Theophylaktou Hermneia eis to Kata Matthaion Eungelion. Theophylacti in Evangelium S. Matthaei commentarius. Edidit graece et latine Gulielmus Gilson Humphrey

481쪽

COMMENTARII S. CAPUT XXVII. 467 Ronianis ipsos et ipsorum pueros perdentibus et usque in latino diem Judaei qui illorum sunt filii qui Dominum

interfecerunt, experii intur a Se Sanguinem illius requiri: nam ob suam incredulitatem persecutionem patiuntur ab omnibus et nulla his hae de causa libertas est. Flagellavit autem Jesum, hoe est, vecteravit, vel illis gratificans, Vel ostendens quod et ipso illum condemnet, et non innocentem hominen crucifixuri sint, sed ignominia notatum Impletum igitur est et illitii, DorSum meum

dodi ad sagella.

Tunc illites pro fidis i scipientes Iesura in proetoris,

congregaverunt ad eun universan cohorterin et cuin inui δent evan ircumdedem nt ei chlalmydem coccineam, et co=wnam de spinis conteaetam inposueratnt super caput OuS, et arrandinern in eoeterant Ois, et genu sex ante uni illudebant ei dicentes Ave eae udoeorunt. Et mim expriissent ineunὶ acceperunt arrendinent, et percutiebant caput ius.JHoc loco impletur dictum David, opprobrium insipienti

dedisti me. Milites enim cum insipiente essent, Sodigna 1 aciebant Chlamys le Pro Purpura ut regem indueriant, calamum pro Seeptro dederunt, Coronam pro diademate. dorabant autem illudentes: thoe enim significat genufleetere, hoc est, adorare. Vide quomodo quamlibet contumeliae pecten exercuerint, induria assiei-ontes faeiena putis, caput Corona, manum Calamo, reliquum Corpus Chlamyde, aure vecti irr1SomiS. Verun- tamen omnia ius illi faciebant, per ira iSionem facie-lbant. Tu tamen intellige ea, quae maloris Sunt mySteria ab osti impleta fuisse Chlamys enim Oeeinea naturari noStram Significat, quam, Cum Sanguinaria eSSet, et caedi rea, Suscepit, et induens sanetificavit Corona auten e spinis, peccata Sunt e Cum hujus Vitae pro-30-2

482쪽

θυρισμόν. V. ar, 3 Και τε νεπαιξαν αὐτω ἐξεδυσαν αὐτον την χλαμυδα, και ἐνεδυσα αυτὀν τὰ ἱμάτια αὐτοὐ, και πηγαγον αὐτον ει το σταυρῶσαι.

Ἐξερχόμενοι δε ευον ἄνθρωπον Κυρηναῖον, νό

V. 3 37 Και ἐλθόντες εις τόπον λεγόμενον γολγοθα δ ἐστι λεγόμενος κρανίου τόπος, εδωκαν αὐτω πιεῖν Θ μετὰ χολης μεμιγμένομ' a γευ-I58σαμενος υκ θελε πιεῖν Σταυρωσαντες δε αὐτον διεμερισαντο τα ἱμάτια αυτοὐ βάλλοντες κληρον, ἱνα πληρωθῆ, ρηθεν πο ου προφητου διεμερίσαντο τα μάτια μου ἐαυτοῖς, και ἐπι τον ἱματισ- μον μου ἔβαλον κληρον Και καθημενοι τηρουναυτον κεῖ και επεθηκαν ἐπάνω της κεφαλης αυ- του την αιτίαν αὐτο γεγραμμενη οὐτός ἐστιν In σοὐς δ βασιλευς των Ιουδαίων. Κρανίου τόπος

483쪽

COMMENTARIUS CAPUT XXVII. 169venientia, quae consumit sua deitate ChristuS: praesignatur enim per caput deitas Calamus nostrae fragilis et infirmae Carnis Symbolum St, quam SUSCepit DominUS, sicut os David dicit, Dextera domini exaltavit me. Auribus autem suscipiendo ignominias, Sanarit serpentis

sibilum per aures EVM ingreSSum. Et postquam illusissent ei, inuerunt rara chlani'yde, et induerrent eum vestinientis uis, et duaeerunt eurn lito uci gerent. Meruntes autem inveneriint ouilineam CV-renoeuπὶ nonὶine Mimonem hunc adegeruiu ut tolleret creticeim Ous. J Tres dicunt Simonem PortaSSe erueem Jesu, Joannes autem diei ipsum Dominuna portasse :verisimile est autem utrumque factum. Primum enina portavit JeSus crucem, Cum nullus portare Vellet. In via autem invento Simone limpΟSuerunt ei erucem. Tu

autem et hoc disce, quod Simon interpretari quis potest obedientiam. Qui igitur olbe tientiam habet, ille om1-cem Christi sert. Sed et Cyrene, quae una Pentapoleos est, Significat quinque SenSII Cogendos ad fereri Iam

