Xenophontis Opera omnia

51쪽

τις μὴ AP αγαθος αυλητὴς δοκεῖν βούλοιτο, τι av αυτῶ ποιητέον εἴη. δρ' ου τα ἔξω της τέχνης μιμητέον τους

αγαθους αυλητάς; καὶ πρωτον μεν, οτι εκεῖνοι σκεύη τε καλὰ κέκτηνται κώ ακολουθους πολλους περιάγονται, καιε τούτω ταυτα ποιητέον ἔπειτα, οτι εκείνους πολλοι επaι- νου , και τούτω πολλους ἐπαινέτας παρασκευαστέον. ἀλλαμην ἔργον γε οὐδαμοῖ ληπτέον, η ευθὴς ἐλεγχθήσεται γε - λοιος ων καὶ ου μόνον αυλητὴς κακός, ὰλλα καὶ ἄνθρωπος ἰλαρών. καίτοι πολλὰ μεν δαπανων, μηδὲν δ' ωφελούμενος,

Io προς δὲ τούτοις κακοδοξων, πως ουκ ἐπιπόνως τε και ἰλυσιτελῶς καὶ καταγελάστως βιώσεται; ως δ' αἴτως εἴ τις βούλοιτο στρατηγος αγαθος μη ων φαίνεσθαι η κυβερνήτης, εννοῶμεν τι αν τῶ συμβαίνοι. δρ' ουκ av, εἰ μενεπιθυμῶν του δοκεῖν ικανος εἶνaι ταυτα πράττειν μὴ δύναιτο 15 πείθειν, τουτ εἴη λυπηρόν, εἰ δε πείσειεν, ετι ἀθλιωτερον;

δῆλον γὰρ ἔτι κυβερνὰν κατασταθεὶς ὁ μὴ ἐπιστάμενος ἡ

στρατηγεῖν ἀπολέσειεν αν ους ήκιστα βούλοιτο καὶ αυτος αισχρῶς αν καὶ κακῶς ἀπαλλάξειεν. ωσαύτως δε καὶ τοπλούσιον και το ανδρεῖον καὶ το ισχυρὸν μὴ ἄντα δοκεῖν Io αλυσιτελὲς ὰπέφαινε προστάττεσθαι γὰρ αυτοῖς εφη μείζωὴ κατὰ δύναμιν, καὶ μὴ δυναμένους ταυτα ποιεῖν, δοκουντας ικανοῖς εἶναι, συγγνώμης Ουκ αν τυγχάνειν. απατεῶνα δ'εκάλει ου μικρὸν μεν ουδ' ει τις ἀργύριον ἡ σκευος παράτου πειθοῖ λαβὼν ὰποστεροίη, πολὴ δὲ μέγιστον οστις αε μηδενὸς ἄξιος ὼν εξηπατήκοι πείθων ως ικανὸς εἴη τῆς πόλεως δεγεισθαι. ἐμοὶ μὲν οὐν ἐδόκει καὶ του ἰλα νεύεσθαι ὰποτρέπειν τοῖς συνόντας τοιάδε διαλεγόμενος.

I. vii

53쪽

Ἐδοκει δε μοι καὶ τοιafτα λέγων προτρέπειν τους συνόν - Ιτας ἀσκεῖν εγκράτειαν προς επιθυμίαν βρωτου καὶ ποτου καὶ λαγνείας καὶ et πνου καὶ ρίγους καὶ θάλπους καὶ πόνου. γνους γάρ τινα των συνόντων ἀκολαστοτερως εχοντα προς 5 τα τοιαῖτα, Εἰπε μοι, εφη, ὼ Ἀρίστιππε, εἰ δεοι σε πaιδευε ιν παραλαβόντα δυο των νεων, τον μεν, Oπως ικανὸς εσται ἄρχειν, τον δ', οπως μηδ' ἀντιποιησεται aρ ς, πῶς av εκάτερον παιδευοις; βούλει σκοπῶμεν ἀρξάμενοι απὸ της τροφης ωσπερ απὸ των στοιχείων; καὶ ὁ 'Αρίστιππος

