장음표시 사용
341쪽
LIBER III. CCLXXXIX paci ipsorum & communi saluti consultum fore.
Caesar collectis iam copius in Italiam transit,Prouinciam Galli,cae ditionis infestaturus. Quo comperto Gallorum Re X qui secus Auinionem castrametabatur inter duos fluuios in hodanum scili cet atq; Druentium9 pastina ea loca demolitur,quae Caesar peragraturus uidebatur. Et cum praelium committere nollet, Caesaris eXercitum in magnam penuriam & dispendium perduκit. Nam cum domus atq; uillae per quas Caesar iter facturus erat, di alimoniam militiae suae eκ his comparaturus, sanam is essent e Rustae, vastatum di spoliatu undis a Francis terrorium pacuum essec, multa suorum ilia fame.&calamitate petierunt, inter quos eciam Anthonius a Laeua. DuX sane magnanimus, & rei bellicae peritissimus. Proinde Caesar hac neces cate praeuentus exercitu ira dimittit, repetensi Italiam, Genuam appulit. Interea uero Hermannus Archiepiscopus Coloniensis Elector Co ima pi MConcilium Prouinciale celebraturus. omnes ad se euocat Episcos
pos quorum ipse caput erat, iuκta ueterem consuetudinem, nimio bratur.
in Leodiensem, Traiectensem. Nonasteriensem, Osnaburgenasem,e. Mindensem. Ibi tum tractari coeptum est de determinari, de Dogmatibus 8c caeremonios Religionas. De quibus etiam liberi P si idami, selpis editus eli annuςnte Archiepiscopo, per Reuerendum C. Ioan nona Scopperum Iurisconsultum prudentissimum, in quo quide diuit, iiij libro omnes haereses. N Ecclesiae Catholicae contraria dogmata, s ctae scripturae testimon s& Sanctorum Patrum authuritatibus . doctissime ualidissime , consutantur. Per idem tempus infinitis propemodum scriptis diues author ero Delidaius Erasmus Rotero damus, annu ages septuagesimu . mense Iulio die clausit extremi , , Basileae ad ci comi grauerat, seperitur.
Protestantes aute ad Caesarem literas dant, di inter caetera conν Protestoria
uoruntur, qRod procurator Camerae alijq; coplures, causam siue item in ipsos intendissent. De Concilio P mulgato huiusmoditae resae. na a esse, ac si patrocinio suo, iuxta Descripti sententia, a Romano Pontifice die vigesino tertio Masi anni futuri, mantuae, Conciliuindictum sit, Sc de nunciatum. Sed cum ipsi intelligere non possent ex Descripto futuri Concilij quo in statu & ratione hocipsum inustituendu foret tractandum .&toties Christians de liberum Concilium alicubi in Germania habendum eκpetiuissent, quod etiam in comaths ac nuper in Noti rgica pactione suturu definiebat, ac
342쪽
tandem hoc ipsorum nimirum ingerendo Concilio uotum suis di Clemetis oratoribus, expresse satis di distincte insinuassent,proapterea confidere se prorsus aiunt, ipsum Caesarem scilicet,rem Omonem accurate de ordine legitimo adornaturum. imense Nouembri soluit Caesar,& in Hispaniam prospera nauigatione remeauit. Gallorum quoq; Rex Parisios redi jt,ubi filiam suam natu mauiorem agdalenam, Aegi Scotiae Iacobo Quinto illius nominis nuptu locauit, prima Ianuarij. Huius enim res gratia,Scotta Menin autumno praecedentis adni traiecerat in Franciam. Sed cum Franciscus Rex martem adhuc experiri uellet, mero citum quem sibi conflauerat,ducit in Hannoniam,& post obsidio nem menstruam Hedinum illic una cum arce sortisama deditione capit. Eadem tempestate Uuittenberga Lutherici & Tvuin iani des clamatores conuenerunt, spe ineundae c5cordiae .nam de in Doctiana di in religione ab inuicem distentiebant: at frustra, quippe qui discordes inde discesserint. Hoc insuper anno, mense uidelicet Februatio prodigiosum sis ne in aere uisum apparuit Nam in oppidulo quodam Hispaniae .cit citer horam noctis intempestae secundam duo formosi adolescenotes armis instructi sursum in aere uisi sunt. Nam unus parmam Aquila insignatam tenebat. in cuius gyro descriptu erat:Ego regnabo. Alius uero maiorem Clypeum, gerens haec uerba ostentabat: Regnaui. Et post longum certamen is qui aquilae tenebat insignia. tandem potitus est uictoria.' Mense Aprili Aetna Siciliae ignivomus mons, tanto terraemotu
subsilint, ut etiam ad sex milia passuum disiectis, circunquaque famam is, omnia penitus contereret.
