장음표시 사용
71쪽
orbe regem, hostium artibus infectum iam inter provincias Romanas solium Arsacidarum haberi darique ubi illam gloriam trucidantium Crassum, ast sexturbantium Antonium, si mancipium Caesaris, tot per annos servitutem perpessum, arthis imporitot accendebat dedignantes si ipso diversus a maiorum institutis, raro enatu, fgni equorum cura quotiens per urbes incederet, lecticae gesta-λβmine fastuque erga patrias epulas inridebanturo Graeci comitos ac vilissima utensilium anulo clausa sed prompti aditus, obvia comitas, ignotae Ρarthis virtutes, novaritia et quia ipsorum mOribus aliena, perinde odium pravis et honestis. '3. Igitur Artabanus Arsacidarum e sanguine apud Dahas adultus exuitur primoque congressu fusus reparat Vires regnoque potitur victo Vononi perfugium Armenia, vacua tunc interque Parthorum et Romanas opes infida ob scolus An-5tonii, qui Artavasden regem Armeniorum specie amicitias inlectum, dein catenis ueratum, postremo intorsecerat filius Artaxias, memoria patris nobis insensus, Arsacidarum Vi seque regnumque tutatus ost occiso Artaxia per dolum propinquorum, datus 10 a Cassare Armoniis igranes deductusque in regnum a Tiberio Nerone nec igrani diuturnum imperium neque liboris quamquam sociatis more
Oxterno in matrimonium regnumque.
4. si iussu Augusti inpositus Artavasdes et non sine clade nostra delocius tum Gaius Caesar componendae Armeniae deligitur cis Ario-
72쪽
barganen, origine edum, ob insignem corporis 5sormam et praeclarum animum Volentibus Armoniis praesecit Ariobarzane morte fortuita absumpto stirpem haud toleravere temptatoque seminae imperio, cui nomen Erato, eaque brevi pulsa incorti solutique et Magis sine domino 16 quam in libertate profugum Vononen in regnum accipiunt sed ubi minitari Artabanus et parum subsidii in Armeniis, vel, si nostra vi defenderetur, bellum adversus arthos sumendum, rector Syria Creticus Silanus excitum custodia circum- 15 dat, manente luxu et regio nomine quod ludibrium ut effugor agitaverit Vonones, in loco
5. Cotorum Tiberio haud ingratum accidit turbari ros orientis, ut ea specie Germanicum suetia lugionibus abstraheret novisque provinciis inpositum dolo simul et casibus obiectaret at ille, squanto acriora in eum studia militum et avorsa patrui Voluntas, celerandae victoria intentior, tractare proeliorum vias et quae sibi tortium iam annum belligeranti saeva Vel prospera Veni88ent
fundi Germanos acie o iustis locis, iuvari silvis, 10 paludibus, brevi aestate et praematura hieme; suum militem haud perindo vulneribus quam spatiis itinerum, damno armorum adfici lassas Gallias ministrandis equis longum impedimentorum agmen opportunum ad insidias, defensantibus iniquum. 15 at si mare intretur, promptam ipsis possessionemo hostibus ignotam, simul bellum maturius in-
73쪽
AB EXCESSU DIVI AUGUSTI II 4-7. 61
cipi legionesque et commeatus pariter vehi integrum equitem equosque per ora et alveos fluminum media in Germania ore.
