Cornelii Taciti ab excessu divi Augusti libri

51쪽

AB EXCESSU DIVI AUGUSTUI 1-56. 39

st Claudius et Germanicus adiciuntur ludos Augustales tunc primum coeptos turbavit discordia ex certamine histrionum indulsorat si ludicro Augustus, dum Maecenati obtemperat neque ipse abhorrobat talibus studiis, o civile rebatur mis-10 cori Voluptatibus vulgi alia Tiberio morum via: sed populum per tot annos molliter habitum

nondum audebat ad duriora vertere. 55. Druso Caesare C. Norbano consulibus decernitur Germanico triumphus 'nente bello; quod quamquam in aestatem summa ope parabat, initio veris et spontino in Chattos excursu praecepit nam spes incesserat dissidero hosto ius Arminium ac Segestem, insignem utrumque perfidia in nos aut fido Arminius turbator Germaniae, Segestes parari rebellionem saepe alias et supremo convivio, post quod in arma itum, aperuit suasitque Varo ut se et Arminium et 10 ceteros proceres vinciret nihil ausuram plebem

principibus amotis atque ipsi tempus fore, quo crimina et innoxios discerneret sed Varus satoot vi Armini scidit Segestes quamquam Onsensu gentis in bellum tractus discors manebat, 1s auctis privatim odiis, quod Arminius filiam eius alii pactam rapuerat gener invisus inimici soceri,

quaeque apud concordes vincula caritatis, incitamenta irarum apud infensos erant. 56. Igitur Germanicus quattuor legiones, quinquo auxiliarium milia et tumultuarias catervas Germanorum cis Rhenum colentium Caecinae

52쪽

tradit totido legiones, duplicem sociorum nu-5 merum ipse ducit, positoque castello super vestigia patorni praesidii in monte Tauno expeditum xercitum in Chattos rapit, L. Apronio ad munitiones Viarum et fluminum relicto nam rarum illi casio, siccitate et amnibus modicis inoffensum

10 iter propermerat imbresque et fluminum auctus regredienti metuebantur sed Chattis adeo inprovisus advenit, ut quod imbecillum aetate ac sexu statim captum aut trucidatum sit iuventus Adranam mando tramiserat Romanosque JOn-13tom coeptantis arcebant dein tormentis sagittisque pulsi, temptatis frustra condicionibus pacis, cum quidam ad Germanicum perlagissent, reliqui omissis pagis vicisque in silvas disperguntur.

Cassar incenso attio si ionii caputh aperta

20 populatus Vertit ad Rhenum, non auso hoste torga abeuntium lacessere, quod illi moris, quotiens astu magis quam per formidinem cessit. suorat animus Cheruscis iuvare Chattos, sed X- torruit Cascina huc illuc forens arma et Marsos 25 congredi ausos prospero proelio cohibuit. 57. Neque multo post legati a Segesto Venerunt auxilium orantes adversus Vim popularium, a quis circumsedebatur, alidiore apud eos Arminio, quoniam bellum suadebat: nam barbaris, 5 quant quis audacia promptus, tanto magis fidus rebusque motis potior habotur addiderat Segostos logatis filium, nomino egimundum sed iuvenis

conscientia cunctabatur quippe anno quo se

53쪽

maniae descivero sacerdos apud aram Vbiorum creatus rupera Vittas, profugus ad rebelles. 10 adductus tamen im spem clementiae Romanae portulit patris mandata benigneque exceptus cum prassidio Gallicam in ripam missus est ermanico pretium fuit convertere agmen pugnatum- quo in obsidoniis et ereptus Segestes magna cum 16 propinquorum et clipntium manu. inerant seminae nobiles, inter quas uxor Arminii eademque filia Sogostis, mariti magis quam parenti animo, noque evicta in lacrimas neque Voce Supplex. serebantur et spolia Varianae cladis plerisque 20 eorum qui tum in deditionem veniebant praedae data simul Segestes ipse, ingens visu et memoria bonae societatis inpavidus. 58. orba eius in hunc modum suere: non