Postremo hoc eodem anno,Diem Coenae Dominicae Caesar Casrolus Romae celebraturus, duodecim pauperes clam ad se euocat auorum sordidos ac lutulentos pedes post magnictum splendi, dum gi conuiuium, animo quam religioso atq; demisso lauat, deeκ osculatur.Tandem cum admirando quoda animi candore, in
gnificentissime dotatos dimittit. A Nno a Christo nato M. D.κκκvij. Protestantes iterum deses re diem, qua simul omnes, di cum eis Martinus Lutherus, Mela
I copenes Reta Imperatoris Caroli pietaso rcligio.
343쪽
Melanthon, Bucerus, Ossander. dc plures alij Smalcaldam conuenirent. Ea erat septima Februarii.
Venit autem eo etiam D. Matthias Heli, qui inter caetera ait Im peratorem, id male habere, quod pleriq; quos ille tamen suam operiri sententiam iussit set. eam minime expectauissent, sed abiurata Catholica religione. ad aliam accessisient. quod haud dubio in Caedis areae maiesta.contemptum cederet. Addidit etiam Regem Gallorum nedum Imperatorem remorari ac distinere,quo minus Tu racarum ille elatos animos comprimere posset,sed cum illis etiam in Christianae Rei perniciem sua habere clandestinacosilia. Adhaec minime probari Caesari, quod iudicium Camerae, ut uocant, ferre nollent: quandoquidem ea res ad pacis perturbationem dc ipsius maiestatis derogationem spectare,tum etiam primario illius iudi ch praesidi di eius assessoribus qui tamen di honestis familijs orti. Zeuiri eruditione ac integritate spectata essent, detrimentosa fore uia deretur. Ea in ob rem petere Imperatorem, Iudicio sua ut authoristas inuiolata permaneret. Tum uero etiam admonuit eos ut in Concilium futurum c5
sentirent,eis se morigeros praeberent: quod Imperator ipse, morudo posset praesens illi interesse decreuisset: de quanuis Gallus eum ad belli capellenda consilia urgeret, tamen qualuis pacis concilianudae tolerabiles conditiones in Christianae Reip.commodum, libenter amplecti statuisset. Protestantes cu satis deliberassent,hac ratione responderui, Noposse ipsos,si qui Consessionis eoru nomine ipsorum foederi se adisiunxissent . repellere:bellum inter Caesarem di Gallum ipss esse inoa Iestum tum quoq; se petere,ut Iudici j Camerari praeses in religiounis negochs usq; ad fututu generale uel nationale Conciliu de ipsis sententia no serret,nec uelle ipsos ulla ratione in Conciliu in Italia
celebrandi .uel ubi Pontifex cu suis foederatis psideret, consentire. Iis omnibus Dominus Matthias Heli luculenter di copiose res spondit. At illi in sua pinanentes sententia se sana habere doctrina asserebat,et Pontifex dc eius fautor s damnarentclita mi uelle ipsos impotentem Pontificis tyrannidem prorsus a se am oliri. Sub hoc tempus etiam Danorum Reκ in Sinaicaldicum De dus adimissus est, idemq; ex Uuitenberga Pomeranu accersivit, qui in eius Ecclesus Lutheranum dogma promulgauit.
Hoc anno Turcus in Croatia uictoria potitus in Christianae , religionis
344쪽
religionis ignominia captiuis nares praecidit, eosq; adeo deturpatos hac illac iussu circumduci:nostris praeterea seXaginta magna tormenta bellica erepta, Constantinopolim asportauit. Eo dein anno Francosordiae ad Oderam puella quaedam adae
mone occupata,nummos & praeacutas uorauit acus.
