Jus naturae methodo scientifica pertractum

411쪽

sso Pars II cap. m

asso obibatio se Nemo alteri damnum dare, sed omne potius damnum una

Missis abi, qaisque, quantum in se est, ab altero avertere debet. Omnem avertendi enim facere.tenemur facultatum nostrarum usum, qui ad perficiendum statum aliorum hominum, ad arcendum omnem impersectionem ab eodem requiritur, quatenus id

absque neglectu ossici erga seipsum fieri potestis. 6ou.

pari. I. Iur. nat). Enimvero damnum omne, quod patimur,statum nostrum imperfectiorem reddit( sa.). Quamobrem unusquisque, quantum in se est, damnum omne ab altero avertere , cumque lex praeceptiva simul contineat prohibitivam contrarii s. Tab .pari. Iur. nato, nemo alteri damnum dare debet.

Obligatio non dandi damnum facilius agnoscitur, quam avertendi. Et qui damno dando abstinet, non ideo quoque sollicitus est de damno ab aliis avertendo. Defectum vero charinatis perfectae arguit neglectus damni ab aliis, vertendi. Sed de hoc Sotius dicendum est in Philotaphii morali.

s. y6. Addisnam Damnum etiam cui sum lege naturaei prohibitam. Da- sam sit num enim culposum est, quod culpa datur(s. so. . Sedrahi a legem amix culpa lege naturali prohibita S a s s. 'ra L. M. visura nat. Quamobrem cum lege naturali prohibeatur, ne damnum alteri demusis ass. I, damnum etiam culpomae lage naturali prohibitum csse debet.

Constat culpam aliam esse commissionis , quae actiosupostivae inhaeret, aliam vero omissionis, qua privativam assicitis. Is para. I. PHI pract univ. . Ad posteriorem reis fertur neglectus eorum , quae faciunt ad damnum ab aliis

412쪽

De Obligation. Iarib ex damnio oriundis. SI

avertendum ter quod etiam de damno doloso seu doloe, s. so. tenendum C, peti pari. I. PHL--.unm. 3. Obligatio naturalis, omnimodam actionum rectitudinem urget F. 18s part Lubia prore. -υ. , adeoque non tolerat quicquam culpo in quovis actionum humauarum tam positivarum, quam privativarum genere f. 626. para.

Nemo alteri invii rem suam anferre silet, quocune et ian Assera reidem animo id fit. Etenim qui alteri aufert rem siuam e re ena qua- animo, ut suam fieri velit alteri dominium, quod iii eatem rati habet, invito aufert sis a ). Enimvero nemini invito tua. dominum rei suae ali: erre licet si s sis.)sdamobrem alteri invito nemini licet auserre rem suam eo animo, ut suarn faciat Et quoniam dominus omni suo jure excludit cet

ros omnes, quod in re sua habccos,ao. . adeoque si plenum ipsi fuerit dominium, quale hic supponitur , proprietate Maure utendi ac fruendiis is 8. i nemo quoque invito domino iem suam auserre potest eo animo, ut quocunque modo pro uo arbitrio de ejus substantia, vel de ejus usu ac fructu disponat suoniam itaque qui rem alteri invito suam aufert, id facit vel animo eam sibi habendi, vel animo de proprietate usu aut fructu aliquomodo prout sibi vim fuerit disponendi, quod peries tetu nemo alteri invito rem si iam auferre debet, quocumque tandem animo id fiat.

Qui rem suam alter irruit aufert, aut id sacit animo eoam restituendi, aut non restituendi. Si animum non restituendi habuerit aut eam sibi habere vult, aut eam peradere intendit, vel alii dare. Si animus restituendi adsuerit, necesse est ut eadem uti vel fructum quendam inde percipere

413쪽

ssa Pars V Cap. Iu

pere velit Qualiscunque itaque uerit auseremis animus, dominio alterius semper contrarius deprehenditur ob ius exclusionis, quo dominio per se inest a. lao.I. Non jam agimus de iis , quae per jocum fiunt, sed quae quis seria animi intentione facit quod monendum esse duximus, ne quis argutetur, nos animum auferentis non iussi-eienter distinxisse. De iocis peculiaris tractatio est , quae non est huius locet. Quando aliquid per iocum fieri iupponitur, id diserte monendum est in omni alio casu ocus abesse sumitur. Ceterum obligatio naturalis rei alienae non auferendae quoad omnem suam latitudinem probe peris pendenda, nequis sibi licere existimet, quod illicitum est, quemadmodum saepissime fieri experimur.

