Hermanni Boerhaave ... Tractatus de viribus medicamentorum

171쪽

De Motu praedicta vehementiora evadent, simul b& ingammationis species totu in Corpus occupabit ; hujus autem hominix Urina , a Medico conspecta, ardenter labricitantis esse putabitur: 'orro, si .

hoc exercitium diutius continuetur , morbus revera orietur. Ita Fe a Iolo

Motu Projectili adaucto, Abique mutatione ulla Fluidorum interna , morbus accidere potest. Sic etiam ex eoseMMota diminuto saepenumero naicuntur morbi ; hujus vero diminutionis plerumque est tristitia: sic, ex gr. , rahomo satis hilaris, inter epulandum, nuntium accipiat magni alicujuS Ita fortunii, subito perculsus dolore, pavidusque, suis humoribus stagnationem inducit; unde statim oritaruλbus , nisi magna alicujus liqaidi di- 'luentis copia prohibeatur. Pari ratione plurimorum morborum caulam ei, se vel incrementum , vel diminutionem Motus Projectilis Fluidorum compe

3. Primaria causa hujusce Motus Ι'rojectilis est cor. Si liquida nostra a Canalibus, per quos fluunt, non litterenitur, neque Canalium continu Itas inter rupis esset, tum semel mota sempermoveri pergerent; . sed datur retinenti ruta Canalibus, iique non sunt continui Aprope Cor enim liquidae Sinum Verio

172쪽

iro PRO LEGO M. CAP. XL. sum & Auriculas ingrediuntur, ubi , . Per aliquod temporis spatiojum , vis α. continuatio fluxus quiescunt et quum M Vero coreus nullum se movere possit solo, necesse est ut li-- quida nostra motum de novo accipiant a causa quadam externa , Vim suam ibi exerente ubi motum amiserint: causa autem ista est Cor, quod Musculus est solidissimus , figura sua repraesentans helicem , t cujus Ope, ut i. docent Mechanici ) vis debilis incredibilem resistentiam superare potest; itaque Cor est sola re sussiciens causa

omnis motus.

η Praeter hanc causam primariam , datur quoque & alia , nempe Vas rum elasticitas, sive ias illa, qua eorumdem latera a Liquido influente distenta sese statim restituunt.& qui dem in pristinum statum : Fluidum enim a Corde, vi magna , in Art Tias adactum, easdem statim distendit; haeque, quum elasticae sint , vi dis cessante , sese statim restituunt , re quidem eo majore nisu , quo magis distentae fuerunt. . Sanguinis e Corde exitus , sive Motus ejus Projectilis, ipsius Cordis a rIoni, non vero motui intestino Sangui

nis uti norinullis visum est ) debetur rquod quidem ita probatur. Liquida ,

' quin

173쪽

De Diu Prvectissi. Ir rquae loco angusto contenta & coercita, inde, vi motus intestini partium suarum, per foramen 'apertum prorumpunt, & in .Motum Projectilem aguntur, tripliciter suum consequ-tur effectum; nempe , ci si partes

in motum satis violentum cieantur vi easeris: sed calor lassiciens ad istum motum producendum minime datur in Corpore nostro; licet enim Sanguis

e Corpore extractus, promoveatur ad eumdem caloris gradum, ovem habere potest dum in Vasti nostris continetur, nihil tamen inde sequetur , praeter ipsius putrefactionem : Praeterea Pisces Sanguinem frigidum habent . qui nihilaminus circulatur; & eo calefacto ipsit moriuntur. 2) Liquidum, in circumstantiis supra distis positum, in Motum Projectilem agi potest vi

partium suarum elastiea; nimirum, si . Liquidum aliquod elasticum in vase undique clauso condia retur, apertosoramine statim pars quaedam ejus prodiret et id autem minime locum habet in Sanguine; quoniam elasticitas ab Atmosphaerae Corpus ambientis' Pondere compensetur , adeo ut sese nequaquam expandere possit ad Motum Projectilem producendum : Porro Sanguis in nostris Vasis contentus, eadem vi suae elasticitatis expandern

nequit,

174쪽

Ira PRO Lx o M. CA P. XI. nequit, Ob incumbentis Aeris eκte ni pressionem; ergo, quum sit elasticus, secundum corporum elasticorum' indolem, vim suam eκercet ubi mi- nor e ih resistentia, h. e. , versus Corpremit; in hoc autem continetur eIuia