Eodem anno mense Iunio castrum uetus Heidelbergae, in quo plus minus quadringenta seruabantur uasa plena puluere tormentario. fulminis ictu incensum ut pulueris illius summo cum frago re penitus euersum est:quaedam etiam nouae arcis aedisxia d isiecta. ec oppido Heidelbergensi damna allata grauis ina. In Italia uisus est Aquila in aere uolitans. a cuius pede dcκtro Iogena penderet,sinistrum uero serpens circunplecteretur. Sequeb iur autem illum ingens picarum multitudo. Eodem anno in regno Neapolitano mare ad octo milliaria era
Eiusdem anni mense Nouembri desciunt a duce Geldrorum Carolo Nouimagenses primo, post aliae at* aliae urbes. propterea quod Carolus iam senex. eos in potestatem regis Gallorum transis serre conaretur, eliguntq; Guillelmum ducis Clitiensis filium, qui
praeter istam spontaneam electionem. sibi nonnihilstiam iuris inducatu Geldreii. eκ parte matris suae uendicabat. Toto hoc anno mansit Carolus Imperator in Hispanijs. N GaIIorum Rex in Arthesiam facta irruptione,multis eam damnis asesecit.Contra uero Dominus Florus Buranus exercitu Casatiano in Galliam ducto, magnas illi clades attulit :uil expugnato oppiddo & Castro D. Pauli, omnes illic repertes trucidauit, urbemq; in cendio permisit deinde monstriolum prossciscens, illud quom in cendit. Mox Terreuanam obsedit, ubi decem mensum inducia pactae sunt. Eodem anno pridie S. Luciae Romae tanta tonitruum grandi num. ac sulminum tempestas saeunt,ut per illud anni tempus nulla hominum memoria similis eXtiterit.
tiscis interuentu,qui illos optasatin c5cordiam redigete. ad Aquas mortuas.quod est Prouinciae oppidum conuenere, tibi dear in Ciaor.. cem illi annorum inducias secerunt. Ante uere, quam in eam ut , Caesar uenerit, Am legatos suos cu aliquot triremibus,qui eum
345쪽
deducerent. illi misit obviam. Cum uero Caesar ad urbem propius accederet princeps equestris exercitus, uel magister equitum, que uulgus Gallicum Connestabilem appellat, illum adhi,orans ut na/ues tuas in portum subduceret, quandoquidem Reκ intra duas
horas esset adfuturus,& in eius triremen uenturus. Caesar itaq; cunaues, quae pridie illius diei propter nebulam iri diuersa erant euae gatae, r*rsum conuenissent . in portu se recepit. Neq; diu post etiaαeκ aduenit, praeter alios secum adducens Antonium Loibat in stat Ducem & fratrem illius Cardinalem, cum quibus Caesaris tri remen addi. Porro Caesar ad ipsum usq; triremis aditum illi processit obuiam, eumq; bonorifice accepit nec sacile dictu est, quae tum
mutuae beneuolentiae signa eκtiterint, quae omnium animos laetistia occuparit. Cumq; pariter consedissent, in triremi, Principes omnes Sc domini, qui cum Caesare uenerant Aegi praecipuam, pro eo atJ par erat,praestitere reuerentiam.Iussu quo Caesareae maiesta.
