장음표시 사용
191쪽
blematum lcito, quia requiri nobis quasi per accides tributa est, ut iucunditis uigilia fruamur,at quod per se nobistiust, naturale est, uod ueto per accidens, nobis admodsi uiolenter inesse uidetur. Constat autem naturale diutius inesse,qua quod uiolent r. Quartu,cur es parte dextra corporis cubamus, somnus magis accedat, an ut Aristo. inquit quia dextra pars in uigilia magis laborauit, de sic requie magis digna est,. scdulcius supra ea obdormiis
mus. Ansecor dum supra dextra cubamus,minus coarta
tur.& se quietius requiescimus. Quintum, cur dormiis eum uigilantis officio tangitur, illius nihil meminerit. Suppotiri aut problema dormientes non semel uigilantis o si Deso fungi, coplures enim in eorum somnis competim' alta attri consueta uoce esse locutos, non uno equitasse, alios arma aecepisse,numicostri inuasisse, atq; plura alia de audiuimus,& aliquando uidimus dormientes peregisse, qui sane peruigiles,atili insomnes non facile attigissent. Astipulantur aut huic de Aristo. Sc Themistius,& omnes,qui de somno scripserunt. aerit aut problema, cur hora nihil recordetur dor ῆMeimi somniorum per saepe bene sit memor. Verii utriusque mula assignari potest, primi adῆ,
somniatrix uirtus cum iug1,aut sequelam iudicat, petitus, qui illam sequitur,mediantibus spiritibus ealesactis, at o motis mouet membra eos ad actus, quos per uigiles eis cete solent imagina illae uirtute iter demonstiante,qus ih lamnis Ioeum sensus exterioris tenet. Fit autem in mul iis dormientibus hoc, in multis autem non . quoniam non in omnibus appetitus mouendi squalis est. Non enim in omnibus imaginatrix uirtus squipotens est. Patet 1gitur
dormientes his tangi posse. quies Ac peruigiles tangunε,
nihil autem eorum recordantur, ν sensibilium exteriorum memoria non fit. nisi sensibus exteriora solutis, beneque operantibus. At esi in somno externi sensus ligati sint, ture illoria nulla potest derelinqua memoria.1ed in somnii po- est,nam memoratrix uti tus ab internis sensibilibus mutati p6t sine motu sensuum externoru: possumus enim me moria tenete multa qua imaginati sumus, licet fiam sensibus non ceciderant Patet igitur dot mentes ea aut, limitia posse agere in somno,qus peruigiles agunt, nsi tamε ill rum meminisse. Sextum,cur labor,qui relinquitur ex prs extitis somnum,de futuris uero uigilii emeiat. An in utra. que sit labor,ut et in spiritus ipsos resoluit .verum labor a ex futuro malo exotitur,cu cura est 5c sollicitudine, quae eum somno stare nG potest. At qui ex prstetitis malis ex titur,qm amplius nas cura n G es humores eliquesecit, ex quibus evaporant uapores,qui lamnum faciunt. De miraculis so somni multa narrantur,saeis historis miret quosdam uiros dormiisse. iso. annos apud Ephesum clarissimam grecis urbem Deefi tempotiti' maximianu.v malchum, Martianu Dionylium, Ioannem Serapionem. Id Ede heroici qui in sardo dormire 'nt. testantur Aristo.Themistius,5c Auet tota. Haehomet' in Alcmano idEaffirmat. De Epimenide Philosopho Ctetεs, qui mi hagore fuit coetaneus, testi Apulleio. aertius in libro de uita 'hilosophotum dicit, v a patre iussus ad pascua ducere
oues circa meridiem diuettit in proxima spelunc1, ubi. o. annis perpetuo sopore requieuit, excitatus quinuit oues, putabat enim se parum obdorimi se, quas eu non inueni ut,in agrum reuersus,cum agrum in alterius potestatem uenisse uideret, de cucta mutata esse perpenderet, in oppida redhi, ubi a iuniore fratre iam uetulo e gnitus omnem ex illo didicit uetitatem. Idem
de Epimenide Plinius septimo histotis naturalis libro . cap. t. tradit. Insuper ea animalia. qus glires dicuntur, ranae magnae,at. ursi ad sex. menses dormire testamur
physici Hactenus de somno atm uigilia.
ii Finia Libiti de no δι uigilia.
cum eiusdem Ruginini Niphi Modices Philosophi Suessani
commentariis. OST haec de insomniis querendum est, ac prim quidem qua ut animae percipiantur,er vim
ilNec almio mentis ac lateticius, de Anfas sit,
bis mira viribus unis earum quae in nobis Iunt, cognitionem rerum notitiam quae asseqmur.
primo cat earum quae animae appareant. Crurrum iste Misae particula passio est haec, au
sin his his enim focis earu quae in nobis si ι
cognsimus aliquid. t Vm egit de somno δύ uigilia, nune agit de s lmniis, ubi illud annotatione dignum est Ari
Istotelem inter somnium, Ad insomnium nuria in hoc libro dissetentiam se eisse . maet obius uero,& alij differentiam secet ut inter somnia dc insomnium, uisonem,oraculum, Se phalasima quς ora dormientibus accidere arbitiatur. Iti somnium quidem, lephantasma nihil priter somnum esse dicit. Hsc enim eum salsa snt interpraetatione non indigent, est tamen disset Elia inter insomnium 5e phantasma, quod ph2tasma timo rosi quid repraesentat uelut illud bruti qυod apparuit ipssin campis philippicis,in hoe genere est epi attes, que messi ei in euhum appellani,hic est cum quia adulte dormiens, semit sese oppressum aliquo pandete . Insomnium Do su sus quam phalasma est, unde poeta.Vt salsa ad coetui mittunt in somnia manes. Oraculum o in dormientibus acridit, eum quis aliquid nobis de nutiat in somniis, quod nobis uel amicis,uel at is est utile uel damnosium. uel iucundum,uel triste,aut tale quid . Visio autem cum in somnns quis id uidet, quod eodem modo quo apparuerat, euenit. Somnium autem proprie uocatur, q uod sputis tegit, Ecambagibus uelat non nisi interpretatione intelligεdis. At stoteles autε, omne quod dormietibus accidit uideri quouis modo aecidat insomnium utaui uocauit, quod graece enypnion dicitur, nullam enim inter haee disteremiam secit. Causa autem,quoniam omnia et edidit esse uana,de nihil in re per se habere praeter phantasiam. Quod an uerunt,postea dicemus,in huius libri fine Nune uero illud lapponendum haec omnia ab Aristote. insomnia sue somma appenari. Aristo. ergo ptimo praemittit intentionem, ut bonus orator, deinde ibi si itaq; uisus accedit ad narrationLDe prima parte inquit Post haee autem, quae de somno dicta sunt, quaerendum est de somnes hse de ituentione generatim,deinde spectatun intentionem insinuat, α inqint.
Et primo eui partium quae animae sunt, appareant.& uti si intellectius partieulae passio est haec, an sensui . Cainsam dubitationis affert.& inquit. His enim solis de nume to earum paritum animae, quae in n. - sunt, cognosci aliquid. 5c per partem sensitivam, sensim exteriorem in tellexit, haec speciatim.
Ergo Duncto assumsessio est,σ auditus auditio. er omninofensassensio, communia aut si ilia sum figura, φηtur, magnitudo. π caetera legentis,propria uero color Muti
sapor,nuferi rest ut ullam ammai clausis oculis domi ensis emas, talios supercipiat,nos in somno nihil sc mire certa eL unde fit, ut insomnia r Mosensu nosiuntur. Si iras usus uisus uisio, σ auditus auditio, π omnino sim
sussensatio,conmunia autemsin suam, inuri figura, er
192쪽
mω,π-buiu mensi, propria vera ivluti colorso soporumpotitia autemsunt omnia clausoria oculos er dormientia uictresimilare autem er in reliquis, ia
si lum est prod non sentimus aliquid insomnis. Non r sensu
μαt infinitam s. Proposita intentione prosequέ,Ac primo argum inurvsbmniu non sit passio sensitiuae partis, Usinnit tria per quae uult inuere, tres tones,primu quod sumit, est in usus uisus,st uisio, re usus auditus est auditio, & oino usus sensus exterioris est sentire aliquod sensibile exteri'. iste est prima prop5,deinde sumit seeudam,& dicit. in sen ibilia
ccmunia qui ab Oi exteriori sensu sentiuntur,sunt ueluti sigura,& motus,& magnitudo, M alia limoi. s. numerus, δοreliqua, propria io sensibilia sunt quae nct contingit sentire nisi uno sensu, ut color uisus proprium sensibile est, s
nus, auditus, sapor gustus,& id genus, fise est secuda propositio, et tia oia animalia sunt impotentia uidere, cu oculos e laudui & cum dormiunt,& licui dico de uitu, M in reliquis ita dicε dum est,haee patuit proximo libro ex definitione somni. Ex his tribus esi cludit in somnium non est passio sensus exterioris, qm in somnis nihil sentini' horsi. Ex his tribus possunt sol mari tres rationes. Prima ud ε exprima passio uisus est uidete, M se de ales, somniii n5 est uidete nem audire,& id gen',ergo somni u non est passo uisus, nee auditus . nec id genua. Ex seeuda sorme ε tatio sica, asilo sensus exterioris est circa ccia aut propria sensi bilia, somnium non est euca cola re propria sensibilia, et go non est passo sensus exterioris. Ex tertia sol me ε se udormiui nct sentiunt,a somniant,dormitat, ergo a somnι- t,non sentiat. Ex his patet dubitatio.
