Xenophontis Opera omnia

21쪽

ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΩΝ Λ

Πολλάκις εθαυμασα τίσι ποτε λόγοις Ἀθηναίους επεισαν Ιοἱ γραψάμενοι Σωκράτην ως ἄξιος εἴη θανάτου τp πόλει. ημεν γὰρ γραφη κατ αυτου τοιάδε τις ηW αδικει Σωκράτης ους μεν η πόλις νομίζει θεους ου νομίζων, ετερα δε καινὰ 5 δαιμόνια εἰσφερων αδικεῖ δε καὶ τους νεους διαφθείρων. Πρωτον μεν ουν, ως ουκ ενόμιον ους η πόλις νομίζει aθεους, ποιω ποτ εχρησαντο τεκμηρίως θυων τε γὰρ φανερὸς ην πολλάκις μεν οἴκοι, πολλάκις δε επὶ των κοινῶν της πόλεως βωμῶν, καὶ μαντικy χρώμενος ουK αφανης ην. io διετεθρυλητο γὰρ ως φαίη Σωκράτης το δαιμόνιον εαυτῶ σημαίνειν οθεν δη καὶ μάλιστά μοι δοκουσιν αυτὸν αἰτιάσασθαι καινὰ δαιμόνια εἰσφερειν. ὁ δ' ουδεν καινότερον 3εἰσεφερε τῶν ἄλλων, οσοι μαντικην νομίοντες Οἰωνοις τε χρῶνται καὶ φημαις καὶ συμβόλοις και θυσίαις. ουτοί τε γὰρ

15 υπολαμβάνουσιν ου τους ἄρνιθας Ουδε τους απαντῶντας εἰδεναι τὰ συμφεροντα τοῖς μαντευομενοις, αλλὰ τους θεους διὰ TOύτων αυτὰ σημαίνειν, κἀκεῖνος δε ουτως ενόμιον. ὰλλ' οι 4μεν πλειστοί φασιν υπό τε τῶν ορνίθων και τῶν ὰπαντώντων ἀποτρεπεσθαί τε και προτρέπεσθαι Σωκράτης δ' ἄσπερῖο εγίγνωσκεν, Ουτως ελεγε ' το δαιμόνιον γὰρ εφη σημαίνειν. 17 δὲ ona. B C al.

22쪽

I. i

καὶ πολλοῖς τῶν συνόντων προηγόρευε τα μεν ποιεῖν, τα δεμη ποιεῖν, ὼς του δαιμονιου προσημαίνοντος' καὶ τοῖς μεν

