Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

491쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XXVII. 477

8tιmnio 8 que ad inium, et terra ista est, et petroe sciasin Stunt, et nonunmenta aperta unt, et nulla corpora anctor uim qui ora uterant, surreaeerrent et egressi e monunientis po8 re8urrectionem ejus, venemini in sanctam civitatem, et

appar erunt multis. J Clamat voce magna estis, ut Selamu Verum SSe quod dixit, Ego potestatem liabeo

ut Ponam animam meam animam enim Suam ponit Sua

potestate. Quae autem erat vox Pater, in manus tua commemio Spiritum meum. Non enim Coactus, Sed voluntarius emisi spiritum hoc enim Significat, Commendo. Insinuat autem se 1llana iterum recepturum :depositum enim et commodatum iterum 8Sumitur. Gratia autem Domino, quod illo moriente et spirituna suum in manus Patri Commendante, e eo tempore et sanctorum animae in manu Dei Ponuntur, et non, ut

prius, in inferni penetralibus atque ita mors Christi

facta est sanctificatio nostra. Idcirco et magna voce

inclamat mortem, non audentem Reeedere ni Si vocaretur.

Velum autem templi erat linteum quoddam in medio templi pendens, discernenSque ab his quae intra ea quae extra, ut interstitium. Scinditur hoc, demonstrante Deo quod templum inaeeeSSum et nunquam ViSum, Cujus intima velamen Secludebat, Solvatur et prophanetur, ita ut omnibus sit accessibile et spectabile. Nonnulli alias causas asserunt, et quod revelentur omnia legalia, quae prius litora ut velamento quodam erant Cooperta et sus prius ObSeura erant, a Plena aenigmatibus, manifestentur nunc in Christo impleta. I licet et istud dicero, sicut orat mos Judaeis in blasphemiis Contra Deum scindere vestes, ita nune quoque divinum templum quasi segro ferens ChriSi mortem, disrupit VeStem Suam, hoe est, Velum. POSSet qui et alia dicere sed haec sufficiant. Elementa vero coimmota declarant eum qui

492쪽

478 THEOPHYLACTI IN S. ΜΑΤΤHAEUM

μείου πρόδηλον δε τι πάλιν τεθνηκασι. ινες δε λεγου

V. 54-56 U δε κατονταρχος και οἱ μετ' αὐτούτηρουντες τον Ιησοὐν, δοντες τον σεισμον και τα

γενόμενα, φοβηθησαν σφοδρα, λεγοντες ' λη

των σημείων πιστεύει συν τοις περ αὐτον, οι δε προφητῶν κατακούσαντες καὶ νόμου Ιουδαῖοι πιστοι μενουσι τοσουτόν εστιν ἡ πονηρία κακόν. Καὶ μαρτύρησε δε ὁ μα-

493쪽

COMMENTARIUS. CAPUT XXVII. 479

patiebatur, opificem suum eSse, et futuram rerum Commotionem. Scriptura enim terrae motum rerum mutationi apponit. Facta igitur ost mutatio visitationis Dei a Judaeis in Gentes. Et petrae, hoc est, lapidea Gentilium corda, divisse Sunt, et Susceperiant Semen Veritatis. Et mortui peecatis surrexerunt, et Venerunt in Civitatem Sanetam, Iapernam illam Hierusalem, apparueruntque multis per latam viam needentibus, et apparenteS Xemplar illis facti sunt vitae bonae et conversionis. Nam qui

Viderit quempiam prius ah, assectionibus Sui mortuum, ConVerSuna et ingressum in Sanctam illam quae in caelis est civitatem, mitatur illum per omnia, convertiturque et ipse Verum haec ita intellexisse Curiosius fuerit.

Tu autem cognoSe quod mortuorum reSurrectio, quae

facta est in cruce Domini, Significarii et eorum, qui in

inferno fuer1nt, liberationem. Appariterunt autem multis qui tunc resurrexerunt, ut ne PhantaSma SSe rideretur quod fiebat. Resurrexerunt autem illi tantum signi gratIa, manis StUinlue St, quod iterum mortui Sunt. Qui lana autem dicunt quod postquam ClimStu resurreXit, reSurrexerint et illi, nee postea mortui sint sed nescio an hoc Sit recipiendum. Centurio vero, et qui cum eo erant custodientes Iesuam, viso terroe Diotu, et his itin Ictifuerant, timuerunt valde, dicentes: Vere litus Dei erat ste. Erant autern bimulieres multo e longinquo vectantes, quin e ut fuerane, Iesuam a Galilaea, Diinistrantes ei inter quas erat Marici Magdalene, et Maria Iacob et Iose later, et natersitomun Zebedoei. J Centurio homo ethnicus a signis credit cum his ii secum erant : Judaei autem qui legem et prophetas iudierant, increduli manent tantum malum est malignitas. Et martyriuin suibit postea isto

494쪽

480 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM τόνταρχος οἶτος περ ριστου στερον. Γυναῖκες δε θεω-

αναστάντος οὐ Κυρίου, χοι τις εἰπεῖν τι ἄλλος πρότερον αὐεις κε νεκρος νεστη δια τομο ουν ac νον το

495쪽

COMMENTARIUS CAPUT XXVII. 481 Centurio propter Christum. Mulieres vero spectabantea quae fiebant, ut natura coInpatientiSSimae et sexus Condemnatus primus fruitur honoriim Contemplatione.