αν τις, εἰ μη τρεφοιτο. Oυκουν το μεν βουλεσθαι σίτου et ἄπτεσθαι, οταν ωρα ῆκy, ἀμφοτεροις εικὸς παραγίγνεσθαι; Εἰκὸς γάρ, εφη. Tδ ουν προαιρεῖσθαι το κατεπεῖγον μὰλλον πράττειν η τy γαστρὶ χαρίθεσθαι πότερον av αυτῶν εθίθοι- 5 μεν; Tὸν εις το ἄρχειν, εφη, νη Δία παιδευόμενον, ὁπως μη τα της πόλεως ἄπρακτα γίγνηται παρὰ την εκείνου χην. Oυκουν, εφη, καὶ οταν πιεῖν βούλωνται, το δυνασθαι διψῶντα ἀνεχεσθαι τῶ αυτῶ προσθετεον; ΙΠάνυ μεν ουν, εφη. Tδ δε ἴπνου εγκρατη εἶναι, ωστε δυνασθαι καὶ ὀψε 3ῖο κοιμηθηναι καὶ πρω ἀναστηναι και ἀγρυπνησαι, εἴ τι δεοι, ποτερω αν προσθείημεν; Καὶ τουτο, εφη, τω αυτὼ. Tί δε,

54쪽

εφη, το αφροδισίων εγκρατη εἶναι, ωστε μη διὰ ταυτακωλυεσθαι πράττειν, εἴ τι δεοις Και τουτο, εφη, τω αυτοῦ. Tι δε, το μη φευγειν τους πόνους, ἀλλ' εθελοντην υπο- μενειν ποτερω αν προσθείημεν; Και τουτο, εφη, τω αρχειν παιδευομενω. Tί δε, το μαθεῖν εἴ τι επιτηδειόν εστι εμάθημα προς το κρατεῖν των αντιπάλων, πOTερω αν προσθεῖναι μὰλλον πρεποις Πολὴ νη Δί', εφη, τω ἄρχειν

παιδευομενω και γὰρ των ἄλλων Ουδεν ἄφελος ἄνευ των 4 το ιουτων μαθημάτων. Oυκουν ὁ Ουτω πεπαιδευμενος ηττοναν δοκεῖ σοι υπὸ των ἀντιπάλων η τα λοιπὰ Ga ἁλίσκεσθαι; io τουτων γὰρ δWr0υ τὰ μεν γαστρι δελεαρόμενα, και μάλα ενια δυσωπουμενα, ομως τp επιθυμία του φαγεῖν αγόμενα προς το δελεαρ ἁλίσκεται, τὰ δε ποτῶ ενεδρευεται. ΙΠάνυμεν ουν, εφq. Oυκουν καὶ ἄλλα υπο λαγνείας, οἷον οἴ τε ἄρτυγες καὶ οι περδικες, προς την της θηλείας φωνην τI 15επιθυμία καὶ τη ελπίδι των αφροδισίων φερόμενοι καὶεξιστάμενοι του τὰ δεινὰ ἀναλογίζεσθαι τοῖς θηράτροις θ εμπίπτουσι; Συνεφη καὶ ταυτα. Oυκουν δοκεῖ σοι ισχρον

εἶναι ἀνθρωπω ταυτὰ πάσχειν τοῖς ὰφρονεστάτοις των θηρίων; ωσπερ οι μοιχοὶ εισερχονται εις τὰς εἰρκτάς, 2o εἰδότες οτι κίνδυνος τω μοιχευοντι α τε ὁ νόμος απειλεῖ παθεῖν καὶ ενεδρευθηναι καὶ ληφθεντα υβρισθηναι' καὶ