mittit. Imperator s. i. Inst de oblig. quae ex dot nata surrum definit, quod sit contrectatio fraudulosa lucrifaciendi gratia vel ipsius rei, vel etiam usus eius possessionisve. Haec d sinitio, si excipias eas quae objectum attinentis de quibus

mox plura, a nostra nonnisi verbis disserti Contrectatio enim explicatur ab interpretibus Juris Romani per ablati nem rei de uno loco in alium, nec simplaeem actum tam gendi ad tartum aciendum sussicere admittitur. Ut e tur definitionem furti ab ambiguitate liberemus citra explicationem subnectendam, generis loco ponere maluimus ablationem rei alienae, quam contrectationem. Dum reristum dicitur contrectatio fraudulosa, hoc ipso indigitater, quod dolus malus adesse debeat, consequenter quod quirem alienam aufert norit eam esse alienam minimum M.

414쪽

D Obligation. ct Arsi ex Aminio mundis. B3

beat rem alienam auferendi I. Tos. pinet. I. Nil pract.nnm. . Ut igitur definitio esset clarior, nos dicere maluimus, quod fur rem auferat alienam quod enim fiat aiebente ac volente, consequenter dolus adsit , ein ex iis, quae de animo dicuntur, liquet. Quando denique additur turtum requirere animum lucrifaciendi, non aliud indigita. tur, quam quod fur sibi jus arroget in re aliena, quod nonnisi domino competit, juxta nostram nimirum definitionem, quae restrictior est, dominium plenum. Quod vero turtum neri debeat inscio, invito domino tacite supponit Imptarator consultius tamen est expressis verbis idem indigitare. Ceterum in Iure Romano, ubi furtum spectatur tanquam

delictum prinatum, furtum extenditur etiam ad usum&possessionem rei sed malumus haec maleficia a turto cui imguere communem loquendi usum secuti.

sunt de loco in locum (s. 6.pari. I. Amnat.&s i Sm uni IIo furtum vero est ablatio rei alienae s.); furtum non comminitur nisi in re corpor i mobili, in re

nequit. Ita poculum argenteum vel annulum aureum iurari quidem catur, sed non domum, horrum aut agrum. Similiter

Patet jus venationis vel aucupii furari quempiam non posse. Quando enim dicimus jus alicui auferri, id non proprie intelligendum, sed perinde est acri diceremus, eum jure suo privari, ut ipsi eodem uti non amplius concedatur.

s. oo. Furium diurnum vocatur quod interdiu committitur, Furtum D nocturnum vero, quod noctu fit. Unde patet, Furem diu arnum num esse, qui interdiu furatur recturnum, qui noctu su nocturnum.

ratur.

415쪽

IIae distinctio usam habet indure naturali tum ubi agitur de jure in iurem nocturnum, tum etiam de Iure puniendi furem non minus in statu naturaltiqua istud i

naes ima ei medicitur, quae furto ablata fuit.'

quaenam a Ita ioculum argenteum ema a fure, quod furatus est. casum poculum hoc aes furtiva dicitur jurem furtivam possides s. o a.

is melinuet tu in ipso furarum, hi mantequam res

furtivas alium in locum pertulit non deprehenditur.

ne, ,-- Turram Uus dicitur juxta principia Iuris Romati, quando quis inhio ac invito domino de usi rei alienari, et star domini disponit ,

Fit hoc muhis modis, veluti si cis usus gratia domino inscio ac multo rem suam inseri finito usu restituendam si re aliter utitur, quam ad usum a domino sibi concessum, vel diutius, quam permiserat domimis; si rem alienam ab teri utendam tradit Enimvero furtum usus non satis irastigitur, nisi explicatis contractidus. Cum hodie turtum ultimo supplicio vindicetur aut poena infamante, si minus berit furtum usus a furto rei separare mad iniuriam resedire maluimus, qualem esse supra jam aliquibus in casibus demonstravimus. Ceterum ii quis injuriam domino quindvium rei suae factam furtum usu appellare voluerit nos Disitired by Coosl