πειθομένοις αυτῶ συνέφερε, τοῖς δε μη πειθομένοις μετέμελε.5 καίτοι τις Ουκ αν ὁμολογησειεν αυτὸν βουλεσθαι μητ ηλίθιον μητ αλαζόνα φαίνεσθαι τοῖς συνουσιν; ἐδόκει δ' αν ἀμφό- 5τερα ταυτα, εἰ προαγορευων ως υπὸ θεου φαινόμενα καὶ ψευδόμενος ἐφαίνετο. δηλον ουν οτι Ουκ αν προέλεγεν, εἰ μη ἐπίστευεν ὰληθευσειν. ταυτα δε τις αν aλλω πιστευσειενη θεῶς πιστευων δε θεοῖς πῶς ουκ εἶναι θεους ἐνόμιζεν; 6 ἀλλα μην ἐποίει καὶ τάδε προς τους επιτηδείους. τα μεν Io γὰρ αναγκαῖα συνεβουλευε καὶ πράττειν ὼς ἐνόμιζεν ἄρισταν πραχθηναι' περὶ δε των ἀδηλων οπως ὰποβησοιτο μαν-7 τευσομένους ἔπεμπεν, εἰ ποιητέα. καὶ τους μέλλοντας οἴκους τε καὶ πόλεις καλῶς οἰκησε ιν μαντικης ἔφη προσδεῖσθαι τεκτονικὸν μεν γὰρ η χαλκευτικὸν η γεωργικὸν η ανθρώπων i5αρχικὸν η τῶν τοιουτων ἔργων εξεταστικὸν η λογιστικὸν ηοικονομικὸν η στρατηγικὸν γενέσθαι, πάντα τα τοιαυτα μαθη-8 ματα καὶ ἀνθρωπου γνώμy αιρετὰ ἐνόμιζεν εἶναι' τα δε μέγιστα τῶν εν τουτοις ἔφη τους θεους ἐαυτοῖς καταλείπεσθαι, ὼν ουδὲν δηλον εἶναι τοῖς ἀνθρώποις. ουτε γὰρ a τῶ καλῶς ἀγρὸν φυτευσαμένω δηλον οστις καρπώσεται, ουτετῶ καλῶς οικίαν οικοδομησαμένω δηλον οστις ἐνοικησει, ουτε τῶ στρατηγικῶ δηλον εἰ συμφέρει στρατηγεῖν, ουτε τῶ πολιτικοῦ δηλον εἰ συμφέρει της πόλεως προστατεῖν, ουτετῶ καλην γημαντι, D ευφραίνηται, δηλον εἰ διὰ ταυτην 25ὰνιάσεται, ουτε τῶ δυνατους εν τη πόλει κηδεστὰς λαβόντι 9 δηλον εἰ διὰ τουτους στερησεται της πόλεως. τους δε μηδὲν τῶν τοιουτων οἰομένους εἶναι δαιμόνων, ἀλλα πάντα της ἀνθρωπίνης γνώμης, δαιμοναν ἔφη ' δαιμοναν δε καὶ τους μαντευομένους ὰ τοῖς ἰνθρώποις ἔδωκαν οι θεοὶ μαθουσι 3o

23쪽

I. iδιακρίνειν solaν εἴ τις επερωτώη πότερον επιστάμενον ἡνιοχεῖν επι ζεῖγος λαβεῖν κρεῖττον ἡ μὴ επιστάμενον, η πότερονεπιστάμενον κυβερναν επι την ναῖν κρεῖττον λαβεῖν η μη επιστάμενον , η α εξεστιν ἀριθμήσαντας η μετρήσαντας η5 στήσαντας εἰδεναι' τους τα τοιαῖτα πυὰ των θεων πυν- θaνομενους αθεμιτα ποιεῖν ηγεῖτο. εφη δε δεῖν, α μεν μαθόντας ποιεῖν εδωκaν οι θεοί, μανθάνειν, α δε μη δῆλα τοῖς ἀνθρώποις εστί, πειρὰσθαι διὰ μαντικῆς πaρα των θεῶν πυνθάνεσθαι' τους θεους γὰρ οἶς αν ἶσιν Ἀεω σημαίνειν. io Ἀλλα μην εκεινος γε αεὶ μεν ῆν εν τὼ φανερῶ ' πρω τε Io γὰρ εις τους περιπάτους και τὰ γυμνάσια γηει κοὰ πληθούσης αγορὰς εκεῖ φανερος ῆν, και το λοιπὸν ἀει τῆς ημερας ἡνοπου πλείστοις μέλλοι συνεσεσθaι' και ελεγε μεν ως τοπολύ, τοῖς δε βουλομενοις εξῆν aκούειν. ουδεις δε πώποτε ΙΙ15 Σωκράτους ουδεν ἀσεβες ουδε ἀνόσιον οἴτε πράττοντος εἶδεν οἴτε λεγοντος ήκουσεν. ουδε γὰρ περὶ τῆς των πάντων φύσεως, θπερ των ἄλλων οι πλεῖστοι, διελεγετο σκοπῶνοπως ὁ καλούμενος υπὸ τῶν σοφιστῶν κόσμος εχει καιτίσιν ἀνάγκαις εκαστα γίγνεται τῶν Ουρανίων, αλλὰ και τοῖς ao φροντίροντας τὰ τοιαῖτα μωραίνοντας ἀπεδείκνυε. καὶ πρῶ- ΙΣτον μεν αυτῶν εσκόπει πότερά ποτε νομίσαντες ικανῶς δεδητανθρώπινα ειδεναι ερχοντaι επι το περὶ τῶν τοιούτων φροντιζειν, ἡ τὰ μεν ανθρώπινα παρεντες, τὰ δαιμόνια δε σκοποῖντες ηγοῖνται τὰ προσήκοντα πράττειν. εθαύμαζε δ' Ι3ῖ5 ει μη φανερον αυτοῖς εστιν, οτι τasTa ου δυνατόν εστιν ἀνθρώποις εὐρεῖν' επεὶ καὶ τους μεγιστον φρονοῖντας επὶ τῶ περὶ τούτων λεγειν ου ταυτὰ δοξάζειν ἀλλήλοις, αλλὰ τοῖς μαινομενοις ομοίως διακεῖσθαι προς ἰλλήλους. τῶν τε γὰρ I4 μαινομενων τους μεν ουδε τὰ δεινὰ δεδιεναι, τους δε και τὰ