τηλικουτων μεν επικειμενων τω μοιχευοντι κακῶν τε καὶαισχρῶν, δντων δε πολλῶν τῶν ἀπολυσόντων της τῶν αφροδισίων επιθυμίας εν ἀδεια, ομως εις τὰ επικίνδυνα 25 φερεσθαι, ἶρ ουκ ηδη τουτο παντάπασι κακοδαιμονῶντός 6 εστιν; Ἐμοιγε δοκεῖ, εφη. Tο δε εἶναι μεν τὰς αναγκαιοτάτας πλείστας πράξεις τοῖς ἰνθρώποις εν υπαίθρω, οῖον τάς τε πολεμικὰς καὶ τὰς γεωργικὰς καὶ τῶν ἄλλων ου τὰς ελαχίστας, τους δε πολλους ἀγυμνάστως εχειν προς τε 3οψυχη καὶ θάλπη ου δοκεῖ σοι πολλη ἰμελεια εἶναις Συνεφη

55쪽

καὶ τουτο. Ουκουν δοκεῖ σοι τον μέλλοντα ἄρχειν ἀσκεῖν δεῖν καὶ ταῖτα ευπετῶς φέρειν; ΓΠάνυ μεν οῖν, εφη. Oυ- 7

5 ποιησομένους του ἄρχειν τάξομεν; Συνέφη και τουτο. Tιοῖν; επειδη καὶ τούτων ἐκατέρου του φύλου την τάξινοῖσθα, ηδη ποτ ἐπεσκέψω, εις ποτέραν των τάξεων τούτων σαυτον δικαίως αν τάττοις; ' Εγωγ', εφη ὁ Ἀρίστιππος 8 καὶ οὐδαμῶς γε τάττω ἐμαυτον εις την των ἄρχειν βουλο- io μένων τάξιν. καὶ γὰρ πάνυ μοι δοκεῖ αφρονος ἀνθρωπου εἶναι το, μεγάλου ἔργου οντος του ἐαυτω τa δέοντα παρασκευάρειν, μη ἀρκεῖν τουτο, ὰλλα προσαναθέσθαι το και τοῖς aλλοις πολίταις ων δέονται πορίοιν καὶ ἐαυτω μεν πολλὰ ων βούλεται ἐλλείπειν, της δε πόλεως προεστῶτα,

15 ἐὰν μη πάντα ὁσα η πόλις βούλεται καταπράττy, τούτου δίκην ἡπέχειν, τουτο πῶς ου πολλη αφροσύνη εστί; καὶ 9γὰρ ἀξιουσιν αι πόλεις τοῖς ἄρχουσιν ωσπερ εγὼ τοῖς οἰκέταις χρησθαι. εγώ τε γὰρ ἀξιῶ τους θεράποντας ἐμοὶ μεν

ἄφθονα τὰ επιτηδεια παρασκευάρειν, αυτοῖς δε μηδενος 2O τούτων ἄπτεσθαι, αἴ τε πόλεις οἱονται χρηναι τους ἄρχοντας ἐαυταῖς μεν ως πλεῖστα αγαθὰ πορίζειν, αυτοῖς δὲ πάντων τούτων ἀπέχεσθαι. εγὼ οῖν τοῖς μεν βουλομένους πολλὰ πράγματα ἔχειν αυτούς τε καὶ ἄλλοις παρέχειν ούτως αν παιδεύσας εις τοῖς αρχικοῖς καταστησαιμι' ἐμαυτόν γε ῖ5 μέντοι τάττω εις τοῖς βουλομένους p ραστά τε και ηδιστα

βιοτεύειν. καὶ ὁ Σωκράτης ἔφη ' Βούλει οῖν καὶ τουτο Ιοσκεψώμεθα, πότερον ηδιον θῶσιν οι ἄρχοντες η οι ἀρχόμενοι; Πάνυ μεν οἶν, ἔφη. ΓΙρῶτον μεν τοίνυν των εθνῶν ων ημεῖς ἴσμεν εν μεν τη Ἀσία ΙΠέρσαι μεν ἄρχουσιν,

