장음표시 사용
21쪽
T q; rerm contemptio. cicro illa parua uis naturae si, rationisq; , quod unum hoc animali entis,
quid sit ordo , quid si quod deceat in fictis dictisq; ,
qui modus itaq&e eorum p 0rum, quae a pectus utruntur, nullum aliud animal pu&hritudinem uenu si estatem, convcnientia in partiumsentit quam simillitudinem natura, ratioq; ab ocius ad animum trant ferens, multo etiam magis pulchritudinem, consantiam,ordinem in con ue, facti jsq; con eruandum pu*tat; ca:ietq; , ne alii mdccore, si minate re faciat , tum, in omnibus. opinio vibus, factis nequid libidinose aut faciat, aer cogitet q&iblis cyrebus conflatur, O e uitur id, quod Maerimus, b0 P-num; quod etiam si nobilitatum non sit, tamen honestum siti; quodq; vere dicimus, etiam Isa nullo Laudetur , laudabile e senatura . Formam quidem ψαsam, Marce fili, et tanquam aci sone itides. suae si oculis cerneretur Mirabiles amores utili Platos excitaret sapi Artiae. Sed omne, quod honesumo, id quatuor partium oritur ex aliqua aut enim in perspicientia vcri solertiaq; Aer a tur aut in hominum societate tuenda, tribuendo suum rei ille, rerum contractarum fide; aut in animi excelse atque inuioli magnitudine , ac robore; aut in omnii , qu. fiunt quaeq; dicuntlir ordine , O 0- do, in quo ines inode is, O temperantia. ἰtae zatuor quanquam inter si colligata , atque implicita sunt: tamen ex iugalis certai ciorum genera T. a suntur uelut ex ea parte, Hae prima desicripta est, in qua sapientiam, O prudentiam ponimus, iAG
tutem qui possisset , relictuas item possidere Githr. Qua-
22쪽
separata A ae dam uirtus est, sed communicatur omnibus uirtutibi P. ideo dixit paulo
ante , Ex quo εχιλει rerum manarum contemptio
indagatio atque inuentio ueri eiusq; uirtutis hoc munis est proprium ut enim quisque naxime perspicit, quid in re quaque uerissimumst, qui inacutis me celerri;nepotes uidere plicare rationem, is prudentis mus , sapientis mus rite haberi solet quocirca huic , quo materia sua intractet , in qua uersetur subie Iies ueritas reliquis autem tribtis uirtutabus necessitates propositae sunt ad eas res parandas tuendasq; , quibus actio uitae continetur ut scietas hominum coniunctioq; seruetur animi excellentia magnitudoq; cum in at genii: opibus utit talibusq; bi, O suis comparandis, tum multo magis in his ipsis despiciondis eluceat ordo autem, consantia , di modera tio Oea, quae sunt his similia, uersantur in eo ge nere ad quod adhibenda GaIlio quaedain, non f tum mentis agitatio bis enim rebus , quae tra Iantur in uita, modum quendam adbibentes , ordianem , honestatem , O decus conferuabimus. Ex quatuor autem locis in quos honesti naturaim, vimq; diu mu , primus ille quj inter cognitione c0n siit , maxime naturam attingitimna nam . omnes enim trabimur, ducimur ad cognitionis, scientiae cupiditatem, in qua excellere pulchrum putamus labi autem , errare, nescire decipi, O malum turpe ducimus. In hoc genere naturali, honesto duo uitia uitanda sunt: unum, ne incogniata pro cognitis habeamus , hisq; cmere agentiamus: quod uitium effugere qui uolet omnes au
tem uelle debebunt adhibebit ad considerandas res b
23쪽
temptis , O diligentiam alteram es uitium, quod qurdar in nimis magnum sudium,multamq; operam in res obscuras , atque dis itales conferunt , eas demq; non necessarias quibus uitiis declinatis, quod in rebus honesis, cognitione dignis per)e, curaeq; ponetur, id iure laudabitur: ut in astrologia C. Sulpiciunu audiuimus; in geometria Sex. Pompeium ipse cognouimus; multos in dialectica , plures in iure ciuili quae omnes artes in veri inuestigatione uersantur: cuius studio a rebus agendis abduci contra icium est uirtutis enim laus omnis in a IIIone consistit a qua tamen se pes intermissio, mi liiqidan tur ad Iudia reditustum agitatro mentis
qua nunquam acquiescit, potest nos in sudijs cogitationis sine opera nostra continere omnis alitem c0gitatio motusq; animi aut in consiliis capiendis de rebus honesis pertinentibus ad bene , beatoq; uiuendum, aut si di sscientiae, cognitionisq; uer sabituri Ac de primo quidem l ci fonte diximus. De tribus autem reliquis lati e patet ea ratio, qua societas hominum inter ipsos, uitiae quas communitas continetur cuius partes duae fiunt iustitia, in qua uirtutis splendoris maximus, ex qua boni imri nominantur: huic coniuncta beneficentia,quam eundem uel benignitatem, uel liberalitatem appellare licet. Sed iustitiae primi munus est , ut ne cui quis noceat, ni si lacessitus iniuria; deinde, it commuiribus pro commuilibus utatur , priuatis alitem uis is sunt autem priuata nulla narura sid aut ueteri occupatione , ut qui quonda in tu uacua uend-runt;
Sulpicium, et Pompeium reprehendi , a terum , quod hi Πrologia alterum, quos
quae nos ab actione abducit. operam alitem intelis rit, Em
legimus,scribimus , disputamus, audimks. quae in medium omnia protulit.