Sed nes opinione compraebendi illa posent. tam insomno
non equum modo ex hominem esse id quod ad nos accedit. proatuinitumussed etiam album Crpulchrum, quorum nulla vismo avssensi,nec Mere,nec falso dixerit. At: animam De idefacere contingit,ex aequo enim hominem er alium eum O qui
At uero, neq; opinione. Non enimsolum quod aduerat die,
erus bominem esse uel equum sed er album uel pulchrum, quorum opimo Defensu nihil utia duet.nes uere, nes fuisti l omnis autem,accisi ammam hoc facere, Imiliter enim s iam est,er s albus est,qui aduenit ultimur uidere.
Nune argumentatur m somnium non sit passio partis intellestius,& hoe ptoponit,& inquit.At uero nem opsenione hoe est intellecti a P λrte somnia comprrhendi possunt,primo quidem,quoniam intellectu solum intelligibilia appraehendimus, at in somnus non solum quod aduenit nobis dicimus hominem esse uel equum, quae intelligibilia Diit,sed re album uel pulchru quae sensibilia sunt, quotum opinio sine sensu nil ut uti su dices, neq; uere ne et salse Amplius insomnηs anima per opinionem nihil ue tum aut salsum componit, quoniam opinio non est nisi de probabilibus. In somnis autem accidit aiam hoc sacrae, ut tu rei de falsum ecponit, illa enim, ν homo est, α ιν albus est, qui aduenit nobis in somnis videmur cernere, et so somnium non est passio intellectus.
Ad e, praeter informiis aliud quidda intelligere solemus. memadmoda enim uigimosentientes aliquid, plarus etiam alius de re quae sitsum ferit, rem uera us,ita formiendo, praeter uisa interdum Aia quaedam mes nostra cogitat.
Amplius, praetersomnium,siquid aliud intelligimus. me admodum enim in uigilando sentientes aliquis,de eo quia enti
nuisentita intelligimus aliqυk σinsomnii, praeter prunt Datinari aliquando interlimis.
Cum probauit, . somnium non si passo sensisa. ne passio intellectus seorsum a sensu. probat . somnisi n5 sit
semper 5d omnino sine intellectu, quoniam aecidit inster somnium aliquid intelligere, unde inqui . Ampli' sit,prster somnium aliud aliud intelligimus, quod probat a simili,& inquit. Quemadmodum enim in uigilando senti Etes aliquid,de eo quod sentimus, ct ultra illud saepe etiam in telligimus aliquid pet intellectum, sie ct in somnis prstet phalasmata, alia intelligibilia intelligimus aliquando, o go somnium non semper est sine intellectu,ueluti neque sentire semper sine intellectione aliquorum.
M acile parebiis quis mentem ad somnia creuertas, et
recurrere ea quoties exurgit enitatur. Immo iam quidam i
mnia experti sunt eissimos,nimirum qui praeceptionem colin. dae memori equentes, pronuntiata quibusdam locis constituere sibi uictbantur. eis enim saepenumero accidit, ut alius quidadam praetersomnium,nempe uisium Mnt simas aliquo in cἄpiratis dissostros Deo ante conss,ectum coilocarent. Vnde Ea quere arbitror no quicquid in fomno videmus,insomnium esse.
Crnos intelligere,quae opinione opinamur.
Ida nihilum autem erit alicui De , siquis actibeat menther temet meminisse cum surrexeris: Iam vero quidam uiserunt somnila buiusmodi,velut qui videmur Iecundum memoratiuum praeceptum ponere quae proponuntur, accidit enim eis, aliud pii praeter somnium ponere ante oculos in loco piant ima. Q re manifestum est,s nessomnium, omne quo insomnis pia talma, T s intelligimus quae opinione opinamur.
Exponit quod accepit enim praeter somnia ac eidere in
tellectionem aliquiuum, quae sunt ultra sensibilia α ph1tasmata, hoc ergo ita esse exponit primo experientia, quoniam expergefacti ita memorantur,secundo quonia multis apparuit thesaurum inuenite,& hi prius quam expergiscantur,intelligunt id esse insomnium,quoniam memoritur ita alias se suisse illusos,& se aliquid prstet somniu intelligibile intelligitur,inquit. Manifestum aut erit alicus hoc. siquis adhibeat mentem,& tentet meminisse, cu surrexerit, hie enim inueniet in somnis aliquando intelligibilia se intelligere. Deinde hoe probat ex eo quod apparuit alias,& reeordatur in lamnis se esse delusum.& dicit. Iam enim quidam uiderunt somnia huiusmodi, in quibus e
gnoscunt se esse in illis delusos, ne luti illi qui uidenε secti
dum memoratiuum praeceptum, ex memoria similivin insomniorum ponere pro lusionibus, quae ipsis praeponunt ut in somnis . re dicere in somnis alias haee somniauim',
α suit delusio, nam ut inut Aristo. qui ita proponiit in
somnis,aecidit eis aliud ad praeter somnis. s. ph Itasma ponete ante oculos in loco phantasmatis,ut se esse illusos. et
non ita esse, quod pertinet ad intellectit. Ex his conci dit, ιν non omne de ii sit iudiei si in somnis est somnis, αιν cotin ait intelligete in somno ea, quae sola opinione percipi possum',unde dicit. Quare manifestu. ν neo somnia est omne phantasma quoc in somnis aecidit.& etiam manifestum est,. in somnis intelligini' qui opinione opinamur,& intellectu intelligimus.
Porro se bis omnibus itale stat. e idem quo aegri in uia gilia factimur sacere uti in somno decipiamur. sed ex nobis
fatus mus at s acto uidetes,tamens , pedaneus esse uidetur. Patim aut debis uniuersis intBu,s quo vigilantes in aegris tudinibus decipimur, eidem insomno facit pallionem. Etsi
nis uero exscientibus,tsi pedalissor uititur se.
Cu probauitri, somnium n5 fit passio sensus seorsum, neq; intellect' se sum, re . nsi est semper absin intelli gere. In parte ista ostendit in sit passo imaginatis, qm est passio eius quo decipiuntur aegroti,& quo decipiunt ut uigil tradetrudo hoc est imagitauia. de inquit. Palam a
193쪽
itin est de his lamniis uniuersa in tantum, euius sint par iis,qni quo uigilantes in aegritudini decipimur,hoe idein somno iacit passione illam, quς dicitur somnium. q. d. idem sit quo in aegritudinibus decipimur, Sc in somnis
illudimur,etiam nG solum. hoe est idem in aegrotis, sed insanis, ix hoe inquit. Et sanis *o,M seientibus eadem uirtute, in sol uidetur esse pedalis. Sie igitur uult habete, in idest quo illudimur in somnis, M in morbis, de aliqri in uigilia. Tu tuto suppleas,sed hoc est imaginaria, ergo somniuimaginariae uidetur passio.
ceterumflue inrugirmissi uis amniae eadem ad trumerum
elim sensaria sitsue diuersa habeatur, vibilomin 1 boestire uiastine aut sensione a vi non fit,iram allucinari er obaudirectritur,qui uerum qi do aliquid uidet ex audis, non tamen id quod se uidere cr audire putat. At in Aonino positum est,nes uideri quicquam, neque audiri, que omninostium. No igitur. quavis nihil tune cemi ars sienturi uerum sit,tamen nullo modo
presin diui uerum non Med er uisum erceterassensius pati aliquid contingis Nam singuli horum, in somno principem
sum Mus ηυgnoperesecius vis in uigilia, non ste autem ut in ira formisse libus appetunt deriunt,tic M. Stasiue idem, que duersum phantastisum animae σ sentivum,nihilominus non stabis videndo π sentiendo aliquid.
praeteruidere enim Cr praeteraudire, videntis uerum aliquid et audienti nequaquam tamen id quod arbitratu r . In somno aut
positum est nihil uidere,nes audire,nes omnino sentire. Ergo ne nita quidem uidere,verum,nibit autem patifensum, non sveramsed contingit o secundum uisium pati aliquid, ersecundum Hroffensius unumquom enim, Drum ut uigilanti quide adiacet quodimodosensiui, non ste autem,ut uigilanti.
Cum probauit in somnium sit passio imaginaris, nune probat non esse passionem imaginariae sine sensibus exterioribus,& procedit semper disputando,& pro omni parte syllogicando,& dicit. Sed siue idem si phalastieum Adsentitiuum,nue diuersum, hoc est,siue imaginaria ustius sit idem quod sensitio, siue aliud quid ,nihilominus imaginatio non fit,nin in uidendo M sentiendo aliquid, aut uete,
aut phantastice, probat hoe,& inquit.Prs tervidere enim, hoe est phantastice uidere, M praeteraudite, hoc est phan rustice audite videntis veru aliquid tu audientis uersi aliquid est. Eiusdem enim est tectum M obliquus, εe licet allucinari, V obaudite audientis 5e uidentis sint,nequaquaest uidere illud quod arbitrat ut uidere, nem audite illud quod arbitratur audire,ergo per l, se uult habere c. nsi se lamnium affectio 3maginariae uirtutis sine sensN . Sed qans posset et edere imaginaria pscere lamnium nobis uidε-titi' uel audi ε iiDuete exeludis hoe, id ondit ci, n5 fiat lamniti ab imaginalia,stne uidete M audire de eae tetis id gen' phantasti eis, quae n5 sentasi Acteriorsi opationes iant, sed communis & phantastici sensus,& dicit. In lamno autem positum est limo prseed Eti nihil uidete, nem audite,nem omnino sentire, ergo in inmnis nihil uidete est vetu, α nihil audite est uerum. Sed ut eoelulam est in somnis non est uerum nihil pati sensum, sed e G tingit m uisum pati aliquid.& secudum alios sensus etiam pati aliquid. Caulam affert,& dicit.Vnu quodque enim holum scilicet ui dere uel audite 5e id genus adiacet sensui ut uigilanti, sed reuera n6 se,ut uigilanti. Ex his uult habete imaginariae uirtutis somnium passionem esse non sine sentve laltem phantastico.
minet illam interdum opinio ipsa,quae visesunt, effulsust, ut in vigilia.dicit, interdum obligatur,erstema quo uera
4msequi .ssint. constri igitur bane affectionem quoso.
tinere. Sed ne adsient aenim quidem simpliciter, nam alitu uid re simpliciter e audire esci Et quandos qui tm opinio dicit 3 fassium, quemadmodum
vigilans,qua dos vero detinetur, Crsequitur piatasima. QMdigitur non est opinantis, neq; intelligentis pasto haec quam v camus omniare,manifestum. sed nessentientissimpliciter, uidere enim viis esset π audire simpliciter.
