Jus naturae methodo scientifica pertractum

431쪽

vero laedit alterum non minus , qui ei injuriam facit s.sso. quam qui damnum datres. 33a . . Omnino it que dominum hedit, qui furtum, rapinam committit, deoque furtum inrapina laesio est.

Videmus adeo, quaenam rurpitudo naturalis insit furto ac rapinae, quae utrumque factum reddit in se illicitum, ac in se turpe, ut nulla lege postiva licitum ac honestum fieri possit, nisi quatenuompune fieri permittitur, nec civiliter infamat facientem. Duplex furto ac rapinae inest laesio. Et enim fieri possit, ut dominus rem turtivam vel raptam recuperet, adeoque nullum actu sentia damnum, vel etiam damnum datum rusiaciatur nondum tamen ipsi satisfactum est ob injuriam, quasso securitatis violatum. Damni assi eo restitutio cum hac satisfactione, seu tuitione juris securitatis minime confundenda , etiamsi furtum ac rapinam nondum pectemus nisi in statu naturali, in quo unusqui que jus securitatis suum ipse tuetur.

s. 3 s. Turium ae Fartum A rapina iuri securitatis a resaniam omita rapinaesari competit jus non satiendi, ut alius ipsum laedat s. sis. securitatis para. I. Iur nato. Quoniam itaque furtum, rapina laea res sio estis fria ae iam furtum, quam rapina jura huic alversatur. Enimvero jus non patiendi, ut quis te laedat, jus securitatis est s. olet est. I. Iur. nat.) Furtum itaque rapina juri securitatis adversantur. Brevius ostenditur hoc modo Furtum lappina labsio est sos . . Sed laesio omnis juri securitatis adve setur s. sis. para. I. Ararat. . Ergo furtum, rapina securitatis juri advenantur.

Equidem jus securitatis hic tantummodo spectamus in statu naturali, quemadmodum modo monuimus non ,

432쪽

De Obligarion dicturi exdominio oriundis qu

sgi. et principio tamen huic locus est ubi de poena surri aerapina in statu civili statuendum, prout suo loco apparebit.

Nemo furtum es rapinam committeredebet. Etenim qui sim Furiam stum reapinam committit alterum laedit, dominum scili rapina lege cet, cujus res aufert S., sq.). Sed nemo alterum laedere naturaudebetis 6ss pari. I. Iur nat. Ergo etiam nemo fur-' iterum rapinam committere debet. Equidem jam superius , srs. ostendimus turtum rapinam lege naturali prohiberi placuit tamen idem adhuc

aliter demonstrare, ut pateat, turtum Vrapinam ipsa I ge generali neminem de prohibitam esse. Ideo nimirum furtum krapinam ad laesonem reporavimus, ut qui dubia tant vel negant, furtum, rapinam esse fata naturaliter turpia, seu per se hin se mala, tanto evidentius hoe comis Prehendant. In moralibus, ubi appetitus sensitivus vel aversatio sensitiva assensui reluctatur, vel in calu emerge te ex firmo vacillantem reddit, non eadem demonstratio ubivis eandem vim in convincendo exerit, quemadmodum in Geometria contingit, quamvis etiam ni subinde claritas suppetias serat evidentiar, ut nec in ea demonstrationes breviores semper praeferendae. Qui naturam animae intime perspectam habent, ut non modo generalem lacublatum clependentiam a se invicem perspiciant, verum e iam subiectorum diversorum diversas dispositiones tam naturales, quam acquisitas non ignorent iis satis patebunt,

quae dicuntur.

s. ID Fur res furimas ae praeae raptas mala e passident. Iur chis ij si res furtivas inpraedo raptas domino abstulit animo eas sibi Assi is i habendi s. s8 sos sob. , adeoque uterque eas detinet aenariclis. tanquam suas. Quamobrem cum rem possideat, qui eam

Fffis detinet

433쪽

detinet tanquam suam s. iso. , uterque res, quas abstulit, possidet Manent autem res furtivaei raptae domini sui, ut qui eas detinet res alienas detineat(i Lari.). Quamobrem cum furi praedo norint, eas esse alienas, maga autem fide rem possideat, cui eam alienam esse novitis is solsu res sertivas, praedo raptas mala fide possidet

