Cornelii Taciti ab excessu divi Augusti libri

91쪽

AB EXCESSU Dm AUGUSTI W34-37. 79

ac silente magni utrimque contentionibus aeta, sod ros dilatas. 36. Et ortamon susto adversus Cassarem Θxortum nam censuit in quinquennium magistratuum comitia habenda utque legionum togati, qui ante praeturam ea militia fungebantur, iam tum praetores destinarentur, princeps duodecim si candidatos in annos singulos nominaret haud dubium orat eam sontentiam altius penstrare et arcana imperii temptari. Tiberius tamen, quasi augeretur potestas, disseruit gravo moderationi suas tot eligero, tot differre vix per singulos istannos offensiones vitari, quamvis repulsam propinqua spes soletur: quantum dii fore ab iis qui ultra quinquennium proiciantur unde prospici posse quae cuique tam longo temporis spatio mens domus fortuna suporbiro hominos etiam 15 annua designatione quid si honorem per quinquennium agitent quinquiplicari prorsus m gistratus, s Verti leges, quas sua spatia Xer- condas candidatorum industriae quaerendisque aut potiundis honoribus statuerint favorabili in spe- mciem oration vim imperii tonuit. 37. Censusquo quorundam sonatorum iuvit. quo magis mirum, quod preces arci Hortali nobilis iuvonis in inportato manifesta superbius Rccepisset nepos oratoris Hortensii inlectus adivo Augusto liboralitato deciens sestertii ducere suxorem no clarissima familia extingueretur igitur quattuor filiis ante limen curiae adstantibus, loco

92쪽

sententiae, cum in Palatio senatus haberotur, modo Hortensii inter oratores sitam imaginem modo 16 Augusti intuon ad hunc modum coepit: patres conscripti, hos, quorum numerum et pueritiam videtis, non sponte sustuli, sed quia princeps monebat simul maiores meruerant ut posteros haberent. nam ego, cui non pecunia, non studia 1s populi neque eloquentia, gentile bonum, VariΘ-tato semporum satis habebam, si tenues res nocmihi pudori nec cuiquam oneri forent iussus ab imperatore uxorem duxi e Stirps et progenios tot consulum, tot dictatorum. nec ad in-20 vidiam ista, sod conciliandae misericordiae refero. adsequentur florente aetate, Caesar, quos dederis

honoros interim Q. Hortensii pronepotes, divi Augusti alumnos ab inopia dolando. 38. Inclinatio senatus incitamentum Tiberio quo

promptius adversaretur, his ferme Verbis usus: si quantum pauperum Venire huc et liberis petero pecunias coeperint, singuli numquam exsatiabun- stur, res publica deficiet nec sane ideo a maioribus concessum enodi aliquando relationem et quod in commune conducat loco sententiae proserre, ut privata negotia et res familiares nostras hic augeamus, cum invidia senatus et principum,16 sive indulsorint largitionem sive abnuerint non

enim proces istud, sed effagitatio, intempestiva

quidem et inprovisa, cum aliis de rebus convenerint patres, consurgere et numero atque aetate liberum urgere modestiam senatus, eandem Vim

93쪽

AB EXCESSU DIVI AUGUSTI W37-3s. 81

in m transmittere ac Volui perhingere aerarium 15 quod si ambition exhauserimus, per scelera supplondum orit dedit tibi, Hortalo divus Augustus