Disputando probauit . imaginaria non eomponit sommnium sine illusione sensitiva, nune probat, in neo sempsi ne intellectu Ac opinione,& inquit Et quandoq; quidε in insomnio per imaginariam composito, opinio dicit in salsum sit, 3 illusio,veluti uigilans etiam dicit suisse ili sones,qua docv uero opinio in somno detinetur in errore, M sequitur phantasma, per quae dat intelligere imagina. tiam non semper sine intellectu somnia componere . D mum epilogat,& dicit. Quod igitur non opinatis, nem intelligentis seorsum de solius sit hae e passo. qua vocamus somniare .manifestum est. Amplius patet. Q neq; sentiε simplicitet est passo, uidere enim utim esset,et audire simpliciter . Quo uero ad rationes attinet, aiaduerte . hic Aristo. disparative proe esse. 6c tentando omnem part
ut sequeti eapite ueritatem adeat.
ceterum quomodo Cr qualiter ad istum referri queat.eo derandum. Ponamus igitur,id quod etiam clarissimum est, insomniumsessoris partis asectionem esse, nam πsomnus,adeandaem pertinet,nec enim animantium alteri somnus, insomnium a teris eidem utras competit. sed qualiter oportet, ex secundum quem modum, conerandum. Ponatur ergo quod quid m π manifestum est, quodsensititii pallios uidem Cr somnus. non enim alj quidem alicui uni malium in. somnus,alj vero alicuisomniaredes eidem.
Cum demonstrauit . lamnium non sit passo intellectui nee sensus exterioris, nune dem sistrat in sit passio pii mi sensiliui stilicet sensus communis, qui ubi in appellatur ab Aristo primum sensitiuu,unde dicit . Sed qualiter o ,εc secundum quem modum ipsum somnium passion E dicemus Considerandum, deinde tangit cuius si passio, 6ddicit .Ponatur ergo, sicut manifestum est,re ita est, in χ-mnium sit senstiui passo, hoc est primi sensi ita affectio, α presensitiuum sensum communem intelligit, quod probat,&inquit. Siquidem Ac semnus sit passo primi senilit ut, quoniam: ut inquit. Non alii uirtuti quidem alie ui animalium inest lamn', ain uero uirtuti alicui anim lia inest λmniare,sed eidem. Sic igitur somnium est passio ptimi sensitivi,quoniam eius est passo somnus,somnus enim de
insomnium eiusdem uirtutis sunt.
cum uero de imagitiat one, erybantasta tractatum in livbris de anima sit, er imaginandi uis eadem numero sit eum potentia Iemiendi, qua uis escntia rationes distreant,imaginatio datem sit motis asensu actu proueniens, insomnium veros octrum quoddam er piantasma esse uitiatur,nam usum iptum
quod in somno apparet in omnia dicimussue ita simpliciter. flue quAmmodo e tingat, palam ut is est insomnia sensuria
partis essesta quatenus imaginaria est. Q tuam uero de piantista inseque de anim a dictum est.
er est quid in idem sensitiuopbantasticum, sin autemsen lituo π phantastico aliud est autem phantasti qui a sensu secundum
actumst motussomnium vero phantasima quoddam uidetur esse, nam quod insomno phantasma somnium dicimus, siue simis
p ter sue quodammodum fictum, mani um est s sin illud
quidem s somniare, huius cutem secundum sphantasticum.
Idem probat,& sumit duo, per que uult habete duas rationes. Piunum quidem . primus insitiuum dc phanta-
194쪽
stieum,&sensus esim unis&uirtus pliantasti ea idem subiecto sint,t Gne sola drant,ut libro de memoria dictu est, re hoe dicit . iam uero de phantalia in his quae de ala dictum est,ubi dictum est quod phalastic si id e fili ipsi seu sitiuo, quod est ecis sensus. s. subiecto Se re. esse autem sentitiuo & phantastico aliud, Sc sic dint ratione. Secundu qcraecipit, est, quod ph tasma Se somnium idem sunt, sc non dint nisi quia phantasma dicitur illud c d imaginam ut nsensiam communem motu sumpto a sensibus exteriorib uel nobis uigilantibus. Somnium uero est phantasma qu imaginamur per sensum commune motu sumpto ab his, Quae erant seruata in parte memoratiua, Sc nobis dormieni ili', δί nullo mo motu facto a sensibus extet otii ,ita uti de phantasma sit de somnul fm te, dpant so sola atione, noe phantasma sit uel quod sumitur ab exteriori, senii,
uel quod aecidat nobis uigilantibus. Somnium vo phan. ta ina est quod sumitur a memoratiua uirtute, & non ab
exterioribus sentibus,& quod accidat nos illud imaginari non semientibus sic igitur imaginatio eorum. quc Suesse sunt si est in uigilia dicitur imaginatio, Ac phantasma, si ae ei dat in somno dicitur somnium: nee est alia differentia quantum ad essenti m. Vtruque enim imaginatio est, utrum se sit aliqua disserentia, posterius uidebitur, unde dieit. Est autem phantasia siue imaginatio motus. qui fit a sensu se eundum actum. hoc est, qui incipit ab exterioribus
sensibus actu sentientibus,uel qui factus suit, uel alias caepit ut imaginatio Socratis, si Socratem sentirem alid sensu exteriori adde,qu imaginatio est motus sensitivi communis nobis uigilantibus accidens, ergo ad hoc, ut phalasia uel imaginatio vel phantasma dicat, iscit, quod nos imaginemur aliquid per sensum commune, in uigilia. Somnium ueto phalasma quodda uideε esse, Sc imaginatio, dico phantasma quoddam, quoniaqu' in somno est phalasma,hoe dicimus somnium, siue illud fiat simplieiter de novo, siue fiat quodammodo ex his, quae uisa erant in Ulagili contingit enim fieri somnium aliqua do de nouo. qm est imaginatio, quae non est eorum quae prscesserunt in uitilia,aliquando est imaginatio eorum quae piscesserunt,
sed si e sic, siue fie,somnium nee simpliciter, nee quodammodo fieri potest niti ex memorati ,ut postea dicem'. Ex his duobus coeludit,cuius passio su somnium,3c inquit. manifestum est quod sensitivi quidem. s. primi est somnia te de huius non sim in sed F in qs primum sensitiuum est phalasticum, hoc probari psit ex ptima prop5ne, quoniasomnium est phantastici, M prima sensitivit phantastie si est,ergo somnium est passio primi senstiui Ex secunda uero probari potest et 2,quoniam idem est imaginatio, ph tasma δd somnium. Sed phantasma est operatio Sc pastio sensus edis,ergo δύ somnium, per quς quodammodo phde quid sit somnium Ac eui' passio sit somnium. Somnia enim affectio est primi senili tui,qus no h oti si ab exteriotin'sensiti'. At imaginatio passio est primi sensities,ut phatastici, quς ortu hei uel habuit a sensiti', M aecidit in uigi lia Patet et sto parte quid sit somnium, licet posterius dilucidi 'hoe apparebit.
Quid autem ' insomnium, ex qua rarisne fata. exijs niaxime cognosci potest quae in somno accidunt. mi 3 aut est omni uni, CIquomodo fit, ex Vs qua circa
somnum accidui, maxime utis cognostemus. Cum coeludit. eu uirtutis iit somnia, Acrote qd sit, nite persectius proponit differet e quid sit, re quo fit,et innt. Quid alit est somnium. s. nfecte, Ac quo sit,ex his, quae
dicta sunt de somno. maxime utiq; cognoscemus.
EtenimIensilia ipsa, in nobis per singula senseris , sensioneficiunt, ta allectio quam ea ιnuebunt, non modo infensorijs inest, cum sensus agunt sed etiam cum ab opera e sieg re.
sensibilia enim secundum unz7uos sin*riu nobis litici
sensum, π quest ab eis pusio,non solum in si insenseris, du
m si quidem quasi per se notii alterum probat, primu est, qa sensibilia munii quod o sensori si nobis efficiunt sensum, hoc non probat, quoniam patet, omne enim sensibile in proprio sensorio mouendo facit sensum, de in ipso aliquid imprimit. seesidnm est,qa illud quod imprimit sensibile in proprio sensorio, non solum inest sensores, dum sensus sunt in actu, β mouent ut ab illis, sed etiam dum sensi. bilia abierunt a sensib nostiis, hoe inst.& passio, quς sit ab eis, non solii inest sensoriis, dii sensus aput, hoc est, da
sunt in actu, no enim sumit agere pro efficere . sensus enimn G agit, sed pati . Sed per agete, esse in actu intelligit, sieigit illa passio, quam sensibilia imprimul in sensores, non solum sensorijs inest, du sunt in actu,& mouentur ab illis, sed etiam dum abierunt a sensibus nostris.