Et veneri ni in locum qui dicitur Golgotha, quod est Dario locus. Et dederunt ei acetun bibere cum felle

tes, ut impleretur quod dicturi per propiatam Divis

ruit sibi vestin tenta mea, et uper eStem meam limiSerrant

8orteam. Et edentes observabant uim illic et inposueru)it 8uper caput bus αusam ip8ius scriptaim: Hic est Iesiis reae udoeorunt. J Cranu loeus lictu est, eo quod dicunt

qui traditione patriam tenent, quod Adam illic sepultiussit. Sicut onini in dati omnes moriniur, ita et in

484쪽

470 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM Xριστω ζωοποιηθηναι μας εδει. ἡ ταραχθῆ δεVxoύων

των εὐαγγελιητων, τουτου με λεγοντος ορος μετα χολης προσενεχθηναι πω ς υρίω, του δε Μαρκου, σμυρνισμενον οἶνον του δε Ιωαννου, ζος και χολην μετα υσσωπου. Πολλα γαρ γίνοντο raρα πολλων, οἱ ἀτακτου πληθους υντος, και ἄλλου αλλο ποιουντος' ικος οὐν τον μεν οἰνον

προσοερειν, τον δε οξος μετὰ χολης Πολλοι δε θανάτουῆσαν τρόποι, ἀλλ' ὐμως σταυρω θανατουται ὁ ζ ριστος, νακα το ξυλον γιάση δι' ου κατηράθημεν, και τα σύμπαντα εὐλογηση, τά τε Ῥύνta, δηλουται δια του νωτατο με- ρους του σταυρου, καὶ τὰ ποχθόνια, α δηλοῆται δια του ὁποποδίου, καὶ τὰ περατ της γης, τό τε ἀνατολικον καιτ δυτιxori a δηλουται διὰ των ex πλαγίου μερων του

'Iouoαῖοι ους θελησαν βασιλευσαι αὐτο ετ αυτους, βασιλευς γίνεται των πνευματικῶν Ιουδαίων, τουτεστι, των ξομολογουμενων Ιουδαῖος γαρ ξομολογουμενος λεγεται.

U. 38-η TO τε σταυροὐνται συν-ύτω δύο λησται, εις ἐκ δεξιῶν, και εις ἐξ εὐωνύμων ο δε παραπορευομενοι ἐβλασφημουν αὐτον, κινοὐντες τας κεφαλα αυτῶν, καὶ λεγοντες δ καταλύων τον ναον και ἐν τρισιν μεραις οἰκοδομῶν, σῶσον

σεαυτον εἰ ἱo ε του Θεοὐ κατάβηθι πῖ του σταυρου. μοιως δ και οἱ ρχιερεῖς ἐμπαίζοντες μετὰ των γραμματεων και πρεσβυτέρων και Φαρι-

σῶσαι Ei βασιλευς Ισραηλ ἐστι, κατaβάτω νυν

485쪽

Christo omnes nos vivificari oportebat. Ne tu eris autem quod evangeliStae dieant, iste quideta a Cetum cum folle allatum esse Domino, et Mareu Vinum myrrhatum, Joannes Vero acetum et se cum hyssopo Multa eninia multis fiebant, ut in incomposita mi illitudino aliud alio faciente. Verisimile est igitur, alium quidem vinum protuliSSe, alium Vero Cetum eum felle Mest autem mortis modi fueriant, attamen in oriae moritur Christus, ut et lignum sanctificet, per quod male licti fuimus et omnia benedicat, et coelestia, quae per Supremam partem crueis, et terrena, quae per Suppedaneum, et fine terrae, Orientem et occidentem, qui per tranSVersa partes Ormei Signantur praeterea ut manibus extensi in ulnas Suscipiat et congreget filios Dei dispersos. Dividunt autem VeStimenta 311 milites, ut Dugalis, et nihil aliti l habentis. Titulum autem quem UXit alius evangelista, Matthaeus dici accusationem. Scripserunt enim uJUS gratia crucifixus eSSet, nempe ut rex Judaeorum, et rerum novator. Illi igitur regem SeripSerunt pro aeem Satione. Veriantamen testimonium illiu fidele otiam es inimicis adductum. Re quidem Si DominuS, qui ad hoc venit, ut Salve Judaeos. Quia autem carnales Judaei noluerunt illum Super Se regnare, rex fit Spiritualium Judaeorum, hoc est, confitentiunt. Judaeu enim

confitens licitur. Tunc cruci untur cun eo duo latrones, unu a dextris, et alter a sinistris. Proeteretιntes auten conviti jaciebant in uxn, noventes capita ua et dicentes: Tu qui destruetura temptuni, et in triduo ediscabas, ei υα eanetj-

sum: i lius Dei es, descende de cruce. Sinmiliter et principes sacerdoturn illit lentes cuin Scribis et enloa ibus et Pharisinis dicebarit Alios servavit, eniet*Sun non pote8t servare Si reae Israel ὀt, descendat nunc de cruce, et