per Dominii de Granuellae accitus est Andreas Dauria, totius classe sis praesectus, idem Princeps Melphiae, qui ante annos dece a Rege defecerat. ut is quot Megi se conspiciendum offerret. Cumque aduenisset, ait ad eum Meκ:Quandoquide Andrea Princeps apud Cesarem facis stipen ita ei uitum est ut tecum colloquar, equidem orem illigetam,quod eum non alio quam fratris loco habeam. Atq; hoc pa cum ad hora inter se comiter & familiariter essent locuti. Reκ abscesiit. Postera die subprima lucem, Caesar per Caesduceatorem suum in trieres omnes iussit de nunciari, ne quis in co. tinentem prodiret. Ipse uero cum uiris quibusdam primari' ad Regem abiit cum illo prandium sumpturus. Et cum enaui in ter
ram processit fetia Rege & Regina & duobus Regis si ijs amicis sine est: acceptus,' in Palatium deductus. Sub uespera Caesar An. dreae Dauriae, qui ad naves substiterat, indicari iussit, ipsum Regis& Meginae sororis suae precibus adactum ea nocte in oppido peremansuru n. sed luce altera a ientaculo ad triremes rediturum.Fecit
hoc ea causa Caesar: ne quid mali Andreas Dauria suspicaretur.Die sequenti Caesar a Mege multisq; alijs Principibus uiris deductus ad mare redhi: iccum in triremi una bibissent amicissise a se inuice discessiere. Haec cum Paris ijs di plerisq; alijs locis percrebruissent,in Templis pro more recepto agebantur publicae processiones, dc in plateis de locis publicis ignes laetitia indices struebantur. Eodem anno obhi diem suum Carolus Geldrorum Dux, Zcli Guillelmus
346쪽
Gulielmus Clitiensis Dux in Geldriae Ducem ab omnibus illius dbtionis ordinibus receptus est quae res Duci Gulielmo noui cum Carolo Caesare belli gerendi materiam creauit. Paulo ante eYcessit e uiuas Erbardus a Marca.Cardinalis di Episcopus Leodiens s. qui diu ante suum obitum eximia structura si bi monumentum in summa aede iusserat apparari, di suae mortia anniuersarium more Ecesesiastico agi diem. Os il otiis , Sitidan. hoc irridet. ut plerat omnia Ecclesia instituta: visi ..hna sl iga preccs illas di ritus, quibus Catholici ea in re uti solent, accurratius kr eκpendisset,nec se ab odio di inuidentia transuersu m agi per missi set onge aliam ille proculdubio sententiam esset secutus. Eodem anno Senatus Argentoratensis in sua urbe Ecclesiam permisit perfugis illis, qui nouae religionis causa eX Ga ijs S alijs locis Cat olicis abscedere compulsi erant.quibus Ioannes Caluinus qua uis Lutherano dogmati insistus in plerisq;. praescctus cssit Eodem anno Angliae Reκ corpus di ossa sanctistisi Thomae . . martyris,Episcopi quodam Cantuariensis, e capsa auro , gem mismiri e eXornata. cu iam aliquot seculis inisi quieuissent, di mula s Ohfa bi f tis miraculis claruissent, eX trinit,& ad cineres usq; combussit. Eodem anno Barbarosia tam ingens secit naufragium, ut id non natura uel fortu ito,sed diuina uirtute di singulati prouidentia accidisse uideretur. Terunturenim hominum plus minus uiginta millia in mari perhsse. . Eodem anno Rex Franciae L Regina Hungariae Maria, Cars ε Mimi se ris soror,ad Cameracum conuenere,ac inde magno gaudio & apa paratu ad D.Quintini oppidum prosecti sunt. Aegina nusqua n5 in Gallos summa omnii exultatione acceptaec magnis ce tractata est: cunq; dies sedecim in Gallia mansisset, di ea mesient honoris ucentis e prosecuta diuerso itinere in Hannoniam se recepit. Eodem anno multis G.maniae locis homines armati in aere uisi sunt: diuersus Orientem Stella inusitatae magnitudinis, quae cruentas spargeret radios di iuxta illam crux sanguinolesta, cum uexillo per aera uoli ante. Vicesima Ianuaria die Hasileae ingens fuit ter motus. ia sne, vetiis incendia im maniter grassata sunt: ubi etiam, praesertim apud Tigurinos, tanta saeuhi grandinis tempestas, ut ea grando ouis
gallinareis maior luisse seratur, quae passim damna dedit grauis:
347쪽
ANno Salutis instauratae Μ.D. πικ&: Principes quidam, qui
