Xenophontis Opera omnia

31쪽

aγαθου. του δε Κριτίου τοῖς τοιουτοις Ουχ υπaκουοντος ουδὲ 3Oὰποτρεπομένου, λέγετaι τον Σωκράτην Gλλων τε πολλωνπαρόντων κώ του Ευθυδημου εἰπεῖν οτι υικὸν aυτω δοκοίη

πάσχειν ὁ Κριτίας, ἐπιθυμῶν Ευθυδημω προσκνησθαι ωσπερε τα υδια τοῖς λίθοις. ἐξ ων δη και ἐμίσει τον Σωκράτην ὁ 31Κριτιaς, ωστε καὶ Oτε των τριάκοντα ων νομοθέτης μετὰ Xαρικλέους εγένετο, ἀπεμνημόνευσεν αυτω και εν τοῖς νόμοις

εγραψε λόγων τέχνην μη διδάσκειν, ἐπηρεάων εκείνω καὶ Ουκ ἔχων οπp ἐπιλάβοιτο, ἀλλα το κοινp τοῖς φιλοσόφοις

Io υπὸ των πολλῶν επιτιμώμενον ἐπιφέρων αυτω και διaβάλλων προς τους πολλους' ουδὲ γὰρ ἔγωγε ουτ aυτὸς τουτο πώποτε Σωκράτους ηκουσα ουτ ἄλλου του φάσκοντος ἰκηκοέναι pσθόμην. ἐδηλωσε δέρ επεὶ γὰρ οι τριάκοντα πολλους μεν 32των πολιτῶν καὶ ου τους χειρίστους ὰπέκτεινον, πολλους δὲ 15 προετρέποντο ἀδικεῖν, ειπέ που ὁ Σωκράτης οτι θαυμαστόνοι δοκοίη εἶναι, εἴ τις γενόμενος βοῶν αγέλης νομευς καὶ τὰς βους ἐλάττους τε καὶ χειρους ποιῶν μη ὁμολογοιη κακὸς βουκόλος εἶναι, ἔτι δε θαυμαστότερον, εἴ τις προστάτης γενόμενος πόλεως καὶ ποιῶν τους πολίτας ἐλάττους τε καὶ aQ χειρους μη αισχυνεται μηδ' οἴεται κaκὸς εἶναι προστάτης της πόλεως. ὰπαγγελθέντος δε αυτοῖς τουτου, κaλέσαντες 33ο τε Κριτίας καὶ ὁ Xaρικλης τον Σωκράτην τον τε νόμον ἐδεικνυτην αυτω καὶ τοῖς νέοις ἀπειπέτην μη διολέγεσθαι. ὁ δε Σωκράτης επηρετο αυτω εἰ ἐξείη πυνθάνεσθαι, εἴ τι 25 ἀγνοοῖτο τῶν προαγορευομένων. τὼ δ' ἐφάτην. Ἐγὼ 34 τοίνυν, ἔφη, πυεσκευασμαι μεν πείθεσθaι τοῖς νόμοις οπως δε μη δύ ἄγνοιαν λάθω τι παρανομησας, τουτο βου- λομαι σαφῶς μαθεῖν παρ υμῶν, πότερον την τῶν λόγων τέχνην συν τοῖς ὀρθῶς λεγομένοις εἶναι νομίοντες η συνao τοῖς μη ὀρθῶς ἀπέχεσθαι κελευετε αυτης. εἰ μεν γὰρ συν

τοῖς ὀρθῶς, δηλον oτι ὰφεκτέον civ εἴη του ὀρθῶς λέγειν

32쪽

εἰ δε συν τοῖς μη ὀρθῶς, δηλον ὁτι πειρατεον ὀρθῶς λεγειν. 33 καὶ ὁ Ναρικλης ὀργισθεὶς αυτῶ, Ἐπειδή, εφη, ἁ Σώκρατες,

αγνο ς, τάδε σοι ευμαθεστερα ἄντα προαγορευομεν, τοῖς νεοις ολως μη διαλεγεσθαι. καὶ ὁ Σωκράτης, 'va τοίνυν,

