Cornelii Taciti ab excessu divi Augusti libri

61쪽

68. Haud minus inquio Germanus praedae cupidino ot divorsis ducum sententiis agebat,

Arminio inserent egredi egressosqu rursum per umida st inpodita circumvenirent suadente, trociora Inguiomero et laeta barbaris, ut Vallum 5armis ambirent promptam expugnationem, plures captiVos incorruptam praedam sors igitur orta dis prorumpunt, fossis iniciunt cratos, summa valli prensisnt, raro super milite et quasi ob metum defixo postquam haesere munimentis, datur 10 cohortibus signum cornuaque ac tubae concinuere. ori clamore et impetu tergis Germanorum circumfunduntur, exprobrantes non hic silvas nec paludes, sed aequis locis aequos deos hosti facile excidium et paucos ac semermos cogitanti 15 sonus tubarum, fulgor armorum, quanto inopina, tanto maiora offunduntur, cadebantque, ut rebus secundis avidi, ita adversis incauti. Arminius integer, Inguiomerus post graVe Vulnus pugnam deseruere Vulgus trucidatum est, donec ira et 20 dies permansit nocte demum reVersae legiones, quamVis plus Vulnerum, eadem egestas fatigaret, tamen sanitalom copia in Victoria habuere. 69. orvaserat interim circumventi exercitus

fama et infesto Germanorum agmine Gallias peti, ac ni Agrippina inpositum Rheno ponto solvi prohibuisset, erant qui id flagitium formidino auderent sed semina ingens animi munia ducis spor os dis induit militibusque, ut quis inops aut saucius, vestem et domenta Hilargita ist.

62쪽

tradit .llinius Germanicorum bellorum scriptor, stetisse apud principium pontis, laudes et grates 10 reversis legionibus habuntom id Tibori animum

altius penetravit non enim simplices eas curas nec adVersus externos militem quaseri nihil relictum imperatoribus, ubi semina manipulos intervisat, signa adeat, largitionem temptet, tamquam 15 parum ambitiose filium ducis gregali habitu circumserat Caesaremquo Caligulam appellari velit. potiorem iam apud exercitus Agrippinam quam

legatos conpressam a muliere seditionem, cui nomen principis obsistere non quiverit. accendem bat haec onerabatque Seianus, peritia morum

Τiborii odia in longum iaciens, quae reconderet

auctaque promeret.

70. At Gormanicus legionum, quas naVibus Vexerat, secundam et quartam decumam itinoretorrostri . Vitolli ducondas tradit, quo levior classis vadoso mari innaret vel reciproco sideret. 5Vitollius primum iter sicca humo aut modice adlabente aestu quietum habuit mox inpulsu aquilonis, simul sidere aequinoctii, quo maxime tumescit Oceanus, rapi agique agmen et opplebantur terrae: eadem freto litori campis facies 10 neque discerni polorant incerta ab solidis, brevia

a profundis sternuntur fluctibus hauriuntur gurgitibus iumenta, sarcinae, corpora exanima interfluunt, Occursant permiscentur inter se manipuli, modo pectore modo ire tenus exstantes, ali-15 quando subtracto solo disiecti aut obruti non

63쪽

vox si mutui hortatus iuvabant adversante unda; nihil strenuus ab ignavo, sapiens ab rudi consilia a casu diffsrre pari violentia involvebantur. tando Vitollius in editiora nisus eodem agmen subduxit. pernoctaVere sine utensilibus, sine 20 igni, magna pars nudo aut mulcat corpore, haud minus miserabile quam quo hostis circumsidet quippe illic etiam honesta mortis usus, his inglorium exitium lux reddidit terram, penetratumque ad amnem, quo Caesar classe conten 25dorat inpositae dein legiones, vagante fama submersas nec fides salutis, antequam Caesarem exercitumque reducem Videre.

71. Iam tortinius, ad accipiendum in oditions Segimorum fratrem Segestis praemissus, ipsum si filium eius in civitatem Ubiorum perduxerat data utrique venia, facile Segimero, cunctantius filio, quia Quintili Vari corpus in-s

lusisse dicebatur ceterum ad supplenda exercitus damna certavere Gallias Hispanias Italia, quod cuique promptum, arma equos aurum Om-rentes quorum laudato studio Germanicus, armis modo et equis ad bellum sumptis, propria 10 pecunia militem iuvit utque cladis memoriam otiam comitate leniret, circumire saucios, facta singulorum extollere Vulnera intuens alium spe, alium gloria, cunctos adloquio et cura sibique et proelio firmabat. 1572. Decreta eo anno triumphalia insignia A. Caecinae, L. Apronio, C. Silio ob res cum Ger-

64쪽

manico gestas. nomen patris patria Tiberius

a populo saepius ingestum repudiavit; neque in

facta sua iurari quamquam censente Senatu ΘT-

misit, mortalium incerta, quantoque plus adeΡ-tus Orst, tanto magis in lubrico dictitans non tamon ideo faciobat fidem civilis animi; nam legem maiestatis reduxerat, cui nomen apud VΘ- 1 teres idem, sod alia in iudivium seniebant, siquis proditione xercitum aut plobem seditionibus, denique male gesta re publica maiestatem populi Romani minuisset sacta arguebantur, dicta inpune erant. Irimus Augustus cognitionem do 1ssamosis libellis poci legis tractavit, commotus Cassii Sovori libidino, qua viros seminasque inlustres procacibus scriptis diffamavorat mox iborius, consultante ompeio aer praetore, an iudicia maiestatis redderentur, exercendas legΘΗ20 respondit hunc quoque aspermere carmina incertis auctoribus Vulgata in saevitiam superbiam- quo si discordem cum matre animum.

