장음표시 사용
221쪽
ro. - Cur si uidebitur semilans in eoelestibus insidere,cem nens illie omne quod uidet: putiim u humidum: bonam
nuntiet ualitudinem. Contra uero ii quod illi e cernit: nigrum quodlibet,impurum, tu minime lusise uiderit, ma- rum morbum. An in animus a eoelestibus in hominis cor pus descendit r quare tale animo repraesentabitur, quale hominem intrauerit. An quod animus nulla alteratione alteratur dum lucida cernit: na ct spiritus de natura sunt lucis r dum uero obscura alteratione praemitur, quae spiti tus affecit. 11. Cur uidere aquam aut pluviam lenem sereno coelo ne uehementim ad saetione,aut graui tempestate,honum piscasti et temperamentu. Contra uero si ossuso coelo impura in deatur aqua atque cum procella uel grandine maIum. An in qualis spiritus corpus intrat: tale apparet insomniasteum igitur sereno coelo spiritus cla us intret, tur bido turbidos: iure uisum primum bonum: secundum uero malum praenuntiat.1 i. Cur in somniis acute intueri aut aud re tuto incedere,
Deutere sine ulla formidine currete. Itemq; terram planam bene ai culta ambulate, albores florentes Ad huctuosos re mites. suuios pro more aqua limpida. nequaquam iusto pleniores,minore sue silentes, sontes, itidem, Ac puteos ante oculo obuersam bene se habete eorpus prςnu tient. An-spiritus: quibus corpus conseruatur, lucidi sunt, atque paucis uaporibus offuli Quare contra si hae e
inde antur,male corpus se habere prs sagiet, nam auditum Iedi circa caput esse noxam docet: eruta ostendi, illic mothum dieit. Aspera terra, corpus impurii esse notat. Arbo. rum sterilitas humani corporis perniciem indicat, siquiisdem sine soliis arbore ς, ab humidis stigidi i detrimentu. Cum sol nη ueto: sed sine studiu, a calidis &siecis. Fluvii
non pro natura suentes sanguinis circuitum signant: laris pius quidem exeelsum, minus uero desedium. Si impulisuant, in spirat ibus Se torpore perturbationem esse sigmisseant. Nocturn s sontium,de puteorum imagines, uentos circa uescam elle argumento sunt. mare turbatum alius malum subesse indicio est. tetra uel domus mouens, sano aduersam ualitudinem: terram uel amari uel ab alia te
quampiam aquarum multitudine in udari, aegrotationem
multae quae in corpore est, humiditatis expecta dam esse testatur. Ulup nee id in bonas est in somno ter tam nigra, aut erematam uidere: nam periculosissimi morbi in diei dest, atq; mortifera: siccitatis enim exuperantiam carni in .stantem de praehenditur.3 3. Cui in palude uel mari uel suu hs natare uideli non honum stit. An q, humidi Regmatici excessim testatur. Haee enim erant negmatis peculiatia. Contra uero si sebiicitanti hoe uideatur bonum: nam calidu ab humido stigidoue a 4 eas ingui indicio est. Cur quie quid neque maius neque minus, sed ex eonsuetudine de pro natura esse apparuerit, pro bono ualitu dinis habetur. Contra ueto, pro malo. An qu bd spiritus
secundum naturam sunt in corpore nee alterati, nee h
more praessi: quam ob eausam uestem candidam, ac pulcherrimos calceos indui honum est: quod ex membria est maius, non est bonum: nec utique quod minus. Nam candida uidete spiritus lucidos esse notat. membra distorta obscuros: eadem ratione nigra omnia mobida ac peri culosa sunt. Pueros de in albis uestimentis mortuos uide te bonuna etiam est, nam si cum moriunt ut secundum rationem ordinantur.3 se Cur uidere noua eorpori morbum enuntiet. Anjuidore noua mutationem in eorpore significat. Cui ex pueris mortuis candidis uestibus indutiis aliuquid puri accipere in bonis sit. An qubd corporis α re
rum ingrediet una integritatem declarat: ex mortuis enim trimenta incrementa, sc semina proficiscuntur. propte
ream haec ii pura in eoi pus serpunt: sanitatis sunt. ,- Cur nudatos uel pullatos, uel sordidos uel e domo alis quid capientes auferture sue conspici, morbum arguata
An qubd hoe non aptum est . quare res eorpus ingredientes noxiae sunt.
Cur corpora quscunque in somniis deformia,qnς hominem terrent uidere morbum periculosum exponunt. An.sibi satietatem, excrementum, choleram nigram, indicant.
Cur in somno uideri quid assueti potus aut cibi sume- I mre,animi laptiorem notet. An-alimenti inopiam probat. hine ualidissἰmas earnes uidete maximi excessus, pauci nsmas minoris est pricipium: nam ut quod assumitur bonum, num est: ita quod apparet erit. Cur aqua pura potata bonum: reliquς uero omnes no 2 o. xiae. An*qui equid assueti homo spe, are uidetur, animi desiderium testatur. Cur quodcunque sugere perterritus si uidetur, moris
bidum. An qubd sanguinem in se eitate in se stantem de- 'tegit.
Cur pugnare uulnerari, eruentari, uinei, morbida. An 2 2.hςe eholos sunt peculiaria : quare eor potis secretion Ecircuitus inimicam contigisse signo sunt. Cur ex uisis errores uagationes, ascensus mali & gra. 2 3. ues, fluuioru traiectus. armati hostes diuersi generis monstra ae prolationis, siue insanie argumenta sunt. Antitus uaporibus melancholicis infici indicio sunt, atque cholericis uaporibus ossi si motique per corpus. Haec sunt problemata quae ex diuino Hippocrate sunt colle cta in eo libio: ou in de in semii as inscripsit: quae omnia intelligi d bent, si frequentauerint: uel si aliud irrius ad uersans non successerat: nam ut Aristoteles dixit: saepe ad sunt pluuiae signa: quibus i on semper pluitia euenit.Nam aliud sortius aduersans soria ite obiter oecurrit: mutans
ligna ad oppositum. Cur qui uidet se in I attina uel se ido loco, malis humo ΣΦribus est repletus. An q, setot hie a putredine exoritur humorum, qui in eius corpore sunt.
Curii somnians semiae se grauari ut patet eum semie a Gincubum aegrotet An in hae e grauido picnitudinem ha
Cur per loea an et unaatq; per soramina si qui se am. 26.
bulare conspiciat, ae pro ei. An instrumerra anhelitus grauem pati spritudinem demonstrat: quae ipsam totam aeris quaritatem attrahere uetat: quanta est ei necessaria.
Alia complura problemata fieri possent: quae ut breue omittimus: iuntq; intelligenda omnia ut dixit Atinote ut in pluribus, at ii corpolibus n6 pr seruaras. Quemadmodum enim physiognomus ex uno duntaxat signo: qcrincorpore notauit: non praesagit animi astrictum: sed ex pluribus idem consignific tibus: ita consector medicus atmpliuscus n6 debet ex uno somnio humoris alterationem uel morbum coniectare,sed ex consimilibus at ni compluribus idem prς sanientibu , modo Pmnians non praeseruetur, e aliud aduersans emereat. Hactenus de tegulis in tet praetandi naturalia χmma. De diuitione animalium somniorum. δύ quae per ipsa
Nimalium somniorum alia stini quae ab assectibus naturae,alia quae ab assectibus artis, aha ah affectibus eom: quae nobis obitet occurrunt proficiscunε. Affectus 'aturae sunt: qui aiae insunt lite a natura: qualia sunt intutu incitameta, atq; semina. Aliqui. n. nascunε natura ortes, uel audaces . uel timidi. Aliqui tἔperati,uel intemperati, uel insentati. Aliqui liberales, uel prodigi, uel auara. Aliqui uero aths ata, at is affectibus ad alias atque altas uirtutes uitiaue idonei, affectus attis sunt, quatenus alio affectu afficiε qui est piscator: alio qui est mercator: alioqui sutor,alio qui barbitonsor. alio M. ii alio: qui alia atqς adia acte est petitus. assectus uero eoru , quae nobis obiteroeeurrunt: sunt orsi reis, quas uel agere uel facere, uel m-iunire,uel recordari coepimus. vel Γposuimus, a posus, ut mihi balba tonderet barbitonsor, eo pluribus oceupatus
oblitus ea Lat nocte uideba mihi balba tondi: coepi stret e
222쪽
m potera multitudine sensiliis: quae memoria auertebariar. noctu uero eius cin libria eo ne est era, recordatus ero, quard ne librum recuperaui. Simili modo & de aliis infinitis. uel quae apere,uel sacere uel inuenire uel recen re in uir ira coepimus, quae in exequi oecursu malo in quae sensus nostros prsmeret: nullatenus poteram ux. Haec itam sori nia affectuum sunt eoru quae in nobis erant praetermissa.