μενα , ορίσατε μοι μεχρι πόσων ετῶν δει νομίζειν νεους εἶνaι τους ανθρώπους. καὶ ὁ Xaρικλῆς, πισουπερ, εἶπε, χρόνου βουλεύειν Ουκ εξεστιν, ὼς ουπω φρονίμοις Ουσι' 36 μηδε συ διαλεγου νεωτεροις τριάκοντα ετῶν. Μηδ' εάν τι-νῶμαι, εφη , ην πωλῆ νεώτερος τριάκοντα ετῶν, ερωμαι Ioοπόσου πωλεῖς Ναι τά γε τοιαυτα, εφη ὁ Ναρικλῆς αλλά τοι συγε, ω Σώκρατες, εἴωθας ειδὼς πῶς εχει τὰ πλεῖστα ερωταν ' ταυτα Ουν μη ερώτα. Mηδ' ἰποκρίνωμαι ουν, εφη, αν τις με ερωτα νεος, εὰν εἰδῶ, οῖον που οἰκεῖ Xαρικλῆς ηπου εστι Κριτίας ς Ναι τά γε τοιαυτα, εφη ὁ Xαρικλῆς. 1537 ὁ δε Κρ ιτιας, 'Aλλὰ τῶνδε τοί σε ὰπεχεσθαι, εφη, δεησει, ω Σώκρατες, τῶν σκυτεων καὶ τῶν τεκτόνων καὶ τῶν χαλκεων καὶ γὰρ οἶμαι αυτους ήδη κατατετρῖφθαι διαθρυλου- μενους Hro σου. Oυκοῆν, εφη ὁ Σωκράτης, καὶ τῶν επο- μενων τουτοις, του τε δικαίου καὶ του οσίου καὶ τῶν ἄλλων Io

τῶν τοιουτων; Ναι μὰ Δί εφη ὁ Xaρικλῆς, καὶ τῶν βουκόλων γε εἰ δε μη, φυλάττου οπως μη καὶ συ ελάττους 38 τὰς βοῆς ποιησyς. ενθα καὶ δηλον εγενετο ὁτι ὰπαγγελ- θεντος αυτοῖς του περὶ τῶν βοῶν λόγου οργίθοντο τὼ

Σωκράτει. 25οῖα μεν ουν η συν0υσία εγεγόνει Κριτία προς Σωκράτην 39 και ὼς εἶχον προς ἰλληλους, εἴρηται. φαίην δ' αν εγωγε μηδενὶ μηδεμων εἶναι παίδευσιν πaρὰ του μη ἀρεσκοντος. Κριτιας δε και Ἀλκιβίδης Ουκ εσκοντος αυτοῖς Σωκράτους ώμιλησάτην ὁν χρόνον Δμιλείτην αυτῶ, ὰλλ' ευθυς εξ 3oαρχης ἁρμηκότε προεστάναι της πόλεως. ετι γὰρ Σωκράτει

33쪽

I. Hσυνόντες Ουκ ἄλλοις τισὶ μὰλλον ἐπεχείρουν διαλέγεσθαιὴ τοῖς μάλιστα πράττουσι τὰ πολιτικά. λέγεται γὰρ Ἀλὐ- 4Oβιάδην, πρὶν εἴκοσιν ετῶν εἶναι, ΙΠερικλεῖ ἐπιτρόπω μενοντι αυτοῖ, προστάτη δὲ τῆς πόλεως, τοιάδε διαλεχθῆναι

5 περὶ νόμων Εἰπέ μοι, φάναι, ἁ ΙΠερίκλεις, ἔχοις ἄν με 4Iδιδάξαι τί εστι νόμος; Πάντως δήπου, φάναι τον ΓΙερικλέα. Δίδαξον δὴ προς των θεῶν, φάναι τον Ἀλκιβιάδην ὼς