486쪽

ωμολόγησε τονἈριστον, ὁ δε τερος ληστης ὁ Ιουδαῖκὸς λαος, βλασφήμει υ διάβολος δε πεβαλε του λεγοντας,

εχειν.

487쪽

COMMENTARIUS CAPUT XXVII. 473 credet rius ei. Consilit in Deo, liberet eurn nunc, δι vult eurn dixit enim Filii s Dei sunm Idipsuam auten et latrone qui cm cisaei erant cura eo exprobrabant ei. In Contunieliam Christi reicifixeriant cum eo duo latrones, ut ipse iniquus existimetur cum illis. Figura autem eranthi duorum populonim Judaici et Gentilis, qui uterque

praevaricatores erant et flagitioSi, atque exprobranteSChristo, Sicut et primum ambo latrone improperabant, alter autem demuna reSipiscens, eonfeSSUS Si regeri :ideo et licetiat Memor est mei, Donaine, in regno tuo. Sic et Gentilis quoque populus Confessu QS ClimStum, alter autem latro Judaicus populus, a Sphemabat. Diabolus autem submittebat licentes, Si filius es Dei, descende de cruce, ut incitatu descendat de cruce, et intereat salus omnium qum est Per coieem. At ClimStias, quia filius est Dei, non obedivi inimico ut et tu discas quod non sit Ealboli doli cedendum, Sed hiene perandum, etiam Si homine male de nobis sentiant.

A sexta auteam hora tenebro factoe uni uper univer-εain terrani usqtte ad horam nonani. Et circa horani nonare claxnavia Iesus voce rei agna dicens: Heli, heia, larna abachthani, hoc St, Deus meus, Deu8 neuS, tr

dereliquisti me u Mann autem illi stantiviri quunm iι- dissent, dicebant: Eliam vocat iste. Et continuo currens

iinposuit arundini dabatqite ei ut biberet. Coeleri vero dicebant Sine videanitis an veniat Elias liberaturus evnm. JTenebrae factae non erant uxta naturae Ordinena, ut ex eclipsi solis naturaliter facta ne siue enim quando est decimiiqiuarta luna, fit Solis deliquium: Cum auteniorueifigeretiar, Omnino lectima qUurta itina erat Pascha enim Hebraeonim tune fiebat, inde Stiper naturam tene-

488쪽

471 HEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM

πυγνυται 'E αἴδι δε διαλεκτω λεγει το προοητικον, ναδείξη τι υ μάχεται τη παλαι γραφή. Torae, ἱνατί με εγκατελειπες εἶπεν, ως ν δείξη τι ανθρωπος ἀληθῶς εγενετο, καὶ ου κατὰ φαντασία και γαρ ὁ ἄνθρωπος φυσικην ρεξιν εχε της λης, φιλόζωος ων. σπερ υνηγωνίασε καὶ δημόνησε πρὸ του σταυρου, δεικνυων την κφυσεως προσοὐσαν μῖν ειλίαν, υτω καὶ νυν φησιν ινατί με εγκατελειπες , εμφαίνων την φυσικην φιλοζωίαν μῖμ και γαρ οντως ἄνθρωπος ην, καὶ μῖν τα πάντα μοιος, χωρὶς ἄμαρτίας. ινες δε ούτω τολο ενόησαν, τι το των

'Iουδαίων πρόσωπον ἀναλαμβάνων ὁ Σωτηρ φησιμ ινατί

o τον φωνην οι του ὁ χλου, αγροικοι ἔντες καὶ aμαθεῖς των προφητικῶν, νόμιον τι πιλίαν φωνεῖ ο γαρ πάντες οἱ Ἱουοαῖοι τὰ προφητικὰ γίνωσκον, σπερ ἴσως οὐδε νυν οἱ Αριστιανοὶ πάντες τὰ των εὐαγγελίων. οξος δε πότιζον αὐτον, να ἀποθαν τάχιον πριν ελθεῖν τον FIλίαν βοηθο- σοντα υτω. Οθεν οἱ λοιποὶ λεγουσιν, φες ἴδωμεν ει χετa 'ΕΙλίας σωσων αὐτον, τουτεστι, μη ποιήσλης αὐτον ὰποθανεῖν, ως ν γνῶμεν ει βοηθήσει αὐτω FIλίας.