Et discipuli quidem fugiunt, mulieres autem orte Sunt. Mariam autem matrem Jacobi et Moso, Deiparam dicit: Jacobus enim et Jose situ erant Joseph e priore jus uxore. Venim quia Deipara uxor oseph dicebatur, merito et filiorum ejus licebatur mater, hoe est, noverca Mater autem filiorum Zebedaei Salome licebatur, quam et ipsam Joseph filiam aiunt. Vespere autenm lacto venit honio dives ab Ariniathoea, nomine Ioseph, et ipse discipulus fuerat Iesu. Hic accessit ad Pilatum, ac 1postulavit corpus Iesu. Tunc Pilatus aus8it reddi corpus. Et Iura ac isset corpus Ioseph, -- volvit illud in indone nunda, posuitque illud in monet

'mento uo novo, Peto eaeciderat in petra, et advoluto saxo ingenti ad ostiurn ionunienti, abiit. Erat auten ibi Maria Magdalene et alter Maria, edentes contra Sepulcralnὶ. JDolitoso at quidem olim JoSeph, nune autem magnam rem audet, Ponen animam Suam Pro Corpore magiStri,

tantasque iniimicitia. Judaeorum SuscipienS. Porro Pro magno dono donatum est illi corpus esu: nam eum ut seditiosus esset occisus Christus, reliquum erat ut inSepultus merito abjiceretur. Verum suum Joseph lives QSSet, VeriSimile est quod Pilato aurum dederit. Proindo corpus luod acceperat, honorifice traetans in sepulcro novo recondidit, in quo nullus unquam positus erat id cmod divina dispensatione factum, ne cum reSurrexiSSet Dominus, posset qui dicere quod altu ante eum opultus illic mortuus resurrexiSSet et idcirco fuit monibmentum novum. Maria autem Magdesene, et altera Maria, hoc St, Deipara, quam supra dixerat os ot Jacobi matrem, a se Ssedemini ad sepulcrum ita ut

496쪽

σύνεσιν Φανερως γαρ περὶ του Ιουδαὶ κού λαοὐ του σταυρωσαντος το Κύριον λεγει, τι - χουσι συνεσιμ προσκαλεῖται υν ταυτας καταλεῖψa με τον σύνετον λαον, προσελθεῖν δε τοῖς ἀποστόλοις, και εὐαγγελίσασθαι αυτοῖς

την νάστασιν.

V. 6a-66 Tu δε ἐπαυριον, τις ἐστὶ μετα την παρασκευην, συνηχθησαν οἱ ἀρχιερεις και ι Φαρι- σαιοι προς Πιλάτον, λεγοντες Κύριε, ἐμνησθημεν οτι ἐκεῖνο δ πλάνος ειπεν ἔτι ζῶν, μετὰ τρεῖς

ν εσχάτη πλάνη χείρων της πρωτης. Ἐφη αὐτοῖς ΙΠιλάτος εχετε κουστωδία πάγετε, σφαλίσασθε ς οἴδατε. οἱ δε πορευθεντες σφαλι- σαντο τον τάφον, σφραγίσαντες τον λίθον μετὰ

497쪽

cum furor Jud:Porum cessaret, abirent et ample eterentur corpus, ne inungerent. De sis mulieribus dicobat Esaias, Mulieres veniente a Speetaculo, Venite, non

enim populus est habens intellectum. Manifeste loquiatur de iudaico populo, qui nicifixerat Dominum, quod non habeat intellectum. Advocat igitur mulieres, ut populum quidem intellectu Carentem derelinquerent, ad