Nam perinde bladis in iis quae titionem suberi.euenire Madetur,etenim ci ae lationem subeunt eo quod propulit non plius tangente cientur, quod enim mouendi oscis functum g ansam aeris particulam propulit quae cum movetur binis de aliam cietqI,dis De nris pacto,donec escat, moueri derer aqua solent. consimiliter ex hoe in alteratione quos fieri
putanda est,illud enim quod eatentis rei opera incaluit. quodlibi uicina est,calefacit, penetralpsucco is Me, ad id Vs quod
primum calefieri potest. Quare π ei cui sentiens ficultas commissu Q. et de decidere ne cesse est eum sensum qui in actu constitutus sit, alterationem esse quandam constet. Quocirca hy.ctio ipsa, in opilli s sensuum, non mia entientibus illis . sed etiam quiescentibus,ta persumma quam in imo feruiri solet. similis enim pasio, in bis Cr in iis quae ferantur, uiset refst,etenim in latis,eo quod movit non ulterius contingente momventur, nam quod mouit, mouit aerem quHum,m rursus Hemotus,alium: Cr cutis modo quo s quide stent, faciunt motum. π in aere et in humidis . Similiter aute oportet putare hoc, Cr in alteratione, nam quod calefactum est a Gliso, proximum ealefacit, er Me furibuitur.usis ad principium. ait ire ex in quo est ipsumsentire. quoniam est alteratio quelam qui fecudum actusensus.necesse est Me decidere. Ideo pasto ipsa, est non solum sentientibus insensiorijs, sed cr quiescentibus, Cr m profundo e superficiet us.
Declarat quod dixerat per quaedam similia. qiu rsine, Se experientia hoe probauit libro de memoria δύ reminiscentia. Et ptimo quide similitudine sumpta a proiectis, et dicit. Similis enim passio uidetur esse in his . quae mouenε a sensibilibus & in ns quae seriit ut a prosic entibus. eteniin latis ac proiectis. eo proiiciente, quod mouit, non ulte D'eontingente hoe est non existente,sed abeunt mouenCCui' e massest, Minut. Nam quod movit proiectit . uidelicet mouit aerem quenjam.& rursus aer hic mot',mouit altu aerem, Ac hoc utiq; modo quouso stent, facilit sema motum, Sc in aere, re in humidis, hoe est ans. Idem de elarat etiam per simile in alteratione,& dicit. Similiter autem oportet putare hoc, Sc in alteratione.nam quod eate saeia
est a calido, proxima sibi calefacti, de hoe distribuitur usque ad principium,hoe est ustu ad ptimum quod calefieripsit. 5c per principium, finem intelligit, nam finis est prineipium non essendi. Ex his concludit proposita .re dicit. Quare,& ei,in quo est isim sentire,quoniam sensus qui est
secundum actum.est alteratio quaedam. necesse est hoc similiter accidere, Ac propter hoe eo ne ludit propositum,&inut. Ideo passio ipsa, est non solii sentientib' in sensorii, actu sed de uese Eti ab opere. Sed eontra, una ille in exteriorib'sensoriis esset memoria, qtu seruarenε spes absentib'sensibilibus. Respondet, Sc inat. Et in profundo re manent species, Se superficie tenus,& tue intellige qs s cies remanent in profundo,hoc est in memoratiua subi se
195쪽
organiee: Ac per uti,dum habitias,& per modum
eispositionis manere in superficie initiatiue, non enim ex tenora sensoria seruant speciem, sed organum memoratiouae uirtutis: qsr est cerebrd, cerebrum. n.est organum eon regationis specieru sensibilium Quo uero ad uerba attiaret . eum Aristoteles inquit sed quiescentibus Thomistius intelligit, ν liae Misaginum commotio non modo vigilantibus nobis, sed et in centibu si hoc dormientibus seruatur: α in profutim re si, per fieret enus, hoe est, siue leuis siue profundus sit somnua: semper enim ima gines seruantur.
Id quod i uinetiter Pippiam sentimus: liqvidomi porrit Nam sisensim ipsum ab eo ad aliud, ut dae finiu
emcum,conuertamur: comitatur tam amis: euenit enim ut
nihil cernat propterea quod commotio a Iamine pro Mas,oculos anuem, ideat.
Palam autem:cum cotissime sentimus aliquid. Trans bentibus enim et sensumse 7 itur palliae stilat de sode ad tenebras: cidit enim nihil ut aere: propter adhue subsistentem morum
in oculis a Iamine. Cum demonitiavit,. spe et ea reman Et abeuntibus sen milibus per duo similia, alterum a proiectione, alterum ab alteratione sumpta: nune idem declarat per signa sum pia auisu: ut Themistius exponit,& dicit. Palam autem: cum continue re fixe semimus aliquid: 5 maxime inten siim sensibile mam ut inquit nobis sensum quo illud sentiebamus transferentibus ad aliud sensibile, sequitur so quae prius aderat , uelut transistentibus uisum de sole ad tenebras: aecidit enim nihil uidere prenter motum subsistentem adhuc in oculis alumine solis et propter speciem enim illius in oeulis derelictam, omnia nobis uidentur ibi: quod non aecideret, ni a sensibilia agerent species in sensibus.
item st quid Abum aut uiride diutius aspexerimur: ad quodcunque aspectum nostrum disseclamas, concolor id ui
Et fi ad unam eolarem multo tempore putamus ut aia sum uti uiri rei modi uidetur ad quodcunque usum pera
Hae ponit seeundum signum sumptum a visu, cte dieis.
Et si ad unum colorem multo tempore aspexerimus. ut
ad album, uel uitide, huiusmodi indebitur ad quodcunq; uisum permutauerimus. Videtur enim unum quodet, eo color: quod non aecideret, nisi species illius in uisa detelicta enet.
sed G st oculos contra solim, aut aliquid aliud quod M.
trat Menderimus, inde conniueamus: perrectam linea qua lectum cernere contingit, primum tali obseruantibus apparet quali reuera est. tu e in pu keum convertit, proxime in purpureum donec clatrum perueniat,exolescatque.
D stadsolem prospicimus uri aliquos alludit,landidum
ovi lascones erimus: obstruantibus uidetur sicundum direae m qua decidis visuim uidue, primum quisem buissimos
eratim, deinde permulusuris puniceum, deinde is purpuris, pingue in nigrum ueniat colorem, Creuansat. Hie ponit tertium signum a uisu oeulis et avfix, de dicit. Et si ad solem prospicientes uel ad aliquod aliud splendindum, mox oculos concluserimur, ae claudetimus, nobis obseruantibus illud secvir dum direetionem, qua accidit visum uidere q d. non uertendo uisum, sed illud directeas endendo, uidebitiat quidem primo huirusmodi colorer
quo uidebatur, deinde pet nutabitur in medios eolores o ' Λ
es seni. nsiderabis quis er dubitabit.
retinis propter simulachrum derelictum is uitu. QMnetiam si qui obtutus suos ab histe quae mouent . ut ab amnibus praesertim oci sine labensibus, alio trans stravit
quae stant,moveri videntur. Et ab tys quae moventur, er permutantur, velut aflum abus,maxime autem ab θs que ciuitae Dunnuidentur qui sientia, moueri. Quartum signum sumitur ab his quae permutam uti δύ-uentur,& dicit. Et ab iis quae mi mutamur de mouentur, ueluti a fluuiis, de maxime ab lim, quae enissime fluunt, cum itant sertur uisus ad res quiescentes, uidentur 1lla quiescentia moueri: quod quidem non accideret, nisi ιnsensu derelinqueretur simulachrum illius totientis uelo citet fluentis.
iidem porro:ab ingentibus sonis siurdastri rediaris. π nodoribus uelametibus. egerrime olfactur: ais ita in Dibbus
statuendum est. iniae omnia raperte hoc eueniunt modo. Fiunt autem cra magni onis obsurdescetiter runt autemera ualidis odoribus:difficile odorate σμιλ. Rec itcs: manifeste accidunt hoc modo. limo idem probat seno sumpto ab alea sensibus,sse
dicit. Fiant autem de a magnis sonis obsurdescenter aesurdastri. Et ab odotibus ualde intesta, homines fiunt male ae d. ssici Ieodotantes. Se degustu &tadiu fimiliapa tent , erro simulachra remanent insensibus etiam sensibilibus absentibus: quae non eessant agerem sensum donee ipsum eo rumpam. Unde epilogat,& inquit. Hse itaque manifeste accidunt hoc modo. Quo uero ad suppositionem attinet, animaduerte in Aristoteles uelle uidetur, Pspecies sensibilium seruertur in propriis sensorias, in qu hus sensibilia illas induxerunt. Quod si quis uellet sum nere, debet dicere, qubd in uirtute memorat sua seruant uephantasmata: quae sunt sensibilia primi sensitivi, quod est idem quod phantastieum, de in sensor sis seruantur specio
sensibilium exteriorum: communis tamen opinio tener,
' duplex est sensibile: exeeIlena quod in sensu magnam impressionem facit alterum debile, uel proportionatum, quod impressionem proportionatam facit. Tune dico, species rerum sensibilium non seruantur nisi ineommuni sensorio:in quo uirtus memoratiua est, u hoe permanen ter Se per modum habitus,quae est memoria In sensibus uero sensores exterioribus species seruantur per m dum dispositionum, non omnes, sed ille: quae ab excellentibus sensibilibus imprimunturi dieo per modiis dispositionum,quoniam non permanenter neci fixe. Causa uero quare species multiplieatae in sensethsabexeellemibus sensibilibua, seruantur aliquo iεpote est, quoniam illa sortis.1mpressio .eum sit metus, ea telaeu α exiccat se nisi iupro erato tempote, & se ea causa retentionis. Amplius sortis ille motus C usa est, ut eator Ad spiritus ad sensor a corde mittatur: quia ubi est labor,i, est spiritus re calotis coeursus, At cone urtεte ealore dc spiritu, humidu sensorium pro parte exie eatur: Ac se est eausa retetionis pro aliquo tepore. Sed dices si temanet species in oculo absente sensibili, eur oeulos non uidet. CIdaue iis resipsi detrquia illa speetes non est obiectu visibile, sed est ratio sentiendi prs sente sensibili. Alisto. toecteedit durate specie illa Omma uidetur sibi ut illud: cuius est species: immo elausis oeulis adhue uidet eerto tepore id, e quo species illa impressia est: quod etiam Themistius asserit.
