Xenium theologicum, in quo dilectionis Dei in sacramento poenitentiae necessitas per quaestionem quodlibeticam asserta stabilitur & confirmatur, et respondetur iis, quae opposuit ... Maximilianus Le Dent ... auctore F. Francisco Farvacques insulensi,

61쪽

X E N i u M elicere vestementius imperium, quo praeciperetur ipsum pecc tuni Osi ac Tio VI. Sancti Patres generaliter asserunt timorem com hibere homines a peccatis. Aug. in psal ia . epist. Iro. & REsPONDEO non esse hic mihi propositum singula Sanctorum pP. testimonia expendere,quia in solo Tridentino versor:caeterum dico, quod etiam Fides cohibeat a peccatis, nec tamen propteret Fides Epist. t. per se excludat postive voluntatem peccandi. Imo Augustinua Vincentio ex haeresi Rogatiana scribens,multis ostendit, quod etiam leges imperiales cohibeant 1 peccatis, quod de proxima , immediata& positiva exclusione voluntatis peccandi,perperam intellexeris. Smpe etiam ibidem dicit, quod Donatistae timore legum imperialium conversi fuerint, & specialiter de civitate sua Hipponensi ita scribit:

Pag u. Cipitas mea, cum tota esset in parte Donati, ad unitatem Catholicam timore legum imperialium conpresa est. Ita alia multa, elaa mihi nomin tim commemorabantnr, ut ipsis rebis agnoscerem, etiam is hac causa

'o' i'. intelligi posse quod scriptum est: da sapua ii ocet AsmNEM ct sui:

tin erit.

Et Epist so.scribit,quod per iussi imperialia homines timore COR - , RiGuNTuR.& Epist. s . Nec cum timentur spotestas Regis, ius gladii

dic. O COERCENTuR mali, O quietius inter malai ripuni boni. Quare ex mente Augustini timore legum Imperialium mali convertuntur, corriguntur, & coercentur, nemo tamen propterea diaxeiit , quia timor legum imperialium sit adaequatum & ultimatum motivum, quo convertuntur, corriguntur & coercentur. Und8 Augustinus poliremo loco statim iti subjungit: Non quia boni pronuntiam di sunt, qui talia metuen o nqn peccani s non enim bonis est quispiam tim re poena, sed amore iustitiai ycrumtamin non inutiliter etiam mitu legum humana coracetur audacia e c. ibus verbis, negando quempiam bo- . num fieri timore poenae, aperte significat se non egisse de dispositione proxima ad vitandum omne peccatum.

In suo respondetur esse obtemonibus adversui canes onm principalem.

' Re imenta, quae ulterius in livorem starentiae siue proponitati Adve ut, breviter proponemui & expendemus.

62쪽

b I. Expreditur prima abjictio Parru L. Denti

o Bi Ecetro I. Tridentinum Sess. i . intendit tradere exactio. Num ra8. rem & pleniorem doctrinam ac dennestionem, sic ut Catholicaveritas perspicua fiat& illustris: atqui dum agit de requisita ad iustificationem dispositione Poenitentis, non meminit altemus Comtritionis, ouim impersectae, quae ex turpitudinis peccati consideratione, vel ex gehennae& poenarum metu communiter concipitur,

nulla facta mentione Dei propter se dilecti. Ergo &C. R EsPONDEO I. quod Tridentinum tradat exactiorem & pleniorem doctrinam ac definitionem, quam tradiderat Sestione sexta, ad quam se refert, quia Sessione i . tradit materiam & formam Sacramenti Poenitentiae, & insuper quaenam peccata sint in Consessio. ne explicanda, & alia multa, quae non tradiderat Sessione 6. Caete, Vim frivolum est sibi petitiadere, Tridentinum Sessione i . tradidisse tam plenam de exactam doctrinam de Poenitentia, ut nihil omisnino praetermiserit. Clarum enim est, quod non determinaverit utrum circumstantiae notabiliter aggravantes in Cossessione sint ex-rimendae, scut de multa alia de quibus inter Theologos nondumno convenit.

