장음표시 사용
51쪽
1ne es ira in puniendo nunquam enim, iratus qui accedet ad poenam,medio talem illam tenebit,quae es inter ny rum, parum quae placet eripate licis est recte placet,modo ne laudarent iracundiam, dicerant utiliter 2 natura datam illa uero omni si tanti in οἴ--bus in rebus repudianda es optandi ut i , qui praesunt reip. legum similes sint: qisae ad puniendum non iracundia sed aequitate ducuntur. Atque etiain rebus prosi eris, cincidis oluntatem nostram luenmtibus superbiam magnopere fastiditim arrogari cum oratii ,qV tiamus metamus nam ut aduersias res, si secundas i ' 'immoderate erre, leuitatis es pracissim q. Ji is, his sis Ziobilitas in omni uita, et idem semper uultus,eaden q; quo sim ci ci frons ut de Socrate , itern de Caio quoque Laelio ac nim. cepimus Philippum quidem, Macedonum, em,
robus gestis, ct gloria superatum filii, facilitate vero, O humanitate uideo superiorem fuisse itaque alter semper magnus,altersaepe trirpissimus fuit.
ut i cIIe praecipere uideantur, qui monerit , ut, quanto superiores mus, tanto nossummissius geramus. Tanaetius quidem auditorem Africanum, O familiarem suum solitum ait dicere: ut equos, propter crebras contentiones proeliorum ferocitate exultates, lomitoribus tradere soleant, ut bis facilioribus possintuti; sic homines, fecundis rebus etfra natos biq; pra dentes, tanquam iκ gyrum rationis, O doctrinae
duci oportere, ut perstic Prent rerum humanarum et Cit d. et
imbecillitatem , arietatem . si tume. AtqNee .h vitium insecundissimis rebus maxime est utendtim con Guem, et do-silio amicorum: hisq; etiam maior, quam ante, tria cinnam. buenda
52쪽
phi non cura/it. tria maxime praecipiuntur in re familiari. temperantia, le uirtutibus, ita e nanat honcitum, quar- CICERONI sbuenda est auctoritas bi demq; temporii res calicii di isse , ne assentatoribus patefaciamus avr , A cadulari nos mamus in quo falli facile est tales ei limnos esse putamus it iure laudemur ex quo nasi an tur unumerabilia peccata cum bomines, in ali opinionibus, turpiter irridentur, in aeti is versantur erroribus. Sed laec quidem ha tenus. Illud autemsi es iudicandum, mazimasgcri rUS, Ma ximi animi ab ijs, qui remp. regant; μι copum admini stratio latissime pateat, ad plurimosq; pert neat e si autem magni animi,et fur se militos etiam in uita ociosa, qui aut inuestigarent, alit conarentur magna quaedam, scisiq; uarum rerum finibus continerent aut interiecti inter philosophos, i eos, quire . administrarent, desectarentur resua fameliari , non eam quidem omni ratione XV Crantes , ne que excludentes ab eius usu suos, potius 7 amicis impartientes, O resp. si quando se a es et quae primum bene parata sit , nullod turpi quaestu, neque odiose tum, quamplurimis, modo Cnis,se utilem praebeat deinde augeatur ratione, diligentia, parsimonia nec libidini potius, luxuriaeq; qudmliberalitati beneficentiae pateat haec praesicripta seruante=n licet magnifice grauiter animo eq; uili re, atque etiam simpliciter fideliter, uitaeq; homianum amice. Sequitur, ut de illa reli ita parte honestati dicendumsit, in qua uerecundia, O, 'asi quidam ornatus tritae , temperantia, O modesta, omnisq; sic latio perturbationum animi rerum modus cernitur hoc loco continetur, id quod dici latia
53쪽
ne decorum potest giusce emi. ωπέπον licitur huius 1ιis es e. , ut ab honesto non queat eparari nam ,
qt si descet honestum ela: , quod honesum ell, decet, qualis autem di serentii et honesti, O decori facilius intelligi , quam explanari potest quic-q: id enzm est, quod deceat, id tum apparci, cum au- tegre fati honestas itaque onsolam in hac parte hon6latis, de qua hoc loco disserendum es , editiam
in tribus uperioribus, quid deceat apparet . nam et ii stillia, fortituratione uti, atque oratione prudenter agere , ''qu0d agas, coii iderate omniq; in re, quid sit ueri, uidere is tueri decet contraq; falli, errare, labi, decipi, tam dedecet quam delirare, mente captum es e. Et ructa omnia decora sunt; inructa omnia contra, ut turpia sic indecora. Similis est a tio fortitudinis quod enim uiriliter, animoq; magno sit , id di dinum uiro, O decorum uidetur qu0d contra , id ut turpe, sic indecorum quare pertinet qui dem ad omnem honestatem hoc quod dico, deco decorμm μm