Patet igiε quaen hae e somnia liceat consediati NI perlomnia q ab affeAibus proficiscunε naturae, nos asse reus
uirtutum plagimus.Vetu non ex uno somnio, queadmo
eum nec ex uno naturae signo nulli spex, qui praece dici εphysiognomos, de animi affectu coiectat, qui igitur uult per somnia alia' ut alicuius plagite: oportet colligere copIura somnia, aut petere ab eo, cuius affectu e Gie stare in- tedit, qualia pietuir, lint elus somnia, o si pro maiore patte inuenerit ad liberalitate spectatia, potetit eu natura esse liberale d studieate. na ueluti una hirudo uer non facit, nec unu aetum foetiee,ita nee unu somnium plagit animi affectu. sed uel plura eunde portε dentia. Per somnia uerost ab assediu artis exoriunt: artes eora coniectamus: quo rum somnia sunt, sed nee per unu somniu. Non. n. P quis semel de pilaici' ea pie dis ali ad somniauerit, eu esse pila torem est censendia. nee si uste dete alteri barba somniauerit semel, eu esse barbitonsore asseremus, sed eius euius iudicium de arte utimus oportet e si plura somnia collipere,
aut ab eo petere qualia eius sint somnia plerunm Q si adi de ola uel pro malo te parte et sit, de arte coniector facile esistet abit. At uero n somnia rora , quae nobis obiter oc curisit,eos affectus iudicamu', quibus si cedenti die fi me-mabur. Hae e somnia sunt poli' memoris eo tu,qus uel agere uel sacere,uel inuenire. uel recordari pridem coepimus, quare ex uno somnio e5iector de somnia te, uel somnians de se suique asse ictu obiter emerso saeile poterit conte et a re. De ns nihil ad Philosophos quippε cum omnibus constent. Colligendae istit ut sunt regulae, quibus δd somnia asse, tuum naturae, de somnia affectuum artis interpraetentur. Haec enim sum Philosophis digna.
De affectibus naturae de eothm matrens subiectis. Cap. XIX. VT diximus naturs affectus uirtutes uel uitia sunt naturales quibus sumus ad uirtutes uel uitia propensi. Sunt aut hi numero n.na circa timores uel fiducias sunt mediocritas quide sortitudo, excessus audacia. defeei' uero timor. Circa uoluptates atq; dolores sunt,m diocritas qui de tε perantia, excessus inteperantia dese eius uero in sensibili. as, sue insensatio. Cire adadas capie dasq; pec nias. med oemas quid E est liberalitas. excessus Odigalita .desect' uero auaritia. Sunt etia re aliae circa pecunias asse eius, u medioeritas est magnificεtia. magnificus. n. differt a liberali na hie circa magna,ille circa parua uersatur excessus est uentositas. desectus uero modicitas.Cir ca honores Ad inhonorationes,mediocritas est magnani mitas excessus inflatio. defect 'aut pusillanimitas. Circa iras mediocritas est in metuc ex e essus irae udia. desect seo segnities Circa uerta mediocritas est Dacitas. excessus alio e ii de sed ' dissimulatio. Circa iocudii, qcrin locoesi sistit mediocritas est comitas uel urbanitas, excessus, scurrilitas dere eius rusticitas. Circa iocundu in uitam dioeritas est amicitia excessus est lasciuitas, uel placeti aut adulatio desectus inhumanitas. Circa affectus modestis mediocritas es uere. sidia. excessus, quo quis nulla in re uerecundat est impudentia. desectus uero quo quis in omni re uerecundat, est pauitas. Circa inuidias atini maliuoletia , mediocritas est indignatio. excessus quo quis deoibus dolet, est inuidia desectus uero maliuoletia. iustitia uero olum est eora quae in nobis uel aditonii, uel administrationum sunt. mediocritas. Hxe sunt affectus .at P eo rasubiectae materiae . quos capitulatim recensimus,nam dis suis Aristo in his libris, exposuit. qui aethicorum sunt.
De tegulis interpraeranda lamma quae indicant asse
FAcile ex iis potest e5ie istor somnia quae ab assectu
proficiscunt, inter praetati,& ex iliis affecti u deducere. Na si somnis eirca tumores uel fiducias sunt, si ad me diocritate attinet,sortis indiciu sunt .s ad desectu, umidi. si ad excessum. audacis. Narrauit mihi amicus uidisse in somnhs quenda sibi hostξ, qui vi armis acerrime inuade bat, ac ipse reuoluto clamite in brachio uidebat hostε inuadere, tarat arma ex manu arriperat, experrectus qficita me inter praetatione, cui facile resipodi, hoe nihil nisi animi assec tu.qus sortitudo est,pissa gite.Tento igiε te uitia sortem,Sc quide ita erat. Si ueto somnia uersen ε circa uo Iuptates Je dolores. si ad me diu tendut,ten petat iam prs-sagiunt. Sin aute ad extrema, extremos asseesus nuntiant.
Est alius amicus noster, qui uidit in somniis sibi delatam esse pulchra muliete a patetibus metu hostiu ab eo custodiendam, qua eu uidisset post pauca suisse eius amore ca
tam, non modo amore repudiauit, sed ea acerrime reproauit. Experte eius quoi v mihi somni u nati auit, cui facile praedixi eius anim si castitate ato temperantia esse natura
asseclum .nee aliud portedere,qὰ concessit asseres se hoeide agisse nG semel in uigilia. At si somnia circa pecunias
d2das uel capie das a isent. Si ad mediu tendat, in animo somniatis esse liberalitate est et sindu, li ad extrema, eius animum ad extrema uersari eta 1. dux quida narrabat mihi omnia eius somnia,quibus fere omni nocte praemetae. At ego colliga do oia,d iudicaui illa ad lucris,uel rapina, uel sulta te dete, ex quibus lacile de eius extrema auaritia, at o miseria coniectaba, neq; eius tyi Inide, sed cum a me toties quaesiuisset. demu excusatione praemissa, qua sena per cu principib' uti debemus,dixi in eius animo esse summam miseria atqν auaritia, nec aliud sibi portendere som nia, nisi animum semper in tytani an dis subditia uersari. Est igiε regula, ut materia colligat, circa qua uersantur somnia: de itide si ad excessum. uel de se diu uergerint quiabus collectis, quid in animo somniantium sit facile condior depraehendet Hane regulam optimus naturae interpres uno uerbo attingit, eum dieit studiosoru somnia esse studiosa,atque staticia, prauorum ueto praua, atque in sc licia. Haee de somniorum inter praetatione, quae ab animi asse diibus naturalibus proficiscuntur.
De regulis interpritandi somnia artiseu Cap. XXI.
R Egulas ini ipitia di artificu somnia iacile eonaehor
inueniet, na tradi at fabrilia fabri. Et navita de uenistis, de bobus tractat arator. Oportet igit ad materias artium aspicere,uidereq; circa qua artium materiam somnia plerun uersenε,α iuxta illa de arte praesagire. Quidam uenator plerun de canibus, dem leporibus, at P capreis nunc capiendis nunc sugie dis somniabat At cum quaesi uisset a me eorum somniora conte statione,praedixi in eius animo uenatori, e illa lacultate . quom interpraetationε admirabat. Ego n. qui uenationibus semper sum emersus, stequentet in somni s uideo me uenationibus implicatim Pridem harbitonsor nostet dii mihi barba tondebat, dixit se nocte a xima in somnhs t si dedo balba cuiusdauinici in uulnerasse maxilla, cui subrisi,dicῆs magister tu uigiIas et dormiens semper barbitosor es.Vexat te barbitos a facultas no modo in uigilia alui interdiu. sed noctu at in insomno. ergo tua stingere arte. Reeordor dii patavii adet 1
noctu dieq; Se dormiendo M uigilado semper in disputationibus uersari, & multa a, secto in somno acuta alui docta argumeta inueni. Era n.tunc ea disputa di arte ualde
praessus. Hse pauca de regulis somnioni artiseu sussiciat. De regula discernendi somnia. Cap. XXILIO quod in eoiectore arduu est, ae Aristoteles reticim:
est discernere inter somnia naturaIia,atq; aialia. Vtram enim animae nulla pbent admiratione, naturalia quidem: eu motu naturae agantur. Animalia uero: cu delusionem
sint quaeda eoru : circa quae anima suit sollicita at in uigilia occupata: quare nulla horum alae admirationε tri
223쪽
elle est. Somnia quae ui morborum morbidorus alterationia emergiat: sacile discerinuntur. Nam, ut Hippocrates dixit,oia sunt ossula distorta incGdita. atq; terrabilia. eum Usis qui imastines serunt in morbidis corporibus: alteratiato male affecti sint. modo quales Osis, ut Hippocrates inquit, Corpus intram: talia somnia resultant: quate facile haec annotitur somnia. Prsterea sunt de rebus at* subie- istis mater sis: d nee assectui artis, nee naturae a luctibus subdellitur: ut de stellis elementis motibus, quietibus, caeterisq; ' subieeta sunt naturae. At somnia a talia uertantur circa materias uel uirtutu uel artis: quas superius deser psimus. Hinc tegula discernendi hoc pactio colligi ἔ: na eum somnia sint cognitiones somniales:& cognitiones distinguatur paenes subiectas materias: hine materias respice
re oportet: st si ad affectus uirtutu uel artis spectauerint ratalia et ut somnia. Si uero ad res naturales, utpote stellas. elemcta, i apores, exhalat 5es,aialia,mista, stirpes metalla, v holii motus Ad mutatisies oculdubio sana uel aegra somnia et ut i illud tame nct est pmittendu esse somnia ter dia a talia et aegrotatiua uel sanativa. Barbitonsor enim M si affectu artis de suis pertractet materiis: tamen eιrca illas si bene lucidem at in condite somniauerat: sanatiuaerunt somnia . Sin autem obscure incondite ato distorte: ςgrotativa somnia esse non est ambigendum.Quib' itam somnia discet ni possint i ex his perspicuum est. Et de alte interpraetandi peripateticorum hactenus. De his quae quidam 9 mittunt ad interprstandum coe
lica somnia. Cap. XXII . O Vomam nonnulli peripateticorum eoeliea somniae Geediit: st nobis mitti ab intelligentia agε te dixe-riat, ut Auermes, Avicena, Algacet atm Alphat abius: e GPlutescit alii: quos superius enarrauimus fideo prima resuIa de intersitandis coelicis somno eoru est ut si uera sint somnia: uel insomnia id est falsa, annotetur.Hoe asse Auerinroes ex his cognoscere docuit, ex parte tori ut sint prope die utpote celebratam maiore parte ei bi e Geoctione Natum alae partes ipsae sensatiae lucidius atq; clarius imagines esidunt. prGptiores ad suscipienda somnia,q ab
intelligetia agEte mittuntur, eo in motus sunt magis sedati ex parte naturae. na ueriorum somniorum sunt, quorum matuta est melacholica, licet Petrus apponε sis eius uetiora esse somnia affirmet, cui ' natura est teperata, na a sicce suetit naturae, licet bene retineat, male recipit. . Qui uero
humidae bii a de recipst,sed male detinet Atuealidae naturi est,hic in actionib' instabilis est,a deni v stigidae,oi
ex parte tardus at I, piget est ad motus. Quare ueriorum&mniera is eris, euius natura tepetata est qu'mihi magis placet, na tεperatiotis naturae oεs odationes sunt te per tiores .ex parte uero e G suetudinis in dice do uel agedo, nais verioru somnior si est. s tum uerbis, eu iactis uetior est.
