Marci Velseri Rerum Boicarum libri quinque. Historiam a gentis origine, ad Carolum M. complexi

131쪽

Tiberio omnes dedi ros retulit, Marcomanos despecratione resiliendi, retrocessisse, verum sit, cum ten- . tata prioribus si ustia fortuna, manus infeliciter coorib tu e ri, tulisient; simiidem Orosius; semel paene ad intern Hor. lib. e .uta caenetri caesos, Florus eorum spoliis tumulum in trophaei modum a Druso excultum fuisse memorat.

Atque haec firma de contestata satis sunt. Sed obscura deinde& impedita altera disquisitio consequi tu , quo tcrrarum Boij, Boiohemo pulsi, concesserinr; quos pulses Tacitus perspicue, non deletos aut excisos scripserit. Nam in omnibus omnium: priscorum scriptorum commentarbs, quantum eorum

hodie est, huius nihil extat, nec qui res Germanicas postea diligentissime pertractauere, Strabo, Tacia Fus,Ptolemarias,Bohs ullum in Germania locum tri buunt. Ut quis Baemos apud Ptolemaeum, aut Buros (Burios appellauit Tacitus 'eorum vicem habeat, erret, de utrisque secus est. Baemi palam a i , Boiohemo, nec ambigendum, Ptolematuris gentis nomen pro regione posuisse. Buris sonus aliqua su fragatur, nimirum modice a Boieris, Boiris aut Boiaris diuertens, prioris quippe tantum syllabae voc libus litteris mutatis, quae fiequens est & solens demutatio, manentibus consonantibus, apud homines praesertim peregrinos, & linguae exterae. AC- cedit Lutorum cognomen, Buris a Ptolemaeo tributum, quod cum Germanis Luti, Liudi, Leuti de Leu-di, ut variat dialectos, populos significent, quo sen-

132쪽

lludi, non nemini probetur, Boicos populos Boier-Lutos, & Buros inde Lutos fuisse appellatos. Sed nobis vera pro speciosis. Tacitus Burios sermone cultub Sueuos referre, Boios Gallicam gentem esse scripsit; quo tanto interuallo, a prima usque origine disparatos fuisse fateamur oportet. Ceterum,

ut eo reuertamur, cum MarcomanorVm vis, a se et

Hentrione de occidente tale ingruerit, Boios fugirientes in ortum aut meridiem declinasse necesse est :at neutrobi se tantae rei asserendae dant vestigia,quin arcuerit a meridie Danubius, Romanis praesidiis praetextus, Raetia & Norico iam tunc prouincijs,or, tum Boerebis a Dacus ci userit. Quod si scriptor medij aeui semibarbgrus Iornandes, Boiscorum lon- Iorn. de re ge gentium, ad judem Moeotidem meminit, in . ter monstra illa populorum Alip Euros, Alcideturos, Ilamaros, Tuncassos,&Boiscos Boios fuisse, simili tudini nominis largiri placet, qua scilicet forma SD Syriscidi. Aus. in risci &Syristae, Threcisci & Dacisei, pro Syris Threcibus 5: Dacis ab idoneis auctoribus usurpati sunt. I T Ti, Vi-

cc quo lentu Magidius Boiicus in antiqua Inlcripti ximim Daciscus

Onc legitur, quod neque praefracte negandum exidi et sub laudit stimo, neque admodum fidenter ponendum, prino secto sit dubij soli fundamentum, tantis stipers in 'visc.

dem nullius testis auctoritatem sequutus, animo ul-dia i P et tro

133쪽

tro concipiat, eam coloniam, Boiohemo mille pas suum millibus disiunistam, tot interietas barbaris gentibus, Dacis inprimis, potentii id temporis di odio in nomen Boicum inclytis, a profugis tunc esse positam, verosimilius quam a Galatis & Tolis o-Bobsolim, quos permensa Europa in Asiam victores multis antea saeculis migrasse, compertum non arbitrarium est Quamquam me praeterea reditus, ab usque Moeotide in has iterum oras, per passuum totidem millia, iuxta atque itus habet solliciatum,& ut ratio excogitetur, Attilam reduxisse, ego excogitatae fabulae sideri non adiunxerim, qui a se dam sententiamexiguo negotio, commoda uniaus vocabuli interpretatione, vitari, Boios nonnem cessario tanto labore leuari posse videam. Pullos nim Tacito confirmanti assentior, verum regno aedominatu interpretor, non regione ; quomodo siquis, quod non nemo fecit, Langobardos Italia a Francis pulses narret, nunquam erret, tametsi Langobardi Italia nec excessere, neque sedes omnino . mutauere,& ut omnia conueniant, Langobardicae regionis appellatio, regno ad Francos translato, nihilo minus quam Boiohemi apud Marcomanos