56쪽

ἄρχονται δε Σύροι καὶ Φρύγες καὶ Λυδοί εν δε τni Ευρώπη Σκύθαι μεν ἄρχουσι, Μαιωται δε ἄρχονται εν δε τῆ Λιβύη Καρχηδόνιοι μεν ἄρχουσι, Λίβυες δε ἄρχονται. τούτων Ουν , ποτερους ήδων οἴει ζην; η των Ἐλλήνων, εν οἶς καὶ αυτὸς εἶ, πότερά σοι δοκοῖσιν ήδων οἱ κρατουντες δε οἱ κρατου- 511 μενοι, ζην; Ἀλλ' εγώ τοι, εφη ὁ Ἀρίστιππος, ουδε εἰς την δουλείαν εμαυτὸν τάττω, ἀλλ' εἶναί τίς μοι δοκεῖ μεσητούτων οδός, δεν πειρῶμαι βαδίζειν, οἴτε δι αρχῆς οἴτε διαδουλείας, ἀλλα δι ελευθερίας, ήπερ μάλιστα προς ευδαι- 12 μονίαν ἄγει. Ἀλλ' εἰ μεν, εφη ὁ Σωκράτης, ωσπερ οἴτε Io δι αρχῆς οἴτε διὰ δουλείας ἡ ὁδὸς αυτη φερει, ουτω μηδεδι ανθρώπων, ἴσως αν τι λεγοις' εἰ μεντοι εν ἀνθρώποις AP μήτε ἄρχειν αξιώσεις μήτε ἄρχεσθαι μηδε τους ἄρχοντας εκὼν θεραπεύσεις, οἶμαί σε ὁρὰν ὼς επίστανται οἱ κρείτ τονες τοῖς ῆττονας καὶ κοινῆ καὶ ἰδία κλαίοντας καθίσαντες I513 δούλοις χρῆσθαι ἡ λανθάνουσί σε οἱ ἄλλων σπειράντων

καὶ φυτευσάντων τον τε σῖτον τεμνοντες καὶ δενδροκοποῖντες καὶ πάντα τρόπον πολιορκοῖντες τοῖς ῆττονας καὶ μὴ θελοντας θεραπεύειν, εως αν πείσωσιν ελεσθαι δουλεύειν αντὶ του πολεμεῖν τοῖς κρείττοσι; καὶ ἰδία aυ οἱ ανδρεῖοι RQ

καὶ δυνατοὶ τοῖς ἀνανδρους καὶ ἀδυνάτους Ουκ οἶσθα ὁτικαταδουλωσάμενοι καρποῖνται; Ἀλλ' εγώ τοι, εφη, rνα μὴ πάσχω ταὐτa, Oυδ' εἰς πολιτείαν εμαυτὸν κατακλείω, ὰλλα I4 ξενος πανταχοῖ εἰμι. καὶ ὁ Σωκράτης εφη Tοῖτο μεντοιήδη λεγεις δεινὸν πάλαισμα. τοῖς γὰρ ξενους, εξ ου ο τε *5 Σίνις καὶ ὁ Σκείρων καὶ ὁ Προκρούστης ἀπεθανον, ουδεὶς ετι ἀδικεῖ ἀλλα usu οἱ μεν πολιτευόμενοι εν ταῖς πατρίσι καὶ νόμους τίθενται, ἴνα μὴ ἀδικῶνται, καὶ φίλους προς τοῖς ἀναγκαίοις καλουμενοις ἄλλους κτῶνται βοηθούς, καὶ ταῖς πόλεσιν ερύματα περιβάλλονται, καὶ Oπλα κτῶνται οἶς 3Q