196쪽
Hie soluit Aristo. ut recte exposito, inquito D div
bitationes, quae oriuntur ex dictis. Quarum prima m. Hin sensu remanerent species , tune ille non posset recipere
alias aliotii sensibilium.quoniam altera altera impediret. Respondet. in non obstante ch sensias habeat species ali euius sensibilis, quod sortit et illam in sensum impressu, adhuc potest cito & modica se nisibilia sentite recipiendo species ab illis, Sc hoc dicit Cuius rei signum affert. ut sc-lutionem innuat,& dicit. Qui, d aut elai sotia cito. modicas ac patuas differ Elias sensibilium sentiat, dato in habeat intra se species aliorum, signum est quod in speculis aecidita speculii enim habes speciem ligni, suscipit speciem bonis, tu quia materia de speculis est amnes ad pei spectivos, ct requirit specialem librum: ideo inquit. de quo utiq; aliqu)s per se insistens Ac diligetius disputans conii est cis det abii dubitabit libro seotiam. Sed dices, pono per casum in species Socratis amici suetit seruata in sensorio
memoriae : & uerum occurrat Socrates, utrum Socrateseausabit speciem iteria. Videmus enim o in uisu causab:t illam.& quotiens oecurrit. toties m uel uisum: sabit iterum illam in memoriam. Dicendum 'in sensibus exterioribus quoties occurrit: semper causabit, quoniam
in illo ron seruari potest per modum habitns. In interiori bus ueto semel totum: nisi sit deleta: ueluti in speculo spe cies semel causata, non amplius causatur. Vetu praesentia nouae spee et inuini, antiquam inmemoria seruatam te- ducit ad actum, iacit . ut si recens.
Et in iper ex eodem mili constat: uisem ut pathita etiam agere aliquid soleare. Simul autem ex ino insimum: quod quemadmodum vio
so patitur sic σfatit aliquid.
Secunda dubitatio est, quoniam dictum est sensorium pati a sensbilibus exterioribus : ideo posset quis cie de te sensorium nullo pacto poste apere extra, sed solum pati. Respondet, quoniam dato in sensorium ipsum patiatur a sentibilibus: recipiendo species Ad motus ab illis, etia apte extra se,de hoc dicit. Simul autem ex ipso: quod nune diximus t manifestum est, quod quemadmodum uisus hoe est uisorium patitur, se Ae facit aliquid exit a se. Quo qui
dem ad uerba attinet,animaduerte P Aristoteles per se sum: sensorium intelligit, Sc per uictum: u soliti,ut oculum Quo uero ad responsionem intellige oculum, &sensori si non agere extra se radium uisualem, uel sensualem: quo uideat uel sentiat: sed uult declarare, o agat aliquid exit aqua uis actione, siue sensitiva, siue reali. Praeterea sens rium ut oculus non solum agit extra actione reali, ut de clarabitur t sed intentionali, inquantum oculus est unum sens bilium potens mouere alterum oculum. Et se dato
. sensorium patiatur, non sic δe adeo patitur in ulla actione agere possit extra se .
Nam cum mulieres tempore mensium e seculis admotam
nitidis aliquod insectant: tune superficies Ouli. quadamu lati nebula singuinis obducitur: atque st nouitium Diolam H: baud facili est elasimodi ni culam ab largeresn peris
uetus: facile. causa autem est, sicuti iam riximus: quod non solum ab aere visus quippiam patitur, sed etiam in aerem quippiam agit, atque eundem mouet perinde atque stlendida: nam usus: de genere strendidorum σhabentium colorem est. in speculis enim valde puris,cum menstruis superueniena
tibus mulieribus inliciunt in leculam: sit superficies θe.
euli ut nubes sanguinea, Ursi quidim no*umptθαulum: non fitile est ab ere huiusmodi maculam :st utro uetus facili. cavsa vero ut diximus: quoniam non solam visus patitur
aliquid ab aereses c facit aliquid, Cr movet quemadmodari Plendida:uam usus blandidoram.er habentiam colarim.
Qubd sensorium extra aliquo actionis genere agerepos indicet patiatur. Aristoteles persuadet signo sumpto
ab oeulis mulie tu menstruantium: qui speculum alterant, ct inficiunt sanguineamcnstruali maeula, unde inquit. In speculis enim ualde puris mundis, de recentibus, cum
mulieres menstruis ipsis superuenientibus, inspiciunt in
speculum se tersum Se politum, superficies speculi fit. ut nubes sanguinea, Ad addit: in si quidem sit nouum speculum, non racile et it abstergere huiusmodi maculam: sin- autem speculum erit uetus . facile erit abstergere, ut postea dicetur. Cuius causam repetit, quae in uniuersali ta ista est,& dieit. Causa uero, ut diximus,eli: quoniam non solum uisus hoe est oculi patiuntur aliquid ab aere liabente spem coloris: sed etiam oculus ipse aliquid facit, facit qui de in speculis alterationε, α in aerem: δί non solum agit extra actione reali: sed mouet, ut unum uisibile: Scideo dicit. Et mouet oculum alterius hominis causando speciem sui in illo: quemadmodum spIedida mouent oculos nostros, nam uisug,hoc est. Visorium est unum de nu- . mero splendidorum, Ac habentium colo iem. Ergo sens rium ageie potest extra de actione reali maeulando speculum,& actione spirituali, ac intentionali mouendo sensorium aliud ab ipso.
Hoc igitur tempore quo mensis promunt: eodem modo oculos, quo quamlibet aliam corporis particulam asci. ratione optima evenit: quandoquidem suapte natura ventilanti sent oculi igitur rationabiliter cum fiunt menstraa, as ciuntur,stcut cralia pars quisbet corporis: eterii in natura exta sunt pleni uenarum.
Exponit quod dixit de oculis menstruantium iu dicit. Oculi totur rationabiliter cum sunt menstrua: afficiuntur,sicut & alia pars quaelibet corpus: quonia moto san guine moueε in toto: iu in isngulis partibus, de maxime oculi ut T hemistius dicit. In mens tuis alteratur, cuius causam asse in Aristoteles, Sc inquit. Etenim natura exsestum pleni uenarum: isc si e pleni sanguine existente in mota emittunt uapores sanguineos extra.
Quocirca tempore mentirualis profluust, quod commotis ne σι ammatione sanguinis prouenit: discrimen in ocul stabetur, quod quamuis nobis ιneuidenssit est enim natura β.
minis er mensium,eadem reuera tamen in eisdim est.
id ocum fant minstrua propter turbationem er pingamastans guineam, trubis quidem sae in oculis differenti incerta est, inest autem, tiam eatim natura: seminis cr metrustraorum.
Ostendit, qubd hoe idem non solum mulieribus cui
Themistius inquit accidat tempore menstruotum: sed etiam uuis tempore emissonis spermatis uel parum post, est tamen hae e differentia, qu bd macula inducta in speculis a uiris, est insensibilis,a mulietibus utro cella, quoniam aiora profluuio pismuntur. Dnde inquit. Ideo eum fiunt in nobis hominibus menstrua scilicet seminum emissi nes propter turbationein de phlegmasiam, hoc est inflammationem sangu.neam, causatam a motu emissionis, no
bis quidem uitis dissetentia illa, quae est in oeulis increta est,sed reuera inest viis oculis, luti mulieribus: qusdam alteratio sanguinea. Cuius causam affert, quoniam seminis in uiris demenstruorum in muli tribui eadem natura est,ut tuncs entin est supersu:tas alimenti ultimo digesti: ergo sicut in oculis mulierum accidit alietatio haec: ita de in oculis uirorum. Themistius refert nonnullos pati menses. ut mulieres, per uirgam: dc de his loqvi Atist
Ab iras date men bus qui ad oculos penetrarunn. aer m
velis tr inscie r.derii fictus.aba ac re qui st eculo proximus est bi haerentem inficit, σ talem qualis ipse est ratast: a quomstram ctecato elualecula quaedam allinitur.
197쪽
erem cominuum existentem, qualem quendum facit, G talem
quali ipse patitur: bis uero si eculi superficiem.
His expositis, deci arat modum, quomodo inducatur macula sanguinea in speculis:& dicit. A et itaque mouetur ab ipsis oculis,& alteratur ab illis ea alteratione, qua
oculi lam alterati: hic aer oculis proximus alteratus, alterat aerem eii, qui supra specula continuis existit: qua
lem quendam Ac sanguineum illum faciendo, de tale qua Ie ipse patitur. Hic uero aer speculo contiguus alterat superficiem speculi:& se a primo ad ultimum oculi alterat speculum: hic ergo est modus.
Nam JGala:haud secus quam mundi me vestes, relini
me notam aliquam contrabant. quod enim mundam est atque parum:exacte commonstrat quicquid exceperit, et potifimum marmos motus: aes vero,quod laeae tersumque': qualemcunque tactam maxime sentit. Quemadmodum enim vestium quae maxime mundae sunt: citifime inquinantur: nam purum, exacte monstrat quicquid exceperat. Crpra1cretim minimos motus: aes etiam,eo pia planum sit: quakmcunque tactum maxime sensit. 'Dixit duo de speculis, in macula sanguinea magis γyparet in nouo Ac terso speculo. de qui minus potest absterni. Contra uero antiquum. in eo minus apparet, Sc facii lux petest abitet ei. lege uerba, Se uel bum enim non ad proxime dicta: sed ad antiqua reseras s. in nouo magis haec, in ueteri minus fiant, Ad inquit. α lege sic , Oecula
tersa magis alterantur. Quemadmodum enim uestium: quae mundae sunt, citissime inquinantur: ae celerrime ma eulam contrahunt, quasi dicat, quoniam specula noua se habent,ut mundae uestes. Cuius caurun exponit, de dicit. Nam purum tersum . de mundum exacte monstrat, quicquid excerpit. x praesertim minimos motus, ac alterationes, nee dixit praesertim, in putum monstret magis minimas alterationes, qua magnas, sed praesertim pro etiam
sumpsit, ut iit sentis cν purum exacte monstrat quicquid
excerpit: de etiam minimos motus ae alterationes: idem probat exemplo aeris tersi: se dicit. aes etiam nouu Sc ter
sum eo'planum sit, qualemcunm tactum sentit, Ad per totum M per omnem partem: de per sentire non intelligit cognoscere, sed intelligit inauditum Ec sonum mutare:
propter sui enim planicum ubique resonat . qua uas parte tacta. Ex his habemus cur speculum nouum cuius magis alteratur.
scire autem oportet: tactum aeris, esse quandam uelatiata tritionem deterstonemque G ablationem: atque exndem, quan
tuluscunque sit: colicuum, propter speculi puritatem, reddi.