416쪽

minime contradicentes habebit vernaculo tamen sermonimo convehit siuem nena, appellari, qui furtum usus committi .

s. so . Furtisimpassessionis dicitur juxta princlpa Iuris Romani, Durram sis quando alicui inurto possesso rei mobilis intervertitur. Aes .HA

Exemplum vulgo datur deditor subtraxerit creditori invito rem mobilem, quam pignoris gratia dedit. Factum hoc propius accedit ad furtum rei, quia res debitoris volum late ipsius est peries creditorem loco rei sex vehi pecuisiuae creditae. Sed ha: furti species denuo intelligetur, ctius contractuum doctrina ante explicata. Et qua praeterea ad definitionem praecedentem annotavimus, ad Praesentem etiam accommodari possunt.

Samare ablatio rei alienae domin3 inusto vi ereptatis in didanimo eam sibi habendi, seu sitam faciendi facta Diuitur 'etiam vis Anaxam raptorum. Differt a surto nomisi in eo, quod sur clam auferatrem, domino non renitente, ut adeo nulla vi, adversus ipsum opus sua in qui rapit rem alterius, vim adhibeat adversus dominum eidem renitentem .

Idiomate Germanico distinguimus rapinam in via pubibe fastu abea, quae fit alibi magis propter usum civilem, qui in civitate obtinet, in irrogandis poenis, quam qui in statu naturali attendendus sit. Vocatur autem rapina in via publica vel loco desecto veluti in prato aut stiva, facta eui

Etrassen Tali in qui hoc delictum committit ei Stras. Dd a sem

417쪽

pn, Nuber Quamvis vero jus Romanum turtum etiam ad possessionem extendit, non tamen rapinam ad eandem trahit.

s. so T.

I masi ovid in in nullum usi sidendi habet, alterum vis possessione suare immobilis dejicit, invaser dicitur Missum sectilinum, appellatur.

Contingit hoc non modo, quando dominus possessione rei suae immobilis dejicitur; verum etiam quando possessor eadem dejicitur, quamdiu de domino certo nondum constat.

s. so g. Ais rari, Si duminui rem mobilem suam alteri eam detinenti ieri et, commilia rapinam mn committit Etenim si quis rem mobilem suam e qui iti tali, eandem detinet, vi eripit is domino invito non eripitrem rem stiam suam, consequenter nec alienam(s i 6. . Enimvero quitae ipse rem alienam domino invito non eripit, rapinam nosta committit si so. Ergo nec rapinam committit, qui rem mobilem suam alteri eam detinenti vi eripit.

E. V. ponamus te habere librum meum, quocunque tamdem modo in potestatem tuam devenerit. Quod ego eam tibi reluctanti vi eripio, vi ereptum aufero, sinum meum rapina non est

. o Quoniam qui rem mobilem suam alteri eam deti-

' menti vi eripit, rapinam non committit s. so8. , praedo autem non est, qui eam non committitis sob. nec 'a esse potere, qui rem,obiam suam aeteri eam detineantii

remins Iosrem iam mobilem alteri eam detinenti clamaufert Disitired by Coosle

418쪽

De Obligation. ursi. ex Aminio oriundinos

aufert, furtum non committit, nec fur Si dominus reis meis rem suam alteri eam detinenti clam aufert, is non aufert alteri rem alienam inscio ac invito domino. Enimvero qui non ren artum aufert rem alienam inscio ininvito domino, furtum non committat. committit Stas8. Ergo furtum non committit, qui rem suam mobilem alteri eam detinenti clam aufert mod

erat unum.

Quoniam itaque fur non est, qui furtum non committit(s est.); nec fur dicendus dominus, qui rem sibi propriam alteri eam detinenti clam aufert mo erat

alteruma

Furtum crapina non committuntur in re propria, sed aliena. Dominus rem suam furari, vel rapere nequit. Dein animus rem alienam sibi habendi, qui non minus ad rapinam, quam ad furtum requiritur s. pS. sos d. s. si T.