εγὼ ἀκούων τινῶν επαινουμενων, ὁτι νόμιμοι ἄνδρες εἰσιν, οἶμαι μὴ ἄν δικαίως τουτου τυχεῖν του επαίνου τον μη1o εἰδότα τί εστι νόμος. Ἀλλ' ουδέν τι χαλεπου πράγματος 42επιθυμεῖς, ἁ Ἀλκιβιάδη, φάναι τον ΙΠερικλέα, βουλόμενος γνῶναι τί εστι νόμος' πάντες γὰρ Oυτοι νόμοι εἰσιν, Ους τοπλῆθος συνελθον καὶ δοκιμάσαν ἔγραψε, φράθον ἁ τε δειποιεῖν καὶ li μή. ΙΠότερον δε τἀγαθὰ νομισαν δεῖν ποιεῖν is ἡ τὰ κακά; Tἀγαθὰ νὴ Δία, φάναι, ἁ μειράκιον, τὰ δεκακὰ ου. Ἐὰν δε μὴ το πλῆθος, ἀλλ ἄσπερ οπου 43ολιγαρχία ἐστίν, ολίγοι συνελθόντες γράψωσιν ο τι χρὴ ποιεῖν, ταῖτα τί εστις ΓΙάντα, φάναι, οσα ἄν το κρατουν τῆς πόλεως βουλευσάμενον, b χρὴ ποιεῖν, γράψy, νόμ092o καλεῖται. Κὰν τύραννος ουν κρατῶν τῆς πόλεως γράψyτοῖς πολίταις h χρὴ ποιεῖν, καὶ ταῖτα νόμος εστις Και οσατύραννος αρχων, φάναι, γράφει, καὶ ταῖτα νόμος καλεῖται. Βία δέ, φάναι, καὶ ανομία τί ἐστιν, ὼ ΙΠερίκλεις; ἄρ' ουχ 44οταν ὁ κρείττων τον ήττω μὴ πείσας, αλλὰ βιασάμενος,25 ἀναγκάσy ποιεῖν ο τι ἄν αυτῶ δοκὴς Ἐμοιγε δοκεῖ, φάναι τον ΙΠερικλέα. Καὶ οσα ἄρα τύραννος μὴ πείσας τους πολίτας αναγκάρει ποιεῖν γράφων, ανομία εστις Δοκεῖ μοι, φάναι τον ΙΠερικλέα ανατίθεμαι γὰρ το οσα τύραννος μὴ πείσας γράφει νόμον εἶναι. Mσα δὲ οι ολίγοι τους πολ- 453o λους μὴ πείσαντες, αλλὰ κρατουντες γράφουσι, πότερον

βίαν φῶμεν ἡ μὴ φῶμεν εἶναι; ΙΠάντα μοι δοκεῖ, φάναι

34쪽

τον ΙΠερικλέα, οσα τις μὴ πείσας αναγκάζει τινὰ ποιεῖν, εἴτε γραφων εἴτε μη, βία μὰλλον η νόμος εἶναι. Και οσα ἄρα το παν πληθος κρατουν των τα χρηματα - όντων γραφει 6 μη πεισαν, βία μὰλλον η νόμος αν εἴη; Maλα τοι, φάναι τον ΙΠερικλεα, ὼ Ἀλκιβιάδη, καὶ ἡμεῖς τηλικουτοι ἄντες 5 δεινοὶ τα τοιαυτα δεμεν τοιαῖτα γὰρ καὶ εμελετῶμεν καὶεσοφιούμεθα οἶάπερ καὶ συ νυν εμοὶ δοκεῖς μελετὰν. τονδε Ἀλκιβιάδqν φάναι Εἴθε σοι, ὼ ΙΠερίκλεις, τότε

συνεγενόμην οτε δεινότατος εαυτου ἡσθα. 47 Ἐπεὶ τοίνυν τάχιστα των πολιτευομενων υπελαβον Io κρείττονες εἶναι, Σωκράτει μεν ουκετι προσyσαν' ουτε γὰρ αυτοῖς ἄλλως ηρεσκεν, ει τε προσελθοιεν, υπερ ῶν ἡμάρτανον ελεγχόμενοι ήχθοντο τα δε της πόλεως επραττον,48 ῶνπερ ενεκεν και Σωκράτει προσῆλθον. ἀλλα Κριτων τε Σωκράτους ην ομιλητης και Xαιρεφῶν και Xαιρεκράτης καὶ i5 Ἐρμογένης καὶ Σιμίας καὶ Κεβης καὶ Φαιδώνδας καὶ ἄλλοι, es εκείνω συνησαν, ουχ Da δημηγορικοι η δικανικοὶ γενοιντο, ἀλλ' Da καλοί τε κἀγαθοὶ γενόμενοι και οἴκω καὶ οἰκεταις

καὶ οἰκείοις και φίλοις καὶ πόλει και πολίταις δυναιντο καλῶς χρῆσθαι. καὶ τουτων ουδεις οἴτε νεώτερος Οἴτε Io πρεσβύτερος ὼν οἴτ εποίησε κακον Ουδεν Οἴτ αιτὶν εσχεν.