6. Igitur huc intondit, missis ad consus alliarum . Vitellio et C. Antiq. Silius et Antoius
et Cascina fabricandae classi prasponuntur millenmes sussicere visae properataeque, aliae breVes, angusta puppi proraque et lato utero, quo facilius a fluctus tolerarent quaedam planae carinis, ut sine noxa siderent plures adpositis utrimque gubernaculis, conVerso ut repente remigio hinc vel illinc adpellerent multae pontibus stratae super, quae tormenta Veherentur, simul aptae serendisio equis aut commeatui velis habiles, cita remis augebantur alacritate militum in speciem ac terrorem insula Batavorum in quam conVenirent praedicta, ob saciles adpulsus accipiendisque copiis ot transmittendum ad bellum opportuna nam 15 Rhenus uno alveo continuus aut modicas insulas circumveniens apud principium agri Batavi velut in duos amnes dividitur servatque nomen et Violentiam cursus, qua Germaniam praeVehitur, donec Oceano misceatur: ad 0allicam ripam la-40tior o placidior adfluens verso cognomento Vahalem accolae dicunt), mox id quoque Vocabulum mutat Mosa flumine eiusque inmenso ore sundem in coanum effunditur.
7. Sed Caesar, dum adiguntur naves, Silium legatum cum expedita manu inruptionem in Chattos sacer iubet ipso audit mastolium Lupiae
74쪽
flumini adpositum obsidori, se legiones eo duxit. snsquo Sili ob subitos imbres aliud actum quam ut modicam praedam et Arpi principis Chattoriam coniugem filiamque raperet neque Caesari copiam
pugnae opsessores fecere ad famam adventus eius dilapsi tumulum amo nuper Varianis legioni-10bus structum et Veterem aram Druso sitam disi cerant restituit aram honorique patris princeps ipse cum legionibus decucurrit tumulum iteraro haud visum si cuncta inter castellum Alisonomao Rhenum movis dimitibus aggeribusque per-
8. Iamque classis advenerat, cum praemisso commeatu et distributis in legiones ac socios naribus lassam, cui Drusianae nomen ingressus precatusque Drusum patrem ut se eadem ausum s libens placatusquo exemplo ac memoria consiliorum atque operum iuvaret, lacus inde et Oceanum usquo ad Amisiam flumen secunda navigationo pervehitur classis relicta laeVO amne erratumque in eo quod non subvexit militem 40xtras 10 in terras ita plures dies efficiendis pontibus absumpti et eques quidem ac legiones prima
aestuaria, nondum adcrescento unda, intrepidi transiere postremum auxiliorum agmen Batavique
in parte ea, dum insultant aquis artemque nandi 1 ostentant, turbati et quidam hausti sunt motanti castra Caesari Angrivariorum desectio a tergo nuntiatur missus ilico Stertinius cum equite et armatura levi igne si caedibus perfidiam ultus est.
75쪽
AB EXCESSU DIVI AUGUSTI H -10. 63
9. Flumen Visurgis Romanos Cheruscosque interfluebat in ripa cum ceteris primoribus Arminius adstitit, quaesitoque a Caesar Venisset, postquam adesse responsum, ut liceret cum ha-tre conloqui oravit erat is in exercitu cogno-5monio Flavus, insignis fide et amisso per Vulnus oculo paucis ante annis duce iberio ut 0rmissum, progressus salutatur ab Arminio qui amotis stipatoribus, ut sagittarii nostra pro ripa dispositi abscedoron postulat et, postquam di-10 gressi, unde ea deformitas oris interrogat fratrem. illo locum si proelium reserente, quodnam praemium recepisset exquirit. Flavus aucta stipendia, torquem et coronam aliaque militaria dona memorat, inrident Arminio vilia servitii pretia. 15.10. Exin divorsi ordiuntur, hic magnitudinem Romanam, opes Caesaris et Victis graVes poenas, in deditiOnom venienti paratam clementiam neque
coniugem et filium ius hostiliis habori illo fas patriae, libertatem vitam, penetralis Germaniae sdeos, matrem precum sociam ne propinquorum
est adfinium, denique gentis suae desertor et proditor esse malist. paulatim inde ad iurgia prolapsi quo minus pugnam consererent ne flumine quidem intoriecto cohibebantur, ni Stertinius ad-10
currens plenum irae armaque et quum Oscentem Flavum adtinuisset cernebatur contra minitabundus Arminius proeliumque denuntians; nam pleraque Latino sermone interiaciebat, ut qui Romanis in castris ductor popularium meruisset I5
76쪽
11. ostero die Germanorum acies trana Visurgim stetit. Caesar nisi pontibus praesidiisquo inpositis dare in discrimen legion haud imporatorium ratus equitem Vado tramittit. praefuereo Stertinius si s umor primipilarium Aemilius, distantibus locis invecti, ut hostem diducerent.
