Cornelii Taciti ab excessu divi Augusti libri

81쪽

M EXCESSU DIVI AUGUSTI II 17-21. 69

incursant turbant postremo deligunt locum flumino et silvis clausum, arta intus planitis et umida: Silvas quoque profunda palus ambibat, nisi quod latus unum Angrivarii alto aggere extulerant, quo Choruscis dirimorontur hic podos adstitit equi-10 tem propinquis lucis texere, ut ingressis legionibus a tomo foret. 20. Nihil ox his Cassari incognitum consilia locos, prompta occulta noverat astusque hostium in perniciem ipsis orisbat. Seio Tuberoni togato tradit equitum campumque peditum aciem ita instruxit, ut pars aequo aditu incederet, pars 5 obiectum aggerem niteretur; quod arduum sibi, cetera legatis permisit quibus plana Venerunt, facile inrupere quis inpugnandus agger, ut si

murum succederent, gravibus superne ictibus conflictabantur sensit dux inparem comminus pugnam 10

remotisque paulum legionibus funditores libritorosque excutere tela et proturbare hostem iubet missae e tormentis hastae quantoque conspicui magis propugnatores, tanto pluribus Vulneribus deiecti. primus Caesar cum praetoriis cohortibus capto 15 vallo dodit impotum conlato illic gradu certatum.

hostem a tergo palus, Romanos flumen aut montes claudebant utrisque necessitas a loco, spes in virtute, salus ex Victoria. 21. Nec minor Germanis animus, sed genere pugnae et armorum superabantur, cum ingens multitudo praelongas hastas non protenderet, non colligeret neque adsultibus si velocitate corporum

82쪽

5 uteretur, coacta stabile ad proelium contra mitos, cui scutum octori adpressum et insidens capulo manus, latos barbarorum artus, nuda ora odoret Viamquo strage hostium aperiret, inprompto Arminio ib continua pericula, sive illum recens 10 acceptum vulnus tardaVerat quin et Inguiomerum tota volitantem acie ortuna magis quam Virtus deserebat et Germanicus, quo magis adgnosceretur, detraxerat tegimen capiti orabatquo insistorent caedibus nil opus captivis, solam interis nicionem gontis finem bello sore iamque sero disi subducit vicensimam legiqnem faciendis castris:

ceterae ad noctem cruore hostium satiatae sunt. equites ambigue certaVere.

22. Laudatis pro contione Victoribus Caesar congeriem armorum struxit superbo cum titulo: dobollatis intor Rhenum Albimque nationibus exercitum ibori Caesaris ea monimonia arti et Iovi et Augusto sacravisse de se nihil addidit, motu invidia an ratus conscientiam acti satis esse. mox bellium in Angrivarios Stertinio mandat, ni deditionem properavissent atque illi supplices nihil abnuondo Veniam accepere. 23. Sod asstato iam adulta legionum alimitinor torrostri in hibernacula remissae plures Caesar classi inpositas per flumen Amisiam Oceano inVexit. ac primo placidum aequor mille remis a strepere aut elis inpelli mox atro globo offusa grando, simul Variis undique procellis incorti fluctus prospectum adimere, regimen inpedire;

83쪽

milesque pavidus et casuum maris ignarus, dum turbat nautas vel intempestive iuvat, officia prudentium corrumpebat omne dehinc caelum et 10 mare omne in austrum cessit, qui umidis Germaniae terris, prosundis amnibus, immenso nubium tractu validus et rigor vicini septentrionis horridior rapuit disiecitquo naves in aperta Oceani

aut insulas saxis abruptis Vel per occulta vada 13 infestas quibus paulum aegreque Vitatis, postquam mutabat aestus eodemque quo Ventus serebat, non adhaerere ancoris, non exhaurire inrumpentis undas poterant: AEqui iumenta marcinae, etiam arma praecipitantur, quo levarentur alvei 20 manantes per latera et fluctu superurgente. 24. Quanto violentior cetero mari Oceanus et