30 μη ψ0βερὰ φοβεῖσθαι, καὶ τοῖς μεν ουδ' εν ἄχλω δοκεῖναισχρον εἶναι λεγειν ἡ ποιεῖν ὁτιofv, τοῖς δὲ Ουδ' εξιτητεον

24쪽

I. i

εις ανθρώπους εἶναι δοκεῖν, καὶ τους μεν ουθ' ἱερον οἴτε βωμον ουτ αλλο των θείων ουδεν τιμαν, τους δὲ κώ λίθους κώ ξύλα τα τυχόντα και θηρία σεβεσθaι των τε περὶ της των πάντων φύσεως μεριμνώντων τοῖς μεν δοκεῖν εν μόνοντο ον εἶναι, τοῖς δ' ἄπειρα το πληθος, καὶ τοῖς μεν ἀει πάντα 5 κινεῖσθαι, τοῖς δ' ουδεν av ποτε κινηθηναι, καὶ τοῖς μεν πάντα γίγνεσθαι τε καὶ ἀπόλλυσθαι, τοῖς δε ουτ ὰν γενεσθαι ποτε Ι3 ουδεν ουτε ἀπολεῖσθαι. εσκόπει δε περὶ αυτῶν καὶ τάδε, ἄρ ἄσπερ οι τἀνθρώπεια μανθάνοντες ηγοῖνται τοῖθ' ο τιὰν μάθωσιν εαυτοῖς τε και των ἄλλων οτω ὰν βούλωνται 1o ποιησειν, ουτω καὶ οι τὰ θεῖα ζητοῆντες νομίθουσιν, επειδὰν γνῶσιν αἶς ἀνάγκαις εκαστα γίγνεται, ποιησειν, Oταν βούλωνται, καὶ ἀνεμους καὶ υδατα καὶ ἄρας καὶ oτου ἄν ἄλλουδεωνται των τοιουτων, η τοιοῖτον μεν ουδεν οὐδ' ελπίρουσιν, κεῖ δ' αυτοῖς γνῶναι μόνον η των τοιουτων εκαστα γίγνεται. I 5I6 περι μεν ουν των ταfτα πραγματευομενων τοιαfTα ελεγεν αυτὸς δε περὶ των ὰνθρωπείων αεὶ διελεγετο σκοπῶν τιευσεβες, τί ἀσεβες, τι καλόν, τι αισχρόν, τι δίκαιον,

τί ἄδικον, τί σωφροσύνη, τί μανία, τί ανδρεία, τί δειλία, τί πόλις, τί πολιτικός, τί ἀρχη ανθρώπων, τί αρχικος ἀνθρώ- aoπων, καὶ περὶ τῶν ἄλλων, li τους μεν εἰδότας ηγεῖτο καλους κἀγαθους εἶναι, τους δ' ἰγνοοῖντας ἀνδραποδώδεις ἄν δικαίως