paci conciliandae nauarent operam, in Februario Francolare An. isdiam uenere, cunq; esset tractatum diu, in ea tandem itum est senatentiam, ut Imperator Protestantibus, qui etiamnum in foedere . essent quindecim mensium pacem constitueret . atque interea temaporis daretur opera, ut utrini uiri eruditione praestantes inter sede religionis negocijs conferrent: Protestantes quoq; nemini damnum darent, di toto induciarum tempore nullum in suum foedus
admitterent: ijs quoq; qui essent in Clero, ubicunq; illi degerent,
annuos reditus di prouentus salvos esse Paterentur. Tum etiam
Caesareae maiest .consensu prima Augusti dies diceretur, ad quam utriusq; partis & Catholicora di Protestantium, homines pacis studiosi conuenirent, certuso Theologotum numerus deligeretur, qui de religione amicati ad pacem spectatia colloquia miscerent:
di quicquid ab utris decretum esset,id ad absentes Imper' ordiunes referretur. Anabaptistae uero di Sacramentarij his in inducijs
Hoc anno Xκiiij. Aprilis migrauit e corpore Catholicus idem seque constantissimus in Christiana religione DuX SaXoniae Geors t. Ghiis Crigitis,nullis post se haeredibus relictis. Duo enim liberi eius iam anzte sine haeredibus eκcesserante uiuis. Itas fratrem suum Henricu. ei υ filios Mauritium di Augustum testamento haeredes instituit. eae tamen conditione,ut Catholicam religionem ea qua decet constantia & obedientia tuerentur,nec quicquam sine generalis Comciiij definitione mutarent:quae sulli non praestarent, uoluit omnia quae suae essent ditionis,ad Caesaris & Regis Ferdinandi ius pertinete, donec suus frater, eius liberi, aut qui eX Principii Saκoniae stirepe essent sanguine propinquiores,eiuscemodi conditiones praestas rent .Eum in modum testamento composito, prius illud nobilibus de popularibus suis exhibuit, quod iam senio praegrauatus, di fra/ctis esset uiribus, pet his ratum ut baberent, iureiurando φ consita malent ab eius sententia minime se discessuros. Sed cum illi uere, rentur,ne quod inde bellum in Sinonum familia existere toga h ant copiam sibi fieri legatos ad Ducem Henricum statre ipsius m ittendi:aiebati se ea in spem adduci, ut ille libens annueret, ne qua in religione fieret mutatio. Verum adeo ille Lutherismo addictus erat, ut haud obscuretestaretur, non se a recepta religione decesius rum,etiamsi omnes mundi opes ea re sibi conciliandas nosset. Qui α
348쪽
bus cognitis cum legati re insecta domum redirent, DuX interea Georgius prius quam illi reuertissent,ipiritum Deo reddiderat.Tsi uero frater eius UuX Henricus quamprimum Dresiam adiit di Drubes reliquas, di ab omnibus exegit iusiurandum.Id quod tanto ille minori negocio effecit,quod foedere Smalcaldico niteretur.Saxoniae quoq; Elector cum in itinere ducis Georgii obitum didicisset. eiusq; Testamenti di consiliorum non esset nescius, celeriter se dos mum recepit,quo sires id postularet,Duci Henrico posset esse auxi
Iio.Ita factum est,ut haereuem di successorem non qualem optarat Duκ Georgius haberet. Porro nouus Princeps Lutherum ut Limsiam ueniret hortatus est,ubi ille aliquot habuit conciones. Ita desmum religio a Duce Georgio tantopere conseruata, pIorsus abo lita est, de pro Lutheri arbitratu omnia immutata.
Epitaphium illustiissimi Ducis
S AXoniae Princeps pietate Georgius aces,
Notus in Europa toto memorabilis aeuo. Vir fuit egregius cunctis probitate stupendus, Religionis amans, ac seruantissimus aequi Dum uiXit pacis flagrauit pectus amore: Virtutis rigidus custos,uitium omne perosus, Defensor ueteris fideiq; immota columna: Praesidium Regis, spes altera Caesaris alma. Seκaginta quidem simul octo peregerat annos: iSecula transierant mundo ter quinq; redemptor 'Lustra quibus septem iungas ac quatuor annos: Dum denos septemg dies numeraret Aprilis Dotibus insignis mens lucida templa subluit. Additagi est superis coelestis civibus aulae. Hac corpus requiescit humo, cinere 1 sepulchro, Vivat in aeternum,nunc perpete pace fruatur.