truculentia caeli praestat Germania, tantum illa clades novitate et magnitudine Oxcessit, hostilibus circum litoribus aut ita Vasto et profundo, ut credatur novissimum ac sine terris pars naVium shaustae sunt, plures apud insulas longius sitas siectae milesquo nullo illic hominum cultu amo

absumptus, nisi quos corpora equorum eodem elisa toleraverant sola Germanici triremis Chaucorum terram adpulit quem per omnes illos dies 10 noctesquo apud scopulos et prominenti Oras, cum se tanti exitii reum clamitaret, vix cohibuere amici quo minus eodem mari oppeteret tandem relabente aestu et secundante vento claudae naves raro remigio aut intentis vestibus et quaedam a15 validioribus tractae rovortere quas raptim refectas

84쪽

72 CORNELII TACITI

misit ut scrutarentur insulas. collecti ea curreplerique multos Angrivarii nups in fidem accopii redemptos ab interioribus reddidero; quidam in

m Britanniam rapti remissi a regulis ut quis ex longinquo reVenerat, miracula narrabant, Vim turbinum et inauditas volucres, monstra mariS, umbiguas hominum et beluarum formas, Visa sive ex metu credita. 25. Sed adima classis amissae ut Germanos ad spem belli, ita Caesarem ad coercendum erexit.

C. Silio cum triginta peditum, tribus equitum milibus ires in Chattos imperat; ipse maioribus copiis arsos inrumpit, quorum dux allovendus in deditiOnom acceptus propinquo luco defossam

Varianae logionis aquilam modico praesidio servari indicat missa extemplo manu quae hoStem a fronte eliceret, alii qui terga circumgressi 10 recluderent humum; et utrisquo adfuit ortuna. eo promptior Caesar pergit introrsus, populatur excindit non ausum congredi hostem aut, sicubi restiterat, statim pulsum nec umquam magis paVentem quippe invictos et nullis casibus 15 superabiles Romanos, qui perdita classe, amissis armis, post constrata equorum Virorumque O poribus litora eadem virtute, pari sorocia et velut aucti numero. 26 Roductus indo in hiboma miles, astus animi quod adversa maris expeditione prospera pensavisset addidit munificentiam Caesar, quantum quis damni professus erat exsolVendo. nec

85쪽

ΑB EXCESSU DIVI AUGUSTI W24-27. 73

dubium' obatur labar hostes petendaeque a sicis consilia sumere et, si proxima aestas adiceretur, posse bellum patrari. sed robria epistulis Tiborius monebat rodiret ad docrotum triumphum: satis iam Ventuum, satis casuum. prospera illi Θ magna proelia eorum quoque mΘminisset, quae λ'vonti si fluctus nulla ducis culpa, gravia tamens saeva damna intulissent. se noviens a divo Augusto maniam missum plura consilio quam vi periscisse. sic Sugambros in deditionum acceptos, sic Suebos regemque Maroboduum pace si obstrictum. posso et Cheruscos ceterasque rebellium gentes, quoniam Romanae ultioni consultum, intomis discordiis relinqui precant Germanico

annum Sciendis coeptis, acrius modestiam adnoditur alterum consulatum offerendo, cuius mu- 20nia praesens obiret simul adnoctebat, si forsiadhu bellandum, uolinquors materiem Drusi fratris gloriae, qui nullo tum alio hoste non nisi apud Germanias adsequi nomen imporatorium et deportare lauream posset haud cunctatus ultra asi ermanicus, quamquam fingi ea sequo per invidiam parto iam decori abstrahi intollegeret. 27. Sub idom tompus o familia Scriboniorum

Libo Drusus ofertur moliri res novas negotii initium ordino finem curatius disseram, quia tum primum reperia qua per tot annos rempublicam exedere. Firmius Catus senator, ex οintima Libonis amicitia, iuvens inprovidum et lacilom inanibus ad Chaldaeorum promissa mago-