57쪽

δὲ ταῖς ὁδοῖς, ενθα πλεῖστοι αδικουνται, πολυν χρόνον 5 διατριβων, εις οποίαν δ' av πόλιν ὰφίκχὶ, των πολιτῶν πάντων ηττων ἄν, καὶ τοιοfτος, οῖοις μάλιστα επιτίθενταιοι βουλόμενοι ἀδικεῖν, ὁμως διὰ το ξενος εἶναι Ουκ αν οἴει ἀδικηθηναι; η διότι αι πόλεις σοι κηρυττουσιν ασφάλειαν καὶ προσιόντι καὶ aπιόντι, θαρρεις; η διότι καὶ δουλος avio οἴει τοιουτος εἶναι οῖος μηδενὶ δεσπότp λυσιτελεῖν; τίς γὰρ αν εθελοι ἄνθρωπον εν οικία εχειν πονεῖν μεν μηδεν εθελοντα, τῆ δε πολυτελεστάτy διαίτy χαίροντας σκεψώμεθα Ι6δε κώ τουτο, πῶς οι δεσπόται τοῖς τοιουτοις οἰκεταις χρῶν' ται. δρα ου την μεν λαγνείαν αυτῶν τῶ λιμῶ σωφρονί- 13 θουσι; κλεπτειν δὲ κωλυουσιν ἀποκλείοντες Oθεν aν τι λαβεῖν I; του δε δραπετευειν. δεσμοῖς ἀπείργουσι; τηναργίαν δε πληγαῖς εξαναγκάζουσιν; η συ πῶς ποιεῖς, οταν τῶν Οικετῶν τινα τοιουτον ἄντα καταμανθάνyς; Κολαύω, 17ε η, πὰσι κακοῖς, εως αν δουλευειν αναγκάσω. ὰλλα γάρ, ao A Σώκρατες, οἱ εις την βασιλικην τεχνην παιδευόμενοι, δενδοκεῖς μοι συ νομιζειν ευδαιμονίαν εἶναι, τι διαφερουσι τῶνεξ ανάγκης κακοπαθουντων, εἴ γε πεινησουσι καὶ διψησουσι καὶ ριγώσουσι και ἀγρυπνησουσι καὶ τὰλλα πάντα μοχθη - σουσιν εκοντες; εγὼ μεν γὰρ Ουκ οἶδ' ο τι διαφερει το αυτοa5 δερμα εκύΡτα η ἄκοντα μαστιγοῆσθαι η ολως το αυτὸ σῶμα πὰσι τοῖς τοιουτοις εκόντα η ἄκοντα πολιορκεῖσθαι ἄλλο γε η αφροσυνη πρόσεστι τὼ θελοντι τὰ λυπηρὰ υπομενειν. Τί δε, A Ἀρίστιππες ὁ Σωκράτης εφη, ου δοκεῖ σοι τῶν Ι 8Tοιουτων διaφερειν τὰ εκουσια τῶν ακουσίων, ν ὁ μεν ρκῶν 3o πεινῶν φάγοι αν οπότε βουλοιτο καὶ ὁ εκὼν διψῶν πίοι καὶ τὰλλα ωσαυτως, τῶ δ' εξ ανάγκης ταfτα πάσχοντι ΟυK

58쪽

τα θηρία θηρῶντες ελπίδι του ληψεσθαι ηδεως μοχθοῖσι.I9 καὶ τα μεν τοιαυτα ἶθλα των πόνων μικρου τινος aξιά εστι, τους δε πονοῆντας Ῥα φίλους αγαθους κτήσωνται, η οπως 5εχθρους χειρώσωνται, η ῖνα δυνατοὶ γενόμενοι και τοῖς σώμασι καὶ ταῖς ψυχῶς κaὶ τον εαυτων οἶκον κaλῶς οἰκῶσι καὶ τους φίλους ευ ποιῶσι καὶ την πaτρίδα ευεργετῶσι, πῶς ουκ οἴεσθαι χρη τούτους καὶ πονεῖν ηδεως εις τατοιαῖτα κH GP ευφραινομενους, ὰγαμενους μεν εαυτούς, IO2O επaινουμενους δε καὶ ζηλουμενους υπὸ τῶν ἄλλων; ετι δε αιμεν ραδιουργίαι καὶ εκ τοῖ παραχρημα ηδοναὶ οἴτε σώματι ευεξίαν ικαναί εισιν ενεργάζεσθαι, ώς φασιν οι γυμνασταί, οὐτε ψυχη επιστημην ἀξιόλογον ουδεμίαν εμποιοῖσιν, αι δε διὰ καρτερίας επιμελειαι τῶν καλῶν τε κὰγαθῶν εργων I5εξικνεῖσθαι ποιοῆσιν, οῦς φασιν οι αγαθοὶ ἄνδρες. λεγειδε που καὶ πισίοδος Tην μεν γὰρ κακότητα καὶ ἰλαδὸν εστιν ελεσθαι