49 Ἀλλα Σωκράτης γ εφη ὁ κατήγορος, τοῖς πατερας

προπηλακίζειν εδίδασκε, πείθων μεν τοῖς συνόντας αυτωσοφωτερους ποιεῖν των πατερων, φάσκων δε κατὰ νόμονεξεῖναι παρανοίας ελόντι καὶ τον πατερα δῆσαι, τεκμηρίω a 5 τούτω χρώμενος, ὼς τον ὰμαθεστερον υπὸ τοs σοφωτερου So νόμιμον εἴη δεδεσθαι. Σωκράτης δε τον μεν ὰμαθὶς ενεκα δεσμεύοντα δικαίως αν καὶ αυτον ωετο δεδεσθaι υπο Tωνεπισταμενων li μη αυτος επίσταται' καὶ των τοιούτων ενεκα πολλάκις εσκόπει, τί διαφερει μανίας ἀμαθία και τοῖς μεν 3o μαινομενους ωετο συμφερόντως ἄν δεδεσθαι καὶ εαυτοῖς και

35쪽

I. si τοῖς φίλοις, τοῖς δε μη ἐπισταμένους τα δέοντα δικαίως avμανθάνειν παρὰ των ἐπισταμένων. αλλὰ Σωκράτης γε, 31 ἔφη ο κατηγορος, ου μόνον τοῖς πατέρας ἀλλα καὶ τους

ἄλλους συγγενεῖς εποίει εν ατιμία εἶναι παρὰ τοῖς ἐαυτω5 συνοῖσι, λέγων ως Ουτε τους κάμνοντaς Ουτε τους δικα - μενους οι συγγενεῖς ώφελοῖσιν, αλλὰ τους μεν οι ιατροί,

τους δὲ οι συνδικεῖν επιστάμενοι. ἔφη δε και περὶ των Sa φίλων αυτὸν λέγειν ὼς ουδὲν ἄφελος ευνους εἶναι, εἰ μηκαι ωφελεῖν δυνησονται μόνους δε φάσκειν αυτὸν ἀξίους

Io εἶναι τιμης τους εἰδότας τὰ δέοντα και ὁρμηνεῖσαι δυΡαμένους' ἀναπείθοντα Ουν τους νέους αυτόν, ως αυτὸς εἴη σοφώτατός τε και ἄλλους ικανωτατος ποιησαι σοφους, οἴτω διατιθέναι τους ἐαυτω συνόντας, ωστε μηδαμου παρ' αυτοῖς

τους ἄλλους εἶναι προς εαυτόν. εγὼ δ' at τὸν οἶδα μεν κώ 33I5 περι πατέρων τε καὶ των ἄλλων συγγενῶν τε καὶ περὶ φίλων ταῖτα λέγοντα καὶ προς τούτοις γε δη, οτι τVς ψυχης ἐξελθουσης, εν p μόνy γίγνεται φρόνησις, το σῶμα του οἰκειοτάτου ανθρώπου την ταχίστην ἐξενέγκαντες ἀφανί- ουσιν. ἔλεγε δ' oτι και ζῶν ἔκαστος ἐαυτοῖ, ὁ πάντων 34ao μάλιστα φιλεῖ, του σώματος ο τι αν ἀχρεῖον p καὶ ανωφελές, αυτός τε ἀφαιρεῖ και ἄλλω παρέχει. αυτοί τέ γε αυτῶν μυχάς τε καὶ τρίχας καὶ τύλους ἀφαιροῆσι καὶ τοῖς ἰατροῖς