86쪽

rum sacra somniorum etiam interpretes impulit, dum proavum ompeium, amitam Scriboniam, a quas quondam Augusti coniunx fuerat, consobrinos Caesares, plenam imaginibus domum ostentat hortaturque ad luxum et aes alienum, socius libidinum et nocessitatum, quo pluribus indiciis inligaret. 28. Ut satis ostium es qui servi eadem noscΘ-rent repperit, aditum ad principem postulat, demonstrato crimine et reo por Flaccum Vescularium equitem Romanum, cui propior cum Tiberio

5 usuS. ΔΘsar aspernatur congressus posse enim

eodem internuntio commoaro atque interim Libonem ornat praetura, convictibus adhibot, non Vultu alienatus, non verbis commotior adso iram condidorat) dicta factaque, cum prohiber posset, 10 scire malobat, donec Iunius quidam, temptatus ut infernas umbras carminibus elicorsi, ad Fulcinium Trions indicium detulit colebre inter acousatoros Trionis ingenium avidumque famae malae. statim corripit reum, adit consules, cognitionem

15 senatus poscit et Vocantur patres, addito consultandum super re magna et atroci. 29. Libo intorta est mutata cum primoribus ominis circumire domos, orare adfines Vocem adVersum pericula poscere, abnuentibus cunctis,

cum diversa praetendorent, adsm formidino. dies senatus metu et aegritudine lassus sive, ut tradidero quidam, simulato morbo lectica dolatus ad fores curiae innisusque fratri et manus a suppli-

87쪽

AB EXCESSU Dm AUGUSTI W27 1. 75

os voco ad Tiberium tondona immoto Vultu excipitur. mox libellos et auctores recitat Caesar ita moderans, ne lenire neV asperaro crimina istridoretur. 30 Accesserant praetor Trionem si Catum accusatores Fonteius Agrippa et C. Vibius cortabantque cui ius perorandi in reum daretur, donec Vibius, quia nec ipsi inter se concederent et Libo in patrono introisset, singillatim sescrimina obiecturum prosessus protulit libollos vas- cordes adeo, ut consultaverit Libo an habiturus foret opes quis viam Appiam Brundisium usque pecunia operiret inerant et alia huiusco modi stolida vana, si mollius acciperes, miseranda. 10 uni tamen manu Libonis nominibus Caesarum aut senatorum additas atroces Vel occultas notas accusator arguebat negante reo haud noscentesserVos per tormenta interrogari placuit et quia Vetere senatus consulto quasstio in caput domini 1s prohibebatur, callidus o novi iuris repertor i-berius mancipari singulos actori publico iubet. ob quae postorum diem reus petivit domumque digressus extremas proces . Quirinio propinquo suo ad principem mandarit. 2031. Responsum est ut senatum rogaret cingebatur intorim milito domus, strepebant etiam in vestibulo, ut audiri, ut aspici possent, cum Libo ipsis quas in novissimam voluptatem adhibuorat epulis excruciatus Vocare percussorem 5 prensare servorum dextras, inserere gladium atque

88쪽

illis, dum trepidant, dum refugiunt, Vorisntibus mensa umon, soralibus iam sibi tenebris duos

ictus in viscera derexit ad gemitum conlaben-10tis adcurrore liberti et casede visa miles abstitit. accusati tamen apud patro adsevoratione eadem peracta iuravitque Tiberius petiturum so vitam quamvis nocenti, nisi Voluntariam mortem properaVissΘt. 32. Bona inter accusatores dividuntur et praeturae extra ordinem data iis qui sonatorii ordinis orant tunc Cotta Messalinus no imago Libonis exsequias posterorum comitaretur censuit, Cn. Len-stulus nequis Scribonius cognomentum Drusi adsumΘret supplicationum dios omponii Flacci sensentia constituti, dona Iovi Marti Concordiae utque Iduum Septembrium dies, quo se Libo interfecerat, festus haboretur, L. Piso et Gallus si- 10 nius et apius,utilus si L. Apronius decrevere;

