장음표시 사용
31쪽
pol. lib. str. lib. App. Celico,
num Senones soli venerint,num a reliquis omnibus Cisalpinorum Gallorum populis adiuti. Sed adiutos venisse a plerisque, vero propius. Nam siue Etruscum, siue Romanum bellum, prae Melpino qu1 potuere contemnere E cum Melpino Insubrum de Boiorum auxilia asciuerint; deinde Polybius, accuratus inter primos, &religiosus, & vetustus au stor, Ananes, Boios, Aegones atque Senones, hoc loci retemporis coniunxit, quas nobilissimis Celtarum in Italia gentibus accensuit: Strabo Boios, Insubres re Senones, maximas appellavit: ferocissimorum elogium Boij, eximie ab Appiano tulere, quamquam nomo Graecus, militarem virtutem asperiore paullo vocabulo perstrinxit. Scriptor belli Punici medij poeta Silius, Chrixum Boiorum ducem,Brenni stir,
pesuperbientem memorat, Boiorum ante Chrixo duce, mobiluat Arietat in primos, obicitque immania membra. Ipse tumens, aram Brenni liveserebat Chrixis, di in titulos Capitolia capta trahebat, Tarpeioqueiugo, demens, reverticescro Pensantes aurum Celtis umbone serebat. Coleta virisu o radiabant sectia torque,Auro virgatae vestis, manicaeque rigebant auro, simili vibrabat rei met D.
Quae si ad historiae fidem scripta sunt, ut pleraque Sith, Boios Romae capiendae non interisisse tantu, sed praefuisse quoque oportet, qui ducem dederint.
32쪽
Certe Virgilius, cui nullum temere verbum excidit, viri Aen. si
Gallos Capitolij obsestares, eodem corporis culmiusq; habitu, quo Silius Boium hunc descripsit,
Aurea caesaries ollis, atque aurea missio, Virgatis lucentsagulo, tum lactea coleta
siue gentis morem sequutus, siue tabulam antiquam Pictam aliquam, utrumque potuit. At vim ea sagula quae sint, laeue explicauit grammaticus in serat . terpres. Versicoloria appellauere Tacitus & Sidonius. Barbarus, inferioris aeui scriptor, Gallos illis ad Carosi aetatem usque, usos esse ostendit. Ex Di- His Caroli Mi
odoro paret, ruisle in tellellatam prope speciem, Inm Diossilitaterstincta, & coloribus variegata, ut si quem retium plagas &maculas, pictis tabellis explere, & solidare deieci et, funiculi decussati virgarum vicem sint, sic suturarum viae in segmentatis vestimentis istis, quas si auratae lineat ad ornatum clauderent, omne enim Gallicum nomen auro apprime delectabatur,vestes auro virgatae di star, quod de Chrixo Silius scripsit. Ab areo arum autem hoc modo, vetustissima Boicorum insignium pars, caeruleo & candido alternata, perparum abit, quadris modice in rhombos nimirum compressis, cuius generis virgato sagul miles Thoracomachus, in prisco de rebus bellicis lia Isterqui Nossi
bro, ornatus visitur. Atque ego compertum habeo, imperi j subim
pleraque insign ia quorum meri colores, ex militari di primo habitu manasse, seti quod hactenus eodem recidit,
33쪽
recidit, in militum saga migrasse ex clypeis Eant si qui fabulam de Psi melichi panibus probare ad .