ρη ιδίως λείη μεν οδός, μάλα δ' εγγύθι ναίει.

πονηρε, μη τα μαλακὰ μῶσο, μη τὰ σκληρ' ἔχ' ς. 2I καὶ IIρόδικος δε ὁ σοφὸς εν τὼ συγγράμματι τοῦ περὶ Mρα-

59쪽

II. 1κλέους, οπερ δη καὶ πλείστοις ἐπιδείκνυται, ωσaυτως περὶ

της πετης ἀποφαίνεται, ἄδέ πως λέγων, οσα εγὼ μέμνημat. φησὶ γὰρ 'Hρακλέα, ἐπεὶ εκ παίδων εις ηβην ἁρμῖτο, εν νοι νέοι ηδη αυτοκράτορες γιγνόμενοι δηλοfσιν εἴτε την διξ αρετης ὁδὸν τρέψονται επὶ τον βίον εἴτε την διὰ κακίας, ἐξελθόντα εις ησυχὶν καθησθaι ἀποροfντα ποτέραν των οδῶν τράπηται καὶ φaνηναι aυτῶ δυο γυνaῖκaς προσιέναι 22 μεγάλας, την μεν ετέρaν ευπρεπη τε ἰδεῖν καὶ ελευθέριον φυσει, κεκοσμημένην το μεν σῶμα καθaρότητι, τὰ δὲ ομματα Io αἰδοῖ, το δὲ σχημα σωφροσυνν, ἐσθητι δὲ λευκp, την δ'ετέραν τεθραμμένην μὲν εις πολυσaρκὶν τε κaὶ aπaλότητa,

κεκαλλωπισμένην δὲ τὸ μὲν χρῶμα ἄστε λευκοτέραν τε καὶ ἐρυθροτέραν του οντος δοκεῖν φaίνεσθαι, τὸ δὲ σχημα ἄστε δοκεῖν ὀρθοτέραν της φυσεως εἶνaι, τὰ δὲ ομματα ἔχειν 15 αναπεπταμένα, εσθητα δὲ ἐξ ης αν μύλιστα ἄρα διολάμποι κατασκοπεῖσθαι δὲ θαμὰ ἐαυτην, ἐπισκοπεῖν δὲ καὶ εἴ τις ἄλλος αυτην θεὰται, πολλάκις δὲ καὶ εις την ἐαυτης σκιὰν λοβλέπειν. ως δ' ἐγένοντο πλησιαίτερον του Mρακλέους, 23την μὲν πρόσθεν ρηθεῖσαν ἰένaι τον aυτὸν τρόπον, την δ' aQ ετέραν φθάσαι βουλομένην προσδραμεῖν τῶ Mρακλεῖ καὶ εἰπεῖν' Dρῶ σε, I Mράκλεις, ὰπορofντα ποιaν Oδὸν επὶ τον βίον τράπy. εὰν ουν εμὲ φίλην ποιησάμενος, επι τηνηδίστην τε καὶ ραστην οδὸν ἄξω σε, καὶ τῶν μὲν τερπνῶν ουδενὸς ἄγευστος ἔσει, τῶν δὲ χαλεπῶν ἄπειρος διaβιωσy.ῖ5 πρῶτον μὲν γὰρ ου πολέμων ουδὲ πραγμάτων φροντιεῖς, 24 ἀλλα σκοπουμενος ' διέσy τι αν κεχaρισμένον η σιτίον ηποτὸν ευροις, η τί αν ιδὼν η ὰκουσας τερφθείης η τίνων