73. aud pigobit rosorro in Falani et Rubrio, modicis equitibus Romanis, praetemptata crimina, ut quibus initiis, quanta Tiberii arto gravissimum

exitium inrepserit, dein repressum sit, postremos arserit cunctaque corripuerit, noscatur Falanio

obiciebat accusator, quod inter cultores Augusti, qui per omnes domos in modum collegiorum habebantur, Cassium quondam mimum infamem adscivisset quodque venditis hortis statuam Au- 16 gusti simul mancipasset Rubri crimini dabatur

65쪽

AB EXCESSU DIVI AUGUSTI I 2 74. 3

Violatum periurio numen Augusti quae ubi Tiberio notuere, scripsit consulibus non ideo docretum patri suo caelum, ut in perniciem civium is honor verteretur. Cassium histrionem solitum intoralios siusdem artis interesse ludis, quos mater sua 16 in memoriam Augusti sacrassist nec contra religionos fieri, quod effigies eius, ut alia numinum simulacra, Venditionibus hortorum et domuum accedant ius iurandum perinde aestimandum quam si Iovom lasolliset: sorum iniuria dis curae 2074. so multo post Granium Marcellum praetorem Bithynias quaestor ipsius Caepio Crispinus maiestatis postulavit subscribente Romano Hispono qui formam vitae iniit, quam postea celebrem miseriae temporum et audaciae hominum 5 fecerunt nam egens ignotus inquies, dum occultis libellis afvitia principis adrepit, mox clarissimo cuique periculum sacessit, potentiam apud unum, odium apud omnis adeptus dedit exomplum, quod secuti ex pauperibus divites, ex con-10 temptis motuendi perniciem aliis ac postremum sibi invenore scilicet arcellum insimulabat sinistros de Tiberi sermonos habuisse, inevitabile crimen, cum ex moribus foedissima quaequo deligeret accusator obiectaretque reo nam quia Vera 15stiam dicta credebantur addidit Hispo statuam Μarcolli altius quam Caesarum sitam et alia in Statua amputato capito Augusti offigism iborii inditam ad quod exarsit adeo, ut rupta taciturnitate proclamaret se quoque in ea causa laturum 20

66쪽

54 CORNELI TACITI

sententiam palam et iuratum evanebant iam tum vestigia morientis libertatis igitur Cn. Ρiso quo inquit loco consebis, Caesar si primus, habebo quod sequar: si postremus, Vereor ne inprudensus dissentiam. permotus his, quantoque incautius efferverat, paenitentia patiens tulit absolvi reum criminibus maiestatis de pecuniis repetundis ad reciperatores itum e8t. 75. Nec patrum cognitionibus satiatus iudiciis adsidobat in cornu tribunalis, ne praetorem curuli depelleret multaque eo coram adVersus ambitum et potentium preces constituta. set dum veritatis consulitur, libertas corrumpebatur inter quae Ρius Aurelius senator questus mole publicae via ductuque aquarum labefactas aedis suas, auxilium patrum invocabat resistentibus aerarii praetoribus subvenit Cassar pretiumquo Aurelio 10 tribuit, erogandae per honesta pecuniae cupienS, quam virtutem diu retinuit, cum cetera exueret. Ρroportio Celeri praetorio, veniam ordinis ob paupertatem petenti, deciens sestertium largitus

est, satis conperto patereas ei angustias essΘ.1s temptantis eadem alios probare causa senatui

iussit, cupidino severitatis in iis otiar quas it

faceret acerbus undo ceteri silentium et paupertatom consessioni et beneficio praeposuere. 76. Eodem anno continuis imbribus auctus Tiberis plana urbis stagnaVerat relabentem Θ-cuta est aedificiorum si hominum strages igitur

consuit Asinius Gallus ut libri Sibullini adirontur.