κεκλησθαι. Ι7 σα μεν ουν μη φανερος ην οπως εγίγνωσκεν, ουδεν θαυμαστον υπερ τούτων περὶ aυτos παραγνῶναι τους δικα - 25 στάς' Oσα δε πάντες ηδεσαν, ου θαυμαστὸν ει μη τούτων

Ι 8 ενεθυμηθησαν; βουλεύσας γάρ ποτε καὶ τον βουλευτικὸν

ορκον ὀμόσας, εν ω ην κατὰ τους νόμους βουλεύσειν, επιστάτης εν τῶ δημω γενόμενος, επιθυμησαντος τοῖ δημου

παρὰ τους νόμους εννεα στρατηγους μια ψηφω τους ἀμφι 30 Θράσυλλον καὶ Ἐρασινίδην ἰποκτεῖναι πάντας, ουκ ηθέλησεν

25쪽

I. iεπιψηφίσαι, ὀργιθομενου μεν αυτῶ του δημου, πολλῶν δεκαὶ δυνατῶν ἀπειλουντων' ἀλλα περὶ πλείονος εποιησατο ευορκεῖν η χαρίσασθαι τῶ δημω παρὰ το δίκαιον καὶ φυλάξασθαι τους απειλουντας. καὶ γὰρ επιμελεῖσθαι θεους ενό- Ι9ε μιρεν ανθρώπων ουχ ὁν τρόπον οι πολλοι νομίουσιν Ουτοιμεν γὰρ οἱονται τους θεους τὰ μεν εἰδεναι, τὰ δ' Ουκ ειδεναι Σωκράτης δε πάντα μεν ηγεῖτο θεους εἰδεναι, τά τε λεγόμενα και πραττόμενα καὶ τὰ σιγy βουλευόμενα, πανταχου δεπαρεῖναι καὶ σημαίνειν τοῖς ὰνθρώποις περι τῶν da θρωπείων

1o πάντων.

Θαυμάζω ουν οπως ποτε επείσθησαν Ἀθηναῖοι Σωκρ την 2O περὶ θεους μη σωφρονεῖν, τον ἀσεβες μεν ουδεν ποτε περὶ

λέγοντα καὶ πράττοντα περὶ θεῶν ola τις αν καὶ λεγων 13 κώ πράττων εἴη τε καὶ νομίοιτο ευσεβεστατος. Θαυμαστον δε φαίνεται μοι καὶ το πεισθηναί τινας ὼς ΙΙΣωκράτης τους νεους διεφθειρεν, 5ς προς τοῖς εἰρημενοις πρῶτον μεν αφροδισίων καὶ γαστρὸς πάντων ανθρώπωνεγκρατεστατος ην, εἶτα προς χειμῶνα καὶ θερος καὶ πάντας ao πόνους καρτερικώτατος, ετι δε προς τὸ μετριων δεῖσθαι πεπαιδευμενος ουτως, ωστε πάνυ μικρὰ κεκτημενος πάνυραδίως ἔχειν -κοῆντα. πῶς ουν αυτὸς ὼν τοιουτος ἄλλους et

αν η ασεβεῖς η παρανόμους η λίχνους η αφροδισίων ἀκρατεῖς ηπρος τὸ πονεῖν μαλακους εποίησεν; ἀλλ' επαυσε μεν τουτων 25 πολλους πετης ποιησας επιθυμεῖν καὶ ελπίδας παρασχών, αν εaυτῶν επιμελῶντaι, κaλους κἀγαθους εσεσθαι' καίτοι 3γε ουδεπώποτε υπεσχετο διδάσκαλος εἶναι τουτου, αλλὰ τὼ φανερὸς εἶναι τοιουτος ὼν ελπίρειν εποίει τους συνδιατρίβοντας εαυτῶ μιμουμενους εκεῖνον τοιουτους γενησεσθαι. 3o ἀλλα μην καὶ του σώματος αυτός τε Ουκ ημελει τους T 4 ἀμελουντας ουκ επννει' τὸ μεν ουν υπερεσθίοντα υπερπονεῖν

26쪽

I. H

εκπονεῖν εδοκίμα ' ταύτην γαρ την εξιν υγιεινήν τε ι κανῶς εἶναι καὶ την της ψυχῆς επιμελειαν οὐκ εμποδιζειν εφη.