Edaeis enim ala de uigilado, 3 c dormie do medax sempest. nam usus prauarum ect siderationu somnia tracε parte asticit,ut nsi bene t Gnabili parti obediat. Dixit eni Arist. uotu loquax est natura, L melae holica multimodas ut ones uidet. Quippeeu in multo semo sint nic tu. ex parte e etia esi suetudinis insomni ado. naue Usueta sunt ueta per ii somnia ii sentire plet sim uera somniat Unde udae ome-ctor eirca λmnia intersit 1 da utebaε optima cautela, nussenim somnia intersitabaε, quin prius a sommante Pquue rei, si eius somnia uera plosicri euaderet, deinde de ualet latione disserebat. Quare ex parte consuetudinis somniandi magna pars inmmo ν uetotu, uel salsou dignoscit. etiaα ex parte animi eius qui expertem est,ueritas uel salsitas somnio m e Giectaε, na post uera somnia experrecti aia
remanet admirata. Expergiscit utq; dormies ouasi timis. Nemo. n. inueris somniis uersaε, quin excitat , quasi a natura pulsus,attonii', admiratus, atq; timidus nG derelin quatur. Cusus cis Auenoem ait ex eo-sibi intelligetia
agεs copulata suit in somno, cui spui tale quod da semen dereliquit, quo ala ipsa stupet. Vltimo ex parte itis tetusus eiunius: na coeliea somnia tisi nisi de suturis,st no .
uel amicis, uel patriae,uel orbi calamitosa ueIa Mera uetura sunt, esse uiden ε Animalia somnia de his quae prae tem rum,per accides uero de sututis, quatenus nos ex deliboratione a sequimur. Naturalia uero ex reb' sunt, Q modo instat .nihilque uel futuri uel praeteriti praesentietia. Haec de praemissis ad interpraetanda coelica somnia. Qitae Mathematici de inter piaetandis somnus dicant. Cap. XXIIII. MAthematici arbitrantes motus eo 1ς oium qitae submotu coli contineε, a coeli motu depe det tua' Arasto. in . s. phy sicR auscultationis aiserar, esi dicat nimiu momni genere esse cam olum eo uer, quae sunt in illo pi 'exe,qcreti 1 in metaphysicia retulit tradideriit somnia Δ ia turalia, δύ aiatia, re quae coeli ea appellam': oia e morti, stellarus ficisci. Unde et Aristo. bon 'nai uiae interpres in his libris quos de gnatione inscripsit,dixit oἐs sor iras: qhie agunt, cotineri in terminis L stellis, q terram ni dicunt, quatenus te mini sunt corporea tu machinatu cu quippe nulla sit in hoc sublunati avido forma, quae alicus coelice stellatia esi figurationi DG csi corda uerit. Hermes optamusterum coelestia obseruator dixit no esse pranu arenatu in mari,qu' non propracti obtinet signit suscitas ad eius incremetum Arist. et i I tradit motu sol s p. 12. coli signa sto generationes eorruptiones P. Ptholemaei is no miti' peti patetie' mathematia' in eo libro que de cc tu enucleatisseribit enucleat so .inquit. ne pierna itas cetum de dece noue eo iunctiones. In his . n. posita est cognitio ει ιν quκ sui,& gnationis Se corruptionis: igii ola somnia Sc natu talia . catalia,& eoelica a stellis mitti nemo mathematis cora dubitauit unu Verii h se differetia est, natu alia et a talia mediate mitri t,aialia qui de mediatibus affectib .
Naturalia ueto mediatibus motionib', Q fui in spiritib
at coelica penitus a coelo sunt. Stellae. n. cum aere, qui nos ambis,alter t,aere illo etia sic alterato mediate alteraii
nes potest et e smiles motib' ealii in nobis effici ut . Has mi heraltetationes a talia &aues in uigilia sentiunt, unde uidem' aves psentire t Epestates bruta etia, e quib' signa temponi in docuit colligere Theophrast'. Hotes uero in uigilia talo. Causa aut E est ,-aialia illa dum uigilat seinper respectu holum dormite uiden ε, cu semper sensus eoru εc familiares-peregrini a motionibus arcu Plandis curis vacent. Quare eu aer sie a stellis alteratus illa aialia alteret, mox ille alteratior ε cum ad sensoria deserant, sensatione facile in intertri sensorias Dducunt, eont quκ stellae porte dunta Hine Gali' si dicit dissi, in et dies excubitor dicit. Hinc eornix fidicit pluvia. dum supta lapide mane proccitat .Hine noctula uolat ad domu eius, u moritur' est hortελ ais ferali earmine bubas. Diue. tri ea moueri dicunt augures, quo stellae alteratione mortifera mittiit. si sentit n. nututa hola factura,quaten' motus e testes sentu. Hinc deniq;
veru aialium impet' emerseriit,Abus uaria plagia diuina tores annotatui: ut Cicero narrat. At holem, cu semst multitudine curatu atq; alterationii malo v sensiliu p manε, diuert Iturcti,tales e testes mutati des, quas ad nos uehit aer, uix in somno pse mire possunt.Tsi. nututio noctis. uae alia a. sensu u, sensibiliores ad modia reddun . Quare mutatiora illae cu ad sensoria de saxerim externa,illa pultantia magis. sint sentiti apta, insomniatricephantasti eos
sensus effici sit, qui somnia sunt. eatu retia quas stelis effici ut . plagi tuta. Hi ne patet cur haec fortuita sint, ira tGne ad uirtutes somniantiu habita, fortuita sunt eu hse supra illas euenerint,atq; sttet intentione fidem,eoisi, qui somniat. R sine uero habita ad mutatiGes creticas,qus Oia certosne antat,nec sunt fortuita, nec temeraria. Min'sottus ta sunt tone habita ad motores, a stellas certis finib' mouet. Minime aute ad Deu relata. qui olum retu ipse sinis, fortuita esse poterunt. Hi ne perspicuu est somnia e relicxnsi esse interptaet Ida, nisi praecognoscant stellae, de figurs stellatu,& mot',6 signa quς tenit, δc situs alis ea ota, quib' stellae aliter at . aliter occurrῆtibus alios aliis aliis sensus somniales ad nos mutunt. Haec mathematici.
224쪽
tomodo tres fiam niundi, de quibus Anaxagoras di etauodlibet esse in quolibet.