Res furtiva ac raptae potestati domin subchicuntur, cum nullo amplius modo de viis instar domini disponere possit(,. 6a.). Dominus adeo possessione rei suae excidit, dum lare vel praedone aufertur, tablata ipso invito venit in Possessionem furis vel praedonis , ut ut ius possidendi dominio indivulso nexu cohaetens s. as .), animo ab ipso retineatur s. a 6od.

obliga Pessisse rei Soraret a vel rapta eam ammo restruere tene spesseris tur, raramque tandem modo ea in potestatem suam venerit rei furimae Etenim qui rem furtivam vel raptam detinet eam dominoes rapta restituere teneturis S a 3. : quod cum impliciter verunsit sine ulla restrictione, tenetur utique , quocunque in dem modo in potestatem suam pervenit. Quoniam ita. que possessor rei furuuae ac raptae eam detinetis iso. ;

eandem omnino restituere tenetur, quocunque tandem moedo res in potestatem ipsius venerit

Ostenditur etiam hoc modo. Res furtiva, rapta manet domini sui, cui ablata suir in cujuscunque potestatem perveneritis. saa. , consequenter qui eam possidet, rem alienam postidetis.1 6. . Enimvero possessor rei alienae domino rem suam restimere tenetur et i . . Ergo possessor rei furtiva vel raptae eam domino restituere tentatur, quocunque tandem modo in potestatem suam venefic

434쪽

De Obligatione Arsi e dominio oriundis. Is

Propositio praesens tanquam casus particularis sub unive continetur , quem supra demonstravimus s. sag ), quemadmodum ex demonstratione priori patet. Potest tamen etiam independenter ab ea demonstrari , prout ex posteriori liquet. Non inconsultum itaque fuit, utramque in medium asserru

tuere tenetur, qtuomodocta que in potestatem suamea Vin is remnerit s. s 18 hinc denuo sequitur, quod supra jam de Amino

monstravimus ( .set .), furem Iprae mm rem fartuam Fallatam re- raptam domino siluere eίere siluendi.s. go Damino competit jus rem suam exigendi altio, aut eandem modnam in potesta esu laset, ,s eam restituere non vult, eam vi a D dum, qaogendi,at faciat. Domino enim competit jus interdicendi adrosi cuivis non domino omni actu vi dominii licito, nec patien- tionem reidi, ut quis alius quicquam faciat se invito , quod sibi vim asc-- dominii facere licetis lat. Quoniam itaque si res estniat. in alterius potestate , hic quidem de eadem pro arbitriosito disponere potest, non vero dominus, cui soli hoc fac re licetis ii S. lao. domino serendum non est, ut res sua sit in alterius potestate. Habet igitur jus rem suam xigendi ab eo, qui eandem in potestate sua habet. ostenditur etiam hoc modo. Domino competit, ius rem suam in potestate sua habendi, nec quisquam alius sine ipsius coniens sive expresso, sive tacito rem alienam in potestate sua jure habetis. 6s.). Ipsi adeo ferendum non est, ut res sua sit in alterius potestate consequenter

435쪽

jus eam exigendi ab eo, qui eandem in potestate sim habet.

competit. Ud erat primum.

Qui rem alienam in potestate sua habet, eam domino restituere debet uet. . Quodsi ergo hoc facere nolit, aut domino ferendum, ut sine ipsius consensu res suasit in alterius potestate, aut eum, qui eandem in potcstate habet, vi adigat necessc est, ut iplam restituat Enimvero domino ferendum non est, ut res sua sit in potestate alteri predemon irata , Ergo eidem competere debet jusvi adigendi eum, qui rem suam in potestate sua habet, ut eandem sibi restituat. Ostenditur etiam hoc modo. Quoniam jus omne, quod respondet obligationi, qua alter tibi tenetur in sinu

gulari quoad quidpiam lingulare, perfectum estis sol.

para, Lyamnat. gratis exigendi rem tuam ab eo , qui eamdem in potestate sim habet, utpote respondens obligatioricam restituendiis Het. , perfectum est. Quamobremi qui poseenti rem suam restituer non vult, jus perfectuae eidem non tribuit suum os sat pari. I. Iur nat. . Sed fiquis jus persectum tuum tibi tribuere non vult, illud vipersequi licet (s. itot part l. Iur nat. . Ergo etiam restitutionem rei tuae vi persequi licet adversius eum, qui restituere non vult , consequenter hoc facere detre item vi adigere licet, ut faciat IS aderat alterum.