Si Aminas postsessorem rei sua immobilis postst lane vi deji AD Zminas es, remaser non est. Etenim domino soli competilpossessio rei pa me rei suae immobilisis is .), nec alius eam jure possidet s. sua immobi-isa ) Quamobrem cum alterum possessione ejus vi de sis rerum,cit, non eum dejicit possessione esus rei, cujus possiden vi dejiciens didus nullum habet. Quoniam itaque is demum in Gors invaser. est, qui, cum nullum habeat jus possidendi, alterum po sessione vi dejicitis soro si dominus possessirem rei suae immobilis possessione vi dejicit, invasor non est.

Invaso jure naturali esse nequitiis non dominus , sive possessia rei immobilis sit dominus, sive non sti Mox enim videbimus nonnisi domino competere jus alterum possessione vi dejiciendi, siquidem eam petenti restituere

nolit.

419쪽

ss Patri re cap. m.

aando Si tu rem nugas occupes in eo fundo vel f ictu, inflabius furtum com occvandi mihi soli competit, aut rem ejus specie , cujus speciei mittatur res, cupandidus mili fili est, irem occupatam tuam facere in re nullius Pisistinam committis Etenim si tu rem nullius occupes in occupata. eo fundo vel districtu, in quo jus occupandi mihi soli competit, aut si rem ejus specie occupes, cujus specie res occupandi us mihi soli est, res occupata non tua, sed mea in s et a d. xi . quamobrem si eam tuam facere vis, rem alienam inscio ac invito me domino aufers, utique animo eam tuam faciendi. Enimvero qui rem alienam is scio ac invito domino aufert animo eam suam faciendi turtum committitis as8. Furtum itaque committis, si fem nullius occupas in eo fundo ves districtu, in quo jus occupandi mihi soli competit, aut rem ejus si cim , cujus speciei res occupandidus hi soli est, ctem occupatala

tuam facere vis. . ..

Ex principio hoe generali permodum cprollariorum qu. L unt multa particularia eodem modo alia exprincipiissipe. rioribus dmonstrandi

Furium in Quosam piscatio, Mic ima, mnatio species occupa. pisita rei honi lanx a II. iari in is visparte , vae avesta es feris maci fundo vel f victu . au veneris in eosndo vel die pii ram. m. 'bram candi, Te aucupii aut venatuinis misi'vinium

Mustiis es, et avravet fera qui specie capias iuba specieio,

420쪽

De Obligation. marib redon io oriundis D

Qui pilces, aves vel sera capit, non hoc saei nisi ani-lmo sibilabandi, adeoquo ipse actus piscandi, aucupandi, xvenandi jam furtum est , excepto eo casu , quo Pisces certae species alteri debiti casu capiuntur s. aa . d.

Eodem modo pater, si' occupanaei Nemrorae, is sprete unumi sauros, alicui fuerint prurium est tubist agror occupata, inse Ommissare die si Minos inventos tibi habere dii, te furtum committere thun; Non inutile est, fi quis demonsationem propositiobrinis genaralis, quam de turto in rebus oceupatis commisso i . dedimus, vi princiolorum superiorum ad catas particulares applicare voliterit: unc enim clarior elucescit veritas i id quod in moralibos apprimo necesse est , ubi assensus rationi praebendo relatatur appetitus sensitivus Caveant adeo sibi temerarii conseres. ne inutilem aceusens prolixitatem. ubi eam urget ipsa rerum narum. Quomodo vero demonstrationes particulares contexendae, ex sequentibus imiellimax, ubi ostenditur furium committi in iis, quae a te retinentur, nec mihi restituuntur, cum mea sint.'Si animalia mansueta via manserescet aliena inops eum venem mitiam venisse celas Speremtantibus aliunc Abe dominus ea re ammadita, raperare possiti, furtum committis si enim celas, immo per alienis ac contantibus aliis negas animalia mansueta aliena in pote des isset is, statom tuam venisse, eo animo, ne dominus ea recuperare venientibus

restiti non modo tibi animus est rem alienam tibi haben ,--σsom. di verum etiam eam inscio ac inuri, mino aufers. nimvero furtum cdmmittit, qui rem alienam inscio ac in vito domino, aufert animo eam sibi habetidi S us , Ouamobrem suilinu committis, si celas vel percontantia