodie hoc eximium quod etiam animorum. Itane, animorum vide ne inuidiose hoc potius, quam vere. Ignorate mihi sese & naturam illam caelesiein videtur , qtiisquis premi eam putat politi aut cogi. Nulla enim externa visum-
quam facici, ut velis quod nolis , sentias quod non sciatis. Ius aliquis in vinclum hoc
animi habet siue nexum: nemo in ipsum. Solucre eum a corpore tyrannus pPtest, non naturam eius distoluere : quae pura, aeterna, ignea, spernit externum & violentum omnem tactum . At sensum tamen animi non licet expromere. Esto. scd linguae tuae igitur fraena ponuntur, non animo : nec iudici jς , sed factis. Sed nouuin hoc is tum & inauditum. O bone , quam erras I Qitot tibi possim dicere qui sub tyrannis sensuum morum poenas lucrunt, propter incautam linguam Z Quam multi ex iisdem vim adserre iudici js conati Z &iudici s dico in te. pietatis. Persarum &Orientis reges adorari, tralaticium fuit. &Alexandrum, cum lcm diuinitatis cultum
sibi adseritisse scimus, tiastica. Macedonia sua non probante. Inter Romanos bonus ille& moderatus Princeps Augustus, flamines & sacerdotes in prouincijs imo in domibus singulis habuit , ut deus. Caligula deorum statuis amputato capite, suum imponi iussit, ridicula impietate . idem templum suo numini, sacci dotes,&quaesitissimas hostias ini lituit. Nero Apollo haberi voluit: &illustiissimi civium interse chi , hac praescriptione,' quod numquam pro
caelesti oce immota ent. Iam Domitianus Thiata. Dei dominusque noster palarn audiebat. Quς
vanitas & impietas si hodie in ullo regum, . Lipsi, quid diceres Z Nec adnavigo propius hanc Scyllam,in quam non trahent aut pcl
uitutis testimonium adseram, & quidem e familiari tuo scriptore : quod velim atten- .das. Tacitus de Domitiani aeuo: Legimus, cum Aruleno Eustaco Paetus Thrasia, Herennio Senecioni Priscus Helvidius laudati sent, capitale fuisse. nec in ipsis modo auctores , sed in Γ-bros quoque eorum sevitum, delegato Trium
ris ministerio, Ctat monumenta clari mori ingendorum in comitio ac foro Vrerentur. Scit cursio igne evocem populi Romani, UT Ibertatem Scotus, CP consilentiam generis humani ab Gri arbitrabantur: ' expulsis insper Sapientiae vesta profisioribus, omni bona arte in exsitam acta, nequid et squam honestum occurreret. D tD dimus profecto gravi patientiae documentum,gusicut vetus aetas vidit quid vitimum in Ibe, tale e et, ita nos quid in seruitute: adempto per
inquisitiones etiam loquenAt audiendique commercio. Memoriam quoque in uu cum mota
perdidisiemus , si tam in pote late nostra sperobbuisti, quam tacere.
' ὸ doctum non mira aut noua esse De Mulu. hominibus gentibusque omnibus semper communia. , solatium in ea reqμ situm. I g c adtexo plura de Comparatione, e . N ad alterum Legionis incae agmennio, quod oppugnat Novitatem: sed bre- ω ei ha uiter & contemptim. Spolia enim potius te pet ex deuicto iam hoste, quam ut consse
ta manu acriter cum eo pugnet. Revera
autem quid hic homini nouum esse potest, nisi
420쪽
nis qui ipse nouus nouitius in humanis re- nes eius articulos gangraena serpit sanqui
bus 3 Crantor egregie de prudenter, tui ve sum hunc semper habebit in ore,
Circillantur enim cottidie hae clades , Morbe quodam eunt per hunc orbem. Quid tristia haec euenire ingemiscis 3 quid admirare Z a
illud potitis mirum, si ex lex quisquam ab
hac communi lege, nec onus serat quod fe-
se suo seri ni omnes. Solon amicum quemdam Α-
thenis grauiter lugentem in arcem deduxit, idc sibi biectas omnes in magna urbe aedes os e T . tendit: Cogita, inquiens, quam multi luctus sub his tectis olim fuerint, nunc versentur, pollea futuri sint : ac mitte mortalium incommoda tamquam propria deflere. Velim idem tibi fieri possit, Lipsi, in magno isto mundo. Sed quoniam re non potest; age, fiat paullis per cogitatione. Si stote in alto illo, si vis, Olympo. despice mihi
omnes urbes, prouincias, regna: & cense totidem consepta te videre cladium humanarum. Amphitheatra haec quaedam sunt de velut Arenae, in quibus cruenti illi Fortunet ludi. Nec longὰ oculos mitte Italiam vides3 nondum triginta anni sunt, cum a saeuis asperisque ab utroque latere bellis conquieuit. Latam illam Germaniam 3 validae in ea scintillae nuper discidi j ciuilis: quae iterum exardescunt, &, nisi fallor, in exitialem mastis flammam. Britanniam 8 perpetua in ea bella caedesque. & cauod nunc paullis per in pace est, imperio debet pacati lexus. Galliam3 vide dc miserere. etiam nudc per Om-
nolenti belli. Nec aliter in toto orbe. Quς cogita Lipsi; ct communione hac miseriarum, tuas leua. At liac vitriumpla antibusa tergo destitui seruus solet, qui in medio triumphi gaudio idemtidem interclamaret, Homo es: sic tibi monitor iste semper adsillat, esse haee humana. Vt enim labor cum pluribus communicatus leuior fit: sic
Sermonis totius conclusi' , ad repetendum
eum ruminandumque brems ad Ionitio.
EXPM cui copias meas omnes & se monem, Lipsi: de habes quae pro Con stantia dicenda mihi censui in Dolorem. iQuae utinam non grata tibi solum , sed salubria: nec delectent, sed magis iuuenes Iuvabunt autem , si non in aures solum, sed in animum demittes: n audita iacere de inarescere ea pati ξre, ut semina sparsa summo solo. Denique si repetes serio de
ruminabere. quia ut ignis e silice non uno aWii-
concussu elicitur: sic in frigido illo pectore, id n
non primo admonitionum ictu accenditur latens de langucias in nobis vis illa honesti. Quae ut vere aliquando in te ardeat, nec verbis ant specie, sed re& factis, supplex quaeso venerorque aeternum de diuinum illum ignem.
Cum dixisset, surrexit propere , dc, Eo Lipsi, inquit. Sol hic meridies prandi j mihi index. tu se uere. Ego alacer ac libens, inquam: quodque in mysteriis solet; iure