67쪽

ronuit iborius, perinde divina humanaque obte-s gens sed remedium coercendi fluminis Alsio Capitoni et L. Arruntio mandatum Achaiam ac Macedoniam nora deprecantis levari in praesens proconsulari impori tradique Caesari placuit. edendis gladiatoribus, quos Germanici fratris ac 10

suo nomine obtulerat, Drusus praesedit, quamquam vili sanguine nimis gaudens; quod in vulgus formidolosum et pater arguisse dicebatur. cur abstinuori spectacules ipso, varie trahebant; alii taedio coetus, quidam tristitia ingonii et motu is conparationis, quia Augustus comiter into uisset. non crediderim ad ostentandam saevitiam movendasque populi offensiones concessam filio materiem, quamquam id quoque dictum est. 77. At thoatri licentia, proximo anno coeptis, graVius tum erupit, occisis non modo e plebe set militibus et conturione, Vulnerat tribuno praetoriae cohortis, dum probra in magistratus et dissensionem vulgi prohibent actum de ea seditione 5 apud patres dicebanturque sententiae, ut praetoribus ius Virga rum in histriones esset inter-

cossit Haterius Agrippa tribunus plebs increpitusquo si Asinii Galli oratione, silento Tiberio,

qui a simulacra libertatis senatui raobebat. 10 valuit tamen intorcessio, quia divus Augustus immunes Verberum histriones quondam responderat neque a infringere dicta de modo lucaris et advorsus lasciviam autorum multa decernuntur; ex quis maximo insignia, ne domos pantomimo - 16

68쪽

rum enator introiret, ne egredientes in publicum equites Romani cingerent, ut alibi quam in theatro spectantium immodestiam xili multandi potestas praetoribus fieret. 78. emplum ut in colonia Tarraconensi strueretur Augusto petentibus Hispanis permissum datumque in omnes provincias exemplum centeSimam rerum Venalium post bella civilia. institutam h deprecante populo edixit iberius militare aerarium eo subsidio niti simul imparem oneri rempublicam, nisi vicensimo militiae anno Veterani dimittorentur ita proximae seditioni mal consulta, quibus sedecim stipendiorum finem expres-10serant, abolita in posterum. 79. Actum deinde in senatu ab Arruntio et Ateio, an ob moderandas iboris exundationes verterentur flumina et lacus, per quos augescit; auditasque municipiorum et coloniarum legatio-ones, orantibus Florentinis, ne Clanis solito alveo demotus in Arnum transferretur idque ipsis perniciem adferret congruentia his Interamnates disseruere pessum ituros secundissimos Italiae campos, si amnis Nar id enim parabaturi 10 in rivos diductus superstagnavisset nec Reatini silebant, Velinum lacum, qua in Narem effunditur, obstrui recusantes, quippe in adiacentia erupturum optume rebus mortalium consuluisse naturam, quae sua ora fluminibus, suos cursus utque1ι Originem ita fines dederit spectandas etiam religiones colonorum, qui sacra et lucos et aras pa-

69쪽

AB EXCESSU DIVI AUGUSTU 77 81. 7

triis amnibus dicaverint quin ipsum iberim

nosse prorsus accolis fluviis orbatum minor gloria fluere seu preces coloniarum seu difficultas operum sive superstitio aluit, ut in sententiam DCn. isonis concederetur, qui nil mutandum cen

suerat.

80. rorogatur oppaeo Sabino provincia Mossia, additis Achaia ac Macedonia id quoquo morum Tiberii fuit, continuaro imperia ac plerosque ad finem vitae in isdem sexercitibus aut

iurisdictionibus habore causae Varie traduntur: salii laodio novae curae semel placita pro aeternis servavisse, quidam invidia, ne plures fruerentur; sunt qui existiment, ut callidum eius ingenium, ita anxium iudicium; neque eminentis virtutes sociabatur et rursum vitia oderat ex optimis 10 periculum sibi a pessimis dedecus publicum metuebat qua haesitatione postrem eo proVectus ost, ut mandaverit quibusdam proVincias, quosogredi urbe non erat RSSurus. 81. D comitiis consularibus, quae tum primum ill principe ac deinceps uere, Vix quicquam firmare ausim adeo diversa non modo apud auctores sed in ipsius orationibus reperiuntur modo subtractis candidatorum nominibus soriginem cuiusque et Vitam et stipendia descripsit, ut qui foron intellogeretur aliquando ea quoque rignificatione subtracta candidatos hortatus, ne ambitu comitia turbarent, suam ad id curam pollicitus est plerumque eo tantum apud se 10

70쪽

professos disseruit, quorum nomina consulibus odidisset; posse et alios, si gratiae aut meritis confiderent speciosa Verbis, re inania aut subdola, quantoque maiore libertatis imagine tegebantur, 1 tanto eruptura ad insensius servitium.

CORNELII TACITIA EXCESSU DIVI AUGUSTI

LIBER II. L Sisonna Statilio L. Libone consulibus mota orientis regna provinciaeque Romanae initio apud Ρarthos orto, qui potitum Roma acceptumque

regem, quamVis gentis Arsacidarum, ut externum aspernabantur. nam hraates quamquam depulisset exercitus ducesque Romanos, cuncta Θ- norantium officia ad Augustum verterat partemque prolis firmandae amicitia miserat, haud perinde nostri metu quam indoi popularium i diffisus. 2. os finem hraatis et sequentium regum ob internas caedes onero in urbem legati a primoribus Ρarthis, qui Vononem vetustissimum liberorum ius accirent magnificum id sibi erodidit Caesar auxitque opibus. et acceperes barbaris laetantes, ut ferme nova imperia mox subiit pudor degeneravisse arthos: petitum alio ex