489쪽

COMMENTARIUS UT XXVII. 475brae erant. Erant autem in toto numio, non in parte mundi, Sicut in Egypto ut monstretur quod lugeat in PaSSione conditoris creatura, et quod a Judaea lux recesserit Judaei quos hie petente Signum e Coelo, nune videant solem obtenebrari. Sexta autem die homo est conditus, qui et sexta de ligno comedit hoc enitia est comestionis tempus. Qua i itur hora Dominus hominem Condidit, eadem et lapsum curavit. Sexta die et Sexta hora erue assixus est Hebraico autem idiomate dicit propheticum, ut monstret quod non pugnet Cum

Veter Seriptura. Quod autem dicit, in quid me dereliquisti 2 ostendit se hominem Verum, et non juxta RPPR-rentiam. Si si iidem homo eum vitae Sit CupiduS, naturalem vivendi habet appetitum. Sicut enim in moestitu- sine fui ante crucem ostendens timorem naturae ΠΟStrae Con ruentem, Sic et nunc in suis, Ut si me dereliquisti insinuans nati iralem vivendi cupiditatem. Et enim vere homo erat, nol)iSque per omnia SimiliS, at Sque

peccato. Quidam autem hoc intellexerunt, quod Sal-Vator in Se personam gerat Judaeorum, et dicat, Ut quid dereliquisti Judaicum populum, o Pater, ut tantum admittat peccatum, et perditioni tradatur 2 Christus enim tanquam ex Judaeis natus, Dereliquisti me dicit,

hoc St, meam Cognationem meu lue populum ut quid

dereliquisti, ita ut contra seipsum talo malum aetat 2 Tuctae autem una non intellexissent vocem illam, nempe agreStes, et imperitae propheticorum dictorum, putabant quod Eliam vocare, Non enim omnes Judaei prophetica

Sciebant, Sicut neque nune Christiani omnes forte ea quae in evangeliis. Caeterum acetum ei in potum dabant, ut moreretur priusquam Veniret Elia adjuturus eum.

Unde alii dicundi Sine, videamus num veniat Elias liberaturia eum, hoe St, Sine eum, ne faeta mori, ut ei Inu an Juvetur ab Elia. Ie8u autern quiunt iterum clanma88et voce magna, emisit

viritunt Et ecce eluin templi scissitu est in ditas partes

490쪽

476 THEOPHYLACTI IN S MATTHAEUM κάτω, και ἡ γη ἐσείσθη, και αἱ πετραι ἐσχισθησαν, και τα μνημεῖα νεωχθησαν, και πολλα σωματα των κεκοιμημενων γίων γερθη, και ἐξελθοντες ε των μνημείων μετὰ την εγερσιν υτοὐ, εἰσηλθονεις την γίαν πόλιν, και νεφανισθησαν πολλοῖς.

πάτερ, εις χεῖρας σου παρατίθημι το πνευμα μου ο γαρ

βεβιασμενως, ἀλλ' -οντὶ ἀφηκε το πνευμα Τολο γαρ σημαίνει το παρατίθημι εμφαίνει δε καὶ το με λειν αυτην πάλιν ἀπολήψεσθαι τοιουτον γαρ ἡ παραθηκη, παλιν ὰποδιδομενη. Xάρις δε τω Κυρίω, τι κείνου ἰποθανόντος,

καὶ του πνευματος αὐτο εις χεῖρας του πατρος παρατε- θεντος, κτοτε καὶ αἱ των γίων ψυχα εις χεῖρας του

Θεοὐ τίθενται, ἀλλ' οὐχ, πρότερον εν τοῖς του δου μυχοῖς' στε γιασμος μων γεγονεν ὁ θάνατος του ριστου. Δι καὶ μεγάλη φων προσκαλεῖται τον θανατον, μη τολμωντα προσελθεῖν, ε μη κληθείη T δε aταπετασμα

του aου θόν τις ν μεσον κρεμαμεν του ναου, και ἀποτειχίζουσα τα σω προς τα ξω, οἷόν τι μεσότοιχον.

νον την του γραμματος του νομικου περιαιρεσιν, και τι αποκαλυφθησεται παντα τα νομικα, α πρότερον τω παμματι ιονεί τινι καταπετασματι συνεκρυπτοντο, Ma τα πρὶν