qua celerrimus amnis, Chariovalda dux Batavorum erupit eum Cherusci fugam simulantes in planitiem saltibus circumiectam traxero: dein coorti imo undique effusi trudunt adversos, instant cedentibus collectosque in orbem pars congressi, quidam eminus proturbant Chariovalda diu sustentata hostium saevitia, hortatus suos ut ingruente cater-Vas globo perfringerent, atque ipse densissimos id inrumpens, congestis totis ot suffosso quo labitur ac multi nobilium circa ceteros vis sua aut equites cum tortini Aomilioque subvenientes periculo
12. Caesar transgressus Visurgim indicio por- fugas cognoscit delectum ab Armini locum pugnaΘ convenisse et alias nationes in silvam Horculi
Sacram ausurosque nocturnam castrorum oppuganationsm habita indici fides et cornebantur ignes 8uggressique propius speculatores audiri fremitum equorum inmensique si inconditi agminis murmur attulere igitur propinquo summa rei discrimino explorandos militum animos ratus, quonam id 10 modo incorruptum foret, secum agitabat tribunos et conturiones laeta saepius quam comperta nuntiare, libertorum servilia ingenia, amicis inesse
77쪽
adulationem; si contio vocetur, illic quoque quae pauci incipiant reliquos adstrepere. penitu nOS-cenda menteo, cum secreti et incustodit inter 1 militaris cibos spem aut metum proferrent. l3. Nocte coepta egressus augurali per occulta et vigilibus ignara, comite uno, contectus umeros ferina pelle, adit castrorum vias, adsistit tabernaculis fruiturque fama sui, cum hic nobilitatem ducis, decorem alius, plurimi patientiam 5 comitatem, per seria per iocos eundem animum laudibus ferrent roddendamque gratiam in acie faterentur, simul perfidos et ruptores pacis ultioni et gloriae mactandos inter quae unus hostium, Latinae linguae sciens, acto ad vastum equo Voce 10
magna coniuges et agros et stipendii in dies, donec bellaretur, sestertios centenos, si quis transfugissos, Arminii nomine possicotur incendit ea contumelia legionum iras veniret dies daretur
pugna sumpturum militem Germanorum agros, 15 tracturum coniuges accipere omen et matrimonia ac pecunias hostium praedae destinare tertia ferme vigilia adsultatum est castris sine coniectu teli, postquam crebras pro munimentis cohortes o nihil remissum sensere. 2014. Nox eadem laetam Germanico quietem tulit Viditque o operatum et sanguine sacri respersa praetexta pulchriorem aliam manibus aviae Augustae accepisse auctus omine, addicentibus auspiciis, Vocat contionem et quae sapienti prae a saga aptaque inminenti pugnae disserit non cam-
78쪽
pos modo Romano ad prostium bonos, sed si ratio adsit, silvas et saltus; sc enim inmonsubarbarorum scuta, enormis hastas inter truncoa10 arborum et enata humo Virgulta perindo habori quam pila et gladios et haerentia corpori tegmina.
