장음표시 사용
31쪽
quem sic peregrinum dicimus indicant duodecim tabula, satus dies cumbo et temq; , A D- hostem aeterna austoritas. quid ad hanc mansiuetudinem addi potes, eum, qui cum bella geras , tam molli nomine appellaret quanquam id nomen durius epicit iam uetustas 2 peregrino enim recessit, O proprie in eo , qui contra ferret arma, mansit . Cum uero de imperio decertatur, belloq;
quaeritur gloria causyas omnino ubesse tamen opo te easdem quas dixi paulo ante iustas caussas esse
bellorum sed ea bella, quibus imperii gloria prop0sitio, minus acerbe gerenda sunt ut enim, cum ciuiliter contendimus aliter se est inimicus aliter si competitoricum altero certamen honoris, O dignitatis est , cum altero capitis, sam ae sit cum et tiberis, cum Cimbris bellum ut cum inimicis gereαbatur , uteresset, non uter imperaret cum fati nil, Sabinis, Samnitibus, Poenis, Tyrrho de imperio dimicabatur. Toeni foederagi, crudelis Annibal, reliqui iustiores. TIrrhi quidem de captiuis reddendis illa praeclara sententra est. Nec mi aurum posco, nec mi pretium dederitis: P e cauponantes bellum, sed belligerantes,
Ferro, non auro uitam cernamus virIque.
Vos ne uelit, an me regnare hera, quid uesierat fors, Virtute experiamur. . hoc simul accipe di Ium: suorum uirtuti belli fortuna pepercit, Eorundem me libertati parcere certum est. Dono ducite: doq; uolentibus cum magnis diis. reetalis sane, O digna Aeacidarum generesenten-
in foro, id iudices, cu inimico 'in campo Martio, populi comitiis, cuniisvetitore, te honore adipiscendo. Pyrrhi bellum uersibus orse-ciuus est En
32쪽
ti m si quid inguli temporibus addu-
ti, hosti promi lerint, est in eo ipso fides seruanda: Mide lib. II. ut primo Punico bello I laesus captus d Poenis, tum de captiuis commutandi i main missus esset, iuras fietq; sie redituri , primum, ut uenit, captiuos reddendos insenatu non censuit Linde, cum retInerc- quod grauisit mri propinquis, ab amicis adsupplicium redimum tulit, in re maluit, quam βdem hosti datam fallere . Ac de somnia ne im bellicis quidem osciis satis dicto est. Meminerimus autem, et aduersus infimos Uitiam esseseruandam. est autem infima conditio, et forti a seruori qui bus, non male praecipiunt qui ita iubent uti, ut mercenariis ad operam exigendam, O iusta praebenda. Cum autem duobus modis, id est aut ui, aut aude, sat iniuria Dus quasi uulpecula, uis leonis uid tur utrunque alienis um ab homine es, sed si ausodio digna maiore Votius autem initisitiae nulia ca-
mun id tame agunt, ut uiri boni esse iudeatur Deis. isai usitiasti diritum es meinceps ut erat propositum 9 beneficentia, ac liberalitate dicatur. qua quidem nihil est naturae hominis accommodatius sed habet multas cautiones. uidendum es eni=n,primi et, ne obsit benignitas ct iis ipsis, qisibus benigne ui. . auristore bitur eri, ceteris deinde, ne mAor beni ita
'm, ut pro dignitate cuique tri
buatur id enim est iustitiae fundamentum; ad quam haec referendasunt omnia . nam O qiu erat cantur cuipiam quod obsit illi,cisi prodesse uelle uidean tur, non benefici, neque liberales, scd perniciose a1
33쪽
sentatores iudicandi sunt i , qui aliis nocent, ut in alios liberales sint, in eadem sunt iniussitia, ut fim suam rem aliena conuertant sunt autem multi,et quidem cupidi splendoris, O gloriae, qui eripiant ab aliis , quod alii largiantur: hiq; arbitrantur se benea cos in suos amicos uisum iri, sit locupletent eos quacunque ratione id autem tantum abes ab officio, ut nihil magis licio possi esse contrarium. Videndum es igitur, ut ea liberalitate utamur, quae profit a-rnicis, noceat nemini quare L. Diu , O C. Caesaris pecuniarum translatio a iustis dominis ad alienos nodebet liberalis uideri nihil enim es liberale, quod non sit idem is sum. Alter locus erat cautionis,ne benignitas maior esset, quini facultates quod, qui benigniores uolunt esse, quam res patitur primum in eo peccant, quod iniuriosi sunt in proximos quas enim copias his suppeditari aequius est, ct relim qui, eas transferunt ad alienos inest autem in tali liberalitate cupiditas rapiendi plerisque, O auferendi per iniuriam ut ad largiendum puppetant copiae. uidere etiam licet plerosque non tam natura libearales , qudin quadam gloria dudios, ut benefici uideantur, facere multa, qui ea ostentatione proficisci magis, quam a uoluntate, uideantur talis autem simulatio uanitati G coniun tior, quim aut liberalitati, aut honestati Tertium est propositi , ut in beneficentia delectus ei et dignitatis in quo O mores eius erunt1 e Iandi in quem beneficium conferetur, O animus erga nos, ct csmmuxItas, ac si
cietas uitae, O ad nos ras utilitates os cia ante colla.