manserit. Argumenta huius rei duo maxime capio, quorum primum dixi, nullo satis certo monum e to euinci,Boios tunc solum vertisse; alterum me alse quanto etiam magis mouet, Boiorum postea no men a nemine scribentium,per aliquot centum an-

nos Disitired by Coosli

134쪽

nos, quibus Marcomani rerum potiti sunt, uspiam terrarum liquido usurpatum esse, iliquido inquam & explicate, cum subobscura vestigia certis deinde locis ipsi simus indicaturi his euertis, statim iterum emersisse, ut flumina jecubus hausta solent, magnis emensis sub terra spatijs, in apertum redire, aut quae lacubus miscentur,confiisis pleraque aquis nomen ab influxu mox ponunt, receptura, qua castig torursus alueo maiore ui erumpunt, sic Marcoma- nus victor, quamdiu rerum potitus est, Boicam si mam pressit, & ut in illis aquam fluminis a lacustri, dissiculter distinguas, ita nemo pronuntiet, quae Marcomanicis postea expeditionibus Boiorum priuatim fuerit opera, quando honor ad eos redit, apud quos imperium te auspicia resedere. Nam idem

usu veniat, Sabinorum aut Aequorum aut Volscorum historiam meditanti scribere, cum Romani orbem terrarum non tam virtute sua, quam sociorum ope vicerint, & vero hi numero plerumque praestia terint, unos tamen Romanos gloria sequitur. Cn. Cornelio Lentulo, M. Valerio Mestallino Cossi extremo anni, omnium gentium exspectatiomus cri Ri-IEsus CrinisTus, Dei filius, Deus ipse. ex Maria

mvx virgine natus est. Ad quem cum annorum hactenus numeros;uti antemeridianas umbras progrediendo

enicis,ae. contraxeramus, illos ab eo etiam deinde porro extendemus. i Anno post eum natum octauo,Ti ritis utiberius Maio duum duodecim legionum bello. P 3 petens,

i oste

135쪽

ris ' iit RuM 3oica xv Mpetens , Pannoniae & Dalmatiae motibus retractus, Apax aequis conditionibus firmata est. Undeci mo, caesis ab Arnainio ad internecionem Romanis

legionibus, Vari ducis capite potitus Maroboduus, Augusto genti litis tumuli sepultura honorandum misit. Post haec, constituto firmatos diuturni temporis mora regno, S urbe principe, fluxo in futurum omine, a se appellata, cum ad omnes crescem di occasones intentus, Germanicum Drusi filium, qui patris exemplo, magnis Germanos affecerat incommodis, a Tiberio reuocatum in orientem abi jsib, unum in Germania Arminium Cheruscum eminere animaduerteret, ne veterem virtutis famam

senescere pateretur, eum sibi sumpsit incursandum. Ceterum Regis nomen Maroboduum inuisum pud populares ' Arminium libertatis fauor gratum, eddere, huic se ex illius regno Semnones & Lango bardi adiungere, illi contra Inguiomerus, Armin

patruus,cum magna clientii in manu auxilium ferre.