apostolos autem accederent, et illis resurrectionis evangelium prae Eearent. Postera autem die luce se quitur para8 even, Onνgneratnt principes sacerdotun et Pharismi ad Pilatum, dicentes: Dornine, recordati urnus quod imposior ille dixi adhue vivens με tres dies resurgani Itibe eryo Miniri epilucratIn ν Syrte in diem territim, ne quando veniant discipuli ejus noctu, et furentur euam dicantque plebi, urrea it, Diomtula: et erit novissimus error pejor priore. Ait illis Pilatus, Habetis custodian ι ite, nivnite sicut citis. Illi autenm abeunte munieratnt epulcratni, ob8Unato lapide, adhibitis crustodit,iis. J Non nominat sabbatum, Sabbatuna eo Pio non erat albbatum quantum ad Judaeorum insaniam attinebat. Cum enim lex praecipiat ne quis semoveat die sal ibat a loco suo: praevaricatores Judaei vadunt ad alienigenam Pilatum, et non ac congregationem iam lex permittebat. Et ipsi quidem sua malitia instigantur ut vadant ad Pilatum, et muniant sepulcrum: Dei autem dispensatione hoc factum, ut Resurrectio inimicis testibus comprobetur, dum epule m munituro custo litur. Interi ogatione autem lignum, unde Judae sciet iant Christum tertio die resurrecturum 2 Nondum enim Dominus nudo et manifeste eis hoc dixerat. Dici potest quod a figura Monae cognoverint, PraeSertim

cum Christus dixerit, Sicut Jonas fuit tribus diebus in

498쪽

48 I, THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

O P δ σαββάτων τῆ πιφωσκούσην εἰς μιαν σαββάτων, Ἀλθε Μαρία ἡ Μαγδαληνη και ηαλλη Μαρία θεωρησαι τον τάφον Και

'Iησοὐν τον σταυρωμένον ζητεῖτε Ου εστιν δε ηγερθη γαρ, καθως ἐπε Δεὐτε ἴδετε τον τόπον ὁπου κειτο δ Κυριος Και ταχυ πορευθεῖσαι εἴπατε τοῖς μαθητaῖς αυτob, τι γερθη ἀπο των νεκρῶν, και δου προάγει μῶς εις την Γαλιλαίαν 'εκεῖ υτὰν ψεσθε. δού εἶπον μιν Και ξελθούσαι ταχυ πο οὐ μνημείου μετὰ φόβου καιχαρῶς μεγάλης, δραμον παγγεῖλαι τοῖς μαθη

499쪽

COMMENTARIUS. CAPU XXVII. 485Ventre ceu ita et ego in ventro terrae. Vel ox illo quod dixit, Solvito templum hoc; si1od prius non intel-IeXerunt, Sed putabant quod de templo Judate Sentires, et ideo testimonium hoc contra eum protulerunt: nune autem ubi cognoveriant quod sepulcrum dixerat corpus

ProprIum, timent, et impoStorem eum Cognominant, neque poSt mortem a malitia cesSant. Caeterum ouStOdia Romanum nomen est ita enim milites ad custodiendum ordinato nominant.

CAPUT XXVII L

M SPERA auten sabbator nι, u lucescit in unanι sabbatoruam, venit Maria Magdalene et alter Mariα

ut viderent sepulcrunm. Et ecce terr motus factus eratetnagnus Angelus enixi Doniani descenderat de coelo, et accedens revolverat lapidei ab Silo, edebatque super erιnm. Erat auten aspectus itus sicut fulgur, et vestiuientura ejus candi an sicuit nis. Pro timore utere ejus concussi sunt

custodes, et facti sunt veluti io, tui. Respondens autenm angelus dimit mulieribus: Nolite iniere vos: cio eninmplo Iesum peti crucisaeus est, Pioeritis: non 8 hic, ur-τ it eniim, icut diaeit. Venite, videte locura tibi positus erat Dontinus. Et cito euntes dicite discipulis ejus quod Surrecidit a mortuis, et ecce princedit vos in Galilaeam ibi eun videbitis: ecce disi vobis. Et digressin celeriter

tit renunciarent discipulis efιs. Vespera Sabbatoriam eadem est cum profundo crepusculo diluculi apud Lucam, et Valde mane Sole Oriente apud Marcum: solem enim eo loco intelligere debemus matutinos solis radios ab octava eniim hora noctis principium est

futuri diei odi matutinum . videtur appetere tine

500쪽

486 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

εἶναι την κυριακην μίαν των σαββατων, τουτεστι, πρωτηντων μερων της βδομάδος προς γαρ την πρωτην εὐθὴς καιη δευτερα λεγεται, εἶτα η τρίτη, καὶ ξης αἱ λοιπαί. Ἀν- εστ τοίνυν ὁ Κ υριος, ετ του λίθου πικειμενου ταφω' μετὰ δε το αναστηνa τον Κύριον, καὶ ὁ ἄγγελος ερχεται, ἴνα ποκυλίσας τον λίθον δω πάροδον ταῖς γυναιρὶ et τον τύλον Σεισμος δε γίνεται, ν αφυπνισθω ν οι φυλακες, καὶ μάθωσι το καινον του γενομενου 'A νεστη δε τριημερος ὁ Κύριος πως δε αριθμουνται ἱ τρεῖς μεραι', 'Exτη