M. qualis Catilinia sui profi sus , allem rapaxa Tria seruanda sunt in libera litate. hoc probdeinde, subiunxit: quia
34쪽
b, a ii. p i ci catilli, maioresq; ponderis plus habebunt. Quoniam autem uiuitur non cum perse Iis hominibus , pleneqsapientibus sed cum iis, in quibus prisclare agitur si sint simulacra uirtutis etiam hoc intelligendum puto , neminem omnino esse negligendum , in quo aliqua significatio uirtutis appareat colendum autem elle ita quenque maxime , ut quisique
maxime uirtutibus his lenioribus erit ornatus, modestia, temperantia, ac ipsa, de qua iam multa dis Iasiunt , essitia nam tortis animus, O maenus in
enim ad eme liu attingere. Atque haec in moribus consideren-ritatem. tur. De beneuolantia aute=n, quam quisque habeat erga nos, primum illud est in os cio, ut ei plurimum tribuamus, d quo plurimum diligimur, sed beneuolentiam non adolescentulorum more, ardore quodaamoris sedctabilitate potius, O constantia iudic mus. Sin erunt merita, ut non ineunda ,sed referenda sit gratia maior quaedam cura adhibenda est. nu lum enim officium referenda gratia magis necessarium est qu)dsi ea, quae acceperis utenda, maiore hoc idem te ex me pura , modo possis, iubet reddere Hesiodus: ti m fodimi bζηoci prouocatifacere debemus an honjh. se et ij, b imitari agros tertiles, qui midio plus ferunt, oh in acceperunt ζ etenim si in eos, quos teramus nobis profuturos non dubitamus officia conferre quales in eos esse debemus, qui iam profuerunt nam i duogenera liberalitatissint, unum dandi beneficii,
35쪽
alterum reddendi: demus, nec ne in nocti a potestate e non reddere uiro bono non licet, si modo id facere possit ne iniuria. Acceptorum autem bene u reddere enisu ciorum sunt delenius habendi nec dubitim, quin ma 'ς' si
a imo cuique plurimu debeatur iusti tam n prir hi uita commitinis, quo quique animo, seudio, beniuolentia fecerit, lat. ponderandum se multi enim multa faciunt temeritate Padam, sine iudicio, uel modo, in omnes, uel repentino quodam, quo uento, impetu animi incitati quae beneneficia aeque magna nonsim habeo, atque ea, quae iudicio, consederate, consanterq; delata sinit. Sed in collocando beneficio, in referenda gratia, cetera paria sunt, hoc maxime oldicii est, ut qui que maxime opis indigeat, ita ei potissmium opitulari.quod contra fidit risique .ci quo enim plurimum sterant, etiam sille his non eget, tamen ei
potissimum inseruiunt. Optime autemsocietas homi- iis mercatura
num, coniunctioqiseruabitur, si ut quisque erit con
iunctissimus, ita in eum beni nitatis plurimi ni conr .liati L. feretur. Sed, quae natur principii in communitatis cies societatis humanae, repetendum altius uidetur . es enim primum, quod cernitur in uniuersi neris humani societate eius autem uinculum est ratio ob oratio, quae docendo, 'scendo, communicando, disceptando, iudicando conciliat intersie homines, coniungitq; naturali quadam 'ocietate neque ulla re longius assumus a natura ferarurn in quibus inesse fortitudinem saepe dicimus, ut in equis, in leonibus iusitiam, equitatem, bonitatem non dicimus funi
enim rationis , O orationis expertes ac latis me tithd proprie quidem
36쪽
roti est,ratisvis expeta, et deum.