REsPONDEO II. quod Tridentinum Sess. im abunde meminerit Dilectionis Dei propter se, quando meminit Poenitentiae,conve sonis ad Deum, Contritionis &c. quae ex dictis aliquam Dei propter se Dilectionem requirunt. Adde, quod Sessione i . non fiat etiam expressi mentio Fidei. Quod si dixerint Sessione 6. filisse factam mentionem Fidei, idem dicam de Dilectione , qua Deum diligi oportet tamquam sontem omnis iustitiae. Imo non desunt, qui existiment Sessione i . nequisdem fieri mentionem Charitatis actualis requisitae cum Contritione persectat quod enim dicatur Contritionem aliquando Charitate persectam Aene Charitate habituali intelligunt P.Suarer,Tapperus, Prae fitus, Coninck, aliique plurimi. Und8 immerito P. Le Dent numero i s legit in Tridentino: Cmmiuirini amore 3trsectam, non e sim habetur amore, sed Charitate prescctam.

II. Res avstur objectum ex cansm, ni agnum pulta. OBi Ecrio II. Petitur extam constanti, Punimini plurim rum omnis generis & conditimis conlausu.

63쪽

REsPONDEO negando constanteni illum & unanimem plurimo

runt consensunt, contraria enim sententia fuit opimo Antiquarum, ut

testatur Ludovicus Lo Z Anno is 83. Et Joannes Morinus lib. 8 de Poeait. c. Hugo Mathoud in observationibus ad Robertum Pullum ex eodem Lot et testantur, quod Melchior Canus & Henricus quidam Sal manti censis sint primi Authores docti inae, quam impugnamus. Quorum testimonium verum esse, partim ex eo constat, quod

Ludovicus Loper fuerit discipulus Melchioris Cani, partim ex e quod Adversarius nullam produxerit Authoritatem, qua praedictum testimonium infirmaret. Proseri quidem verba Joannis a Daventris, Tilui anni Segebergensis, Pauli Cortesii, Gabrielis Biel, sed in quibus nihil video, quod oppositae doctrinae faveat, neque alia ratione produci existimo,qu m ne videatur nihil responderi potuisse. Si tam constam ct unanimis est consensusTheolmorum pro doctrina Adversarii, quin proseri, vel unum saltem , qui ante Melchiorem Canum expressis terminis doceat, qnta attritio ex suo mitu gehenna concepta di cognita proxime susciat in Sacramento Paenitentia li diverso mo ego, omnes Commentatores Magistri sententiarum ad disti ro. libri . Vneraliter assirmire, 'uod Poenitentia dilata usque in finem vitae, non sit debite circumstantionat quia talis dolor non est nisi ex timore poenae. Audiatur Gabriel: Paenitentia usque ad extremum dilata non potest esse debite circumstantionata, maximetircumstantia sinu qua tamen necessaria es ui paenittiuia si suscum re perfecta. Noc est, ut at principaliter prvier Deum super omnia dilectum. Hinc Aug. Charitatem quarii Deis , non nec uatem. Sed di scio est, qua ii qui usque ad txternum non elicuit displicentiam peccati propter Deum, tunc eluiat, cum delicit habitis Charitatis, dolor prasini,ctimaginatio futura poena metu incitat ad timorem , quam ad amorem. Quibus verbis manifeste supponit poenitentiam seram raro esse veram, quia, quae extimore est poenitentia, non est vere enitentia. Non possum autem non mirari, quod ad Gabrielem provocetur,cum is requisierit Contritionem perseetam, &dis . t . q. t. dub. sat beat haec verba detestatio ab hoc dehennae, ut praemiserat) timare vis oria, dicitur etiam distinis D congruo ad Paruirentiam, non ire M D IATA, nec suFF i C i ENs sed multum R EMor A. Ecce verba doctrianae, quam impu mus directe contradictoria. Quod ad Ronensem , tities, praeveneram objectionem, dicendo quod requisiverit dolorem auem vota at statum, ac proinde, quod

egerit de illi,qui pulat i rubere dolorem ex Charitate proveniem

temo

64쪽

Dum salivim rato Crctatum. Nec mutatur autem, nic refringiturtiniusuaria recti Aser, quando ei additur in vota: nain pecunia in pote non maiso rastringitur ad auream, quam pecunia nullo aditio.

Verum e CONTRA. Quaero pecunia in voto, sine, vera pecunia Quaero, si pecunia Testamento legata sit& haeredes solam in voto pecuniam praestare vclint, an satisfacient extremae defuncti volunt xii Rogo, quis pauper esse invitus poterit, si pecunia in voto vera ut pecuniat Quare non est dubium,quin particula in voto quamdam improprietatem inducat. ' , is risimiliter ergo dator rata assea ius, non est verus dolor, ita votum doloris, sicut pecunia voto affectata non est pecunia, sed votum p

cuniae.