hic mihi primus erga populum Romanum fidei et constantiae dies ex quo a divo Augusto civitate donatus sum, amicos inimicosque X vostris utilitatibus delegi, sque odio patriae 5 quippe proditores etiam iis quos anteponunt invisi), Verum quia Romanis Gormanisque idem conducere et pacem quam bellum probabam ergo raptorem filiae, violatorsem foederis, Arminium apud Varum, qui tum exercitui praesidebat, reum 10 foci dilatus segnitia ducis, quia parum praesidii in logibus, ut me et Arminium et conscios inciso flagitavi testis illa nox mihi utinam potius noVissima quae secuta, defleri magis quam dolandi possunt ceterum et inieci catenas Arminio sit 15

54쪽

42 CORNELII TACITI

a factione eius iniectas perpessus sum atque ubi primum tui copia, Vetera novis et quieta turbidis antehabeo, neque ob praemium, sed ut me perfidia exsolvam, simul genti Germanorum idoneus con-20 ciliator, si paenitentiam quam perniciem maluerit. pro iuventa et errore filii veniam precor filiam Decossitate huc adductam sateor tuum erit consultare, utrum praevaleat, quod Arminii coniunx an quod ex me genita est. Caesar clementi re-25 sponso liberis propinquisque incolumitatem, ipsi sedem vetere in provincia pollicetur exercitum reduxit nomenque imperatoris auctore Tiberio accepit. Arminii uxor virilis sexus stirpem edidit: educatus Ravennae puer quo mox ludibrio con- adflictatus sit, in tempore memorabo.

59. Fama sediti bonignoque excepti Segestis vulgata, ut quibusque bellum invitis aut cupiontibus erat, spe Vel dolore accipitur Arminium super insitam violentiam rapta uxor oecordem agebat 5 volitabatque per Cheruscos, arma in Segestem, arma in Caesarem poscens neque probris temperabat egregium patrem, magnum imperatorem, fortem exercitum, quorum tot manus unam mulierculum avexerint sibi tres legiones, totidem legatos 10 procubuisse non enim se proditione neque ad-Versus seminas, sed palam adversus armatos bellum tractare cerni adhuc Germanorum in lucis signa R0mana, quae dis patriis suspenderit coleret Segestes victam ripam, redderet filio sacerdotium

1 Romanum Germanos numquam sati exsecraturOS,

55쪽

AB EXCESSU Dm AUGUSTUI 68-60. 43

quod intor Albim si Rhenum virgas et secures et togam idorint aliis gentibus ignorantia imperi Romani inexperta esse supplicia, nescia tributa; quae quoniam exuerint inritusque discessori illo inter numina dicatus Augustus, illo delectus Τibo didrius, ne inperitum adulescentulum, ne seditiosum exercitum pavescerent si patriam antiqua mallent quam dominos nova, Arminium potius gloriae ac libortatis quam Segestem flagitiosae servitutis ducem sequerentur. 2560. Conciti or has non modo Cherusci sed conterminae gentes tractusque in partis Inguiomerus Arminii patruus, Vetere apud Romanos auctoritate unde maior Caesari metus et no bellum mole una ingrueret, Caecinam cum quadraginta scohortibus Romanis distrahondo hosti per Bructeros ad flumen Amisiam mittit, equiloni edo praessotus finibus Frisiorum ducit ipso inpositas navibus quattuor legiones per lacus vexit simulque pedes eques classis apud praedictum amnem 10 conVenere Chauci, cum auxilia pollicerentur, in commilitium adsciti sunt Bructeros sua urentis expedita cum manu L. Stertinius missu Germanici fudit intorque caedem et praedam rep-pori undeviconsimae legionis aquilam cum Varo 13 amissam ductum inde agmen ad ultimos Bructerorum quantumque Amisiam et Lupiam intor Vastatum, haud procul Teutoburgiens saltu, in quo reliquiae Vari legionumque insepultas dico-bantur. 20