Me 'sum attingit in rotione pro B albo. quae omnibus impertitur. qua Omnibus omnes ratione, et oratione coniungu ista CICERONI squidem patens hominibus inter ipsos , omnibus inter omnes societas iure est in qua omnium rerum, qlias ad coinrnunem usum hominum natura genuit, est struanda communitas , ut, quae scriptasunt letibus, iure ciuili, haec ita teneantur, ut sit constitutum; r. imbris ipsis ceteras observentur, ut in Graecorum prouρrbio est, amicorum omnia esse communia omnia autem comunia hominum videntur ea, quae sunt generis eiisdem quod ab Enni positum in una re, transsciri per multas potesse 'Vt homo, qui erranti comiter monstrat latim, suasi lumen desis lumine accendat,facit, Vt iubilo minus ipsi luceat, cum illi accenderit una enim ex restispraecipitur, ut, quicquid ne d trimentopis commodari, id tribuatur cuique, uel ignoto ex quosunt illa communia, non prohibere aquam prosilientem pati, ab igne ignem capere siquis uelit consilium Adcle deliberanti dare quae sunt i sutilia,qui accipiunt, da uti non molesta qua, re his utendum est, semper aliquid ad commmnem utilitatem a frendum. Sed quoniam copiae parvae'ngulorumsunt eorum autem, qui his esteantionita est multitudo uulgaris liberalitas referenda 6 ad illum Ennis nemi Vibilo minus ut ipsi luce at ut facultassit, qua in nosi os simus liberales G l/it cis,litDGetatis hominum ut non ab illa discedatur infinitate propior es eiu dem
gentis, nationis, linguae, qua maXime homines coniunguntur interius etiam es, eiusdem esse ciuitatis multasunt in ciuibui interse communia forum fanas
37쪽
fana, porticus, uiae, leges, iura, iudicia,sussi agia, consuetudines praeterea, O familiaritates, Multaeq; cum multis res, rationesq; contra tae Arctior uero colligatio est societas propinquorum ab illa enim immensa societate humani erueris, in exiguum, angustumq; concludi rur nam mussit hoc natura c0m mune omnium animantium, ut habeant libidine procreandi , prima si0cietas in ipso est coniugio, proxima in liberis, deinde una domas, communia omnia. dautem est principium urbis, et quoi seminariu'cip. urbs enim eae δε
rum, sobrinorumq;: qui cum una domoram capi no possint, in alias domos, tanqua in c0l0nias, exeunt. Sequuntur connubia, et livitates ex quibus etiam plures propinqui quae propagatio, soboles ori sese t rerump. sanguinis autem coniundii beneuolentia devincit caritate homines magnum est enim e dem habere monimenta maturum, eisdem erat enim etpuuti sacris,siepulcra habere communia. Sed omni- uni societatum nulla prae tantior est, 'si prmystra iis ... familia quum cum uiri bovi, moribus Isimiles sunt familia saera. ritate comuncti illud enim honestum, quod spe di ximus, etiam sit in alio cernimus, tamen nos mouet, atque illi, in quo id inesse uidetur, amicos facit O quanqua omnisurrius nos adse allicit, facitq; ut diligamus, in quibus ipsa inesse uideatur: tamen iu- sitia, O liberalitas id maxime ellicit nihil autem dramabilius, nec copulantius, quam morum 1imilitudo bonorum in quibus enim eadem studia sunt, eaedemq; uoluAtates, in his fit, ut aeque quisque alte
38쪽
sicuti ab aliis traditum est. nam ipse bil
Eltim. de M. Antonio, liberatam Caesaris nece Temp. rursus opprimere cona
ro delectetur, cfe ipso e citurq; id, quod 'tha
goras uult in amicitia, ut unus fiat expluribus Magna etiam illa communitas est, ibi. conficitur ex benefici s ultro citroq; datis, acceptisq;. quae mutua, grata dum unt, inter quos ea sunt, firma deurn ciuntur ocietate. Sed, cum omnia ratione, animoq; lGraueris, omnium ocietatum nulla est gratior, nulla carior, qudmea, quaecum rep. es unicuique nostri . carisunt parentes, cari liberi, propinqui, Iamiliares sed omnes omnium caritates patria una