rum, ita pertinet ut n0n re senuita qua tam a sis uri ..tione cernatur , tali in prompta est etiam quiddam, idq; intelligitur in omni uirtute, quod deceat: quod cogitatione magisci uirtute potest, quam reseparari ut enim uenustas , pulchritudo corporisse cerni non potes a ualetudinc: sic hoc, de quo loqui- MAH, decorum totum quidem illud est cum uirtute confusum, sed mente, ct cogitatione distinguitur. Est autem eius descripti di si X. vcm g ιζ I. . quoddam decorum intelligimus quod in omni hone i
llat uersatur: aliud huic subicctum , quod perti aret
54쪽
trum elisian diis frater Atreus apposui x te Senecam ni belle, et
pulchritudinis Immo CICERONI s
ne ad singulas partes honestatis. atque illud se perius sic ere deliniri solet: decorum id esse, quod consen
taneum sit hominis excellentiae in eo, in quo natura eius a reliquis animantibus disserat. Quae autem par suoiecta generi est, eam sic definiunt, ut id decorum esse uelint, quod ita naturae consentaneum sit, ut in eo moderatio . temperantia appareat cum
specie quadam liberati haec ita intelligi a philosophis, possumus extimare ex eo decoro, quod poetae equutur: de quo alio loco plura dicisolent sed tumferua; re illlid poetas dicimus quod deceat cum id, quod quaque persona dignum est , sit, dicitur: ut
aut Aeacus , aut Minos diceret, ODERINT, dummetuant aut,
' A ora sepulcrum ipse es parens; indecorum uideretur, quὸd eos facisse iustos accep, mi s. at, atra dicente, plausus excitantur: es enim digna person oratio sed poetae, quid quenque deceat, ex persona iudicabunt nobis autem personam imposui ipsa natura, magna cum excellentia, praestantiaq; animantium reliquorum. quocirca poetae in magna uarietate pcrsonarum, etiam uitiosis quid conueniat, O quid deceat, uidebunt nobis autem ciιm a natura constantiae, moderationis, temperantiae, uerecundia partes datae sint; cumq; eadem natura doceat non negligere, quemadmodum nos adiuersus homines Ieramus licitur, ut O illud, quod ad omnem honestatem pertinet, decorum, quam late fusum i appareat, O hoc, quod 'ectatur in unoquoquegenere uirtutis. ut enim pieιchritudo corpo
55쪽
ris apta compositione membrorum mouet oculos, Odele tat hoc ipso,quθd inter se omnes partes cum quodam lepore consientiunt sic hoc decorum, quod elucet in uita, mouet approbationem eorum, quibus cum uiuitur, ordine , consantia, moderatione di-ZI9rum omnium, atque factorum adhibenda est igitur quaedam reuerentia aduersus homines, di optimi cuiusque reliquorum nam negligere, quid de
se quisquesentiat,non solum arrogantis est, sed etiam omnino dissoluti. Est autem, quod di ferit in omni
ratione habenda inter iustitiam, uerecundiam. iustitiae partes sunt non uislare homines uerecundiae, non offendere: in quo maxime perspicitur uis decori. His igitur expositis, quale fit id, quod decere dicimus intelle tum puto. octum autem , quod ab eo ducitur, hanc primum habet uiam, quae doducit ad conuenientia conseruationemq; naturae quam
sesequemur ducem, nunquam oberrabimus; seque murq;. id, quod acutum pers icax natura es, id, 'od ad hominum societatem accommodatum; id quod uehemens atqueforte scit maxima uis decori in hac inest parte, de qua di putamus neque enim solum corporis, qui ad naturam aptisunt, sed multo etiam magis animi motus probandi, qui item ad naturam accommodatisunt. Duplex es enim uis animorum, atque naturae una pars in appetitu posita est; quae es ρμὰ graece quae hominem huc, O Lluc rapit altera in ratione quae docet, O explanat, quid faciendu,fugiendumq; t. ita sit,ut ratio praesit, appetitus uero obtemperet. Omnis aute a Ilo uacare debet
Iustitia,et uere cutissi in quo Asserant. tres, rtutes s Wnificat, prudentiam, iustitiam fortitudinem quas hoc ipso ordine iam
56쪽
CICERONI sippetitus ratio appetitus rat3mni eme natura Jubiecti.