μάτους γε τοῖς συνόντας εποίει. των μεν γαρ αλλων επι θυμιῶν επαυε, τοῖς δ' εαυτου επιθυμουντας Ουκ επράττετο 6 χρήματα. τούτου δ' ἀπεχόμενος ενόμιζεν ελευθερὶς επιμελεῖσθαι τοῖς δε λαμβάνοντας τῆς ομιλίας μισθὸν ανδρα - ποδιστας εαυτῶν ἀπεκάλει δια το ἰναγκαῖον αυτοῖς εἶναι 1 o7 διαλεγεσθαι παρ ῶν di/J λάβοιεν τον μισθόν. εθαύμαζε δ' εἴ τις αρετὴν ἐπαγγελλόμενος αργύριον πράττοιτο καὶ μηνομίθοι το μεγιστον κερδος εὐιν φίλον αγαθὸν κτησάμενος, ἀλλα φοβοῖτο μη ὁ γενόμενος καλὸς κἀγαθὸς τω τα μεγιστα 8 ευεργετήσαντι μη την μεγίστην χάριν εοι. Σωκράτης δε 15

επηγγείλατο μεν οἰυδενὶ πώποτε τοιουτον Ουδεν, επίστευε δε τῶν συνόντων εαυτῶ τοῖς ἀποδεξαμενους ἄπερ αυτὸς

εδοκίμαζεν εις τον πάντα βίον εαυτῶ τε καὶ ἀλλήλοις φίλους ἀγαθοῖς εσεσθαι. πῶς αν οῖν ὁ τοιουτος ἀνὴρ διαφθείροι τοῖς νεους; ει μη ἄρα ἡ τῆς ἀρετῆς επιμελεια διαφθορά eto

9 Ἀλλα νὴ Δία, ὁ κατήγορος εφη, υπερορὰν εποίει τῶν καθεστώτων νόμων τοῖς συνόντας, λεγων ώς μῶρον εἴη τοῖς μεν τῆς πόλεως ἄρχοντας ἀπὸ κυάμου καθιστάναι, κυβερνήτyδε μηδενα θελειν χρῆσθαι κυαμευτῶ μηδε τεκτονι μηδ' 25αυλητὴ μηδ' επ' ἄλλα τοιαfτα, li πολλῶ ελάττονας βλάβας

ἁμαρτανόμενα ποιει τῶν περὶ την πόλιν ἁμαρτανομενων τοῖς δε τοιούτους λόγους επαίρειν εφη τοῖς νεους καταφρονεῖν τῆς Io καθεστώσης πολιτείας καὶ ποιειν βιαιους. εγὼ δ' οἶμαι τοῖς φρόνησιν ὰσκοῖντας και νομίοντας ικανοῖς εσεσθαι τα συμφε- 3O

27쪽

ροντα διδάσκειν τους πολίτας ηκιστα γίγνεσθαι βιαιους, εἰδότας οτι τy μεν βία πρόσεισιν εχθραι καὶ κίνδυνοι, διαδε του πείθειν aκινδυνως τε και μετα φιλίας ταυτὰ γίγνεται. οι μεν γὰρ βιασθεντες ως ἀφαιρεθεντες μισοῖσιν, οι δε5 πεισθεντες ως κεχαρισμενοι φιλοfσιν. οἴκουν των φρόνη - σιν ὰσκούντων το βιάθεσθαι, ὰλλα των ἰσχυν ἄνευ γνωμης εχόντων τα τοιαfτα πράττειν εστίν. ὰλλα μην καὶ συμ- II

μεχων ο μεν βιάζεσθαι τολμῶν δεοιτ' av ουκ oλίγων, ὁ δεπείθειν δυνάμενος ουδενός κώ γὰρ μόνος ηγοῖτ αν δυνασθαι

Io πείθειν. καὶ φονευε ιν δε τοῖς τοιουτοις ηκιστα συμβαίνει'