dem Fluidi portio, quae agit aequali Vi; ac proin nullus inde sequi potest effectus. 3 Vi fermentationis produci potest liquidi Motus Projectilis :Jam vero ebullitio Sanguinis, quae fer mentatio dicitur, nunquam observatur in Corde. .' 6. Circulatio autem in genere San- guinis tripliciter I . a Cordis ictuum frequentia ; 24. ab aucto Cordis robore; 3 o. ab aucta mole san-ἰ guinea, manentibus iisdem Cordis i- , ' Albus; quia tunc tota massa eodem temporis spatio eumdem circuitum perncit, quem absolvere debet minoreopia: velocitas enim pendet a preusione unius particulae in aliam.

. T. Haec vero Circulatio retardatur, - I'. ab imminuta vi Cordis; 2'. a Va-

sis laxioribus & minus elasticis s 3 o. ab ineptitudine ipsorum Liquidorum

ad motum.

8. Sanguinis itaque veloeitatem a

gent, i omnia quae Ῥ- Cordis ata. augent; quod quidem fit , 1 o. robur ipsi conciliando , χο. simul reddendo.

175쪽

De Motu Provectili. ILiquida ad motum idonea. Porro nulla causa Sanguinis velocitatem auget, nisi Cordis contractionem augeat: excitant autem & augent eam quaecumque genus nervosum validius assiciunt; qualia sunt olea aromati ca, item corpora metallica , alcat inacaestica, salina, nec non crystalli ,&c. quae Circulationem promovent , non quia sermentationem Sanguini i

ducunt, sed quia Vasa Nervosque stimulant, motusque oscillatorios adau

gent. ab Animi affectus violenti &

calefacientes, ut ira, furor, dic 3 Musculorum exercitatio diuturna ;nam ex frequenti musculorum acti ne, motus Sanguinis in Vasis inter musculos valde promovetur. 4 Respiratio aucta, quae , si saepius ite

ratur, maxime facit ad accelerandum motum Sanguinis. Causae vero Ci culationem sunt modo tra ditis contrariae.

176쪽

De Medicamentis. I. Uam , pro 'variarum partium natura & Morbis, varia requirantur Medicamenta, ideo examinanda sunt horum nomina, classes , natura , wres , dc actiones; in quibus agendis' os do duplex observari potest: nempe, Vel ci) enumerando ordine alphabetico sinis gula quaeque Simplicia; una cum eorum viribus, usu , &α; haec vero methodus, tanquam minus utilis , rejicienda est: et simul enumerando omnia illa Medicamenta , quibus eadem attributa,eo demque effectus convenire ex Historia Naturali constat. Hac autem methOdo GALE Nus primus usus est, dc posthunoalii plurimi , ut ORIBA SI S, AE G IN B TA , ac deinde omnes Bolais nici ) reducens Medicamenta omnia ad certas Classes; atque sic Vires Medicamentorum omnium quadruplices esse

statuit; nimirum, I) Vires medicas elementarias, sa) materiales, 3 singulares sive speriales , ' substanti

Ies incognitas , experientia vero Qta cognoscendas. Quid autem I . per vires elementarias

177쪽

De Medieamentis . II pias voluerit , statim apparebit , ejus mente cognita : Dicit enim , illud quod in rerum Natura corpus unum

ab alio distinguit, vocari auditatem , ergo tot essent dualitates , quot diversa corpora: Hae porro sunt quatuor, juxta GALENUM ; scilicet . Humidum , Siccum, Calidum , & Frigidum ; quapropter corpora omnia ad quatuor Classes reduxit. Quum vero illae uualitates raro seorsim & singua Iatim inveniantur, ideo quatuor ill

rum combinationes, Temperamentactas, addidit; nempe , Calidum de Humidum, Calidum & Siccum, Frigidum & Humidum , Frigidum & Si

cum. Corpora quae unam ex quatuor

smplicibus possidebant, Elementa vocavit; quae porro exinde quatuor ei videbantur, Icilicet, Aer , quia si cus; Acqua , quia humida ; Ignis. , quia calidus; Terra, quia frigida. Ex nisce supra dictis videbantur ipsi φmnia corpora componi, de pro ratione illarum Qualitatum agere: Idem assi mabat de Medicamentis; hinc illorum Vires in quatuor Classes. distributae

fuerunt. Ex his quatuor, pari quan. titate commixtis, conflata , Eumenin tarra vocavit, ut & Corpus nostrum elementatum; & a praedominio cujuslibet ex Elementis Morbos oriri asse

ruit.