παρέχουσι μετὰ πόνων τε και ὰλγηδόνων καὶ ὰποτέμνειν καὶ ἀποκάειν, και τούτων χάριν iaωνται δεῖν αυτοῖς και 5 μισθὸν τίνειν κώ το σίαλον εκ του στόματος ἰποπτύουσιν ως δύνανται πορρωτάτω, διότι ωφελεῖ μεν ουδὲν αυτοῖς ἐνόν, βλάπτει δε πολὴ μὰλλον. ταῖτ ουν ἔλεγεν ου τον μεν 33 πατέρα ρῶντα κατορύττειν διδάσκων, εαυτὸν δε κατατέμνειν, ἀλλ' ἐπιδεικνύων οτι το ἄφρον ἄτιμόν ἐστι παρεκάλει 3o ἐπιμελεῖσθαι του ὼς φρονιμώτατον εἶναι καὶ ώφελιμώτατον,

36쪽

I. Hύπως, εάν τε υπὸ πατρὸς εάν τε υπὸ αδελφου εάν τε υπάλλου πινος βούληται τιμὰ σθαι, μη τω Oικεῖος εἶναι πιστεύων ἀμελp, ἀλλα πειρὰται, υφ' ὼν αν βουληται τιμὰσθαι, τούτοις ωφελιμος εἶναι. 56 Ἐφη δ' αυτὸν ὁ κατηγορος και των ενδο τατων ποιητῶν 5εκλεγόμενον τα πονηρότατα καὶ τούτοις μαρτυρίοις χρώμενον διδάσκειν τοῖς συνόντας κακούργους τε εἶναι καὶ τυραννικούς,

υσιοδου μεν τὸ Ἐργον δ' Ουδεν ἄνειδος, Λεργίη δε τ μειδος τουτο δη λεγειν αυτόν, ως ὁ ποιητης κελεύει μηδενὸς εργου Ioμὶ τ ὰδικου μητ αισχρου ὰπεχεσθαι, ἀλλα και ταυτα ποιεῖν 57 επι τω κερδει. Σωκράτης δ' επει διομολογησαιτο τὸ μενεργάτην ειναι ωφελιμόν τε ἀνθρώπω και ἀγαθὸν εἶναι, τὸ δε ἀργὸν βλαβερόν τε και κακόν, καὶ τὸ μεν εργάζεσθαι αγαθόν, τὸ δ' ἀργεῖν κακόν, τους μεν αγαθόν τι ποιουντας I5εργάθεσθαι τε εφη και εργάτας αγαθοῖς εἶναι, τοῖς δεκυβεύοντας η τι ἄλλο πονηρὸν και επιζημιον ποιουντας αργοῖς ἀπεκάλει. εκ δε τούτων ὀρθῶς αν εχοι τὸ

Ἐργον δ' ουδεν ἄνειδος, Λεργίη δε τ ἄνειδος. 38 τὸ δε Dμηρου εφη ὁ κατηγορος πολλάκις αυτὸν λεγειν, OTι ao δυσσεῖς Di τινα μεν βασιληα και εξοχον ἄνδρα κιχείη,

τὸν δ' ἀγανοῖς επεεσσιν ερητύσασκε παραστάς Δαιμόνι, ου σε εοικε κακὸν ως δειδίσσεσθαι,

ἀλλ' αυτός τε κάθησο και ἄλλους ἴδρυε λαούς. 255ν δ' αυ δημου τ ἄνδρα ἴδοι βοόωντά τ εφεύροι,

τὸν σκηπτρω ελάσασκεν ὁμοκλησασκε τε μύθω Δαιμόνι, ἀτρεμας ησο, καὶ ἄλλων μυθον ἄκουε, es σεο φερτεροί εισιρ συ δ' ἀπτόλεμος καὶ ἄναλκις, Οἴτε ποτ εν πολεμω εναρίθμιος ουτ ενὶ βουλῆ. 3Qταυτα δη αυτὸν ε ξηγεῖσθαι, ως ὁ ποιητης επαινοίη παίεσθαι

37쪽

I. Hτoiis δημότας και πενητας. Σωκράτης δ' ου ταυτ ελεγε' 59 καὶ γὰρ εαυτον 0ύτω γ' av ὼετο δεῖν παίεσθαι- ἀλλ' εφη δεῖν τους μητε λόγω μητ ἔργω ωφελίμους οντaς μητε στρατεύματι μητε πόλει μητε αυτῶ τῶ δημω, εἴ τι δεοι, 5 βοηθεῖν ἱκανους, ἄλλως τ εὰν προς τούτω καὶ θρασεῖς ἶσι,