τις γὰρ ἀποκτεῖναί τινα βουλοιτ αν μὰλλον η θῶντι πειθομενω χρησθαι; Ἀλλ' εφη γε ὁ κατηγορος, Σωκράτει ὁμιλητὰ γενομενω Ia

Κριτίας τε και Ἀλκιβιάδης πλεῖστα κακὰ την πόλιν εποιη- 15 σάτην. Κριτίας μεν γὰρ των εν τy ολιγαρχία πάντων πλεονεκτίστατός τε και βιαιότατος ἐγενετο, Ἀλκιβιάδης δὲαυ των εν τy δημοκρατία πάντων ὰκρατεστατός τε καιυβριστότατος. εγὼ δ εἰ μεν τι κακον εκείνω την πόλιν 13εποιησάτην, ουκ ἀπολογήσομαι την δὲ προς Σωκράτην

γὰρ δη τὼ ἄνδρε τουτω φυσει φιλοτιμοτάτω πάντων Ἀθηναίων, βουλομενω τε πάντα δι εαυτῶν πράττεσθαι καὶ πάντων ὀνομαστοτάτω γενεσθαι. yδεσαν δε Σωκράτην ἀπ' ελαχιστων μεν χρημάτων αυταρκεστατα θῶντα, των ηδονῶν δε πασῶν 25 ἐγκρατεστατον οντα, τοῖς δε διαλεγομενοις αυτῶ πὰσι χρώμενον εν τοῖς λόγοις οπως βουλοιτο. ταῖτα δε ὁρῶντε και Isοντε Ota προείρησθον, πότερόν τις αυτῶ φη του βίου του Σωκράτους επιθυμησαντε καὶ της σωφροσυνης, δεν εκεῖνος εῖχεν, ὀρεξασθαι της ὁμιλίας αυτοῖ, η νομίσαντε, εἰ ὁμιλη-3o σαίτην εκείνω, γενεσθαι αν ἱκανωτάτω λεγειν τε καὶ πράττειν; eγὼ μεν γὰρ ηγουμαι, θεου διδόντος αυτοῖν η ζην ολον τον 16

28쪽

επραξάτην ως γὰρ τάχιστα κρείττονε των συγγιγνομενωνηγησάσθ/ὶν εἶναι, ευθὴς ὰποπηδησαντε Σωκράτους ε πραττετηντα πολιτικά, ωνπερ ενεκα Σωκράτους ορεχθητην. 5Ι7 Ισως Ουν εἴποι τις αν προς ταυτα οτι ἐχρην τον Σωκράτην μη πρότερον τὰ πολιτικὰ διδάσκειν τους συνόντας η σωφρονεῖν. εγὼ δε προς τουτο μεν ουκ αντιλεγω ' πάντaς δε τους διδάσκοντας ὁρω αυτοῖς δεικνυντας τε τοῖς μανθάνουσιν pπερ αυτοὶ ποιουσιν li διδάσκουσι καὶ τὼ λόγω προσβιβάροντας. Io οἶδα δε καὶ Σωκράτην δεικνυντα τοῖς συνουσιν εαυτὸν καλὸν κἀγαθὸν ἄντα καὶ διαλεγόμενον κάλλιστα περὶ αρετης καὶ 18 των ἄλλων ανθρωπίνων. οἶδα δε κἀκείνω σωφρονοῖντε, εστε Σωκράτει συνηστην, ου φοβουμενω μη ζημι0ῖντο ηπαίοιντο υπὸ Σωκράτους, ὰλλ' οἰομενω τότε κράτιστον εἶναι I3