attetisse,quaest forma. natura nos adseueritat de
debet temeritate,et negligentia; nec uero agere quic
quam, cuius non possis caussam probabilem reddere. haec es enim fre descriptio ossici . sciendum au
tem e i ut opetitus rationi obediant , eamq; neque pracvrra ut nec propter pigritiam,aut ignauiam deserant; sintq; tranquilli, atque omni perturbatiosne animi careant ex quo elucebit omnis constantia, omnisq; 0deratio nam qui appetitus longius euagantur et tanquam exultantes siue cupiendo siue fugiendo non satis a ratione retinentur, hisne dubio nem, et modum transeunt relinquunt enim,et abiiciunt obedientiam,nec rationi parent, cuisunt ubi IEIi lege naturae a quibus ron modo animi perturbantur , sed etiam corpora licet ora ipsa cernere iratorum , aut eorum, qui aut libidine aliqua, aut metu commotisunt, aut uoluptate nimia gestiunt quorum
omnium uultus, uoces, motus, s riusq; mutantur.
ex quibus illud intelligitur, it ad oscis formam reuertamuro appetitus omnes contrahendos, sedandosq; excitandamq; Hse animaduersione n d, ligentiam, ut ne quid temere, ac fortuitu, incons, derat , negligenterq; agamus neque enim ita generati a natura sumus, ut ad ludum, iocum Ili se uideamur sed adseueritatem potius, ad quaedamstudia grauiora atque maiora. Ludo autem, ioco uti illis quidem licet, sed, 'ut somno, quietibus ceteris, tum, cum grauibus fieri sq; rebus satisfecerimus ipsumq; genus iocandi non profusum, nec immodestum, sed ingentium, O facetum esse debet ut enim pucris non omnem licentiam tu don es
57쪽
dendi damus sed eam, quae ab honestatis Ilioni-bιι non sit aliena sic in Ao ioco aliquod probi ingeni lumen eluceat. Di ple omnino es iocandige nus unum illiberale petulans, flagitiosum , Olcoenum alte=um elegans urbanum, ingenissum, facetum qu genere nou Mod Plautus noster, Atticorum antiqua comoedia, sed etiam philosopho rum Socratisorum libri resertisunt multaq; multorum facete dis Ia; ut ea , quae sene Catone sunt colle Ia, reae uocantur αποφθέγαι τα Facilis igitur
est sin tro ingenui, illiberalis ioci alter. J si
tempore sit, ac remisso animo , libero digni , altera re homine quidem, Ji crura turpitudini adhibetur uerborum obscoenita, . Ludendi etiam est quidam nodque retinendus , ut ne nimis omnia profundamus
elatiq; uoluptate in aliquam turpitudinem delabamur suppeditant autem O campus noster studia uenandi honesta exempla ludendi. Sed pertinet ad omnem ostici quaestionem semper in promptu habere, quantum natura hominis pecudibus, reliquisq; bes: santecedat illa enim nihil entiunt, nisi uoluptatem, ad eamq; feruntur omni impetu hominis autem mens discendo alitur, O cogitando semper aliquid aut inquirit , aut agit , uidendiq;. audiendi dele Iatione ducitur quin etiam si quis es paulo aduoluptates propensior, Hiodines eae pecudum genere, sunt enim quidam homines non re, sed nomine sed siquis est paulo ere tro , quamuis voluptate capiatur , occultas , di imula appe itum uoluptatis , propter uerecundiam . ex quo intelligitur
gemis. Cato censor τοι codegit besbae praeterno
luptatem nihil sentiuiit hominis mens discendo Hitur
58쪽
'rporis ρω corporis uoluptatem noli satis esse dignam hominis stata praestantia, eamq; contemni, rei G p0rtere: ru es Uaistia. si qui hyiam, qui aliquid tribuat uoluptati, diligenter ei tenendum esse modum eius si uendos . ita αque uictus cultusq; corporis ad ualetudinem referantur , ad uires, non ad uoluptatein Atque etiam si considerare uolumus, quae sit in natura excellentia, O dignitas lintelligemus, quam sit turpe diffluere luxuria o delicate ac molliter uiuere; quamq; honesum , parce, continenter seuere forat auem irie. Intelligendum est etiam, duabus quasi nos d Au , -- bis indutos esse personis: quarum una est com- mi altera munis, ex eo, quod omnes participes s res rationis, I ropria. praestantiaeq; eius, qua antecellimus bcsjs, 2 qua omne honestum, decorumq; trahitur, O