pecuniam, sed non conpellatus nec ea lege ut semper daretur. anguescet alioqui industria, intendetur socordia, si nullus exis metus aut spes κε securi omnes aliena subsidia exspectabunt, sibi ignavi, nobis graves. haec atque talia, quamquam cum adsensu audita iis quibus principum honesta atque inhonesta laudare mos, plures per silentium aut Occultum murmur excepere sensitque Tiberius 25 et, cum paulum reticuisset, Hortalo respondisse ait ceterum si patribus videretur, daturum liberis ducena sestertia singulis, qui sexus virilis essent. egero alii grates siluit Hortalus, pavore an avitas nobilitatis stiam inter angustias fortunae retinens soneque miseratus posthac Tiberius, quamvis domus Hortensii pudendam ad inopiam delaberetur.39. Eodem anno mancipii unius audacia, ni mature subventum foret, discordiis armisque civilibus rem publicam perculisset. Postumi Agrippas Seros, nomine Clemens, conperi fino Augusti pergere in insulam lanasiam et fraude aut vis raptum Agrippam serre ad exercitus Germanicos non servili animo concepit ausa inpedivit tarditas onerariae navis atque interim patrata caedo ad maiora et magis praecipitia conversus furatur cinere Vectusque Cosam Etruriae promunturium 10 ignotis locis sese abdit, donec crinem barbamque promitteret: nam aetate et forma haud dissimili

94쪽

in dominum erat. tum per idoneo si eorΘti socios orobroson vivere Agrippam, occultis primum

is sermonibus, ut Velita solent, mox ago rumorΘapud inperitissimi cuiusque promptas aures aut

rursum apud turbidos eoque nova cupientes atque ipso adiro municipia obscuro diei nequo propalam aspici neque diutius isdem locis, sed quiam Voritas risu et mora, salsa ostinations si incertis Valescunt, relinquebat famam aut praeveniebat. 40. Vulgabatur interim per Italiam servatum munere deum Agrippam, credebatur Romae iam- quo ostiam invectum multitudo ingens, iam in urbe clandestini costus celebrabant, cum Tiborium

anceps eum distrahero, vino militum sBoum OB ceret an inanem credulitatem tempore ipso Uanescere sineret modo nihil spernendum, modo non omnia metuenda ambiguus pudoris ac metus reputabat. postremo dat nogotium Sallustio Crispo. 10 illsis oliontibus duos quidam militos fuisso tradunt)doligit atque hortatur, sinulata conscientia adeant, offerant pecuniam, fidem atque pericula pollicΘ-tur exsequuntur ut iussum erat. doin psoulati noctem incustoditam, accepta idonea manu, inc-1otum clauso ro in Palatium traxore percontanti Tiborio, quo modo Agrippa factus esset, respondisse ortur quo modo tu Cassar. ut odoret socios subigi non potuit nec iberius poenam palam ausus, in secreta alatii parto intorfidim iussit corpusque clam auferri et quamquam multis domo principis equitesque ac senatores Susten-

95쪽

lasso opibus, iuvisse consiliis dicorentur, haud quassuum. 41. Fine anni arcus propter aedem Saturni ob sospia signa cum Varo amissa uotu Germanici, auspiciis Tiberi s aedos Fortis Fortunas Tiborim iuxta in hortis, quos Caesar dictator populo Romano legaverat, sacrarium genti Iuliae somglorius dis Augusto apud Bovillas dicantur. C. Cassi L. Pomponio oonsulibus Germanicus Caesar a. d. VII Kal. Iunias triumphavit de Choruscis Chattisque et Angrivariis quaeque aliae nationes usque ad Albim colunt vecta spolia captivi, 10 simulacra montium fluminum proeliorum bellumque, quia conficere prohibitus erat, pro consecto ac-oipiebatur alliolobat intuentium visus eximia ipsius specios currusque quinque liberia onustus sodsuberat ocoulta formido reputantibus haud prospe- 1srum in Druso patre morem vulgi, avunculum eiusdem Moossum flagrantibus plobis studiis intra iuventam reptum, roves si infaustos populi Romani amores.