60쪽

II. iὀσφραινόμενος δε απτόμενος, τίσι δε παιδικοῖς ομιλων μάλισταν ευφρανθείης, καὶ πῶς αν μαλακώτατα καθεύδοις, καὶ πῶς 23 ον ὰπονώτατα τούτων πάντων τυγχάνοις. εὰν δε ποτε γενηταί τις υποφία σπάνεως ὰφ' ὼν εσται ταῖτα, ου φόβος μη σε ἀγάγω επὶ το πονουντα καὶ ταλαιπωρουντα τῶ σώματι 5καὶ τη ψυχν ταυτα πορίρεσθαι, ἰλλ' οἶς av οι ἄλλοι εργά - βωνται, τουτοις συ χρήσy, οὐδενος ἀπεχόμενος οθεν ανδυνατον ν τι κερδὼναι. πανταχόθεν γὰρ ώφελεῖσθαι τοῖς 26 ἐμοὶ συνουσιν εξουσίαν εγὼ παρεχω. καὶ ὁ πιρακλῆς ἀκούσας ταυτα, ΤΩ γύναι, εφη, ἄνομα δε σοι τί εστιν; ὴ δε, io Οι μεν εμοὶ φίλοι, εφη, κ ουσί με Ευδαιμονίαν, οι δε 27 μισουντες με υποκοριούμενοι ὀνομάουσι Κακίαν. κaὶ εν τούτω δε ετερα γυνὴ προσελθουσα εἶπε Καὶ εγὼ ήκω προς σε, A 'Hράκλεις, εἰδυῖα τοῖς γεννήσαντάς σε καὶ την φύσιν την σὴν εν τy παιδεία καταμαθουσα, εξ ἄν ελπίρω, ει την I5προς εμε ὁδον τράποιο, σφόδρ' αν σε τῶν καλῶν καὶ σεμνῶν αγαθον εργάτην γενεσθαι καὶ εμε ετι πολῖ εντιμοτεραν καὶ επ' ἀγαθοῖς διαπρεπεστεραν φανῆναι. ουκ εξαπατήσω δεσε προοιμίοις ηδονῆς, ὰλλ' ηπερ οι θεοὶ διεθεσαν τὰ ἄντα 28 διηγήσομαι μετ' αληθειας. τῶν γὰρ ἄντων aγαθῶν καὶ καλῶν zoουδεν ἄνευ πόνου καὶ επιμελείας θεοὶ διδόασιν ἰνθρώποις, ἀλλ' εἴτε τοῖς θεοῖς ἴλεως εἶναι σοι βούλει, θεραπευτεον τοῖς θεούς, εἴτε sπo φίλων εθελεις ἀγαπὰσθαι, τοῖς φίλους

εὐεργετητεον, εἴτε υπό τινος πόλεως επιθυμεις τιμὰσθaι, την

πόλιν ώφελητεον, εἴτε sπo τῆς ' Ελλάδος πάσης ἀξιοῖς επ' 25αρετὴ θαυμάζεσθαι, την Ἐλλάδα πειρατεον εῖ ποιεῖν, εἴτε γῆν βούλει σοι καρποῖς ἀφθονους φερειν, την γῆν θεραπευ-

τεον, εἴτε ἀπο βοσκημάτων οἴει δεῖν πλουτίρεσθαι, τῶν βοσκημάτων επιμελητεον, εἴτε διὰ πολεμου ὁρμας αύξεσθαι καὶ βούλει δύνασθαι τούς τε φίλους ελευθερουν καὶ τοῖς 3Qεχθροῖς χειρουσθαι, τὰς πολεμικὰς τεχνας αυτάς τε παρὰ