πάντα τρόπον κωλύεσθαι, κaν πάνυ πλουσιοι τυγχύνωσιν

ἄντες. ἀλλα Σωκράτης γε τἀναντία τουτων φaνερος ην 6o καὶ δημοτικὸς και φιλάνθρωπος ἄν. εκεινος γὰρ πολλους επιθυμητὰς καὶ αστους καὶ ξενους λaβων ουδενα πωποτε io μισθὸν της συνουσίας επράξατο, ὰλλα πὼσιν ἰφθόνως επήρκει των εαυτου' ἄν τινες μικρὰ μερη παρ' εκείνου προικα λαβόντες πολλοῖ τοῖς ἄλλοις επωλουν, καὶ Ουκησαν ωσπερ ε κεινος δημοτικοί' τοῖς γὰρ μη εχουσι χρη ματα διδόναι Ουκ ηθελον διaλεγεσθαι. αλλὰ Σωκράτης γε 61 13 καὶ προς τους ἄλλους ανθρωπους κόσμον τy πόλει παρεῖχε πολλῶ μὰλλον η Λίχας τp Λακεδαιμονίων, ος ὀνομαστὸς επὶ τούτω γεγονε. Λίχας μεν γὰρ τaῖς γυμνοπαιδίαις τους επιδημοῖντας εν Λακεδαίμονι ξενους εδείπνι , Σωκράτης δε διὰ παντὸς του βίου τὰ εαυτου δαπανῶν τὰ μεγιστα

ao πάντας τους βουλομενους ωφελει' βελτίους γὰρ ποιων τους συγγιγνομενους ἀπεπεμπεν.

'Εμοὶ μεν δη Σωκράτης τοιουτος ὼν εδόκει τιμης ἄξιος 62εῖναι τ9 πόλει μὰλλον η θανάτου. καὶ κατὰ τους νόμους δε σκοπῶν ἄν τις τουθ' εἴροι. κατὰ γὰρ τους νόμους, εάν 25 τις φανερὸς γενηται κλεπτων η λωποδυτῶν η βαλλaντιο τομῶν η τοιχωρυχῶν η ανδραποδιούμενος η ἱεροσυλῶν, τουτοις θάνατός εστιν η ζημία ἄν εκεῖνος πάντων aνθρώπων πλεῖστον ὰπεῖχεν. ὰλλα μην τη πόλει γε οἴτε πολεμου 63

κακῶς συμβάντος οἴτε στάσεως οἴτε προδοσίας οἴτε ἄλλου 3O κακου ουδενὸς πωποτε αἴτιος εγενετο ουδε μην ιδία γε

38쪽

ουδένα πώποτε ανθρώπων ουτε αγαθῶν απεστέρησεν ουτε

κακοῖς περιέβαλεν, ἰλλ' οὐδ' αἰτίαν τῶν εἰρημένων ουδενὸς 64 πώποτ' ἔσχε. πῶς ουν αν ἔνοχος εἴη τy γραφp; ὁς αντὶ μεν του μη νομιζειν θεούς, ώς τy γραφy εγέγραπτο, φανερος ην θεραπεύων τους θεους μάλιστα τῶν ἄλλων ξανθρώπων, αντὶ δε του διαφθείρειν τους νέους, ο δη ὁ

γραψάμενος αυτον ητιὰτο, φανερὸς ην τῶν συνόντων τους πονηρὰς επιθυμίας ἔχοντας τούτων μεν παυων, της δε καλλίστης καὶ μεγαλοπρεπεστάτης ἀρετης, η πόλεις τε καὶ οἶκοι ευ οἰκουσι, προτρεπων επιθυμεῖν' ταυτα δὲ πράττων Io

πῶς ου μεγάλης ἄξιος ην τιμης τy πόλεις III δε δη καὶ ὐφελεῖν εδόκει μοι τους συνόντας τα μεν ἔργω δεικνύων εαυτον οἷος ην, τα δε καὶ διαλεγόμενος, τούτων δη γράψω ὁπόσα αν διαμνημονεύσω. τα μεν τοίνυν προς τους θεους φανερος ην καὶ ποιῶν καὶ λέγων ηπερ η i5 Πυθία ἀποκρίνεται τοῖς ερωτῶσι πῶς δεῖ ποιεῖν η περὶ θυσίας η περὶ προγόνων θεραπείας η περὶ ἄλλου τινος τῶν τοιούτων η τε γὰρ ΙΠυθία νόμω πόλεως ἀναιρεῖ ποιουντας