Oportet uero intelligere: tanquam attritionem esse aeris tactum, er tanquam extersionem Cr ablutionem: propter munu
ditiam uero, mans lus sequaliscunquelli.
Exponit nue quae dixit,de reducit illa ad propositum,
α inquit. Oportet autem intelligere tactum aeris, quo aer speculum tangit, esse tanqua attritionem, hoe est conturbationem,&tanqua extersionem: de ablutionem speculi, α hoc quia aer propter munditiam manifestus fit qualiscunq; sit,& ideo euaet tangens speeuli saciem sue
rit mundus, sc ablutus, extersus, etiam speculum. sic erit: cum uel aet fuerit turbidus de alteratus, Se omnino mutatus mutabit speculum. Patet ergo causa cur nouum spe eulum agis suscip)at alterationem.
cur vero maculae nouis speculis intactae diffelle eleuati. tur, causa est,quὀd ea pura sunt erter urnam maculae: sise pertulia, π in profundum, cet in omnes partes diffundunt: in pro
f. ndum, qu)d pura sint .in omnes partes, φιod tersa. In vetuspis autem macias non permanent,quia non tam auehuntur,
sed eminentia culi. -s igitur di frenuas excitare ut te
reque siensium, creeleriter ab eodem inde osci, item non molo pati sensoriam quo natura colorum percipitur, sic datum uia ciuem agere ex hisce constat. Non exeadi vero celariter ex Galalpe lis, edufi es prodpurum sit c planum: serpit enim per huiu modi, cr in pro fundum, Cr in omnes partes, nam eo quidem quod purum is,
inprobandum: eo autem quod planti m n omnes partus. :n ue teribus uero non immanet,quocitum no similitersubit macula,
Cum dedit causam quate in speculo nouo apparet turbatio maior, sn pluribus partibus: nunc assignat causam, quare minus speculum nouum cum maculatur, ab stergi potest. Et primo proponit hoe dicit. Non exeundi ueto perturbatione eeleriter ex nouis specula, ea lita est, putum sit Se platium: nam perturbatio serpit, Se decurrit per huiusmodi facile de in profundit, Sc in cn nes partes: nam ut inquit speculum nouum eo in purum est, urbatio descendit in profundum, de macula in ipso inducta in profundum descendit: quoniam putum eo inpuru sua natura magis est a maculoso alierabile, contrarium enim magis illa est, de ideo ab illo alterabile magis. Et Thelm-stius exponit hoc .u dicit. Qubd macula in puto speculo in prosundum ma is descendit, quoniam speculum pulsi
est,ut plura specula, ideo cum maculatur magis maculatur. Eo autem, ut inquit. . planum est. maculatur facile in omnes partes: quoniam nulla supereminet alteri,ut illa magis maculetur, de non altera. Praeterea propter planiciem sanguinea currit stipit per totum At in ueteribus macula non ita immanet ac permanet, quoniam non ii-mit: ter macula illius subri se ilicet in profundum: sed sa- perficie tenus magis. Innatat enim macula cui Themistius inquit. In uetusto spe eulo, in marginibus fleutius speculum minus recipit, quia minus planum minus in profundum, quoniam minus putum. Demum epilogat
quasi declarata, Se inquiti Quod igitur .se a paruis diffetentias sensibilium fit motus in sensorium. S .sensus sinteeleriter non durabiles in sensorio: non enim species permanent in sensorio exteriora, de non solum sens tium patiatur: sed etiam conitas aciat .manifestum ex his. Per haec patet primo in oeuli non inficiunt speculum quatenus uident: quoniam non uident extramittendo, de ite quo uident, non inficiunt speculum: sed quo alterati e utant sanguane,ut declaratum est. Secundo patet oculi De Mabasilisci non intersieiunt hominem quatenus uident, quoniam nee in illis uisio fit exit amittendo,sed quatenus uenenosa qualitate altetando aerem, alterant nos. Dicitur autem, o basiliseus si prius nos uideat,interficit nos, q soniam prius alterat nos sitis oeulis uenenolis Cotta ueto, si nos prius illum uidermius, interficimus illii: quoniam oculi nostri sunt ita uenenosi illi sicut oculi eius .nobis. scita si prius illos uiderimus, prius eos ad mortem alterabimus. Utrum uero batiliscus nascatur ex gallo, ut ab ovo eius . non memini me legisse apud bonos auctores: licet quidam medicus non imperstus illud esse asserat. Tettio patet, ut uetulae mi sunt fascinare, hoe est maleficium inferre pueris, quos osculant ut, ac cerniit, quoniam ab oculis uetularum propter retentionem menti ruorum exeunt
uapores mali: qui alterat pueros qui sunt delicata, Sc molles: θί quidem ad malas aegrituduies.lis quae diximus,usti latur, quod circa vιna Cy unguenta
accidere ultimus. Nam oleum quod unguento additur: ceteriis
ter odores earum rerum qui in propinquo sunt, ebibit. vina quoque: hoc idem faciunx. quippe quae non modo earum rerum quae induntur a miscentur odores inbe trabat , sed etiam ea, rum rerum quae prope dolia aut locantur aut nastuntur.
198쪽
circa pigmenta e niant. Nam quod praeparatam est oleum: cito acripti proximorum odores. Et iura: Dei timpatiuntur: non solum enim eorum quae immituntur vel comismistentarsed cr eorum qua prope us ponuntur vel na cunis
tur,recipiunt olores. Demonstrauit aer insectus ab oeulis mulierum po
rest speculii alterare,& hoc: quia tangit illud, re ab oc lis tangitur, alteratum hoc idem nune ostendit duobus similibus exemplis, quorum alietum ab oleo,alterum a uino aceipitur: Ac dieit. At testantur autem iis, quae dicta sunt i & quae circa uina. & quae circa pigmenta, hoc ei tunguenta eueniunt: in quibus oleum ponitur: Ze lixe ex
oonit & primo de oleo,& inquit. Nam quod praeparatu
est oleum in unguentis, ' cum rosis,ut eum noribus citra, ut eum alsis odoriserist cito accipit odorum illor uim od riserorum: cum quibus proxime miscetar:& non nisi ure nitate, quam eum illis habetur: ergo de aer uicinus oculis
alietatis, cum sit oleo passibilior potest alte tali ab illis, re alteratus alietatur speculum. Dat secundum exemptu, α inquit. Et vina hoc ipsum patiuntur: non solum enim eo tum que immittuntur in dolio ipsa pro sapore, correctione M odore, sed eorum,quae prope uasa pontitur, uel nascuntur recipiunt odores: dato qubd aliquid nasceretur prope dolium, hoc non est nisi qdia propinquum
est alteranti, at eum aer passibilior si uino: ideo pro es-mus oculis alterantibus alterabitur,& alteratus altet abit speculum.
Ad eam uero calde rationem quae nobis initio instituta est, num supponatur, quod σ-dictastine:
abeuntibus externissensilibus Jensa quae π quoque sim,
silia sunt, remanere. Ad eam uero quae a principio eo iderationem, ponatur unum quidem, quod exi squc dicta sunt patet: quὀd recedente
sti sibili extrinsecus, imman B simulac aquaesensibilissunt.
Cum secisset digressionem, redit ad proposit si Sc colligit proloquium, quod uult habere ex digressione re dicit Ad eam uero considerationem, quae est accepta a principio de somniis ponatur unum quidem,ci, ex iis . quae dicta sunt: patet, u recedete sensibili extrinsecus a sensibus nostris exterioribus : immanent simulachra : quae Ac ipsa quoq; a sentibus interioribus se nisibilia sunt temanent di eo seruata in uirtute memoratiuae quae est in cerebro: in qua omnia simulachra sensibili uim ueluti in cassa seruanatur.dixit quae sensibilia sunt: F quo ni 1 simulachra sunt rationes sentiendi ipsis sensibus exterioribus : &ipsa sunt seniihilia a sensu interiori phantastico: quod non probat, quoniam patet: nisi enim simulae lita essent sensibilia ab ipso phantastico sensumon phantaliatemur sensibilia ab
item facile decipi circa sensus, homines in aliquo affectu po
sitos:atque alios: in alio: ut meticulosum in metu: amatorem.
in umore: adeo ut ex tenui fimilitudine, alter hostes se uidere putet: alter, quem amat. Et quo quis utique arctius ipsio
ctu indetur: eoliatorisimili uiae istasese ita unt. Eo
dem modoqqui ira, τ quid mum quacunque alia eupiditate rapiuntur: facile circumscribi solent. Ad haec autem: quod facile drcipimur circa setos, cum in pallionibus existimus. alij autem in al*M uelati trepisus in tia more, π qui amat,in amore: ita ut uideatur a modica similiudine te quidem, es uidere:hic vero dilectum. Et haec viis, quanto passibilior quis fuerit: tanto a minori similitudine uis
dentur. Eodem vero modo ex in-: cr ur omnibus concupissent ijs: facile decipiuntur omnis.