Obligationi restituendi respondet jus rem suam ab eo e bigendi, qui eam restituere potest. Nulla vero foret obligatio ista, nullum hoc jus, nisi etiam dominus jushaberet rhstituere nolentem ad restitutionem vi adigendi. Utrumque adeo membrum propositionis praesentis admittet, qui in clari non auder, domino rem suam restituendam ege.

436쪽

De Obligation. II, rib ex dominio oriundis. Is

3 is Quoniam qui rem alienam possidet, eam in potessa idem porro te sua habetis. 63. , qui vero rem alicnam in potesta expenduam te su habet, ab eo dominus candem exigendi jus habet, di, ubi eam restituere non vult, jus etiam ipsum vi adiagendi, ut hoc faciatis. 3 o. mmmo competit jus remsuam exigendi apossiesre quocunaue sus eam restituere nolit, imum via gradi, ni re faciat.

Nimirum cum hoc ius fluat ex notione dominii, quod dominus volimtate sua re anet s. as8. , consequenter non mutatur, mutata possessionea, as . x salvum utique se, Per manet, quicunque tandem factus tuerit ejus possessor.

s. s a. Similiter quia doininus in re furtiva, rapta domi Etiam quoadmum retinetis sal.), quamdiu res furtiva in furis rota in furem spraeianis potestate es, dumis competit jus furem spra nem viprasinem adigendi, ut rem sui ablatam restituant s. y o. .

Comprehenditur quoque hic casus sub propositione ameecedente, propterea quod fur&praedo, quamdiu rem futativam d raptam in potestate sua habent, eandem possident

sessorem aut quemctuaque aIium , qui eam in potestate ha suam viis Dbet, dicitur Vindicatio rei vel etiam Ius remsuam vindicanae . candi.

Definitur hic vindicatio rei, qualis est vi originis suae in statu naturali qualem enim mutationem subeat in civili suo loco ostendemus.

437쪽

s sqq.

Pyremsa Damina competit jus rem fiam vindicandi ad emas quem. ais Gnae libet possessorem, aut quemcunque alium, qui eandem inpotest caudium, te sua huet. Competit enim idem jus rem suam erige is ramo rei a quolibet possessorem quocunque alio, qui eandem uis, in potestate sua habet, eumque vi adigendi ut eam restia tuat, ii hoc facere non vult CS., o S i. . Enimvero jus rem suam vi persequendi adversus quemlibet possesso, rem aut quemcunque alium, qui eam in potestate sua habet, est jus rem suam vindicandires.s s.) Domino igitur competit jus rem suam vindicandi adversus quemlibet possessorem, aut quemcunque alium, qui eandem inpotestate sua habeti

Ius nimiriam vinaicandi rem suam datur contra omnes, qui eam restituendi facultatem physcam habent Nimbrum si fieri potest, ut aeterestituatur; dommo quoque m. petit jus poscendi, ut eam actu restituas, , ubi poscem eam restituere non vis, vi te adigendi, ut restituas diuti hic, et adversus dominum exceptio.

Dominiam Domi a re e Pam in ud aram a probare debet dominis sta

ta rei Ga --,quam si resiluendam tu est esuam. Etenim qui rem ali ratione pro nam ita potestate ma habet, eam domino restituere debet, sina m. noverit quinam sit dominus eius et,), circumspectus esse debet, ne res, quam domino restituete intendit, veniat in potestatem non dominias. . o. . Rem adeo domino restituturus certus esse debet, eum, cui eam restatuit, essed minum. Enimvero ex eo, quod quis se dominum taediacit, nondum constare potest, quod sit dominus id quod nemo non admittit. Quamobrem qui dicit se esse domis

438쪽

De Obligation Garib ex dominio oriandis. I

num quod sit probare debet. Quoniam itaque dominus rem suam vindicaturus rem sibi restitui petit, cujus se dominum esse dicitis. s. s. i dominium suum, seu quod res sua sit, probare debeti

De possetare adeo rei suae vel quocunque alio, qui eam habet in potestate sua conqueri nequit dominus, si sibi non restitui tur quamdiu dominium non probavit. Neque e iam eidem injuriam facit, qui non restituit, quando dominium probare nequit Dominus enim, cui restitutio fieri debet, non agnoscitur nisi dominio probato.

intequam probavit omnium vi adigere nequis eum, qui rem innem urgere sua potesate labet, ut resiluat liceat. Nimirum non probato dominio, qui eam in potestate sua