Addidi autem agi de dolore ex charitate, quia scholastici de quibus

steri egeram, dolorem de peccatis putabant esse actum Charitatis, cujus desectum suppleri sentiebant, ii quis accedens ad Sacramentum

Poenitentiae bona Fide sibi persuaderet, se praedictum dolorem de

ictum Charitatis habere. Ex quibus omnibus patet Alexandrum VII. cum diceret in D creto, oppositam sententiam communiorem videri, merito addidisse particulam hodie, antiquis enim Morino, aliisque credimus) ignota fuit huiusmodi sententia, nedum communis. Erat hic locus examinandi,quae fuerit mens Academiae Lovante sis de praesenti materia, quid e Appendici respondeat Advertarius: verum tot glossematibus, & consequentiarum circulis respondet clarissimis testimoniis, ut malim Lectorem ad ipsos sontes remittere,quim eum glossematibus,& consequentiarum circulis refellendis diu Tantum mone non bene responsum esse articulo C risionis Catholicae Lovaniensis, ut patet ex dictis eap. a. ubi ostendimus per timorem intelligi etiam dolorem de peccatis, di propositum non

Moneo insuper, ex eo quod aliqui Authores in quo a nobis ci sentiant, mala inseret quod nobiscum non sentiant in principali qu'stione de suffcientia Atuitionis servilis; sint ex eo quod Catholicidissentiant circa modum, quo Sacramenta producunt gratiam, male quis concluserit quod non doceant unanimiter Sacramenta caulare gratiam ex opere operato. Proincte frustra tentant nobis

65쪽

s 3 xx rei u M Adrianum VI. aliosque qui in principaliori quaestione nobiscum

sentiunt.

Pag iit. Moneo denique, quod verba illa Dpperi: Attrii, rei, lxii mpoenarum supernaturaliam Manta dispastis es ad Sacramentum Baptismi dec. sint ipsissima, eadem lue verba, quae habet Melchior Canus,ubi Relea c. adfert Authoritatem indomae, quam resert Tapperui. Ut proni de Pinnit. veiba illa non adferantur a Tappero ex propria, sed ex Melchioris Cani, qu m poste reiicit, sententia. Quod spectat ad alios Theologos Lovanienses, quos produxeram, legi possunt in ipso originali textu, ubi citra consequentiarum ambages videri poteris, quid sentiant. Porro Henricus Gravius, quem P. Le Dent reperire non potuit, habetur impressus simul cum Tomo . operum S. Augustini. III. R. spondetur Obiectioni ex virbis Luiberi petita. Num iri. BIEC Tio III. Si verbaLutheri &Tridemini cum invicem componantur, clarum fiet, quod Synodus illum Contritionis

modum tueatur ac adstruat,quem reiiciebat Lutherus.Atqui Luth rus loquebatur de Attritione, quae non erat ex Charitate, sed ex trumore prenae. Ergo de eadem l uitur Tridentinum. REsPONDEO I. quod inde tequeretur 1 Synodo approbari Attritionem naturalem, quia illam reiicit Lutherus. INsTAT tamen non esse eamdem rationem, quia Sinodus declarat quod Attritio non sit naturalis , quodque calumniati fuerint haeretici, adscribendo doctrinam illam Catholicis: quod non obtinet

in praesenti. Sed CONTRA. Quid hoc ad rem attineri Unde enim constat quod sicut Tridentina Synodus declaravit haereticos calumniatos suisse quando adscripserunt Catholicis Attritionem naturalem , ita etiam . in praesenti materia non fuerint calumniatit Imo unde constat, quod illam calumniam non confutaverit Tridentinum, quando requisivit Dilectionem Dei tamquam solitis iustitiae, veramque poenitentiam,Conversionem,& Contritionem de peccatis