denserent ictus, ora mucronibus quaererent: non loricam Germano, non galeam, ne scuta quidem
sere nervove firmata, sed Viminum textus vel 1s tenuis et fucatas colore tabulas primam utcumque aciem hastatam, ceteris praeusta aut brevia tela iam corpus ut visu torvum et ad rovom impetum alidum, sic nulla Vulnerum patientia: sino pudore flagitii, sine cura ducum abire, fugere,20 pavidos adVersis, inter secunda non divini, non humani iuris memores si taedio viarum ac maris finem cupiant, hac acie parari propiorem iam Albim quam Rhenum nequo bellum ultra, modo se patris patruique Vestigia prementem, isdomus in terris Victorem sisterent. 15. rationem ducis secutus militum ardor signumque pugnae datum nec Arminius aut colori Germanorum proceres omittebant suos quisque tostari, hos esse Romanos Variani exercitus fuga- scissimos, qui, ne bellum oloraront, seditionem induerint; quorum pars onusta Vulneribus terga, pars fluctibus et procellis fractos artus insonsis rursum hostibus, adversis dis obiciant, nulla boni spe. classem quippe et aria Oceani quaesita, ne- 16 quis Venientibus ocurreret, ne pulsos premeret: sod ubi miscuerint manus, inane victis Ventorum
79쪽
AB EXCESSU Dm AUGUSTI II 14 17. 67
remorumVe subsidium mominissent modo avaritias
crudelitatis superbias aliud sibi reliquum quam tenero libertatem aut mori ante servitium p16. Sic accensos et proelium poscentes in campum, cui Idistaviso nomen, deducunt is medius intor Visurgim et colles, ut ripa fluminis codunt aut prominentia montium resistunt, inaequaliter sinuatur pone tergum insurgebat silva, soditis in altum ramis et pura humo campum et prima silvarum barbara acies tenuit soli Cherusci iuga insedere, ut prooliantibus Romanis
desuper incurrerent noster exercitu sic incessit auxiliars Galli Germanique in fronte, postis quos pedites sagittarii dein quattuor legiones et cum duabus praetoriis cohortibus ac delectosquite Caesar exin totido alia legiones otiovis armatura cum equite sagittario ceteraeque Sociorum cohortes intentus paratusque miles, ut 15 ordo agminis in aciem adsisteret. 17. Visis Cheruscorum catervis, quae per serο-ciam proruperant, alidissimos equitum incurrere latus, Stertinium cum coloris turmis circumgreditorgaque invadere iubet, ipso in tempore adfuturus. intersa pulcherrimum augurium, octo aquilae petere 3 silvas et intrare Visa imperatorem adVΘrtere. X- clamat irent, sequerentur Romanas Ves, propria legionum numina simul pedestris acies infertur et praemissus eques postremos ac latera impulit.
mirumquo dictu, duo hostium agmina diversa fuga, 10 qui silvam tenuerant, in aperta, qui campis ad-
80쪽
stiterant, in silvam ruebant medii inter hos Chorusci collibus detrudebantur, inter quos insignis Arminius manu voce vulnere sustentabat pugnam. 1 incubueratquo sagittariis illa rupturus, ni Raotorum Vindelicorumque o Gallicae cohortes signa obiecissent nisu tamen corporis et impetu equi pervasit, oblitus faciem suo. cruore, ne nosceretur. quidam adgnitum a Chaucis inter auxilia Romana 20 agontibus omissumque tradiderunt. Virtus seu fraus eadem Inguiomor offugium dedit colori passim trucidati et plerosque tranare Visurgim conantes inicola tota Aut vis fluminis, postrem mole ruentium et incidentes ripae operuere. quidam turpius fuga in summa arborum ramisque se occultantes admotis sagittariis per ludibrium figebantur, alios prorutae arbores adflixere. 18. agna ea victoria neque cruenta nobis suit quinta ab hora diei ad noctem caesi hostes decem milia passuum admeribus atque armis opplevere, repertis inter spolia eorum catenis, squas in Romanos ut non dubi eventu portaverant miles in loco prostit iberium imperatorem salutavit struxitque aggerem et in modum tropaeorum arma subscriptis Victarum gentium nominibus imposuit. 19. Haud perindo Germanos Vulnera, luctus, excidia quam ea species dolore et ira adsocii. qui modo abire sedibus, trans Albim concedoro parabant, pugnam Volunt, arma rapiunt; plebes sprimores, iuVentus sene agmen Romanum repente