56쪽

61. Igitur cupido Caesarem invadit solvendi suprema militibus ducique, permoto ad miserationem omni qui aderat xercitu ob propinquos amicos, denique o, casus bellorum edi sortem

hominum praemisso Caecina, ut occulta saltuum Scrutaretur pontesque et aggeres umido paludum et allacibus campis inponeret, incedunt maestoS locos Visuque ac memoria deformis prima Vari castra lato ambitu et dimensis principiis trium 10 legionum manus ostentabant dein semiruto vallo, humili fossa accisas iam reliquiae consedisse iu- tollogebantur medio campi albentia ossa, ut fugerant, ut restiterant, disiecta vel aggerata adiacebant fragmina telorum equorumque artus. ducis 15 propinqui barbarae arae, apud quas tribunos ac

primorum ordinum centuriones mactaverant simul truncis arborum antefixa ora et cladis eius Superstites, pugnam aut incula elapsi, reserebant hic cecidisses legatos, illic raptas aquilas; ubim vultius Varo adactum, ubi insolici Oxiora et suo ictu mortem invenerit quo tribunali contionatus Arminius, quot patibula captiVis, quae

scrobes utque signis per superbiam inluserit. 62. Igitur Romanus qui aderat exercitus seX- tum post cladis annum trium legionum ossa, nullo noscente alienas reliquias an suorum humo tegeret, Omnes ut coniunctos, ut consanguineos, aucta in 3hostom ira, maesti simul si insensi condebant. primum sxtruendo tumulo caespitem Caesar posuit, gratissimo munere in defunctos et praesentibus

57쪽

AB EXCESSU DIVI AUGUSTII 61-63. 45

doloris socius quod Tiberio haud probatum, seu cuncta Germanici in sterius trahenti, sivo exercitum imagine caesorum insepultorumque tar 10 datum ad proelia o formidolosiorem hostium credebat; neque imperatorem auguratu et Vetustissimis caerimoniis rasditum adtrectare soraliadobuisSe. 63. Sod Germanicus cedento in avia Arminium secutus, ubi copia fuit, evehi equites campumque, quem hostis insederat, eripi iubet. Arminius colligi suos et propinquare silvis monitos vertit repente mox signum prorumpendi dedit hiis quos per saltus occultaverat. tunc OV acie turbatus eques missaeque subsidiariae cohortes et fugientium agmine impulsae auxerant consternationem trudebanturque in paludem gnaram Vincentibus, iniquam nesciis, ni Caesar productas 10 legiones instruxissot indo hostibus terror, fiducia militi et manibus aequis abscessum. Ox Θducto ad Amisiam exercitu pars sequitum in litore Oceani petere Rhenum iussa Caecina, qui suum militem

ducebat, monitus, quamquam notis itineribus re- 16grederetur, pontes longos quam maturrime Superare angu8tus is trames astas inter paludos et quondam a L. Domitio aggeratus cetera limosa, tenacia gravi caeno aut risis incerta erant circum silvas paulatim adclivos, quas tum Arminius imus plevit, compendiis Viarum et cito agmine onustum sarcinis armisque militem cum antevenisset. Caecinae dubitanti, quonam modo ruptos Vetustate

58쪽

46 CORNELII TACITI

pontes reponeret simulque propulsaret hostem, 25 castra motari in loco placuit, ut opus et alii proelium inciperent. 64. Barbari perstingere stationes seque inserre

munitoribus nisi lacessunt circumgrediuntur Occursant miscetur operantium bellantiumque clamor. et cuncta pariter Romanis adversa, docus