Riplicem esse munda figurat antiquitas, utpote an 1 malem,aelem Elarium,de ecillesi: quom in quolibet ut dieit Anaxagoras. Coelieus mundus est uniuersum exeoelia id clemetis esistitut' .in quo sunt quatuor siem Et λα mist de qae supra oia ae leni Eta, Sc animalia serε: sunt. xa.signa: quin m stellae,st planetae dicunt: duo quoq; lumina. Μsidus uero alatri ho est: quε microcosmon appellat. In hoe .ia. sunt signa Caput quid ε eius aries est. Collia et
ceruix taurus. Brachia 6c humeri gemini. Pectus cancer. Latera te stomachus leo. eter uirgo. Renes Ad uertebrsissita Pudeda seorpius. sagittarius coxae . Genua capricornus. Aquari' et ura. Pedes pisces. In hoc sunt stellae una . Lien quid E eius Saturn' est.Iecur Iuppiter. Pulmo α telmara. Renta lumbiet; at in testes uenus. Lingua ata; spus mercurius. duo lumina sunt: eor Sol. Cerebru Luna. arte menta etia in hole sunt: na e holera ignis es. Sanguis aer. Melaetiolia terra.Flegma eius est aqua. Elemetarius mu dus licet ex quatuor aetemεtia esistet: tri aelementora madua in quo lite ambo semper sunt pt1te: aer nos continεs est. In aere.m uirtutes sunt coeli o Est quatenus omni hora aliter atq; ais a coelo altera L Recipit.α omni hora olum fgnora,& stellat si et luminii uirtutes omni etia hora has uirtut ea mutu s aeoelo: alsis attv alsis tribu:t. Non. n. est hora: in qua aliquod animal non genere ε:-eui uirtutes:
quas a eoelo aer mutuatus est: non immii tat. Est igit uetaut Anaxagoras dixit horum quodlibet esse in quolibet. Quodlibet. n. eoeli est in aere, cu in hole. quodlibet q restin aere est, in eoelo est: Sc in hole quodlibet qcr in holeest: cte in Moelo M aere semper inuenit. Hord unux mudus est: qui sempmutationes α uirtutes mutuaε: coelicus quidem. alius qui ab hoe mutuans semper, altera is per mutuatur motus de uirtutes,aer. s. Aliut qui nulli alteri moi' uirtutes ; mutuanx: semper ab aere uirtutes mutatione scum uiua ε,nomo est. Quare dum nasci ε homo uirtutes alte rationesti ab aere eas mutuaε: quas aer tune a creto mu tuabaε. Dd uigilat etiar semper uirtutes motusq; ab eodε aere mutuaε: quos aer me a ea Io mutuat. Quare dii dor. mit uirtutes ae motus mutua ε homo ab aere: quos Ad aer tune aereis eo mudo mutua . Sed hoe interest: na dum ii gilat homo. tib' maiori occupat', motus ac uirtutes quas ab aere mutuatur: n5 seniit: dum dormit xo sit Eoo noctis, e Itiatri meson: illas mutuatiGes sentit Hane
uana somnia emerserui: in stelli et lumina listana, signam etia aluer atm aliter a mudo attem Elatio mot' dc uirtutes mutuatia: uarios sensus ad sensoria mittat: Sc ub' somniatrix uis uaria ph Itastica somnia coficiet. Hse sunt ' naturales Philosophi in mathematicoru subsidiu retulerunt.
Quot requiruntur ut mathematicus per cognitionem
stellarum somnia interpraetetur: δύ quis sit optunus somisti timeoniector secundum eos. Cap. XXV.
AN te. somnia doctus mathematic' interpraeten requiritur primo ut obseruauerat adamuxim eius quilamniat genit ut , nam ex illa eo gnoscet an in uita somnia
tutus sit aliquIdo:et si somniaturus ut tu facta somnia an iura uidebit .Haec.n.n6 nisi a genitura edocuerat doctin i mathematici. Secti do requiri ε animaduertat nsectiones eatu stellatur quae dedost somnia. Na si somni a ingenii uia habet ut somniet.Tu somniabit, eii chronoeta trices stellae,st somnia dederui: psecte eriit ad loea: st ingenitura somni feta appellam'. ubd si e genitura habuerit quispia,ut uera somniet: accedῆtibus chronoet atraeib stellia ad loca somniferar me uera somniabit. at si contra habet qa salsa: esie quotv 3c salsa somniabit.Tettio o seruare debet euriosus mathematicus t sis somnii, utpote quo mitti ε dormienti: n 1 ad illud ips thema conciat stelis Iaa esistituat:ut tegulae supputationu, edoeεt. quibus diliεter admodsi obseruatis: haec tria mutuo e5setati nam in
is uidebis si uera sunt,somnia,& qus porte dete. An snt naturalia. n animalia prasagitura. Ex his palei; quis site aptissimus somnion e5iector.Est. nali ciet eminae niItium genituras,3 stellarii somnion essediticia ad
loca coeli somnifera et, tonocrationes, de qui ad ueru ti a somnh thema eollegerit,ut supputatium regulae tradunt. Nec hae e lassici sit: sed est etiam qui optime stellaria uiro affestiones nouerit, quoties solae uel O alns mistae reperiant. Hic. n. m mathemati eos est exquisitissim' somni
rum coiector. Quae quide nee sufficere die ut mathematioci, Ppiere ad diat coniector E esse qui a stellis uim inter- praei di habet. AIi quια sunt quom animi a Deo sensi
immersa ut uix nihil ultra sensilia apprthendant. Aliqui coira ex stellaru eo stitutione a Deo animas habet eleua tas ut facile sit eis Oia exeplaria allegor sare. Ain medio cres animas habetes,at te indiget, ut recte eopletessi inter
praetitur. Vnde de his mediocribus loquξs Piliolemaeus in eius libri initio: qui est centu enucleato v. ait Onuntia tionis non fieri a scietia sola, nec a te id est impetu eoelicodutaxat,sed a te Se a scietia: na soli numine afflati se dictit particularia. Quare exquii itissimus somniotii coniectoris erit qui a se. de a scientia eoniectat. Hae e mathematici. Ex hs modo ec stat, qua uane a tui superstitiose quida per qucstiones, quas interrogationes die sit: respondEt ad λmnia. Sunt. n. eiusmodi quaestis nes coniecturae debiles: quae inuetae sunt: ubi desuetint partiles hominii geniturσ-
Tam Ad si nonnulli per has multa particularia praedic tapotius sorsitan ab eorum impetu: quam ab arte, motu Quae geniturae uera somnia dant: quaeue uel non dante
E Tsi de e nituris loqui sit hcae mathematicora institu
tum: in quaeda breuibus attingemus: ut interprae taneis somnfis n6 deficiamus. Geniturae igiε somnio' uero rum sunt Ptholemaeu: aut cia Mercurius iugeritura in
altera domora Saturni eostitutus ac potes suetit. Aut cuduo superiores fuerint in ipsa genitura in statu medio: utpotem coeli imo: qu eardo quatius est. atri; statiarin secada in statione uespertini. Aut eu duo inseriores etiam suo rint mediocris status, utpote in diurnis genituris occidui uel uespertini, in nocturnis uero orientales uti matutini. Stellae enim in genituris hoc pacto constitutae, intellectu nato coniecturati uti reddunt, at sp uera somniante. 3c de somniis uera coniectantem. Iuniores mathematici scributin genitura non si hospitium esse seminio m. propterea asserunt uera somnia date si ipsum hospitiu aliquod mercurii bene se habetis signu tune affectum, tenuerit Vel si tu na in eo fuerit reperta atque bene collocata. aut si dominus'. hos 4 cui Mercurio uel luna bene eonsgurat' iuerat. bd si nullum horum erit: uel non somniata natus, uel semper salso. Hae e de genituris somniseris. Deehronoetationibus somniferis. Cap. XXVII. CHronocrationes somnisere sunt anni in quibus L na peruenit ad eas stellas: qus somni u dederunt, uel ad illud uenu qa in ipso nono hospitio colloea ε. Hoc autem scitur per tabulas ascension si rectarum,uel obliquarum .uel mistarum,dando gradus cuilibet ascesionum an num uel misem. Docula. n. Ptholemaeus ea quae sunt animi,a Iuna esse chronoeranda unde chronocratrices stelli sunt illae,ad quas eii peruenerit Luna somnia erui. Loca etiam chronocrat titia sunt ille gradus: qui suit in euruuenone domus. atque illa quos tenent chronoeratores. Hae pauca de soniseris e litonocrationibus.