24쪽
runt; aut uisitoria, ut qui bello potiti sunt; aut lege,
Arpinas Arpinatum dicatur, Tusculanus Tusculanorum . similiut G priuatarum posses ionum descriptio ex quo , quia suum cuiusque sit eorum , quae natura fuerant communia; quod cuique obtigit id quisque teneat eo se quis ibi plus appetet, uiolabit ius humanae societatis sed quoniam ut praeclare scriptum se a Platones non nobis solum natistimus,
sed ortus non ripartem patria, partem parentes uendicant , partem amici atque it placet Stoicis θquae in terris gignuntur ad usum hominum omnia creari, homines autem hominum caussa esse genera
to , ut ipsi inter se alii alius prodesse possent sin hoc
qua sua omnis naturam debemus ducemscqui, et communes utilita omnibμ έρη - , , medium asserre, mutatione officiorum, dando, m m/- accipiendo, tum artibus, tum opera, tum facilitati' bus deuincire hominum inter homines societatem. Fundamentum autem iustitiae es fides id est diIIorum, conuentorumq; conflantia, et ueritas ex quo, quanquam hoc uidebitur tortasse cuipiam durius,tamen audeamus imitari Stoicos, qui studiose exqui hoc etiam mepi runt, unde uerba sent udia credamusq; quia fat
i sui genera μηt lilium eorum, qui interunt; alterum eorum, qai ab iis, quibus insertur, si possint, non propulsant iniuriam . nam qui iniuste impetum in quempiam facit, aut ira, aut aliqua perturbatione incitatus; is quasi manus uiolenter uidetur erre socio qui autem non defendit, nec ob bit, si potest, injuriae j j u
25쪽
iniuriae , tam es in uitio, quam si parentes , aut amicos aut patriam deserat. Atque ita quidem iniuriae, quae nocendi iussa de industria inferuntur,saepe a metu proficscuntur, cum is, qui alteri nocere cogitat, timet ne, nisi id alteri fecerit , ipse aliquo afficiatur incommod0 maximam autem partem ad iniuria infaciendam aggrediuntur non ιlu, ut adipia scantur ea, qua concupierunt in quo uitio latissiι- Me patet auaritia expetuntur autem diuitiae tum ad usus uitae neccssarios, tum ad perfruendas uolu- ptates in quibus autem maior es animus, in his p c ni ae cupiditas i edtat ad opes, O ad gratificandi facultatem ut nuper M. Crassus negabat ullam satis magnam pecuniam est ei, qui in rep. princeps sellat esse, quisuis fructibus exercitum alere nonpos quatuor tigisset Deladiant etiam magnifici apparatus uitaeq; η - bt emme- cultus cum elegantia e copia quibus rebus esseta
Etum est, ut infinita pecuniae cupiditas esset. Nec th, a '
tiero rei familiaris amplificatio, nemin nocens, uituperanda est sed jugienda semper iniuria. Max me autem adducuntur plerique, ut eos iustitiae ca. piat obliuio , cum in imperiorum , honorum,gloriae ue cupiditatem inciderint quod enim est apud
Nulla sancta societas. ecdides regni est, id latius patet . nam, quicquid eiusmodi est, in quo
non possimi plures excellere, in eo plerunquest tanta contentio, ut d scissimum sit an tam seruare societatem declarauit id modo tempestas C. Caesaris ruiomnia iura diuina in himana peruertit propter B eum ,
26쪽
putavit enim se beatum fore oppressa rep.quod secus accidit modeΠ dissentitia Plato/ie Philosophorum
sententiam inpoliticis libris comprobante.