Tertium proloquiu est,m qui affectu aliquo aliquas
perturbatione praemuntur: saetie circa sensibilia decipiantur. Hoc ostendunt meticulos, qui omni leuis militudine imminente hostes putant. Amantes quoq; leuiter uideresa spicantur, quod amare: inquit. Ad haec autem ponatur pro tertio proloquio: sacile de ei piam ut circa sensus, cain passionibus existimus: se uidelicet in alsi decipiantur in alia , prout in aliis atq; alns passionibus esistituunturi
ueluti ii epidus in timore:& qui amat, in amore: ita ut ui
deatur a modica similitudine,ille quidem trepidus hostes uidere: hie uero amans,dilectum: eodem uero modo Ad in ira, Ad in omnibus concupiscemus facile decipiti tur Ors.
Ac tanto quidem procliuius quanto magis liSidine ipsa ducuntur. Vnde etiam fit ut fibrientes intertim animalia quedain parietinis uidere videantur, exigua similituesne pomoti quam Ibieamenta quedam congesta procndunt. Et magis: quanto utique in pusionibus magis fuerint . ideo Irbricitantibus interdum animalia uidentur in parietibus, a modica similitusne linearum compositarum.
Hie ampliat teitrum proloquium Ad intendit ut Themistius exponit Q pro qualitate passonis ac morbi, hic error ac deceptao maior uel minor euenit, Ec hoc inquit. Et maris. s. dec: piuntur. quanto magis in passonibus suerint. Affert fgnum ex febricitantibus r 5e inquit. Et ideo Se febricitantibus interdum animalia videmur in patietibus a modi ea similitudine linearum compostarum: quae in parietibus sunt.
Atque hic error quantoque una cum morbo inualiscit: ita ut cum Dulier aegrotant, se falsos haberi agnostant, cum vero grauius: minimeAd Ulis quoque uisis ducantur. Et haec ridem aliquando intenduntur cum pusionibus: sient si uehementer non laborent,non lateat quodsi sum : uero maior sit pasio, π moueantur ad ipsa.
Secundo ampliat proloquium, intendit in deceptiones in tenuantur,& remittantur pro intensione, Se temisisione passonum,quas consequutur. de dicit. Et i, se quiadem et rata aliquando intenduntur: δύ aliquando remit tuntur cum passionibus,dico remittuntur sic, ut si non uehementer laborem, non lateat, in id quod apparet: sit sallam. Si ueto maior sit passio: sic decipi utur, ut de moueant ut ad ipsa, piisq; uisa dueantur.
causa vero quamobrem haec fiunt, ea est: quia id quod pris
matum obtinet, ex id in quo phantasmata fiunt, non eadem vi
iudicant. cuius rei signo est. γὰd cum M appareat pedalis, faepe aliud quippiam phantastae contradicit.
causa vero ut haec accidunt, hae est: quia non secundum eandem polentiam iudicant quod principali est, eris quo phanotissimatu fiunt. Huius uerosignum est, quόd uidetur quidemst pedalis:contruscit acitem sepe assiquid aliud pharitastae.
Cum dixisset, in aliquando homo eorrigit suum rit rem: cum scilicet decipit ut ex leui passione: nune assignate ausam unde accidit, ut homo se corrigat in talibus erroribus,& dicit. Causa uero ut hare aeeidant. s. ut homo Minquando se corrigat hare est: quoniam non secundum ea
dem potentiam iudieat, quod ptincipale, M in quo phantasmata fiunt e quod principale est,sodieat secundum in tellectum:id in quo ph tasmata fiunt, iudicat se eundum sensum. Ideo potest intellectus cor prae errorem sensus: hoe per exemplum exponit,& dicit Huius uero spno est, quoniam uidetur quide sol pedalis per sensum: se est eludieat phantasia: contradicit autem tape aliquid aliud phantalis se phantasiami ut ratio, Se intellectus. Et per hae e patet causa: ιν eum aliquis praemitur levi perturba tione potest se corrigere, quoniam non ponitus Ad omniuit tute est ligatus. Item
199쪽
um perplixis digitis, cpuratus quod unum est, o appaureat tamen esse duo neutiquam dicimus: quia visus supmor
optimatiors tactu si Q sis fractus esset, duo esse quod
unum est udicaremus. Et permutatione digitorum, unu duo nititur: attamen non dicimus θd duo dignior enim tactu, as. Si vero esses M. Eu, solanitidicaremus unum,duo.
Cum ostendit . uirtus superior corrigit aliquando inferior ena: hae obiter ost Edit in iudicia sensuum ut Themistius exponit contraria sint, Sc dicit. Et permutatione di quorum unum duo uidetur. uerbi causa ut Themistius inquit. Νι uno digito diuersis uicibus idem tetigeris, ta elui digitus ille qui unus est, duo uidebitur: attamen re uera non dicimus in ille unus digitus sit duo, quoniam inhoe casu uisus est dignior tactu: per quem videmus esse unum. Sed si esset tactus solus, Sc non uisus alius a taetu: unum iudicaremus duo: quae ratio docet, ut iudicia se suum inter se contraria snt. Causa autem circumventioni ea est: quoniam non tantum
quoties sinpli mouetur quaelibet appareresesentAdetia γοαtiers suri emouetur: st eodem modo moueatur quo solet amictum eric e littus uidetur nauigotibus moueri: dam uim sus ab alio movetur.
cur autem admur,causa: quoniam non solum cum siensebili mouetur apparent quaelibet, sed etiam eum sensius irae monitur: si eodem modo moueatur: quemadmodum crassensibili: dico auκm, velut terra uidetur navigantibus moueri, dam inbuetur uisus ab alio.
Quoniam accepit, . sensus aliquando decipiantur ex motu re potui batione: quae accidit ipsi r nune assignat causam, de hoc proponit: Sc inquit. Cur autem sallimur, causa est, quoniam non solum cum sensibile ipsum moue tur,apparent quaelibet, de diuersa: ut digito uno moto apparent duo: sed etiam contra cum sensus ipse mouetur: si eodem modo moueretur quemadmodum a sentibili mo-ireretur: quiescens apyarebit motum: quod exponit, dico autem,uelut terra uidetur nauigantibus moueri,dum m Detur uisus ab alio: non quidem terra moueatur: sed quia insus mouetur. Per haec innuit, v perturbatio motus qui aecidit senisuo, est causa deceptionis: cu enim uisus nauigatium mouetur: litus moueti uidetur, non moueatur, sed quoniam uisorium mouetur . ergo perturbatione
ipsi accidente,causari potest deceptio: pet lite uoluit ii here quasi causa ri tertii proloquii.
Ex his iras patere arbitror: non modo vigilantibus nobis motiones illas quae per eos sensus accipiuntur qui foras prost ectant, eris parte corporis exteriore iacent, sensiri solereo deriam eum affectio Osuborta est quarisomnum vocamus, ut stulae impenstus.
Ex bis itas manifestum: γὀs non solum in uigilando moistus quias titichris sunt σque ea insicus: G quae excorpore sunt ,sed etiam quadost pagis haec quae uocaturhomauu,
magis tune apparent. Hie ut mihi uidetur ponitur quartum proloquium, α est, o motas a simulae litis nG modo fit in uigilia, sed in somno: de quidem magis: ν dicit. Ex his itaq; manis sum est. non solum in uigilando motus qui a simulachris fiunt, δί quae extrinsecus a sensibilibus: Se quae ex
corpore, hoe est intrinsecus a memoratiuo loco sunt. sed etiam quando sit passo hse,qus uocatur somnus, de magis tune apparet: in quibus uerbis multa coplicauit, quo rum primum est: motus fieri a simulae litis. de per motus, sensitivos motus intelligit: sensti ui enim motus, quibus
sensibilia absentia sentimus: a simulachiis eorum fiunt. seeundum est, qudd tales sensiti ut motus fiunt a sinulachris extrinsecus de de nouo aee edentibus a sensibilibus exterioribus mouentibus exteriores sensus, cte etiam a si mulae litis intrinsecus accedetibus, de hoc intellexit, eum dixit,ex corpore. A uirtute enim memoratiua inteliori mouentur phantasmata, Re faciunt motus sensitivos, quibus sentitnus res, quas sensimus per exteriores sensias. t et iram est,qubd motus sensitivi facti a simulachris. accidete no bis possunt, de in somno, de in uigilia: uerum in Minuo, non nisi intrinsecus in uigilia. M intrinsecus, re ea rati se cus. ut obseruatio docet. quatium denique est, quod in tus sensitius qui a simulachris fiunt,magis in somno contingunt quSim in uigilia.
Nam inrerdiu: operantibus quid infensibus ac mente, eli. dantur ais uanesiunt: quomodo exuu signis, aput ingenu incarisioletier dolores uola uti sis modicae, accessu imaeo orarum offitis: qui sentibus uero: minima quas cincta autem quia particulares fusis feriantur er agere nemqucant, propterea quod calor exteris partibus reli tis in uiscerase condit: ad uitium sensus oriatucinis delataniar, obatarbationesidata manifestae sunt. Persein enim repetantur: dum operantur sensius CT in etiligentia, Gexterminantur: quemadmodum iuxta magnum ignem, inmor: π tristitiae G oblectationes paruae , siau ma gnas dum uero utant supernatatu CT parua. Nocte vero propter vacationem particularium sensuum G impotentiam
agens, eo quod ab exterioribus ad id quod intrinsecus Q fit taloris r urio .aJprincipiam sinius deferuntur, a furit manifestiferata turbatione.