De regulis inter aetandi. Cap. X XVII LCum igitur per genituram cognitum sit natum uera
somnia esse uisurii:& iam chronoerationes adsunt, id est iam natus peruenit ad annos somniferos: quib' uetasomnia ex coeli statu promittebanε: diligens eclector adu et om tεma somn4 thema stella tu erigat iuxta supputandi regulas traditam. Dei neeps stella qdae somnium dedit diligenter eolligat. Haee aute est: quae nonu hospitium intemate tenet ab horoscopo. at ubi in nono ab horoseopoloeo nuIla stella suerit: quae in de eimo est: ipsa est somno
datrix. bd si nix in decurro nulla sutrurula est: qu
225쪽
net horoscopim: quε si nulla tenuis tr quae tenet septimsi iocimi ipsa est qua si adhue nulla habet: quae tenet quartum ipsa est. at si nee hsie aliqua tenuerit: strinnis uanu est. uel falsum: uel nihil somniauit: uel eius nG meminit. Inuenta stella lisie in modsi quae somnio proet: aspiee illa: quss suerit Saturnus: iudit rem terribi .at tunc qusre cuiusto ei. D .in themate eollocat ora sit d fiat nam terribile qσuidit ad ea attinebit domur euius Saturniis ipse est ens. uerbi e I: ubi Satum' sit ens sit loci. 12. ab horoscopo: qae uidit: sau inimieus: ues aliquod eoru : quae ad eu loesi spectat: eodε pacto de creteiis domi siliis ensiciato. ubi uero somnion duat lix stella suerit Iuppiter: iue somnisi fuit iucunde, placidu, utpote esi regissi' uel magratibus Ze eae teria id genus. At si mare: qcl uidit: est de hs u tenet mars. Et in eaetetis stellis sema ide facito. na id qauidit semper est eorti: quae stella tenet. Potes etia respicere ad domicilium: eui' stella est d5a: na Et uisum ad eu attinebit loess. Obseruand si est et signu qir somniatrix stella tenet. ubinani sit foeminu: uidit in somnus tablimem loca, aut tu nem elevat 1,aut uidit se ex sublimi demitti, aut sui eleuatione, aut uentu a cellosum. At si stella somniatrix sit malefica siquid E in terraeeo ipso signo sit collocata: uidit se quas delapida tu, aut obsessum, aut in fovea demissum, aut in loca tenebiolam angustiosum P deductu: eui' qtit exiisi: aut aliquid tale. Sinaute stella tenet ignesi sensi: se uidit appesiam uel suspe sum aut e 5bustionem alicuius, aut nimam aut ignε aut ea liginE. at si aquest tenuetit se sub mergi visebit, aut diluviii, aut pluuias,aut fluuiu ut ma re aut periclitation F, aut aliquid id ren'. de somni specie se praesagito de somnii sitate uel salsitate hoe est si timorosi,m qiu uidisti, uel tueundd,eueniet. Sic qino, ut quae ras somnia tricem stellaindiam horoscopi, quona modo intit se & ad exteras stellas se habuerint: ubi n1 in som matrix ipsa stella de dias horoseopi configuranε uel eoniungunεr uel alter eoru salte csi uenefica esimistum sit: da num q r somniii demsistrabat: n5 expectatur. at si eorum alter esi malefica eo mistus fuerit: tune dansi ruilam eueniet: et stet; eorsi: quae spectant ad ea domu : cuius dos est planeta qui est coniunctus uel eoniunctione petit. Verbi causa ubi stella petens eoniumstione: domina sit stetidi ab horoseopi loci,prouisum dansi erit in laeultatibus . Si semimi loci domina sit: danu erit in mulieribus uxore v. at si quinti Ioel domina sit: damnii erit in filijst. e de cetreis domibus eadε ratione . Eode modo si prouisum fuit utileata, iucundum: a iee ut plopitius si d fiatrix stella de horole lator esiiug2tur: n 1 ubi no eoiugutur, uel nee biisses alter esi figurabit, illud iuesidu nihil eriti ubi uero altertitisseae e5figurabin uel cGisges iueudii illud aliq reoruerit: 'a' ad ei' domicilia attinet, eui' stella eo luctione potens nospitatrix sit. hoe igitur pacto coniector somniorusecundu mathemiatiem somnia interpretetur. multa alia quae mathematici serabunt de interpretatione, pretetmisi: quae cum sit lapia natural ε eonsiderationem bona fronte retieui. Iuniores enim diligit et admodii de his seripseriit. I sc enim pauca diximus, ut exempla snt is q ni discunt. De uera determinatione . Cab. ultimum.
s Omnia m sacros uiros, aut sunt naturalia, aut atalia,
i aut daemonica, aut diuin aut simul daemonica M aniilia. de alia iquae cogitationemalia. dem alia cius parit et aialia 3c diuina sunt hoe est: e simul δί leuelatione esimixta sunt:
periore libro diximus: qus naturalia sunt:citenus ad artem medicinale lacium, uana no sunt:0 uero aci assectu: quatenus o ipsa indic1tur naturales mores: nee uana sunt:& de his phyneus disserit Diuina sunt dei reuelationε: quot si Aissimi uiri intersitation E uid Et.dsmonio G sint lusione, o ino nana de lituola esse tenemus. Vnde Thomas nrhi qui . Siquis somn*s utatur ad futura si cognoscendu .uto Vi ex reuelatione Γfiscut ut diuina, uel naturali causa siue sa- miliari, siue peregrina: intersit adi sacultas non et ita, hibDta. At si eiusmodi artificiosa diuinatio ex daemonstri ex
tiat ut lusionibus:cu ab': pacta habeanε exsta: utpote si ad hae e inuocentimea haee diuinatio sese diffundati ad id O quod nequalesci debet.Vana estato surstitiosa.
α nite Ohibita. Iuxta qH rationε legitur in eo libro quε Demeronomion inscripsit Moses: non inueniatur in tela obseruet somnia. Et de diuinatione artificiosa hactenus.
Eiusdem Liber Quintus, qui est de prophetia.
De prophetiae, prophetae ii descriptione. Cas.I. Ropheta apud diuersos diuersis rationi Minterpretatur. N si nulli .ppheta dic ut quasi procul uidete x Oscient εm: ut etia apud sacros ultos legitur. Philost, ph , ut Cicero et
Hlexander .pphetas nonnsi sit ua es: quatenus ui mentis excellunt:appellariat Graeci
Ophetas quasi phanorii antistites, oraculorisim intersitesqcrost edere est a)phetas appriant. Hi ne lissophetae uaticinandi minist i ub . c rphetae iniurabat dicebantur: Ac phanatici insana dient et laeerdotes hari uti 't monite uid1ad L Apud nsi nullas gites sapietiores eorum Mohetae dicebaniat tPhilosophi, apud indos gymnosophist s. re apud alios ali
esse sumamus:cuius sunt tres partes uideIicet fututorii csi
st dicit c&pdictam taculis c si firmat, atqiribat. Amolietarphetia descendit: qus proprie,ut Cassiodorus inquit est diuina praesagatio eventuum rerum, immobili ueri a te fimmata.De hae ceu etia Philosophi di inutent quaeda Gludit et pmp teticos: u pro-ctes omnia r quae saeti uiti, uel Philosophi de prophetia scripserunt. Nam hoe nostrum institutum bitu χ'
q temota sunt ab hominsi optu: iure ad sphdae ratione cognitu P mo attinere uidetur. At eu haec sinMπο-gnitio: qu ς supra captum humanum est: nobis sit e re atia ato ad institutum nostrum: quo bene uiuam': Se post mortem ad beatitudinem perueniamus:iure praenunt ur
strum sint captum facultatem v ιntelligendi. nee humana ocellunt attoni eonsentianeum est, ut a pheta, qui hae e dieit,ptensiliat in miracu ita , cc sirinet. eruta phetiae rationes
ς ς, ad diuina, re e lita leuata deo divini'; copulaturi Ca5 II L
G Vm dicta sit pii heia eum esse qui eoeno qu
supra captu nostrum sunt,nisi Dei are hana tectam. mentem a pheis eleuari necesse est ut haee diuina, tecta: ncognoscat. At quia cognoscens nunti cognoscit nisi at qua ratione cognoscibili uel ea per qσ eognoscit .eopuleti cesse est ut mea Ophetae cum eleuata suerit, aliqa tone diuinae mεci eo puleε Hse facti etia tradunt asse Etes prophetica in Erem insipiratione eleuati: reuelatione uero Deo copulari hoe nos appellamus more Platonis numinis as- flationem: non pol igitur propheta haee quae supra eaptu nostrum sunt: praedicere nis eleuetur eius mea: re eleuata numine affletur. Erunt igitur eleuatio mentis, eiusdem a amatio praeuiae,ut ita dixerim, affectiones ad eost noscendum: quae supra captum nostrum sunt. Prophetiam nee esse potentiam, nec habitum, nec pa
uonem,iud ad paruonem attinere potius. Cap. IIII.
226쪽
P Rophelia vi dictum est Orsi cognitio est,quae quid ε
cognitionem it, nostram excellunt: qnare poteria esse non psit naturalis, sic. n. haee eognitio non esset nosti si su
pta captu. Habitus quom est quo quis agat e si uoluerit, ut Auetroes ait in cGmentat ijs libra de unima,sed propheta non sen per eu uoluerit prophetia fingi psit, ut obseruatio docet M sacri etia probat: igitur nee habitus esse potetit. Sed eu tria sint in anima, potεtia, passio, Ac habitus, ut in Ethieis scribit Aristo. s prophetia non est naturalis in . nec habitus relinquel esse passione,ea ratione qua Arist. i5m intelligere esse quod da patia meruit in libris de aia. Nam quea odia in naturali co uione aius ab intelligibili patit: ita in ipsarphetica uisione mesa phetica pati uide ε ab ipsius Dei numine, quo assat. Quemadmodum igiε aer raptim lumine solis illustrat, nee permanet et habitualiter at illuminatur: ita mens a phetica raptim num ne
assatur,nec habitualiter nec permaneter: sed si xibiliter ut ita loquat) afflationem patitur.Quare prophetia potius passio, qu in potentia uel habitus est censenda. Cessante numinis asilatione prophetam non esse aduersus Philosophos. Cap. V. PEripaleiici propheta esse a natura tradiderunt,ut posterius disseremus, qd' salsum esse probabimus, cum
prophetia ea sit, quae supra captum nostrum excellit quaecum non sit pol Elia naturatri, nee habitus sed passio transitoria:iure cessante afflatione numinis qua actu Deo coisputatur: propheta non erit censendus: nisi habiliter,ea ratione,qua lignum semel accesum, habilis inflammationis teliquitur. Forsitan enim mens prophet ea prima numinis afflatione ad secundam habilior redditur. Quotum est Prophetia. Cap. VI.ΡRophetia ut dictam est .eo enitio est oecultoria .at oe
culta trifariam sunt,quaeda supra sensus de intellectu aliquorum holum mon aute olum: quaeda supra sensus A intellectum olum hominu: non quid ε sua eon natura: sed imbecillitate nostra: quaeda uero Ad imbecillitate nostra: α eois natura sunt supra nostist intellectu Ze sensus. Oeeulta aliquib' hoibus sunt,uel quae corde tenenε,uel quς procul aguntur.Haee n. nobis qui Suessae sumus: occulta sint: quae nite Romae agunt: non aut hoibus Oibus: quias sq Romae sunt oeculta n si habenε. Oeeulta uero Oibus hoibus,& sensibus Se intellectiti' olum sunt diuina, quae Deo Se intelliget ijs e G petunt .Haee eu oeculia sint nobis ob nostra imbecillitat ε: suis naturis sunt intelle ido.