Anno post Christum natum decimo nono acie con- gressis,uirtus utrimque ducum in aequo aemulatione gloriae accendebatur, neuter aut iactantia sit, aut trobris in hostem abstinere. Raro alias maiore mo- e concursum, neque ambiguo magis cuentu, fusis utrimque dextris cornibus. Exspectari rursus pugna,

de pares discessisse videri poterant, ni Maroboduus caura in colles subduxisset, id signum perculsi fuit. Inde transfugiss paullatim nudam, retro in Marmi t , comanos

136쪽

comanos concessit, misits legatos ad Tiberium,

auxilia nequidquam oraturos: obiectum, non iure Romana arma aduersus Cheruscos inuocare, qui Romanos in eos pugnantes nulla ope iuvisset. Fra- stus itaque, & occotis praeterea insidijs a Tiberio

per Drulum filium petitus, qui illiciendis Germa

auis. potes nisad discordias, haud leue decus apud patrem qitae- rebat, anno sequenti a Catualda regno pulsus est. eis ruatio,. CAT v ALDA nobilis apud Gotones iuucnis, proh gus olim vi Marobodui, tunc dubijs eius rebus ulti, onem ausus, valida manu Boiohemum ingressus, corruptis ad societatem Marcomanorum primori

, bus, regiam castellumq; iuxta situm irrumpit. M roboduo undique deserto, .non aliud suosdiuin quam Romanorum misericordia fuit, transgressus Danubium, qua Noricum praefluit, scripsit Tiberiq,-hon ut profugus ut supplex, sed ex memoria priό- .ris fortunae, multis nationibus clarissimum quondam Regem ad se vocantibus, Romanam amicidiam praetulisse. Responsum a Tiberio, tutam honoratamq; ei sedem in Italia fore si maneret, sin rebus 'seis aliud conduceret, abiturum, fide qua venisset. Tiberius apud Senatum disseruit, non Philippum Atheniensibus, non Pyrrhum aut Antiochum Populo Rom. perinde metuendos fuisse, magnitudinem viri violentiam subie starum ei gentium, ae

quam propinquus Italiae hostis, suaq; in destruendo

eo consilia efferens. Et Maroboduus in hunc qui-

eciem Di

137쪽

Suet. Tib.e.set. dem modum per blanditias & promissa extractus. nec unqtiani remissus, per duodeuiginti annos Ra-

veli. lib. x. uenna: hois orate habitus, consenuit. Idem

haud multo post Catualdam casus excepit, idembT,e. Atin x. vi. pulso, Iubillil ductu Hermundurorum opibus, petas tuta holet fugium,Forum Iulium Galliae Narbonensis coloni, exilium fuit. Anno trigesimo quarto, Iesu Christo cruci pro salute generis humani affixo, Stephano lapidibus obruto, cum Iudaeorum principes Christi doctrinam infensissimis odijs prosequerentur, Christi nos omnes, praeter unos tamen Apostolos, ciuitate Hierosolymis exturbarent, varie ij per prouincias sparsi, propagandae religioni nauauere operam: pars in Galatiam delati, ecclesias constituerunt, ad quas principum Apostolorum extant epistolae, nam eo pertinet quod Petrus ad electos aduenas scripsit dispersionis Ponti, Galatiae, aliarum trouinciarum,&Paulus Galatas, quos in epistola illis inscripta al-Cal. Ante loquitur, Hierosolymis quo tempore Christus 'Lm 'surum it, egisse ostendit. Sed & alia habent sacrae liti et e. irae testimonia, de Galaticis tunc temporis eces b, mibus conficitur, eas tum a Clemente Pauli discipulo, tum abipso Paulo esse aditas. Atque haec prima, & inter primos, Euangelij lux Boios, enim-urio Asiaticos, illustrauit, Europaeis alta permultosi adhucannos caligine demersis. l

Di sitired by Coos

138쪽

Apud Marcomanos pulsoCatualda, Iubillium victorem regnasse crediderim, quem anno quinquagesimo secundo superfuisse constat. Septuagea Tae An. ra. simo primo, cum mortuo Nerone vatic fluctuaret respublica, M A R I C v s quidam ex plebe Boiorum, Taiahiae lib. quos Iulius post Helveticum bellum in Aeduorum tinibus collocauit, numinum simulatione arma Romana prouocare au sus. Iambassertor Galliarum, dc Deus audiens, quod sibi nomen indiderat, concitis octo millibus hominum, proximos pagos trahebat, cum Aeduorum ciuitas electa iuuentute, adiectis a Vitellio cohortibus,senaticam multitudinem disi cit. Captus proelio Maricus, ac mox feris obieecius, quia non laniebatur, vulgo inuiolabilis creditus, conec spe stante Vitellio interfectus est. Domitianus,Titi fratris anno octogesimo tertio successior, Marcomanos, quod nulla ab eis in Dacos im petraret auxilia,bello aggressus,victus ins fugam coniectus abhi, ut a Dione quidem proditu;nam Statij perridi- meri cula est adulatio, Domitiani clementia praedicantis,

modo Marcomanos,post horrida iacta, vagosque stati si lu' lib. s. Sauromatas, Latio non indignatatriumpho.