Hie probat quartum, qubd motus sensitivi, qui a simulachris fiunt, magis in somno manifessius fiunt: qnam inuigilia: Ac dicit. In die enim tales sensitivi motus repellun
tes δί intelligentia operamur: quemadmodum iuxta ina gnum ignem,si ponatur minor: de mitis de ol,lectatio nes patuae positae iuxta magnas, non percipiuntur: dum uero intelligentia dc sensus exteriores quieseunt, supra natant, βύ parua: hoc est patui motus phantasmatum manifesti sunt. Nocte uero propter uacationem particularium sensuum , ct propter impotentiam agendi eorum
quae impotentia fit ut dictum est eo qubd fiat inflexio
caloris ab exterioribus ad id, quod intrinsecus est: scilicet ad eor: motus talium simulachrorum deseruntur ad eorquod est mincipium sensus. Se id: in quo perficitur sen satio, Sc tales motus fiunt manifesti: tunc noctu sedata turbatione, α motu, qbi fiebat in sens bus exterioribus.
Sed dices motus phantasmatum fiunt in uigdia Ad Demea in timcte. de memoria ad sensum communem reum isti pharaim motus, non fiant a uoluntate, e quo principio mouenti in nocte talia phantasmata usque ad eor, ubi est communis sensus phantasticus. Dicendum. Aristoteles prae supponit tam in nocte quam in die, hoc est tain in uigiliaquόm in somno phantasmata moueri de loco, in quo conseruamur, ad coron quo est communis sensus phantani
stra: nam licet in uigilia hic motus possit titi a nostra uoluntate aliquando: tamen in somno motus hie non a uo luntate esse potest: unde tamen sit, Aristoteles lite non an senat, sed accipit tantum pro suppositione qubd dedit ei a uoluntate, tales motus phantasmatum nunt tam in somno qu m in uigilia de memoria, ad communem seu sum phantasticum: de hoe sumit tanquam notum ad experientiam. inuigilia enim saepe aecidit nos imaginari quaedam nullo motu facto ab exterioribus: Sc in somno etiam expetientia docet. Verum de causa postea di
200쪽
Porro existimare oporis haud aliter motionem quamque fer quam paruas itas vertigines per summa almuum duum rentes: que interim milis evadum interim quod aquae alio
retorqueantur in alias Dbinde semus folsciur sucillant s.
Oportet autem accipere ut modicus uertigines, quae influminibus frunt se morum unumqueris feri continue :μ.
pe quidem similes, sepe utro dissolutas in alius Murus pro
pter repuistonem. Cum accepit simulachra deserti a loco in quo depos
ta erant ad cor: in quo uis est sentiendi. In parte tua uult ostendete . non semper eodem modo' tales imagines ad cor deseruntur: quoniam interdum stactae, interdum integrae deseruntur: sorte hoe est quintum proloquium, quod milis magis plaeet, δύ declarat hoc per simile aeceptum a circulis qui fiunt in aqua, quando lapillus in ea pro icitur: δd dicit. Oportet autem accipere ut modicas uertigines,quae in suminibus sersitur,de causantula oro ieitione lapilli in illis. ne motum unumquemq; phanta Gmatis fieti continue a loco dispositionis usi, ad eor, namot illas uertigines saepe quidem similes 5c integras : saepe uero dissolutas Sc stactas Se in alias figuras uersas uidemus propter repullionem: qus fit contra illas ab obstaculis inuentis Sie phantasmata per suuium spirituum de uaporum. qui est occupatis uias omnes a cerebro ad eor: seruntur ad cor interdum integra: interdum stadia: δί quodammodo conuersa ad alias sputas, ab eis, sub quibus
eram. Possibile enim est, ut dum phantasmata decurrunt a cerebro ad cor, per fluuium uaporum Ec spirituum, emergat aliquis humor frangens motum illum, Ed concitans ad motum nouorum phantasmatum, ut dicemus: Se fiephantasmata stadia repraesentabunt aliud qua repissentarent si integia peruenirent ad cor. Per quae Aristote.dat inteni gere in phantasmata deseruntur per fluvium uapo rum Ze spiritum . qui manet inter cor Sc cerebrum: tu qσpos lint integra.de fracta deserti ad eor: veru cur aliqua do sta Aa,aliquando integra deserantur, Aristot. hic ca iam non assgnat: sed postea dicemus.
Q ramobrem statim a cibo non semiant animalia: neque eam aesta nuperrime in lucem sunt, ut infantes : nam mutiatum agilatio motios est:propter alimentariam calorem. Ideo Cr post nutrimentum, Cromnino teneris ext lentibus ueluti eris: non sunt somnia: mulius enim motus est: propter
eam quae ex nutrimento est,calida talem. Hine soluit quaesitum obiter ex dictis esitangens: qua re. uidelicet. statim post nutrimetum si quis dormierit repueras,n5 fiant lamnia. Ass gnat causam, α inquit. Ideo de post nutrimentum, Se pueris existentibus omnino te neris non sunt somnia, quonia ut inquit multus est uaporum motus propter eam caliditatem, quae est ex nutri
mento: de se adeo phantasmata stanguntur, ut sub nulla figura serantur ad cor: sc ita nihil possunt repissentare. . Q nare quemadmodum humore velampuer comoto, quanadoque nulla redditur effigies, quandos redditur quidem aliis qua, sed Morta penitus, adeo ut alia victatur esse quin sit, dente vero semper aliqua redditur,quae etia nulla ex parate M UIed pura er euidens: ita erinter dormiendum inriterim uisa ex motiones quae per sensius bau supersunt, prae maiore illo motu qui dictus est prorsus obliterantur exes securus, interim praeposterae, Cr monst sensiones appirent,ta imasa somnia , qualia melancholicis ex uinolentis Ermbrientibus accidunt: omnes enim istiusmodi alimus: cum piariis sint,comesionem Cr perturbatione plurimam a erunt. Q rare quemadmodum in humido si uehementer moueat quis. prandoq; nurum appint idolum, quandoque uero appa aret qui tim,d tortum autem omnino, ita ut appareat ulterius
is dormiendo istasemata Cr reliqui motus qui prouenium a simulachris, interdam quidem cum uehementior' qui dictus
est motus: exterminantur omnino, interdum vero conturbatae
apparent visiones ex monstrose, Cr d tersera somnia, uelut mrlancholicis Cr fibricitantibus O vinolantis. Omnes enim
huiusmodi paginenc cum Jirituosae sint, multum faciunt m
Recolligit nune quasi totam comparationem, ut sit ostensum, Q phantasmata non semper eodem modo se tantur ad col. ut Themistius exposuit. α dicit. Quare quemadmodum in humido. in quo quis se inspexerit ueluti in speculo: si uehementer illud moueat: quandoq; nullum apparet idolum sui, nec alterius: quandoq; uero a patet quidem distortum aut omnino, ita ut appareat alterius modi qua st: erat enim humanum. postea ut leonis,
uel alterius apparet.Qubd si quiescat illud humidum, ira quo quis se ut in speculo pio spieu, idola apparebunt puta integra 5c manifesta: sic quo in & in dormiendo phantasmata, Sc reliqua motus, qui proueniunt a simulachris phantasticis & accepit, α pro idest quoniam alterum alterius est expostiuum interdum quidem cum uehememtior sit qui ductus est motus: exterminantur omnino,ita ut nihil te prssementa interdum uero conturbatae apparent uisiones 3c monstruose, M somnia det et ita accidunt: ueluti accidunt melancholicis, Ac febricitantibus: δύ uin lentis. Omnes enim huiusmodi passiones. s. melancholia, febris, Ac uinoletia eum spirituosae sint,de uaporosae mul tum faciat motum Se perturbationem: δc ideo in talibus phantasmata maxime franguntur, de inuatias figuras se
transferunt: ueluti accidit in nubibus, cum sorti uetorum motu agitamur: nam tune uidentur nobis equi, nune homines armati, nunc dracones. Per qus Aristoteles dat intelligere phantasmata esse quanta alioquin non frangerentur: dc integra essent: Ac Arist.in libro de memoria causam assignauit, quonia uoluit phantasmata esse descripta in organo memorari uae ad quantitatem organi: ueluti mguia in eera: de dixit alterum receptum in organo non impedit ut aliud altet ins sensibilis recipiatur, ueluti id tum spe li hominis non impedit, ut uideatur in eodem idolum leonis: quoniam non sunt quanta propriis dimensionibus: sed quantitate sensorii: dixit etiam in dato in
omnia phantasmata sint aequaliter quanta iuxta quant, talem organi, in quo tecipirantur de seruantur: non tamen omnia repraesentant aequaliter quanta: nam idolia mulas, Ad idolum leonis eiusdem quantitatis si sint, alterum muscam,alterum leonem repissentabri: quoniam non reprς-
sentant phantasmata, quo quanta sunt. sed quo imagines sunt rerum sensibilium at sv illis proportionata. Vetu de his in libro de memoria uberius. Ex his patet quae disse-tentia est inter eam imaginationem, quae in uigilia phan- - αtasma dicitur, eam: qus in somno somnium appellatur: -- nam licet utraq, sit imaginatio: quae in uigilia accidit, deinducto omni motu perturbatione praeternaturali, aut non naturali,ex integris,& ordinatis phantasmatibus fit. Qus ueto in somno plerunq; ex stactis, aut perturbatis phantasmatibus emerim: nam quae in uigilia m.motu ua potum phantasmata Gngentium fit: qus in somno: nun- iquam sine uaporum motu emergit: qui agitata phat asinata frangunt,& in uarias figuras mutant. Ex parte tamen
generis utraq; imamnatio est: utrassi operatio communissensius: qui pla antasticus est. utra. denique interna sensatio esse uidetvt.Verum de his postmodum.
simulae autem residat cresciretus sanguis est in sis quae sanguinem obtinent: hi columes sinsorum motiones quae a M. tulissensibus transiuiti tu grata somnia faciunt, G appa