nea: at ea qus tum nia, tum eo ra natura cognitu nostrumo εm excellunt: sunt sutura e sit inpensia: quotm ut Atisto.
inquit det et minata n si est stitas. Pro p retia igit cognitio est horu olum: propheta.n.nonnunis quae procul agunε:
praedicit: ut de Helyseo legiε in sacris hystoriis: qui quae
ocul discipu seceratas phetice novit . interdudiui non qus ultra olum eaptii sunt: si nuntiat, ut in sacris historiis eoplures suisse legit: qui diuinoo archana pilloquebanε. Non nuntii propheta ea que sutura fieri e si tingunt, praesagit praeloquiturin, de ab hae potissimu cognitione propheta dict' est.Vude de Pthoi sus in cε tu enucleat ora libro inqim soli numine afflati si dicunt particularia. uero h se ima retia genera noscat rpheis: argum to nobis est,. rphetae numine sunt assati Quare eo usq; a phetica uisio se ext Edeti quouso numen fundi ε diuinu. Num E aut ad hae e tria se fundere, nemo dubitauit. Iure igiε Ad prophetia ei rea haec triauersabit. Quba si circa hscrphetiauersetur: propheta etia ad prstetita,& ad praesentia,& adfutura inter duplospiciet. Ad praeterita quidE ae prae se tia, quatenus non sunt supra captum omnium hominum. Ad futura uero: nam licet sint supra nostru eaptum: supra numen ipsum, quo propheta assatus est: non sunt. Plophetam non omnia cognoscere quae propheticae
facultati sunt possibilia. ΡRopheta eousq; cognoscite quousq; numine afflatur.
at millus potonam numine omni. potestate numi
vis asstatu cum omne numen infinitum iu ,-mens prophetica finita: quare non OIa qui prophetica uis eorno icere potest: qailibet propheta cognoscit, sed eousq; quo
numine afflatur: alius quidem magis quo magis ipso nu mine afflaε:aluas minus, quo minusmee ea qui eost noscit. semper eognoscit nis dum numine participate dicitur.
Septe modi expliet a numine n licipare. Cap. VIII.
IN sacris histor s, septε modis propheta numine participare legimus. aut attonitione,qus etia exta sis dici :quatenus mentis excessus est. aut uisione, quae uel oculis,
uel senchus familiaribus,uel mente fit. aut somnηs aut signis, utpote nube uel aliquo id gendi aut uoce e coelo demula aut aeee pia parabola ab atalibus uel aliis rudibus. aut denim diuinitatis plenitudine, qxx ptopthssime numine afflari dicitur, propheta quoq; numinum assatur. Alienatiorem mentis, qua aliqua do praesagiendo propheta asscitur. non eme sutorem, Cap. IX.
Vmine assaε propheta ut dictu est attonitione Acuisone quae fit iamiliaribus interioribusq; senties,& mεte.Verum hoe hi satiam se. aut nihil per peregrinos sensus sent sc do. aut in parte quida sentiendo, sed sens bus aliqua tutum remistis. Primo quidem modo piae sapiendo alienatione propheta afficiε: nct quatenus natura eius in ordinatione & indispositione alteral, ceu in surεtibus sit, sed quatenus somno uel eont E platione uehem Eli aliena :qu' quid E cum naturaeoidine emergit. At si uisone into
Nore amatur, non omni ex parte exterioribus sensibus uacantibus prς sapit interdum propheta, non assectus alienatione. Quibus patet propheticam alienatione non esse
surore, ut Platonica sic Pe i patetici scribui, sed potius sensuum extetioiu uacantia uel imminε te somno uel maiore contεplatione eo pε te, atq; distrahcte, ut sacri uari tradiit.
Bisalsam esse prophetam numinis assatione, & numinis pati ieipatione. Cast. X.
ΡRoplitia non dici ἱ propheta ut dictu est, nisi numine
participet. Potest aut ε bisaria numine participare: af- statione, qua discipulus afflatur a doctore. Hoe iacti uirite uelare dicunt: latini,ut Cicero α Plato assari Sc pati cipatione,utpote per quenda instinctu que interdit ignatae ni tes holum patiunε. Hoe.n diuino instinctii: moueε interdum a pheta ad prsiasti edum, aut hoc pacto, ut non disternat, an quς cogi auerit,diuino instinctu attineat an proprias spiritibus amplectaε. Aut moueε discernes inter hae e. Sed eu numine afflatus moueε: quae dicit eo an oscit
se assatione dicere quibus pet spieusi est instinctum, quorpheis nonnun* prs sagiunt:nsi esse sutore,ut Cicero Ac Plato arbitrati sunt: sed diuinam quandam assectionem e Deo ipso prophetae immediate immissam: qua psit quaedam praestagire . secundo perspicuum est non semper prophetam cognoscere distincte quae praedicit, quonia quae instinctu diuino praedicit: non cognoscit semper si Minns
spiritibus, uel diuino instinctu comauit. Quae aut planitai satione numinis, semper cognoscit ea no a pr0s spiritibus sed ae s per diuinam numina afflationem eogitasset. Depositione Philosophorum circa prophetam, prophetiam ac generatim. Cap. X I.
Omnes Peripatetici,oεs Platonici,oξs mathematici:
qui naturalibus ronibus d ut axat studuerili , a phe tam esse naturale arbitrati sunt, nec intelli put ipsum esse naturalem, qd' ad eius esse non esi curtat Dei actio. Noli penim causis naturales aput sine ui actione P causae inim Quare per propheta esse naturale, intelligunt ipsum non esse a Deo immediate. quo fit ut ne eophetia sit nisi natu talis, ueluti artes 5c scientiae sunt naturales, quatenus principiis naturalibus esistitute. Vnde quξ admodum expulis naturalit,' citcu scripta immediata actione Dei, limmo potest peruenire ad omnium eoru quae presentia sum scientiam uel sapientiam,ita ex puris naturalinus pol pereognitionε causa tu,& signoru peruenire ad futurora contingetium notitia, quaerphetia diei ε. Haec Philosophi naturales generatim L propheta,atq; prophetia. ae ueto speciatim & pet partes senum, si lacribanius.
227쪽
Quae Aristoteles de prophetia, prophetasP. VT dicemus: propheta duplex est. instinc tu quidem, qui sine scietia rerii suturam sutura si senti, M scienti qui ex scietia, qua sutura cognoscis, uel per eausas,uel indicia ::ua proloqui ε. Prima dispositione Aristo. in libro de diuinatione tri it humori melancholico, uel morbo. N a me lac holicora natura est multiloquax, ut inter multa quae loquit, aliquid ueripis dicat. Falui uero instat sunt hi ut ora, quae cu curis uacet: sacilius coelestes motus prs sentiunt,& in libro problematii particula. I . cap.ῖ . 1 de sentit.-in libro et 1 de a talibus ide. Secunda disponem tribuit arti at in inuetioni. Q homo effici psit prudis,et sapiens Prudens quide ex humanis, quae in uita obseruauit actionibus. Sapies uero ex coelestib'. quas inuenit causis.
Hinc duplici saeuitate arteo futura cognoscit, i dicitq;. Per instinet si dicut Peripatetici Cassandrae fuisse uatici
nau ullaru P mulierit, u uiront,quont Graece Ec Romanae historiae meminet sit. Pet prodentia Solon Atheniensibus multa pdixit: eae teli quoq; uiri r qui humVos eue tua obseruariit. At per sapientia. mulis sunt qui sutura sinuntiat ut, ut Thales oleatu ubertat E anteii florere coepissent.
Anaxim2der physicus Lacedemonos urbis ruina o ter te motu. Pherecides quoq; eu uidisset aqua hausta de nimputeo terremotus dixit instare. Anaxagoras uero lapide etale casurii, de Mn innumeri: quom alii instinctu ald prudentia, sapiecta aljrpheiae habiti suerunt. Haec sunt quae Aristote. sentit: euius opinionem Themistius, Alexander, Ammonius,de Simplicius sectantur. Quae Plato de Prophetis.
pDato etia id ε sentiens alit et loqui ἔ,na prophetia qst sinstinctu fit .aliqu2do tribuit sutori. aliqua do alae dispositioni qua ipsa et eata est. Propheti 2 quae tribuit furora geminam facit,quatenus duae sunt furoris species. Vna quid E est ab humanis motbis. Altera ex alienatione diui
na: qua extra consueta uuae institutione quis rapi ε: euius quatuor partes tacit,uaticinia,mysteria, poeticas Meneresi
cupidineum iri influxu. Hara tarmatu pri fides secit Apolline Dionysia, Musas,uener ε eu filio. Sie igiε Plato duplicem prophetiam asserit,alteram impetuariam, qua in
stin eius, uel sutori dedit. Alteram artificiosam, qua quis sutura cognoscit cipientia uel prudentia. Quae Averroes de pro plieta, prophetiaq; ipsa. AVerroes uero in his paraphtatibus: quasse tibit de somno asserit somnia, diuinatione, uisione, 5e pro phetia naturales esse motus, nee differre nisi fina mapis deminus: quaten' somni u phatasti ea apparitio est in simplicuer dormiete. Divinatio uero est eognitio occultora petilla simulachia somniora appares. Prophetia est appraeolientio iuturora per somnia Ppriis imaginib' apparentia. Visio deni. est omne illud quod alicui in uigilia apparet stibus peregrinis intrinsecus reuocatis. Haec Auenota. Quae mathematici Se Avicenna de prophetis.