42. Cotorum Tiborius nomine Germanici trecenos plobi asstortio viritim dedit sequo collegam consulatu destinavit no ideo sinoeras caritatis fidam adsocutus amoliri iuvenem specio honoris statuit struxitque causas aut forte oblatas arripuit rex sArchiam quinquagensimum annum Cappadocia

potiebatur, invisus sterio, quod Rhodi agentem

nullo officio coluisset neo id Archelaus per superbiam misorat, sed ab intimis Augusti monitus,

96쪽

84 ORNELII TACITI

10 quia floronte Gaio Caesare missoquo ad res orientia intuta ibori amicitia crodebatur ut orsa Caesarum subolo imperium adeptus est, elicit Archelaum matris litteris, quas non dissimulatis filii offonsionibus clementiam offerebat, si ad precan-1 dum venirst illo ignarus doli vel, si intollogoro

crederetur, Vim metuens in urbem properat Θxceptusque immiti a principe et mox accusatus in senatu, non ob crimina quae fingebantur, set angore, simul seni et quia regibus aequa, nedum 20 infima insolita sunt, finem vitae sponte an fato implevit regnum in provinciam redactum seuotibusque levari posse centesimas vectigal professus Caesar ducentesimam in posterum statuit. Bridem tompus Antiocho Commagenorum, hilo- αι pator Cilicum regibus desunctis turbabantur nationes plerisque Romanum, aliis regium imperium cupientibus; et provinciae Syria atque Iudasa fossas oneribus dominutionem tributi orabant. 43. Igitur has et de Armenia quae supra

memoravi apud patres disseruit nec posse motum Orientem nisi Germanici sapientia conponi: nam suam aetatΘm Vergere, Drusi nondum satis adoles isse tunc decreto patrum permissae sermanico provinciae quae mari dividuntur maiusque imperium, quoquo adisset, quam iis qui sorte aut missu principis obtinerent sed Tiberius domο- vorat Syria Croticum Silanum, conexum Ger- ad manico, quia Silani filia Neroni ustustissimo liberorum pacta, praefeceratque Cn. Ρisonom ingenio

97쪽

violentum M obsequii ignarum, insita Mocia a patre Usono, qui civili bello rosurgonis in Ahioa

partes acerrim ministerio adversus Caesarom iuvit, mox Brutum et Cassium secutus concesso reditu 15pstitions honorum abstinuit, donec ultro ambiretur idolatum ab Augusto consulatum accipere. sed praeter paternos spiritus uxoris quoquo Ρlancinae nobilitato et opibus accendebatur vix Tiberio comoedoro, liberos ut multum inis despectare. meo 20

dubium hab at vis delectum, qui Friae impone retur ad spes Germanici coercendas credidere quidam data et a Tiberio occulta mandata; et Hanoinam haud dubio Augusta monuit aemula tione muliebri Agrippinam insecuta. divisa -- 26que et discors aula tacitis in Drusum aut Germanicum studiis. Iiborius ut proprium et sui sanguinis Drusum fovsbat: Germanico alisnatio

patrui amorem apud ceteros auxerat et quia claritudino materni generis anteibat, avum . An-30tonium, avunculum Augustum forens contra Druso proavus ques Romanus omponius Atticus do docors Claudiorum imagine videbatur ot coniunx

Osrmanio Agrippina fama Liviam uxorem Drusi

praecellebat sed fratres egregie concordes et asproximorum ortaminibus inconcussi.

44. Nec multo post Drusus in Illyricum missus est, ut suescors militiae studiaque exercitus pararet simul iuvenem urbano luxu lascivionismmolius in castris haberi Tiberius seque tutioren rebatur utroque filio legionos obtinente. sed Suebi s

98쪽

praetondebantur auXilium advorsus Cherusoos orantes; nam discessu Romanorum acui oriem metu gentis adfustudius et tum aemulatione gloriae arma in se verterant. Vis nationum, virtus ducum in 10 aequo se Maroboduum rogis nomen invisum apud