I9 Iσως ουν εἴποιεν αν πολλοι των φασκόντων φιλοσοφεῖν οτι Ουκ αν ποτε ὁ δίκαιος ἄδικος γενοιτο, ουδε ὁ σωφρωνυβριστης, ουδε ἄλλο ουδεν ων μάθησίς εστιν ὁ μαθὼν ἀνεπιστημων ἄν ποτε γενοιτο. εγω δε περὶ τούτων Ουχ ούτω eto γιγνωσκω ' ὁρω γὰρ ωσπερ τὰ του σώματος εργα τοῖς μη τὰ σώμaτα ἀσκουντας Ου δυνaμενους ποιεῖν, οἴτω και τὰ της ψυχης εργα τοῖς μη την ψυχην ὰσκουντας ου δυνaμενους' ουτε γὰρ b δει πράττειν οἴτε ων δει ὰπεχεσθαι δύνανται. 2o δι ὁ καὶ τοῖς υιεῖς οι πατερες, καν οῦσι σώφρονες, ομως ῖ5απὸ των πονηρῶν ανθρώπων εἴργουσιν, ως την μεν των χρηστῶν ὁμιλίαν ἄσκησιν οῖσαν της αρετης, την δε τῶν πονηρῶν κατάλυσιν. μαρτυρει δε καὶ τῶν ποιητῶν ο τε λεγων

'Εσθλῶν μεν γὰρ ἄπ' εσθλὰ διδάξεαι ην δὲ κακοῖσι 30 συμμίσγης, ἀπολεῖς καὶ τον εόντα νόον, καὶ ὁ λεγων

29쪽

Aυτὰρ ἀνηρ αγαθος τοτε μεν κακός, ἄλλοτε δ' εσθλός. κἀγὼ δε μαρτυρῶ τούτοις ὁρῶ γὰρ ἄσπερ των εν μετρω II

πεποιημενων επῶν τους μη μελετῶντaς επιλaνθανομενους, ουτω καὶ τῶν διδασκαλικῶν λόγων τοῖς δμελουσι ληθην 5 εγγιγνομένην. οταν δε τῶν νουθετικῶν λόγων επιλάθηταί τις, επιλελησται κaι ῶν η ψυχη πάσχουσα της σωφροσυνης επεθυμει τούτων δ' επιλαθόμενον Ουδεν θαυμαστον καὶ της σωφροσύνης επιλαθεσθαι. ὁρῶ δε καὶ τοῖς εις φιλοποσιαν 22 προαχθεντας καὶ τοῖς εις ερωτας εγκυλισθεντaς ηττον δυνaio μενους τῶν τε δεόντων επιμελεῖσθαι και τῶν μη δεόντων

ἀπεχεσθαι. πολλοὶ γὰρ καὶ χρημάτων δυνάμενοι φείδεσθαι,

πρὶν ερὰν, ερασθεντες Ουκετι δύνανται' και τα χρηματα καταναλώσαντες, ὼν πρόσθεν ἀπείχοντο κερδῶν, aισχρὰ νομίοντες ειναι, τούτων Ουκ ἀπεχοντaι. πῶς ουν Ουκ εν - 2375 δεχεται σωφρονησαντα πρόσθεν αυθις μη σωφρονεῖν καὶ δίκαια δυνηθεντα πράττειν αὐθις ἁδυνατεῖν; πάντα μεν ουνεμοιγε δοκεῖ τὰ καλὰ καὶ τἀγαθὰ ἀσκητὰ εἶναι, ουχ ηκιστα δε σωφροσύνη. εν γὰρ τὼ αυτῶ σώματι συμπεφυτευμεναι τy ψυχη αι ηδοναὶ πείθουσιν αυτην μη σωφρονεῖν, αλλὰ την 2o ταχίστην εαυταῖς τε καὶ τῶ σώματι χαρίζεσθαι. Καὶ Κριτίας δη και 'Aλκιβιάδης, εως μεν Σωκράτει συν- 24ηστην, εδυνάσθην εκείνω χρωμενω συμμάχω τῶν μη καλῶνεπιθυμιῶν κρατεῖν' εκείνου δ' ἀπαλλαγεντε, Κριτίας μεν φυγὼν εις Θετταλίαν εκεῖ συνην ἀνθρώποις ανομία μὰλλον a5 η δικαιοσύνη χρωμενοις, Ἀλκιβιάδης δ' αῖ διὰ μεν κάλλος υπο πολλῶν καὶ σεμνῶν γυναικῶν θηρώμενος, διὰ δύναμιν δε την εν τη πόλει καὶ τοῖς συμμάχοις ἡπο πολλῶν καὶ δυνατῶν κολακεύειν ανθρώπων διαθρυπτόμενος, υπο δε του δημου τιμώμενος καὶ ραδίως πρωτεύων, ἄσπερ οι τῶν 3o γυμνικῶν αγώνων ἀθληταὶ ραδίως πρωτεύοντες ἰμελουσι