complexa est pro qua quis bonus dubitet mortem oppetere, ei sit profuturus quo est detectabiliorsorum immanitas qui lacerarunt omni celere patriam, O in afunditus delenda occupatio ἰint, et suerunt. Sed se contentio quaedam, O comparatio sat, quibus plurimum tribuendum se osci, principes sunt patri , est parentes quorum bene ct ' maaime obligati sumus proximi liberi uotaq; domus , quae pectat in nos solos, neque allia ullum potest habere perfugit deinceps bene conuenientes propinqui, quibus communis etiam plerunque fortuna st quamobrem necessaria uitae praesidia debentur ' maxime, quos aut dixi uita aute, uictusq; communis, consilia, ermones, obortati0nes, oujslationes, interdum etiam obiurgationes in
amicis uigent maxime; inq; ea iucudisma amicitia, quam militiido morum coniugauit. Sed in his omnibus o sic tribuendis, uidendi erit, quid cuique
m xime necessest , quid quisque nobisici uelyn nobis aut possit consequi, aut non pos t. ita non ijdem
39쪽
l se Ii dem erunt nec tudinum gradus , tep0rum. suntq; ossicia, inalis magis, quam alis , debeantur Lut uicinum citius adiuueris in frugibus percipiendis, aut fratrem familiarem atlis in iuditiosit propinquum potius, amicum, uicinum defenderis. Haec igitur, C talia circumspicienda sutit in omni officios consuetudo, exercitati0q; capienda, ut boni ratiocinatores ossiciorum esse possimus, O addendo, deducendoq; uidere, quae reliquisumma stat, ex quo, quantum cuique
debeatur, intelligas. Sed, ut nec medici, nec imperatores nec oratores quamuis artis praecepta perceperint quicquam magna laude dignum in usu, exercitatione confiequi possunt sic osci conseruandi praecepta traduntur illa quidem, ut faciamus ipsi, sed rei magnitudo usum quoque exercitatio nemq; desiderat. Atque ab is rebus, quae sunt in iure focietatis humanae, quemadmodum ducatur hos nectum ex quo ortum est scirem , satis fere diximus. Intelligendum, bautem, cum proposita sent genera quatuor, e quibis honestas, osciumq; manaret, splendidissimum uideri, quod animo magn0, elatoq; humanasq; res despiciente factum sit itaque in probris maxime in promptu es, si quid taledici potest: Vos etenim iuuenes animum geritis muliebrem, Illaq; uirgo uiri si quid huiusmodi: Salmacidas otia sine sanguine, sudore. contraq; in laudibus quae magno animo , fortiter, excellenterq; gesa sunt, ea nescio quo modo qua
habenda temporis ratio quandoque malores , quam recessitudinis oratorem uid tu imperatori anteponere in 'rooemiolib. I. de orata
fortitudinis δε- scripιio,et laus. fminae nomen uiro tribuit probri gratia .
40쪽
ωumerat, qui mortis di crime forti .animo die loquae commune commodum, nopriuatum, pectato
pleniore ore laudamus hinc rhetori campus de Marathone, Salamine , Plataeis, Thermoniis, Leu Iris , Stratocle hinc noster Cocles, hinc Decij, hinc Cn. P. Scipiones, hinc M. Marcellus, innumera
tudine excellit. Declaratur autem studium bellicae gloriae, quodstatuas quoque uidemus ornatu fere militari. Sed ea animi elatio, quae cernitur in criculis, est laboribus, si iustitia uacat , pugnatq; non prosalute communi sed pro suis commodis, in uitio est. non enim modo id uirtutis non es, sed potius immanitatis , omnem humanitatem repellentis itaque probe definitur 2 Stoicis fortitudo, cum eam uirtutem esse dicunt propugnantem pro aequitate quocirca nemo, qui Drtitudinisgloriam consecutus est,insidi s , O malitia laudem est adeptus nihil enim honestum esse potest, quod luctitia uacat praeclarum igitur Platonis illud: Von solum , inquit, sicientia, quae est remota a iustitia, calliditas potius, quam sapientia, est appellanda uerum etiam animus para ius ad periculum,si sua cupiditate , non utilitate communi impellitur, audaciae potius nomen habeat, quὰm fortitudinis itaque uiros Drtes magnanimos, eosdem bonos, simplices, ueritatis amicos, minimeqJallaces est e uolumus quae sunt ex me
dia laude iustitiae: Sed llud odiosi/m est, quΘd in hac
elatione, magnitudine animi facillime pertinacia, nimia cupiditas principatus innascitur ut enim apud Platonem est, omnem morem Lacedae