auligine profunda, idem ad gradum instabilis,

procedentibus lubricus, corpora graVia loricis; neque librare pila inter undas poterant contra Cheruscis sueta apud paludes proelia, procera membra. hastae cingentos ad vulnora facisnda 10 quamvis procul nox demum inclinantis iam legiones adVersae pugnae exemit. Germani ob prospera indefessi, ne tum quidem sumpta quiete, quantum aquarum circum surgentibus iugis oritur vertere inmersaque humo et obruto quod offec- 16 tum peris duplicatus militi labor quadragon-simum id stipondium Caecina parendi aut imporitandi habebat, secundarum ambiguarumque rerum sciens eoque interritus igitur futura Volvens non aliud repperit quam ut hostem silvis 20 coerceret, donec saucii quantumque gravioris agminis anteirent; nam medio montium et paludum porrigebatur planities, quae tenuem aciem pateretur deliguntur logiones quinta dextro lateri, unotvicensima in laeVum primani ducens dum ad agmen, Vicensimanu adversum Secuturos.

65. Nox per diversa inquies, cum barbari festis epulis, laeto cantu aut truci sonore subiecta

59쪽

AB EXCESSU DIVI AUGUSTI I 63 6 47

vallium ac resultantis saltus complerent, apud Romanos invalidi ignes, interruptae Voces, atque ipsi passim adiacerent Vallo, oberrarent tentoriis, sinsomnes magis quam pervigiles. ducemque te ruit dira quies nam Quintilium Varum sanguine oblitum et paludibus emersum cernere et audire

visus est velut o cantem, non tamen obsecutuso manum tendentis reppulisse. coepta luce mis- 10sas in latera legiones, metu an contumacia, locum deseruere capto prope campo umenti ultra.

neque tamen Arminius quamquam libero incursu statim prorupit: sed ut haesere caeno fossisque impodimonia, turbati circum milites, incertus sig-1snorum ordo, utque tali in tempore sibi quisque properus et lentas adVersum imperia aures, inrumpere Germanos iubet, clamitans Gen Varus, en eodem iterum sat vincla logionost simul haso si cum delectis scindit agmen AEquisque 20 maxime vulneri ingerit. illi sanguino suo et lubrico paludum dapsantes excussis rectoribus disicere obvios, Irotereres iacentes plurimus circa aquilas labor, quae neque erre ingruentia tota noquo figi limosa humo poterant. Caecina dis

dum sustentat aciem, suffosso equo delapsus circumveniebatur, ni prima legio sese opposuisset. iuvit hostium aviditas missa caede praedam ectantium enisaeque legiones vesperascente die in aperta et solida. neque miseriarum iunis. sostruendum vallum, petendus agger, amissa magnae parte per quae egeritur humus aut exciditur

60쪽

caespes; non tentoria manipulis, non lamenta sauciis insectos caeno aut cruore cibos dividentes sι funestas tenebras et tot hominum milibus unum iam reliquum diem lamentabantur. 66. Orto equus abruptis Vinculis Vagus et clamore territus quosdam occurrentium obturbavit. tanta indo consternatio inrupisse Germanos crΘ-dontium, ut cuncti ruerent ad portas, quarum 6 decumana maxime petebatur, aversa hosti et fugientibus tutior Caecina comperto anam ΘSSeformidinem, cum tamen neque auctoritate neque precibus, ne manu quidem obsistere aut retinoro

militem quiret, proiectus in limine portae misera-10tione demum, quia per corpus legati eundum erat, clausit viam simul tribuni et centurionos

salsum paVOrem esse docuerunt.

67. uno contractos in principia iussosquo dicta cum silentio accipere temporis ac necΘ88itati monet unam in armis salutem, sed ea consilio temperanda manendumque intra Vallum, 5 donec hostes propius succederent mox undiquΘerumpendum illa eruptione ad Rhenum perveniri quod si fugerent, pluris silVas, prolandas magis paludes, saevitiam hostium superesse; at Victoribus decus gloriam quae domi cara, quae in 10 castris honesta memorat reticuit de adversis. equos dehinc orsus a suis legatorum tribunorumque nulla ambition sortissimo cuique bollatori tradit, ut hi, mox pedes in hostem invaderent.