30쪽

23 τῆς ὰσκήσεως, οἴτω κἀκεῖνος ὴμελησεν αυτου. τοιούτων δε συμβάντων αυτοῖν, καὶ ἄγκωμενω μεν επὶ γενει, επηρμενωδ' επὶ πλουτω, πεφυσημενω δ' επὶ δυνάμει, διατεθρυμμενω δευπὸ πολλῶν ανθρώπων, ἐπὶ δε πὰ σι τουτοις διεφθαρμενω καὶ πολυν χρόνον απὸ Σωκράτους γεγονότε, τί θαυμαστὸν εἰ 526 υπερηφάνω εγενεσθην; εἶτα, εἰ μεν τι επλημμελησάτην, τουτου Σωκράτην ὁ κατήγορος αιτιὰται; οτι δε νεω ἄντε αυτώ, ἡνίκα καὶ ἀγνωμονεστάτω καὶ ἀκρατεστάτω εἰκὸς εἶνaι, Σωκράτης παρεσχε σώφρονε, ουδενὸς επαίνου δοκεῖ τὼ κατη-27 γύρω ἄξιος εἶναι; ου μην τά γε ἄλλα ουτω κρίνεται. τις Ioμεν γὰρ αυλητής, τις δε κιθαριστής, τις δε ἄλλος διδάσκαλος

ικανους ποιήσας τους μαθητάς, εὰν προς ἄλλους ελθόντες χείρους φανῶσιν, αιτίαν εχει τουτους τις δε πατήρ, εὰν ὁ παῖς αυτου συνδιατρίβων τω σωφρονῆ, υστερον δε ἄλλω τω συγγενόμενος πονηρὸς γένηται, τον πρόσθεν αιτιὰται, ἰλλ' 15ουχ οσω αν παρὰ τὼ υστερω χείρων φαίνηται, τοσουτωμὰλλον επαινει τον πρότερον; ὰλλ' οἴ γε πατερες αυτοὶ

συνόντες τοῖς υιεσι, τῶν πaίδων πλημμελούντων, ουκ αιτὶν

28 εχουσιν, εὰν αυτοὶ σωφρονῶσιν. οἴτω δε καὶ Σωκράτην δίκαιον ὴν κρίνειν εἰ μεν αυτὸς εποίει τι φαῆλον, εικότως 2oαν εδόκει πονηρὸς εἶναι εἰ δ' aυτὸς σωφρονῶν διετελει, πῶς αν δικαίως τῆς Ουκ ενουσης αυτῶ κακίας αιτίαν ἔχοις

29 Ἀλλ' εἰ καὶ μηδεν αυτὸς πονηρὸν ποιῶν εκείνους φαυλα

πράττοντας Ῥῶν επθνει, δικαίως αν επιτιμῶτο. Κριτίαν μεν τοίνυν αισθανόμενος ερῶντα Ευθυδήμου καὶ πειρῶντα a5χρῆσθαι, καθάπερ οἱ προς τἀφροδίσια τῶν σωμάτων ἀπολαυοντες, ὰπετρεπε φάσκων ἀνελευθερόν τε εἶναι καὶ ου πρεπον ἀνδρὶ καλῶ κἀγαθῶ τον ερωμενον, ω βουλεται πολ- λοῖ ἄξιος φαίνεσθαι, προσαιτεῖν ἄσπερ τους πτωχους ἱκετευοντα καὶ δεόμενον προσδουναι, καὶ ταfτα μηδενὸς 3Q