ευσεβῶς αν ποιεῖν, Σωκράτης τε Ουτω καὶ αυτος εποίει καιτοῖς ἄλλοις παρηνει, τους δε ἄλλως πως ποιουντας περι- 2o2 γους καὶ ματαίους ε νόμιζεν εἶναι. κώ ηυχετο δὲ προς τους θεους απλῶς ταγαθὰ διδόναι, οῦς τους θεους κάλλιστα ειδῖτας οποῖα αγαθά εστιε τους δ' ευχομενους χρυσίον ηαργύριον η τυραννίδα η ἄλλο τι τῶν τοιούτων ουδεν διάφορονενόμιον ευχεσθαι η εἰ κυβείαν η μάχην η ἄλλο τι ευχοιντο 253 τῶν φανερῶς ἀδηλων οπως ὰποβησοιτο. θυσίας δε θύων μικρὰς απὸ μικρῶν ουδεν ηγεῖτο μειουσθαι τῶν απὸ πολλῶν καὶ μεγάλων πολλὰ καὶ μεγάλα θυόντων. ουτε γὰρ τοῖς θεοῖς ἔφη καλῶς ἔχειν, εἰ ταῖς μεγάλαις θυσίαις μὰλλον η ταῖς μικραῖς ἔχαιρον πολλάκις γὰρ αν αυτοῖς τὰ παρὰ 3o τῶν πονηρῶν μὰλλον η τὰ παρὰ τῶν χρηστῶν εἶναι κεχαρι-

39쪽

I. iii σμένα οἴτ αν τοῖς ἀνθρώποις ἄξιον εῖναι ζην, εἰ τα παρὰτων πονηρων μὰλλον ην κεχαρισμένα τοις θεοις η τα παρὰτων χρηστῶν ἀλλ' ενόμιθε τους θεους ταῖς παρὰ τωνευσεβεστατων τιμαῖς μάλιστα χαίρειν. επαινετης δ' ην καὶ

Καδδύναμιν δ' ἔρδειν ιέρ' ἀθανάτοισι θεοῖσι, καὶ προς φίλους δε καὶ ξένους καὶ προς την ἄλλην δίαιταν

καλην εφη παραίνεσιν εἶναι την Καδδυναμιν δ' ἔρδειν. εἰ ηδε τι δόξειεν αυτῶ σημαίνεσθαι παρὰ των θεῶν, ηττον αν Io ἐπείσθη παρὰ τὰ σημαινόμενα ποιησαι η εἴ τις αυτον ἔπειθεν οδοῖ λαβεῖν ηγεμόνα τυφλὸν καὶ μη εἰδότα την οδὸν αντὶ βλέποντος καὶ εἰδότος καὶ τῶν ἄλλων δε μωρίαν κατηγορει, orτινες παρὰ τὰ υπὸ τῶν θεῶν σημαινόμενα ποιοῖσί τι, φυλαττόμενοι την παρὰ τοῖς ἀνθρώποις ἀδοξίαν αυτὸς δὲ 15 πάντα τἀνθρώπινα υπερεώρα προς την παρὰ τῶν θεῶν συμβουλίαν. Διαίτy δε την τε ψυχην επαίδευσε και το σῶμα η 5 χρώμενος ἄν τις, εἰ μη τι δαιμόνιον εἴη, θαρραλέως καιασφαλῶς διάγοι καὶ ουκ ἄν ἀπορησειε τοσαυτης δαπάνης.ao οἴτω γὰρ ευτελης ην, ωστ ουκ οἶδ' εἴ τις Ουτως avολίγα εργάθοιτο ωστε μη λαμβάνειν τὰ Σωκράτει ἀρκουντα. σίτω μεν γὰρ τοσουτω εχρητο, οσον ηδέως ησθιε, καὶ επὶ