quorum auctoritates adulation0squo rettuli, ut sciretur Vetus id in re publica ma 1m. acta et do mathomaticis magisquo Italia pollendi senatus consultar quorum e numero L. Pituanius saxo is detoctus est in . Marcium Oonsules extra portam Esquilinam, cum classicum canere iussissent, more prisco advertere. 33. Horim sonatus die multa in luxum civitatis dicta a Q. Haterio consulari, Octavio Frontono rastura lancto decretumque ne Vasa auro solida ministrandis cibis fierent, ne vestis sericas viros foedaret excessit Fronto ac postulaVit

89쪽

M EXCESSU DIVI AUGUSTI II 31-34. 77

modum argento supellectili familiae contra Gallus Asinius disseruit motu imperii adolevisse etiam privatas opes idque non noVum, sed evotustissimis moribus aliam apud Fabricios, aliam apud Scipiones pecuniam ad rem publicam re- 10 ferri, qua tenui angustas civium domos, postquam eo magnificentias Venerit, gliscere singulos neque in familia et argento quaeque ad usum nimium aliquid aut modicum nisi ex fortuna possidentis distinctos senatus si equitum 15 census, non quia diversi natura, Θd, ut locis ordinibus dignationibus, antiston etiam iis quae ad requiem animi aut salubritatem corporum, nisi

foris clarissimo cuique plures curas, maiora porbouia subeunda delenimentis carendum esse sa-20oilem adsensum Gallo sub nominibus honestis confossio vitiorum et similitudo audisntium dodit. adiscorat o Tiberius non id tempus censurae nec, siquid in moribus labarot defuturum corrigendi

auctorem. 26

34. Intor quas L. is ambitum fori, corrupta iudicia, saevitiam Oratorum, accusationes minitantium increpans abire so si cedere urbe, victurum in aliquo abdit et longinquo rure tostabatur; simul curiam relinquebat commotus 5

Tiberius, quamquam mitibus verbis lasonem permulsisset, propinquos quoquo impulit ut abeuntem auctoritato si precibus tenorent haud minus liberi doloris documontum idom is mox dedit vocata in ius Vrgulania, quam supra leges ami-10

90쪽

citia Augustas extulerat nec aut Vrgulania Opto oravit, in domum Caesaris spreto isono Vecta, aut illo abscessit, quamquam Augusta Θviolari et imminui quoreretur. Iiborius hactenus 15 indulgere matri civit ratus, ut se iturum ad praetoris tribunal, adsuturum Vrgulaniae diceret, processit alatio procul sequi iussis militibus. spectabatur occursante populo compositus ore et sermonibus variis tempus atque iter ducens, ae donec propinquis isonem rustra coercentibus deferri Augusta pecuniam, quae petebatur, iuberet isque finis rei, ex qua noque is inglorius et Caesar maiore fama ceterum Urgulaniae potentia adeo nimia civitati, ut testisa in causa quadam, quae apud senatum tractabatur, Venire dedignarotur missus praetor qui domi interrogaret, cum Virgines Vestales in foro stiudicio audiri, quotiens testimonium dicerent, vetus mos hierit. 35. Res eo anno prolatas haud referrem, ni protium Cn. Ρisonis ot Asinii Galli super forasgoti diversas sententia noscere. iso, quaInquam Muturum se dixerat Caesar, ob id magis agendas scensebat absonte principe senatum et equites posse sua munia sustinere decorum rei publicas.

Gallus, quia poclom libertatis is praeceperat, nihil satis inlustro aut o dignitate populi Romani nisi coram si sub oculis Caesaris eoque 10 conventum Italiae et adfluentis provincias praε- sentia servanda dicebat audient haso iborio