VT diximus prophetili dupli eε esse testane Philos
phi, impetuaria, Sc attinciosam.Im tuaria quidεmphetia ea est: qua us futura plantii nulla pice edεte suturoru cognitidersed solo impetu uel instinctu naturae. Arti-sieiosa uero est sapiet a uel prudelia, abus sapietes uel prudEtes sutura praeuidet ex obseruatione praeteruom: sicut dux rubernator,ti medic' ex obseruatice sutura sidi eut. mathematici ex sciastellarum. Est adhue yphetia tertia em mathematicos,euius sunt tres ines: ut dictu est .utpote fututa cognoscere, Sc cognita pdicere: Sc pdicta miracutis obare. Hic. n. qui sis iob' parties csistat: simpla sphota est. Arbitranε igiε mathematici OEm prophetia quouis modo sit: ex stellis psicisci, d ex impetu exotiε, ex stellis
uenite asserui,st ex arte pro tito ex stellis uenit, pro quanto stellae in generatisie formas affici sit humanas,ea tone: ut aiae ad cognitione ueri aptae plus assequanε, Φ qui siseptem immoda se in scia exere est, ut dicit Ptholemaeus. At malat in eo libro que de magnis cognitionibus scripsit: asserit coniunctione Salvini oc Iouis Ophetas eisice
re quoties ueI in eapite arietis aceidit singulis octicεittiis
annis: uel cu muta ε in itiatularitatem singulis ducεtenis. Moue ε aut E argumeto6nuli' umo Dpheia fuit: quin eui cessisse aliqua fiatu coniunctione legerit. Ptholemaeus in tertio apotelesinatu inquit. Cia Mercurius sollicii et a Diactus hospitator fuerit eius signi: qae Sol in genitura albculus tenuerat:natus ille erit Opheta. Almasor mathematicus ait propheta esse in cuius genituta Iuppiter Venus 5e Sol in eode signo suerint partiliter coniunAL Avicena in o. suae metaphysicae. 3 in. 6. natatralita mathematico v sectae opimone. Vult n. eu peessit Iouis Sc Saturni columctio Sc genitura suerit optime assedi a: ita ut ui ereli Sc ui
elementoras te6plexio teperata. Min regione teperat Iqus prophetarii est:Tune qui nascitur propheta est: mo. uebili uniuersam natura nutu, nam hominis hui' anima
potest dupliciter eons derati ut hominis sorma, & hoe pacto eius imaginationi nihil obedit nis eius cor . Alio modo,ut imago esus intelligῆtiae: q spherae Ioviae praeest de hae t Gne sibi obedit uniueisa natura: qus mototi illius sphtrae obedit. Cu. n. haec aia fit illius imago,mouere p5t omne illud, qu aptu est motori Iouis obedire. Hie xpheta ita ν sm Auic En I sutura cognoscit in particolari:& ea in
particulari certe P dicit, v bdicta per uirtute motoris: cuius est imago miraculis Mbat c si firmat ν Psit. n. hae t 6 ne inducere morbos,sanare laguores.mutare mctes, este ait miracula sacere,ut quaest dicit, confirmet. Oiatii uirtute eius intoris: euius ipsa est imago, facere uidet: nec tamen ignoretis uelim medicosnsi nullos propheta ei se dicetes eii: cuius esiplexio est aequalis ad pondus: na hie in omnielemcto dia abitur Ad super omne elementia eGmeare poterit: de eo praecipue. si in climate naseitur temperato. Rationes pro postione Avicennae.
positionem hae Avicenna in .sus metaphys spe
suadet.si finis est naturalis: ora in fine et ut natura lia. Sed holum uiuere, δί beneuiuere est naturaler i νε α media at unu med ora est x pheta. Medi te. n pheta Ieges Ous uiuim' ponunt, id e si seruanε. Igit si holum regia me eth naturale, M sphetae, abus holum testime stabili et et ut naturales Haec Aureetia eande positione eo firmant quidam . ex eo-no est pol ε Dor forma naturalis quoties est coelesti uirtute dotata ipsa ala humana etia coelesti uirtute affecta, sed alid formae naturales coelesti uirtutae dotatae psit mutare materia nc modo propria, sed aliena ut uirtutes lapidia: na forma hyacinti uirtute coelesti dotata eo seruat sanitate cordis et enas morbu expellit: smaragd' quom liquefacit oculos serpetis. Caeteri etia umulti: giε aia humana eu sui natura sit omni naturali sorma excelletior: qn est coelesti uirtute dotata, multo pollentior et itformis naturaliM. Poterit igit oeni materia subiecta eius motori,cui' est imago,mutare. Praeterea polutior est ala quae est Iouis imago, ea ala d fortiter alad imaginaε, sedaia fortit et imaginas pol propria aliena materia mutate: ut facit ala secantantis sortiter imaginans, d sanat morbos,& inducat: ut Petrus apponensis deelarat multis o seruationibus: igitur anima quae est Iouis imago, uirtute eius, cuius est imago: multo plura agere poterit nutu. Hse sunt quae pro hac parte faciunt. Consulatio huius positionis.
SEd esitra hae positione assurgamus, id primo ex parte cognitionis: na ut dicebam'rpheta est: qui sutura contingeria ineuitabili uerstate cognoscit, secreta reuelat, ut hominu uolutates,st archano lani reeodiit. Ex hoc attumetor. Nullus poterit certius cognoscere sutura. Hi erelum illa agat, sed coelii nullii fututu esit ingens ineuitabiliter agit: ut Ptholemaeus ait in phoemio libri apotelesinatu :inquit.n. licet stellae recessario influlit: materis ili su lectae necessatio eatu influxu nsi recipiat.rpterea inci eniectus eme ectingetes. Quare aia euiusuis hois ei dotata coeli virtute: potem sutura esitingetia certitudinaliter eognoscere: queadmodum nee coetu illa necessario ei scit.
228쪽
eonfirmatione eius: qty dieit miracula sa est,& primi Se se elidi, tertia gradus. Nunt. n. miracula in implici grados saetos: nam uitae da sunt mir cula, adst nihil Daiora saerate poterat, ceu duo corpora esse simul:
solein stare. iel retroi ederet mare diuidi ut transeunt hiri
iter praeheas Alia sunt miracula: ad quae licet natura ali quid facere po sit: no iri filat per modi si naturae. NI opusn3turae est ut animal uiuat uideat re ambulet: sed ci, post mort ε uiuat,post cecitat ε uideat post claudii tu ambulet: operi naturae non subest. Alia sunt quae si ut abso naturae principus. Licet. n. febris biificio medici interdia elater: sisene principus naturς nct e utari psit. At mitae ulu est febres tolli sine principijs naturae,abus medicina utit. Propheta igiε,qui ea st dicit miraculis ibat: interdia miracula ea secit, ad qus nihil pol natura operari, ut duo corpora esse simul, solem stare Ad mare esse diuisum. CG stat aut ad haec nec colu, nec nati ita aliquid posse. Nonnianis mirac uiaticis, si cudi ordinis, ut holem mortuit resuscitari,c cos uidere de id genus. Ad quae nee coelia nec natura pUt aliud operati. Ex iis argumetor: qui facit queda ad quae nulla
uirtus coeli se exi edit: non uirtute e teli illa uidetur facere. At arpheta interdil pro eoru quae dicit eo firmatione quaeda iecit: ad qus nihil stellς possum. Igiε nulla anima potnec sua uirtute nec illius cuius eli imago miracula sacere.
Quod si dicas,ut AuicEna astitit, anima miracula ei sicere prima & seesida & iertia: nsi uirtute stellae: cuius uirtus est mutare materias, sed mototis, qui miracula facit: hoc statim refelli ἔ.na motor,qui habet aliquod instrumetum sibi aequatum: nihil pol agere sine illo instrum Elo: at stella est infirm motoris: igiε motor sine stella nihil pG t. Insuper ala: qus alicui corpori est xpria.& forma, u motrix: aliud in eoip' uel aiam alteri ' corporis agere n5 pGenis per eius eoip : cuius est a pria sorma. St. n. aia praece plotis mutat alam discipuli Illa mutate no posset nisi corpus praeceptoris mutet eoi pus discipuli, utpote mediate, uoce .Ac uerbis. Quare nihil psit intelligetia Iouis nis peraictione eius orbis: cinus est Dptius motor. Quare si stellino possunt in miracula,nec stellat si motores in illa poterunt DiligEt ius esitra hane positione, scripsimus in libro de nostrarum calamitatum causis,& in helio nota: Se dicemus in libro de triplici hominis statu.
Alia posito Philosophorum: quae etiam se eundum mathematica fundamenta est.