ex qua ratio inueniendi scis exquiritur altera autem,quae pr0prie pingulis est tributa ut enim in corporibus magnae dissmilitudines sunt, alios enim uidemus uelo- itate ad cursum, alios istribus ad luctandum ualere; 'rile rid iam item - in formis, alijs dignitatem inesse, ab sicuti sutemo sic inanimis existunt etiam maiores ua- mfra rietates erat in L. Crasso. L. Philippo multus lepos , maior etiam, magisq; de industria in C. Caesare L. filio at iisdem temporibus in M. Scauro, in M. Drusi adolescente singularis seueritas, in C. Liuio multa hilaritas, in eius familiari Scipione ambitio maior, uita tristior de Graecis autem, disicem, facetum, si turq; sermonis, atque in omni ora-
i. unt, Socratem accepimus; contra, Iothagoram,
59쪽
Tericlem summam audioritatem consecutos metita hilaritate callidum Annibalem ex Poenorum , ex nostris ducibus Ob Maximum accepimus facile celare, tacere, dissimula re, insidiari, praeripere hostium consilia in quo genere Graeci Themistoclem Atheniensiem , Fb praeum Iasonem ceteris ante qui nisi essetterponunt in primis iuersutum, callidumDIIum 'si ς' tuterfe-
S0l9nis qui, quo et tutior uita eius esset, et plus ali
quanto reip. prodestet fureres simulauit. Sunt his sem regem,duae ali multum dispares, simplices, et aperti, qui nihil elefctus,muersα ex occulto, nihil ex insidij agendum putant, uerita ' θ' tis cultores, si audis inimici: itemq; alij, qui quiduis β' g 1 'perpetiantur, cuiuis deserviant, dum, quod uelint, consequantur: ut Syllantiet M. Crassum uidebamus. quo iugenere uersuti Fimum, et patientissimum Lacedaemonium Lysandrum accepimus; contraq; Callicratidam, qui praefectus claos proximus pos Lysandrum fuit itemq; in sermonibus, alium quidem uidemus quamuis praepotens sit eficere ut unus de multis esse uideatur quod in Catulo, in patre in in filio, idemq; O in Mucio Mancinoujdimus audiui. ex maioribus natu, hoc idem fuisse in P. Scipione Nasico contraq; patrem
eius , illum, qui Ti. Gracchi conatiis perditos uina με&m dicauit, nullam comitatem habuisse sermonis: nee non Xenocratem quidem seueri simum philosopho , p.rum, ob eamq; rem ipsam magnum, clarumq; fuisse Innumerabiles aliae dissimilitudinessiunt naturae, morumq; , minime ea men uituperandorum. Admodum autem tuendasvntsua cuique non uitiosa, sed a s μην pro-
60쪽
men propria, quo acilius decorum illisit, quod q&aerimus, retineatur sic enim es faciendum , ut contra naturam uniuersam nihil contendamus ea tamin δseruata propriam naturam sequainur; ut , etiamsi sint alia grauiora, atque meliora , tamen nos studia nostra naturae regula metiamur neque enim naturae attinet repugnare nec quicquam sequi, quod asse- quin queas .e quo magis mergit , quale jit deco- Horat.Tu ni rum illud ideo quia nihil decet inuit, ut aiunt Mibi imito trice nerua, id est aduersante , et repugnante natura im1 ' nο χιιι equa=; decorum , nihil es prosedi magis quam aqua inlitas iuersae uri. , tum 1ingularum actionum suam conseruare non posss, si aliorum naturam imiteris omestias et am ut enim se mone eo debemus uti, qui notus es nobis, ne ut quidam, graeca uerba incestantes iure optimo rideamur: sic in aditiones, omnemq; uitam nullam discrepantia conserre debemus atque .ec disserentia naturarisi tantam babet uim ut non nunquam morte sibi iniatius conscisere debeat, alius in eadem causis non devovidem mης beat non enim alia in caussa M. Cato fuit, alia cer
tori, qui si in Africa Caesari tradiderunt atqui ceteris forsitan urtio datum Gel. D interemis ent propterea quod eorum uita lenior, mores fuerant faciliores Catoni autem, cuna incredibilem tribuisset natura grauitatem eamq; ipse perpetua consantia roborasset siemperq; tu propositio, susceptoq; conli- τηο hae scribi liopsi Mansisset; Moricndum potius, qudin tyranniti ot C ire uultus piciendus, fuit quana multa asseus est j se in illo errore diuturno, cum et inulieribus si Cir