Natura domino competit jus iam in eum, qui rem, Mam us belsam esse 'animi, im restituere non vult. Domino enim quanta s. competit jus rem sitam vi persequendi adversius omnem in eum, qui posset rem, aut quemcunque alium, qui eandem ini rem memtestate sua habet, ubi eam restituere non vult o. . o domino, niam vero hoc taciens rem suam vindicatis s.), rem v fluere nonro vindicaturus ad vim recurrere nequit, nisi dominio pro vult.batois sa b.); domitio quoque nulla vis licita in eum, qui rem restituere non vult, antequam dominium tuerit prohatum s. seto parci Phaenaci unis. . Ius vi persequendi ' HAC Nat Pars II. Gog jus

439쪽

M Para II. Cap. III.

jus suum adventis alterum idem nobis tribuere non vult, jus belli estis in os para. I. Pr nat. . Natura estur domino competit jus belli in eum, qui rem, quam suam esse probavit, ipsi restituere non vult.

Patet adeo rei vindicationem in statu naturali esse speciem belli, quando nimirum is, qui rem restituere non vuli, ninvicte esse dominum.

s. s 8. ando es Quoniam domino jus belli non competit nisi in eum, aras'. qui rem, quam sitam esse probavit, ipsi restituere non vult; antequam letum progrediatur minus, restitui nem rei, si AH esse Prabamit, petere debet.

Atque adeo patet, quem ordinem praescribat jus rumae in re sua vindicanda Nimirum i amice monendus est, qui rem tuam in potestate sua habet, quod res tua sit, a sopus fuerit, probandum dominium, xpetenda restitum 1si haec denegatur, ad bellum progressio m. Hoc Phe notasse proderit suo loco.

s. 3 s. us puniens Natura seisini compeii 'spunienae eum qu ipsi mari direm, qui arat Natura enim cuilibet homini competit jus punieMitiariam di eum, qui ipsum laesiit s. tofi para. I. Iur nat. . Mihiarae vero injuria omnis hesio estis. so. Natura igitur ,

mini cuilibet competit jus puniendi eum, qui ipsi drum

iam facit. Videmus adeo rationem, eis damnum ab injuria si sistinguendum, si uno eodemque actuin damnum detur Rinjuria fiat. Aliud enim est jus, quod ex facto alterius no bis nascitur ob damnum datum, aliud, quod ex eodem inritur ob injuriam factam os Iso.

440쪽

LAObligariorum marib ex mimo mandis Is

s. so. Qin poenam sumit ab eo, qui ipsi iniuriam fecit ob aesta Liactam iniuriam, Injuriam,mdicare dicitur: ut adeo rinae ranaetitim ea retiaria sit jus poenam sumendi ab eo, qui ipsi injuriam risis iecit. Numiam itaque natura homini competit usi aliendi eum, qui ipsi injuriam facitis. s s. i, mim I sis campetit jus injuriam si intam vindicandi.

De jure puniendi jam demonstravimus , quae tenenda sunt, alitas , iose rem .pari. I unis . . Quamobrem cum vindicatio iniuriae non sit nisi jus puniendi eum , qui injuriam secit, ob injuriam factamus.' L; superfluum foret ea ad vindicationem injuriae applicare. Absit autem in vindicarionem injuriae confundas cum eupidine vindictaei quod enim haec ab illa abesse possit ae debeat, ex iis paret, quae jam alias demonstravimus C, io s. Pari L

Domino, tu urbes' o rem suam ab sit, campetu -- --- farem suae nem puniendi , consequenter Mniam Assis di sirem smis indican Etenim fur ira o domino, cui ret rata ae suam auferunt, inauriam faciunt s. sas.). Sed natura

homini compellarius puniendi eum, qui ipsi injuriam fecitcs. - tago domino etiam competit jus puniendi se remis praedonem, qui res ipsius abstulit, consequenter ebdem competit jus injuriamibi illatam vindicandis. so. .

vindicatio itaque rei sua a fure vel praedone, qui eam adhuc in potestate sua habet, a vindicatione injuriae dissere. Quam rem etsi tur ac praedorem ablatam restituant; non tamen ideo cessit injuriae vindicatio. Aliud enim damnum est, quod rei restitutione tollitur aliud vero iniuria, quae eum in facto uri tuo adverso consistat, rei restitutione non

Og a deletur,