Sinh,valde infirma mihi apparet ratio probandi doctrinam aliquat adstrui a Conciliis, quia haeretici, in quibus est spiritus mendacii, illim adscribunt Catholicis. Vide quae dicta sunt Addit mento t. Deinde doctrina, quam reiicit Lutherus, non fuerat Attritionem

proxime disponere ad iustificationem, sed ad Contritionem, ut

66쪽

β. IV. R. panditur abire tiavi ab auibaritate S. Augustistio nix crio IV. S. Augustinus de Catech. rudibus. eap. i .it scribit: scii aut propter Beatitudinem sempiternam, O perpetuam requiem, qua post hanc vitam Sanctu futura promittitur, rutiferi Christianus, uinon eat in ignem aternam cum Diabolo , sed in regnumaternum bitret cum Christo, vere ipse Christianis est sec. Ubi significatur, quod talis fructuose bapti Eetur. R EsPONDEO iuxta Tridentinum Sess 6. Canone 18. quod ille, qui Fidem habet sine Charitate, sit Christianus: unde ad summum objectio probat, quod ille veram Fidem habeat, qui timore poenariam infernalium accedit Baptismum, quamvis interim aliud requi-r tur in adulto ad percipiendum gratiam sanctificantem in Sacramento. Vide alia circa locum Augustini apud Estium in . dist. 16. Addo, quod Augustini doctrina ibidem cap.ro.sit: Legem non ini-plii nis Charilai: de cap. tr. tunc O lex impletur, dum non cupiditat. rerum temporalium, sed charitate i iis, qui pracvit quacumque pracepit.

V. Obiectiones ulterieres.

OBircetio V. Per Attritionem intelligitur dolor peccatorum conceptus ex metu gehennae sine ullo Dei propter se dialecti amore. Ergo REsPONDEO. Quod vox attritio habeat diversis significationes, prout ostendi in quaest. quod l. pag. s6. & in di . Theol. de peccatis dubiis cap. g. s. & fatetur Eltius, Sylvius, Coninck, Le sius SQ Unde immerito praetendit Adversarius unicam significati

nem vocis attritio Lectori persuadere. Non ignoro subinde vocem Attritio, sumi pro dolore ex solo metu poena eradenda concepto , ut loquitur Soranius: sed audi textum integrum &quid proxime subjungat: hi aurationane lyclivi reram paenitentiam, attamen ad illam n parans. Est ergo Attritio, sed non sacramentalis. Sic etiam Ga telusurpat vocem Attritio, sed negat talem Attririonem suffecte in Sacramento. Quod autem Attritio Sacramentalis non designet M. tum dolorem ex timore poenae, clarissimum est ex illa sententia Caietini, D. Thomae, Scoti, Constintii Sarnani, Binsseidii &c. quo proposui pag. 3 8. quod nimirum Contritio de Attritio disserint f

67쪽

co X E N i u bilum penes intensim &remissumi quam sententum probabilissima; non explico, ne Adversario dem ansam relictoprincipali de accesseris disputandi. Osi ECTIO H. Timor sine Dei amore insert impletionem

omnium mandatorum Dei: ergo sufficit cum Sacramento. REs PONDEO Antecedens, quod a nonnullis asseritur, mihi mirum videri: sed non est animus hoc loco doctrinam illam confutandi. Tantum quaero, cur timor poenae temporalis, non inserat etiam impletionem omnium mandatorum Dei REsPONDERI TuR fortὴ, quod observatio mandatorum Dei, reabstinere a consensu interno, non sit medium necessarium, vel utile ad evitandam pinnam temporalem, ac proinde, quod timor poenae temporalis tantum excludat opus externum, non internum: aliud porro dicendum esse de timore gehennae, quia gehenna incurritur etiam propter internum consensum. Sed CONTRA. Falsum est, quod observatio mandatorum Dei, vel abstinere 1 cosensu interno non sit medium necessarium, vel utile ad evitandam poenam temporalem. Si enim quis observaret mandata Dei & abstineret ab omni consensu interno furti, nunquam exterius . iuraretur, nunquam ob furtum susperideretur. Neque potest excogitari medium & remedium utilius ut vites externum surtum, quam si legem divinam observes & nullum habeas internum furandi . consensum. Quare minus recte assignatum est discrimen inter tim rem poenae temporalis & aeternae.

Atque hie calamum sisto & verbis Augustini hoc dilectionis Manium coron, Hac dixi, Fratres, se langiuscule M'un, quia vehemen-

Eap. t. in trus commendanda,ii Charitati vestra ipsa Charitas, id es cammen an, a Dan DFbi tres. Si rem Charitas nulla est in rabis, nihil diximus.

E R R A T A sic corrige

rethia et t. Dua et . sit, tete fit.