Reges illis porro ex sua ipsorum gente ali

quamdiu, inter quos clarum T v D R I nomen, n que quidquam praeter nomen tamen. Taciti primum aetate externos pati coepere, quibus vis &potentia ex auctoritate Romanaellet, corruptis iam

tunc tractisq; patriis institviis, pecunia naagis quam in armis

139쪽

armis Romanorum, nam hoc etiam Tacitus, libello quem de Germanorum moribus, anno post Chri-uum natum centesimo edidit, professus est . Centesimo quadragesimo, mortuo Hadriano, Capit invita, T. Aurelius Fulvus B o i o Niv s Antoninus, Sena- via. hic ' tusconsulto Pius appellatus, imperium adist. Boio-nij nomen unde tulerit, a nullo veterum eroditum,

ipse quodammodo habitus & facies, a Boijs es se indicat, eo credibilius, quod Antonino paternum genus ex Transalpina Gallia, patre Aurelio Fulvo Consule, auo T. Aurelio Fulvo bis consule, cum Boici seminis reliquias in Gallia remansisse olim, & hodie se peresse, supra dixerimus, Fulvum autem aut Fulvium aliquem, post

hos amplius centum viginti annos clarum, in

fra simus memoraturi, quem Vopiscus planissime

ma ta hae. Boium nominat. Pio adoptionis iure M. Aurelius Boio Nivs Antoninus, orbis terrarum con-M.A' M

sensu Philosophus cognominatus, successit. Qui auronimis cum Boionb appellationem patri fuerit gratificatus, sit ut duo optimi Imperatores, pulcherrimorum cognominum, quae nullis deuictarum gentiuin titulis inuideat, Boijs quadantenus transerinantur. Rom,es, j...io. mTL Boionium Olympum, & L. Boionium gen- diras ici.n, is, tilem in antiquis lapidi bus legi scio, de quibus quod praeterea afferam, nihil habeo.

Imperatore Philosopho, grauissimum bellum,

140쪽

, Marcomani principes fecere, porro Quadi praeterea Oroc .et e. ii coniurauerant, vandali, Sarmatae, Sueui, haud dubium Boij, & quos Capitolinus his annumerat, Narisci, Hermunduri, Latringes, Buri, Victovali, Sosi-bes, Sicobotes, Roxolani, Bastarnae, Alani, Peucini, Costoboci, omnis paene denique Germania & Sammatia, ut nummis qui ad memoriam eius expeditionis bene multi publicati, Germaniae & Sarmatiae vi istae nomen uniuersc fuerit impressiam, sed in vulgus, quin & penes scriptores, sola Marcomanorum famaeualuit; quo unos et Boios concessisse, minus aut incredibile aut mirandum est. Costobocos Ammianus Marcellinus Costobocas nominati e- Amm. lib. 1M .ud uir osdem Tolisto-Boios esse, vereor leui conicistum a iei.,xi. Sylburgio asseii. Anno centesimo septuagesimo stib.ώγ, primo, bellum ingenti apparatu coeptum, varia deinceps in utramque partem fortuna gestum est,nam

nos tigillatim prosequi nihil necesse. Inter ipsa initia, incredibilis eius apud Romanos exspectatio, - tum timor. Imperator undique sacerdotes accire, Romanas peregrinasq; superstitiones implere, eo tandem descendere, ut Alexandro cuidam, impu-Lucian.Pseuda: dentissimo homini, de oraculo fidem haberet,quod geminos leones Danubio certis ritibus immittenti,

victoriam pollicebatura, atque hquidem immissi, in

aduersam ripam enatarunt, Marcomani ignotas feras, canum aut luporum vicem aestimantes, fustibus coercuere, Romanorum, contra quam oraculum