ei , quem sibi ipse opinionis errore finxerat, principatum est autem in hoc genere molesum, quod maximis animis Q lendidissimis ingenη plerun
que existunt honoris imperi , potentiis glortis cupiditates quo magis cauendum est, ne quid in cogenere peccetur. Sed in omni iniussitia permultum interest utrum perturbatione aliqua animi , quae plerunque breuis es, ad tempus, an consulto, O 0' rimosa iniuria leuiora eninis ut ea, quae repen tino aliquo 'tu accidunt quam e ore medita praeparata inferuntur. ac de inserenda quidem iniuria satis di lum est. Praetermittendae autem de
fensionis, deserendiq; ollici plures solent esse caussὶ .
nam aut inimicitias, aut laborem, aut sumptus suscipere nolunt aut etiam negligentia, pigritia, inertia, aut suis udus, quibusdam ue occupationibus scimpediuntur, ut eos, quos tutari debeant, delici tos esse patiantur itaque ui Ardum est, ne non satis
si id,quod apud Platonem est in philosiophos dictum;
quod in ueri inuestigatione uersentur, quodq; ca,quae plerique uehementer expetunt, de quibus interse digladiari folent contemnant , pro nihilo ducant, propterea iustos isse . nam dum alterum iustitiae genus a seqAuntur, inferenda ne cui noceant iniuria; iualterum inrid int. disicendi enim studio impediti,quos theri debent, desierunt itaque e0s ne ad remp. quiadem accessuros putat, nisi coactos aequius autem erat
id uoluntate fieri nam hoc ipsim ita usu est, quod recte sit,si si uoluntarium. Sunt etiam, qui, alit Iudi rejfamiliaris tuendae, aut odio quodam hom,
27쪽
, in iaetu Π, OFFICIORUM 1 a. omina, sul sexiegocium agere dicarit; ne facere cuia quam uideantur iniuriam qui dum altero iniustitiae genere uacant in alterum incurrant desierunt
enim uitae societatem, quia iihil usserim eam fludi nibri operae, nib: facultatum Uuoniam igitur, duobus generibus iniustiti e proph; tis adiunximus caussas utriusque generis , easq; res ante constituimus , quibus ultrita continetur; sacile , quod cuiusque temporis oscium sit, poterimus is nosmetipsos ualde amabimus iudicare est enim disicilis
cura rerum alienarum . quanquam Terentianus ille Chremes humani nihil a se alienum putat sed tamen quia magis a percipimus atque sentimus quae nobis ipse ausor peri, aut aduersa eveniunt, quam illa, quae cekris, quae quas longo interuallo interiecto videmus, aliter de illis , ac de nobis , iudicamus. E0circa bene praecipiunt qui uetant quicα quam agere, quo di bites aequum sit, an iniquum. aequitas enim lucet ipsa per se dubitatio autem cogitationem significat iniuriae sed incidunt saepe temp9ra , cum ea , quae maxime uidentur digna esse iusto homine , eoq; , quem uirum bonum dicimus, commutantur, uniq; contraria ,ret, reddere depositum, etiam ne furio I promissum facere , qui eq, pertinent ad ueritatem , O ad dem , ea negare interdum , O non seruare , lit iustum . referri enim de cet ad ea, quae proposui in princiρio , fundamenta iustitiae , primum, ut ne 'cui noceatur deinde, Et communi utilitati eruiatur. aciem tempor com nasilauta , commutatur ostium, ut non semp r fis idem.
cum tamenD-ciant quia κItae societatem deserunt in comoedias
minus illis consulere studemus quam nobis. locus, meo iudicio,men βί.