τουτο οἴτω παρεσκευασμένος Ιει ωστε την επιθυμίαν του

σίτου ἄψον αυτῶ εἶναι ποτὸν δὲ παν ηδὴ ην αυτοῦ διὰ a5 το μη πίνειν, εἰ μη διψωη. εἰ δέ ποτε κληθεὶς ἐθε - 6λησειεν επὶ δεῖπνον ἐλθεῖν, ὁ τοῖς πλείστοις ἐργωδέστατόν ἐστιν, ωστε φυλάξασθαι το υπὲρ τον κόρον ἐμπίμπλασθαι, τουτο ραδίως πάνυ ἐφυλάττετο. τοῖς δὲ μη δυναμένοις τουτο ποιεῖν συνεβούλευε φυλάττεσθαι τὰ πείθοντα μη3o πεινῶντας ἐσθίειν μηδὲ διψῶντας πίνειν καὶ γὰρ τὰ λυμαι -

40쪽

νόμενα γαστέρας καὶ κεφαλὰς καὶ ψυχὰς ταυτ ἔφη εἶναι. eskσθαι δ' ἔφη ἐπισκώπτων καὶ την Κίρκην υς ποιεῖν τοι -

ουτοις πολλοῖς δει rvίρουσαν τον δε 'Oδυσσεα Ἐρμου τευποθημοσυνν καὶ αυτον εγκρατη ἄντα καὶ ἰποσχόμενον του υπὲρ τον κόρον των τοιουτων ἄπτεσθαι, διὰ ταυτα 58 ου γενέσθαι υν. τοιαυτα μεν περι τουτων ἔπαιρεν ἄμασπουδάρων.

Ἀφροδισίων δε παρyνει των καλῶν ἰσχυρῶς ἀπέχεσθαι ου γὰρ ἔφη ράδιον εῖναι των τοιουτων ἁπτόμενον σωφρονεῖν. ὰλλα και Κριτόβουλόν ποτε τον Κρίτωνος πυθό- Ioμενος οτι ἐφίλησε τον Ἀλκιβιάδου υιον καλον ἄντα, 9 παρόντος του Κριτοβουλου ηρετο Ξενοφῶντα Εἰπε μοι, ἔφη, ἁ Ξενοφῶν, ου συ Κριτόβουλον ἐνόμιζες εἶναι των σωφρονικῶν ανθρώπων μὰλλον η τῶν θρασέων και τῶν προνοητικῶν μὰλλον η τῶν aνοητων τε καὶ ριψοκινδυνων; Ι5Πανυ μεν ουν, ἔφη ὁ Ξενοφῶν. Νυν τοίνυν νόμιρε αυτον

θερμουργότατον εἶναι καὶ λεωργότατον' Ουτος κaν εις μαχαί Io ρας κυβιστήσειε καν εις πυρ αλοιτο. Καὶ τι δ', ἔφη ὁ Ξενοφῶν, ἰδὼν ποιουντα τοιαυτα κατέγνο κας αυτους Ου γὰρουτος, ἔφη, ἐτόλμησε τον Ἀλκιβιάδου υιον φιλησαι, ἄντα ῖο ευπροσωπότατον καὶ Δραιότατον; Ἀλλ' ει μέντοι, ἔφη ὁ

Ξενοφῶν, τοιουτόν εστι το ριψοκίνδυνον ἔργον, καν εγὼ II δοκῶ μοι τον κίνδυνον τουτον υπομεῖναι. 'sa τλημον, ἔφη ὁ Σωκράτης, καὶ τι αν οἴει παθεῖν καλον φιλησας; aρ' ουκαν αυτίκα μάλα δουλος μεν εἶναι ἀντ ἐλευθέρου, πολλὰ δε ῖ5 δαπανὰν εις βλαβερὰς ηδονάς, πολλην δε ασχολίαν ἔχειν του ἐπιμεληθηναί τινος καλου κὰγαθου, σπουδάζειν δ' ἰναγ- Ia κασθηναι εφ' οἶς οὐδ' αν μαινόμενος σπουδάσειενς ΩMράκλεις, ἔφη ὁ Ξενοφῶν, ως δεινην τινα λέγεις δυναμιν του φιλήματος εἶναι. Καὶ τουτο, ἔφη ὁ Σωκράτης, θαυμά- 30