At si uero die ut proph t1 uiste latu aedi sed quomodo n5 satis explicate habet. Ideo asset ut auctorit te Averrois intellectu agent 7 em deum. Sc nobis tris alii copulabilem, utpote natura. habitu, re assedi ione. Agena intellectus copulat nobis natura mediate amma dia noetica: n1 qu primu in emblione dia noetica anima est, tam
primu eii in hole ages intellectus: quo possum' abstrahere intelligibilia de potεtia ad actum. Copulaε etia nobis habitu. uidelicet scii ths dc uirtutibus ut pote per adeptionem intellectus Oeculatiuuna post i in nobis est intello eius speculatiuus P sectus: erit etia tune nobis copulatus ages: quo speculemur essentialiter: sc nct ampli' n ah m actionε. sed intelligemus n essentia Dei: qua ipse in tenipit.
Virtutibus uero: qin eum in nobis erat heroica uitius ps ista: qua sensatius appetitus Mene rsini obedit: tunc Deus ipse qui est agεs intellect': eopulat nobis ut forma ages: per cuius eisentia tue homo oia uolutate tecta agit: r sine regulata Se uirtute uiuit. Vetu per hos modos nos qui copulaε intellectus druinus: nee iacimus miracula, nec sutura cognoscimus. Na per primu modii: quo nobis naturaliter copulat,per eius essentia possum' in nobis me di 1-tibus sensibus intellectiones ei ficere rerum sensibilium. Per feeundu quo ipse copulatur ut forma : per eius essentiam intelliginius de tecta ratione uolumus. At tettio no-
his copulat assectione: na cum pie fuit e Giunctio Iouis de Saturni maxima uel mediar ut dictu est: de suetit Mercurius eo modo affectus. ut diximus: Se uel Iuppiter Se Ue-
uua re Sol patulit et iuncti in genitura et tunc anima nauassicis ea affectionet qua Deus r qui est agps intellectux,
si hi ut forma unitur: quo mediate Ad per eius essentiam utura cognoscit:& omnia miracula: quae Deus potest: ipse
poterit: unde homo hoc pacto per forma hominis est ii mo, per Deum: qui sibi unitur, est propheta, heroasa; summus. Quare quε admodum per forma hominis agit , cognoscit: qus hominis sunt:ita per essem iam Dei: quae sibi unita est: agit 6c cognoscit, quae Dei sunt. In hunc mota
prophetam esse naturalem hi tradunt. Confutatio positionis.
c Edpositio haec est mera fictio. Na hae e affectio qua
' stellae dant: uel est assectio naturalis, uti supranat
ram. Supra natura quidem non est: qm causae illius merenaturales fuerunt. At s sit naturalis: ad supernaturale non
disponit: sed cu Delia nobis nG nis supernaturaliter uniatur: ut e per illa affectione nunΦ unietur nobis Praeterea nulla dispositio naturaliter sinita: psit disponere ad unionem: qua aliquid nobis infinitum naturaliter uniatur: sed
Deus est ens infiniis Et illa affectio est naturaliter sinitar igitur illa calica assectio nunq abscii miraculo psit esse
sufficiens medio: quo nobis inlinitu illud uniatur. insuper materia tu illa calica dispositione non est nobilior ipsa anima: ut nemo dubitat. Sed ala soIa non est sus fici Es medium: quo ens infinitu nobis uniatur: igiε nec materia cailla assectione potem esse ad talε unione suffieiεs mediii. Quibus sacile responderi potest ad taliones Auleen rae.
Supponit. n. salsum in prima ratione: non enim finis pro phetae est naturalis: loquor de ultimo fine: na ultimus finis est beatitudo: ad quam non naturaliter peruenimus. Ad secunda dico in anima humana est excellentior omni forma misti: non in oportet ut possit omnia agere: quae omnem istu agit. Non. n. agit anima humanar qci potest omnis herba. Sufficit igituris eius nobili sima operatiost nobilior nobilis sma operatione lapidum. Ad tertiam. quie quid dicat Petrus apponensis de praecantationibus: nos tenemus illa nihil valere: efficere tamen quaedam, ut Augustinos seribit. potius ut d sinon ca.
a Thomas de positione Aristotelis de Platonis Cast. XII. p Ropheta ut Thomas omnium theologorum facile
princeps asserit: duplex est. Alter quidem smpliciter:
qui eo modo sutura eontingentia cognoscit: quomodo Deus illa intelligit: utpote in parti utari: M cella ueritate det ei minata. Alter utro in qu d: qui sutura eo gnosici rnon tamen in se: nec quomodo Deus illa intelligit. Nam cum propheta dicatur quia futura procul proso sciat: uel igitur illa prospicit determinat et quomodo ea Deu pr
spicit, δί sic simpliciter propheta est. Vel conieAuraliter, nec in particular ,nec ueritate fit mala: Ac sic est propheta secundum quid. Didius quidem secundum quid: quia n5 futura conting Ecla simplicitet a tui in toto cognoscit, sed admodu in parte propheta primo modo adhuc duplex est: aut qui diuino instinctu fututa pissentit: aut qui numinis assatione illa cogitat. Propheta quid ε secundu quid etiam duplex est instinctu quidem uel coeli uel morbi,uel
humoris: aut arte, de uteria; naturalis esse potest: ac in
phetia ipsa seeundum quid est ex puris naturalibus possibilis nobis. Verum haee imbecilla est, de impersecta: in
non si nisi quorundam eventuum dii taxat: non omnium. Item in nec certa ueritate constans .Propheta ueto simpliciter: naturalis esse non potest,eum prophetia simpliciter eorum sit: quae Ad captum nostrum: Sc omnem naturam elementariam Ac coelicam ut diximus excellat. Quibus facile tolluntur auctoritates 5e rationes philosophotum: omnes enim de prophetia secundum quid locum habet. Haec enim nobis inest,aut instinctu impetu cri, utpote uel coeli, uel morbi, uel humoris, uel lusione dsmonum, aut arte. Altera autem prophetia qnae sinplicitet dicta estinobis non inest,nili quo numine supernaturaliter participamus , uel instinei u, uel astatione, ut diximus. Hae ea Thoma lepidissime. .
229쪽
Nee hona animi nee bona naturae, nee fortunae esse ne eessaria omni prophetae. Cap. XII L
I ta,na eo plexione,at bona e G postione unitate ν, ut medici scribunt .robur: qsr est sanitatis persedito.sensuure spiritusi bona tepetita, qua intellei ici' bene ministret. Fortunae uero diuitiae cte honores: quibus bonum naturae decoratur. Animi autem quod bonum moria dicitur: uir rines sunt: quibus Sc bona fortunae,de bona naturae per i tietissima redduntur. Ad propheta igitur secundu quides tasse necessaria sunt omnia bona: non quidem in excessu, sed quo suffieiant spiculationi, ut dicit Aristoteles indecimo Ethico tum libro , ubi sanum esse corpus, beneq; affectum, de necessaria uits habete, eius qui uult esse sce Iix,serabit. Non tamen dominum esse totius maria de te rae addit. Ad prophetam simpliciter eum.uidelicet, qui diuino instinctu futura pissentit,nullam bonum horum ne q&m. ossarium est. Psit enim ut doctissimus Thomas inquit o H-α aliquis diuino instinctu moveri: qui nulla naturali dispo-- sitione praeaffectus suetit. Cum prophetieus instin eius
gratis interdum a Deo nobis mittatur. Eadem ratione, nee bonum fortunae necessarium est, eum pauperibus interdu prophetieus ipse distinctus legitur suis e concessus. Simili ratione nec bona animae, qus sunt virtutes neeen
a sunt huic prophetae: qui instinctu diuino fututa prς- sagit. Interdum enim ut inquit doctissimus Thomas prophetiens ipse diuinus instinctus aliquibus datur. non propter honsi eius: eui datur, sed propter bonum nostissi omodo sortasse se billis, α multis gentilibus hie diuinus instinctus gratis a Deo sint donatus, quatenus testes sint: eorum quae nobis utilia sunt pro animi foelieitate, neq; inuendi ratione. Legimus in sacris historijs diuinum hune instinctum esse eoncessum etiam infidelibus quos Pheodo prophetas appellant: quo sin etiam monent esse praeeauedos. At prophetae simpliciter,qui nummis afflatione sutura cognoscit:& qus cognoscit,praedicit δύ quς prs dieit miraculis pbat: necenaria sunt Oino bona anim sequi equid de aliis bonis sit dice dum. Nam isti non modo propter nos sunt: sed sui gratia numine afflatur. Huius oris dinis suisse eoplures sanctissimos uiros. tactae tradunt hi storiae: horum nullum gentilium uel infideliti esse legimus. QuItum igitur lieuit Philosophis de prophetia diseserere diximus. uerum illud bonis rationibus consutaui mus: quod an esse cerimus: uos qui philosophiam sapitis: qui me ad hoc opus esipulistis diiudicetis rogo. IlIud tamen in hoc libro test dum esse uoIui: quemadmodum in alna quoscunni scripserim, me ea sentire, quae romana sentit ecclesar init hie aliqua ealami in eonsideratione, uel seribentium in curia dictum reliquerim, id omne non animo a seripi si esse uolo. Suessae. m. D. XII. die. XI I. Iunn compleuunum
Naturalis Rugustini Nisei Medices Philosophi Sue1sem nupersrime inpresse,