28쪽
idem. potest enim accidere promissum aliquod, conuentum , ut id essici it inutile uel ei, cui promissum sit; uel ei, qui promiserit nam se ut infibulis est,' eptunus , quod Theseo promiserat, non se cisset, Theseus silio Hippolyto non esset orbatus tex tribus enim optatis, ut scribitur hoc erat ter-qμ'Jabeo Pba tum , quod de Hippol3ti interitu iratus optauit. d. mcρ'i imhetrato , in maximos lus tres incidit nec pellatum e=. b promissa igitur seruanda sunt ea, qtrae sintque quia νόt, cum id actus promisieris , inutilia tne sit plu tibi noceant, Phradra, V qud illi prosint, cui quidem pro inseris , Gntrasea J J; 'l' ' γ oscii es, maius damnum anteponi minori ut, si jὸ1si fisci se constittieris te cuipiam acuocatum in rem praeeium crimen es sentem esse uenturum, atque interim grauiter Vrosit . tare dius coeperit, non sit contra officium, non facex re, q:ιod dixeris; magisq; ille, cui promibsumsit, ab oscio discedat, i se destitutum queratur. Iam, illis promi sis non standum esse, quis non uidet, quae coactus quis metu, aut deceptus dolo promi erit quae quidem pleraque iure praetorio liberantur, non nulla legibus Exsunt etiam iniurrae spe calumnia quasdam, O nimis callida, malitiosa iuris interpreta-ς TM ' tione . quo illud , Summum ius, summa iniuria, functum G iam tritum sermone prouerbium quo in genere etiarn in rep. multa peccantur, ut ille, qui,
cum triginta dierum essent cum hostema I. induciae, nos tu populabatur agros, quὸd dierum e seni pa Iae, non nostium induciae nec nocter quidem probandus si is qui ' μζημm G Fabium Labeonem, seu quemianius sit,iu, o iκm, nihil enim praeter auditum habeo I arbi
29쪽
trum di 'lanis, eapolitanis desinibus agri ρ-
natu datum, cum ad locum uenisset, cum utri quesie paratim locutum, ne cupide quid agerent, nec appeterent, atque ut regredi, quEm progredi, mallent: id cum utriquefecissent, aliquantum agri in medio relictum est itaque illorum fines,sicut Di dixerant, terminauit: in medio reli Ium quod erat, populo R. adiudicauit . decipere hoc quidem non iudicare est. quocirca in omni refugienda est talis flertia. Sunt autem quaedam Fcia etiam aduersus eos seruandi, a quibus iniuriam acceperis. Verum ulciscendi, puniendi modus i atque haudscio, an satis fit eum, qui lacessierit, i/:iuriaesuae poenitere, ut ipse ne quid tale obhac committat, et ceteri sint ad iniuriam tardiores. Atque in rep. maxime conscruanda sunt iura belli nam cum in duo genera decertandi, unum per disceptationem alterum per urim; cumq; illud
propriumst hominis, hoc belluarum confugiendum es ad posterius si uti non licet superiore quare suscipienda quidem bella siunt ob eam caussam, ut sine
iniuria in pace uiuatur: parta autem uidioria, conaseruandisunt is qui non crudeles in bello, nec imma nes fuerunt: ut maiores nostri Tusculanos, Aequos, Volysios, Sabinos Hernicos in ciuitatem etiam ac ceperunt: at Carthaginem. Numantiam fundi
tus sustularunt hiostem, C brinthum sed credo illos secutos opportunitate1n loci maxime, ne posset aliquando ad bellum faciendum locus ipse adhortari mea quidemsententia paci, quae nihil habitura sit
insidiarum emper est consulendum in quo δε ibi
30쪽
pπωπη urem obsemperati ,1sset, si non optimam, at aliquam ei Pomp.,ώ1sem que 't Glit lic nulla es, haberemus Ocumque, perfils Cies lio vi deuiceris , consulendum e se tum V, qui, arronem, ipsius is positis, ad imperatoruin fide confugiunt, quam-
tantopere apud nos ros iustitia culta est, ut ij, qui ciuitates, aut nationes deui Ias bello in fidem receo si utipis piisent, earum patroni cssent more maiorum ac Marcelli, Alli belli quidem equitassans Ii mefoecialipopuli brU'm 'b, reperscripta es ex qim intelligi potest nulli a bellum esse iustum, nis quod aut rebus repetitis cratur, aut denunciatum ante t. indicti . Tompilius imperator tenebat prouinciam, in I siXcr-b e mitifiso citu Catonis filiis tyro militabat cum autem Tom
tom, ejissos, . scd cum amore pii ηandi in exercitu rema1 4 et Ca- itaque legendi; 0 ad Pompilium scripsit, ut, si ei et pateretur in p. si a. ςδς VmRV re,sccvndo ei obligaret militia salis, A. t , mmclit' 'Mi , priore visis, iisve pugnare cimi qui bestum p. hostisus non potcratiaticosumχna erat obseruatio iustum consul ad bello mouendo Marci quidem Catonis sienis es epi
III 'υ - MRrct filiom,in qua scripsit se audisse ei j. missum factum esse consule,ci in Macedonia bel
lo Pesco miles essect monet igitur, tu caueat, ne proelium ineat negat enixa ius 6sci qui miles non set, pugnare cum hose Eqiudem illud etiam animaduerto, quod, qui proprio nomine perduellis esset, is hostis uocaretur, lenitate uerbi trisitiam rei mitiarante hostis enim apud maiores nostros is dicebatur, quem