178쪽

IIε ΡRo L E G o M. C A P. XII. tui . Gradus quoque quatuor esse votis Ivit, secundum quos hoc, illud-ve Elementum praedominaretur : Medicamenta quae Corpori sano applicata , nullam mutationem in eodem producebant, primi gradus esse dixit ; ex. gr. , Violae & Rosae frigidae & humidae in primo gradu dictae sunt: hae tamen in frigido morbo nocere queunt. SecundYs gradus est, quando Medicamenta Corpus sanum aliquo modo afficere vel mutare, non autem laedere possunt . Tertius gradus est, si vis eo accedat, ut sanum Corpus non destruat, sed ipsi noceat, idque morbosum reddat: & haec Medicamenta adhibenda censuit , quando Morbus in

eodem gradu aegrum Occupat. Quam tus gradus est deleterius ; V. gr. , in Euphorbio, Venenisque ceteris, quae,

fi applicentur Corpori , illud ita afficiunt ut mors inde sequatur. Vires materiales vocavit 2'. GALB-NUS eas, quae pendent a proportioneo uadam inter ipsas & Materiam existente r hinc etiam distinguebat Vires materiales ab elementariis , tanquam Corpori propriast illasque manifestas appellavit , quia compositae sunt; dc composita magis conspicua sunt quam simplicia : Materia enim componitur ex duobus Mementis , ad .

179쪽

De Medieamentis IIT minimum ; ideoque conspicua magis est, quam ipsa Elementa . Secundum hanc expositionem , Herba emolliens dicitur laxare & emollire simul, Viribus materialibus ; calefacere vero , vi et

mentari, sive calore.

Vim Decificam 3 . pendere voluit ex his duabus praecedentibus, Variis modis inter se combinatis; eaque Medicamenta hac vi praedita esse voluit, quae peculiari alicui parti propria sunt, aut peculiari alicui operationi destinantur; talia sunt Purgantia quae speei,cum liquorem, ut Serum, Bilem ,

Menses, &c. evacuant I tum quae cicatrisant, quae carnem generant, &c.

Haec omnia agere dixit propter vires specificas. 4'. Per Vires substantiales incuniatas, intellexit eas , quae nulla alia ratione investigari possunt , praetem quam experientia; talis est vis Opii soporifera, quae neque ex ejus humiditate, neque calore, neque siccitate, nec frigore , sed experientia tantum

probatur.

Itaque patet ex dictis, errasse GALENUM in eo , quod per illas. Qualitates solas conatus sit omnium Medicamento rum effectus explicare; quod quum nota potuerit in Antidotis, Alexi pharmacis, Topicis,&c. haec divina dc incognita vocavit:

180쪽

ri 3 PRO LE G o M. CA P. XII. cavit: Praeterea deceptus est in eo , quod tantum quatuor Qualitas admi serit; aliae plurimae ii et enumerari

possint.

a. Medicamentum est eorpus, quod Compori nostro viventi applicatum satum ellus morbosum tollit. Iam vero Medicamentum omne considerari potest , vel i quatenus in agit; vel a) quatenus in Liquida sola operatur ; vel 3

quatenus in utraque simul vim suam exerit: Proinde ad has tres Classes generales omnia reduci possunt. Porro quae agunt in Solida, haec opo orantur, vel I.. resolvendo di destruendo eorum texturam dc cohaesionem, vela' Canales obstruendo , dilatandoque ,& eorum laterum figuram mutando. Quae autem agunt in Fluida sola , haec agunt, Vel I.. proprietates eorum alterando; vel au. eadem e Corpore educendo. At vero cuncta fere Medicamenta tam in Solida, quam in Fluia

.sa vires suas exerunt; viκ enim alterari possunt Fluida, quin simul alia

qua ratione assiciantur Solida, & vice versa: attamen actione, Medicamentorum , quatenus ad Fluida spectant, considerari possimi non consideratis iisdem quatenus Solida assiciunt,

acetiam vice versa; pari omnino ratio

ne, qua Mathematici corporis longitudinem