Aliud. x ego Saxoniae placidos Georgius ore . . Post duo dena mihi lustra & bis quatuor annos
349쪽
Transactos,opera gnatorum hac rupe quiesco Det Deus ut melior pars fulgeat arce iupra maQuem nam uera loquor teneris ego semper ab annis Ingenue colui,pectusq; timore praemebam Diuini uerbi,fideiq; auertor auitae Semper eram,quanuis sparsisset rumor acerba Deme,sed non est nisi mens milai conscia recti. Qui latebras cordis penetrat testabitur olim Quando reuelabit nunc toti incognita munda. . Haereseon studui populum a flagrante tumultu Arcere & mulcere animos di pectora dictis. Principis offitio snon fallit opinio functus, Hinc ego per multos sim ut ex antiare labores Debebam,& mille exhaurire pericula terris, Ut comitaretur liuor non passibus aequis. Sed constantem animum spes certa salutis ab oris Addebat superis, ualidas uisca lica uires Quae solet afflictis subita succursere rebus. Dum mens Da Deo manet, & neq; sicut arundo Fluctuat. ignorans perituris fidere rebus. Veri cultor eram simul di uirtutis amore
Feruebam, uersans coelestes pectore curas,
Pollicitii tenaκ,mihi conciliabat amicos Et seruata fides niveoq; in pectore candor. Plus sidei uerbis fuerat.quam certe sigillis i ultorum, turpis quos inconstantia foedat. Non oblectabant epulae, nec copia uini Moribus abstinui patriae quam umatoreκis Arte Iaboratas uestes pompamq; recusans 'Libera seruaui isda connubia labe.
Nescia uerba equidem fraudi dolis sonabam,
Nullus enim fucus sinuoso corde latebat, Carpebam mores multis ringentibus atros, Lucebat cunctis animi constantia rebus, Non asper uitium nec persuadebat amicus. Non mihi fortunae uanae ludibria mentem Tollere,non etiam uentosa superbia pecturi Rebus in aduersis mihi mens immota manebat,
350쪽
Prospera non mouit,neq; res aduersa praemebat, Idem animus mihi semper erat vultusque serenus. Iura dabam populis,di leges urbibus aequas. Tulli onerosus eram nec uectigalibus unquam Deglubigentem quae suppeditabat abunde. Pro ratione loci pro conditione pericli, Non ursi imperio,iaXas mansuetus habenas Vt ratio ut tempus,locus ut poscebat di usus, Ipse dabam, innocuae spectabam commoda gentis Non mea nec studium suit infarcere crumenas. A uerti patrijs horrenda incendia ab oris Pestesque haereseon,fallacia pectora regno Sedulus excludens, raudesque dolo reteXL Sed mihi uiκ tandem pro tantis gratia rebus Penditur ulla quidem,potius conuitia acerba. Succedunt,aliquando, dabunt pro crimine poenas dii redeant. lacnrymis di planctibus aethera tundant Qualis ego fuerim toto pandetur in orbe. Tradidit egregium cunctis paradigma uetustas Seruandost senes uetere S in pectore mores Hus dum praesidijs fulta esset Roma manebat. Hes quot munitus nouitates ense piaui Nunc alius nudus iacie'; incognita rerum EXoritur,minitans pueris senibusq; ruinas 'Dum noua uestigat, pietas simul exulat orbe Alma fides.& amor ueri, di pudor,omnis honestas Et ne conspitiam lachrymosa haec saecula,gnatum Abstulit e medio Deus, Ze me in tecta recepit. Hei mihi quos casus labentia saecula uoluent Caesar morte mea stupuit solatia perdens, Sed magis angebat mentem quod corda dolorum Nescia desererem uarijs iactanda periclis Et laceranda Iupis,atq; inficienda uenenitio Deus omnipotens cuius clementia coelo Effulget,committo gregem pietate tuendum Coelesti,praecor hunc foueas diuini munere roris Protege ne faeda spurcentur pectora Iabe Haereseon, veris Doctrinis imbue mentes