populares, Arminium pro libortato bellantem favor habebat. 45. Igitur non modo horusci sociique eorum, votus Arminii miles, sumpsere bellum, sed regno stiam arobodui Suebae gontes, SemnonΘsa Langobardi, dolacere ad sum. quibus additis spraeponebat, ni Inguiomerus cum manu clientium ad aroboduum perfugisset, non aliam ob causam quam quia fratris filio iuveni patruus senex pareris dedignabatur deriguntur acies, pari utrimque spis nec, ut olim apud Germanos, vagis incursibus autis disiectas per catervas quippe longa adversum nos militia insusvorant sequi signa, subsidiis firmari, diota imporatorum acolpore ac tunc Arminius, equo lustrans ut quosquo advectus erat, reciperatam libertatom, trucidatas legiones, spolia adhuc 1s et tota Romanis deropta in manibus multorum Ostontabat, fugacem aroboduum appellans, proeliorum expertem Hercynias latobris defensum ac mox per dona et togationes petivisse laedus), proditorem patriae satellitem Caesaris, haud minusminsensis animis exturbandum quam Varum Quintilium intoriacorint mominissent modo toto tempore et ad postremum eiectis Romanis satis probatum penes utros summa belli fuerit.

99쪽

AB EXCESSU DIVI AUGUSTI II 44-47. 87

46. Neque aroboduus iactantia sui aut probris in hostom abstinebat, sed Inguiomerum tenens illo in corpor decus Omne Cheruscorum, illius

consiliis gesta quae prospere ceciderint testabatur: vascordem Arminium et rerum nescium alienam gloriam in se trahere, quoniam tres innocuas legiones si uosm fraudis ignarum Orfidia deceperit, magna cum clade Germanias et ignominia sua, cum coniunx, cum filius eius servitium adhuc tolerent a se duodocim legionibus petitum 1dduco ibori inlibatam ermanorum gloriam Servavisse, mox condicionibus aequis discessum neque paenitere quod ipsorum in manu sit, integrum adversum Romanos bellum an pacem incruentam malint his vocibus instincto exercitus propriae 1squoque causae stimulabant, cum a Cheruscis Langobardisque pro antiquo decore aut recenti libertato et contra augendae dominationi certaretur non alias maiore mole concursum neque ambiguo magis eventu, fusis utrimquo dextris comibus; ad sperabaturque rursum pugna, ni aroboduus in colles subduxisset id signum perculsi et transfugiis paulatim nudatus in arcomanos concessit misitquo legatos ad Tiberium oraturos auxilia.

responsum non iure adversus Cheruscos arma 23

Romana invocare, qui pugnantis in eundem hostem Romanos nulla ope iuvisset missus tamen Drusus, ut rettulimus, pacificator. 47. Eodem annes duodecim colebros Asias

urbes conlapsae nocturno motu terrae, quo in-

100쪽

pro istor grariorque pestis. neque solitum in tali casu effugium subveniebat, in aperta prorumpendi,5 quia diductis torris hauriebantur sedisss inmensos montes, Visa ut ardua quae plana fuerint, effulsias inter ruinam ignes memorant asperrima in Sa dianos lues plurimum in eosdem misericordiacttraxit nam centiens sestertium pollicitus Cassar 10 et quantum aerario aut fisco pendebant in quinquennium remisit. Magnetes a Sipylo proximi damno ac remodio habiti. Omnios Philadolphonos Aegeatas Apollonidenses quique osteni aut Macedones Hyrcani vocantur et merocaesariam My-1srinam Cymen motum levari idem in tempus tributis mittiquo ox senatu placuit qui praesentia spectaret refoveretque. delectus est . Ateius praetoriis, ne consulari obtinente Asiam aemulatio

inter pares et ex eo impedimentum oreretur.

48. agnificam in publicum largitionem auxit Caesar haud minus grata liberalitate, quod bona Asmilias usa locuplotis intestatas petita in fiscum Asmilio Lepido, cuius e domo Videbatur, et 3ΡMulsi divitis squilis Romani hereditatem, quamquam ipso heres in parto legeretur, tradidit . Servilio, quem prioribus neque suspectis tabulis

scriptum compererat, nobilitatem utriusque pecunia iuVandam praefatus nequo cuiusquam adiit adnisi cum amicitia morulasset ignotos et aliis infensos eoque principem nuncupantes pro ut arcebat ceterum ut honestam innocentium paupertatem levavit, ita prodigos et ob flagitia egentes,