huc possunt, commento vix poetis decore usurpa do. Rhombos plerique ter septenos obseruauere, alij aliter constituere: in caussas eius numeri, uti colorum itidem naturam & praestantiam, atque inde significatum, subtilius inquirere, vereor frustra sie ri, etiamsi an liqua est numerorum superstitio,& b nigna otiosis haec omnis ad disserendum materi Tenuit apud Germanos mos deinde perpetuo, Ta- citus genti uniuersim tribuit, scuta te issimis coloribus distincta, praecipuum cultum credere, in queetiam sensum scribit, Germanorum scuta viminum textus esse, vel tenues & fucatas colore tabulas . Galli Roma post septem menses prosecti, causi, varic iactatae sunt; siue pestilentia abactos &fame, siue Romani exercitus superuentu pulses ; siue patriae denique charitate reuocatos, quam Veneti, per eorum absentiam occasionem naehi, popularentur, dcto cum Romanis foedere, urbe relicta, domum
redijsse incolumes. Quod Polybio accredimus. camilli victoria, & extorta hostibus praeda, nec Romae fidem inuenit, Drusiis quippe demum, qui
Drauso caeso primus cognomen reperit, Propraetor
aurum Capitolinum ex Gallia rctulisse dictus, multis post annis, quod, si Camillus in re praesenti recepit, fieri qui potuit Atque hoc semel. exemplo, quam proni scriptores, res suorum tollere, hostium
34쪽
premere(vere falso, famae securi plerique, iuxta la dent qua vetustatis praesertim licentia, audendi animos adbcit. Gallos inde domestica dissidia exercuere ; quod enim Italicorum felicitas & potentia, permagnam apud inalpinos haberet inuidiam, in gente irritabili bellicosa, saepe ad caedes deuentum est . Aquibus cum primum quies, arma in Romanos iterum versa, repetitis tape adeo vicibus, & tanta virtutis obstinatione, ut Romani, cetera fidentes viri um, & inuicti animorum, adusque extrema Reipublicae tempora prae se habuerint, alia omnia virtutissiae prona, gloria belli Gallos ante se esse, cum quibus non de gloria, sed pro salute certaretur, & quantumuis victores pleriique hs bellis, timorem adeo
non posuere, ut eum, peculiari propemodum tumultus nomine, quo in nullo praeterea externo hoste usi sunt,fateri neutiquam verecundum duxerint, quo& sacerdotum vacationes, & priuilegia cessare voluere, unde metus magnitudinem aestimes. Nam
Caesar, scer inprimis, & nulli gratiae obnoxius in hac caussa iudex, Gallos virtute belli, omnibus gentibus praelatos, scriptum reliquit. Quarum Cel ticarum Gallicarumve gentium, quq praecipua tunc extiterint ad laudem facinora,raris litteris consignatum reperire est,& absurdi proinde conatus, Boica diuinando singillatim prosequi velle atque eruere. Cum tamenmagnain eorum Partem ad Boios spe-C ctasse,
Pol. lib. X. Sallust Catilla di Iuguriiu
35쪽
etasse, ut ut rerum & temporum desinitione incomperta, pro comperto exploratos sit. Nos quae in eam aut alteram partem obseruauimus, deinceps
Memorabilis habita inter primas Gallorum
peditio, anno ante Christum natum itecentesimo criR' NAT
quinquagesimo sexto, Cabs Fabio & Plauto Coss. quam Boiorum ductu & auspicijs motam Appi nus scripsit. Hi cum Prqneste venissent,porru progressi circa Paestum consederant. Romae C. Sulpitius Peticus Dictator dictus, M. Valerium magistrum equitum cooptauit, & robore militum ex duobus consularibus exercitibus lecto, in aduersos duxit. Bellum trahere Sulpitio consilium erat, quando nulla res cogeret se fortunae tradere, hoste neque commeatu instru sto, neque munimentis firmo, ijs praeterea animis corporibusq; , nam haec de Celtis omnibus Romanos habebat opinio, quorum quia in impetu tota vis esset, ea exigua interiecta mora, sponte languesceret. Sed militum ardore & ferocia impulsus, in aciem tamen descendit. Vbi, cum suis plus animorum quam virium esse cerneret, hostem insidijs captare aggressus, agasones mulis impositos, di armis ornatos, aliquot intermistis equitibus, clam in proximos montes iubet succedere, ibi se syl-uis occulere, quousque conserto iam praelio, signumouendi ostendendis daret. Atque pugna ad montium radices commissa, primi Romanorum,
36쪽
emissis pilis subsedere, donec secundi, tertii & qua ii mitterent, quibus itidem post iactum subsidenti-
bus, Boiorum eo inuento tela ab illis vitata sunt, postquam vero postremi misissent, iam omnes si- .mul coorti, clamore sublato, in hostes agmine facto irruere occuparunt. Boij contra, dextrum Romanorum cornu acriter inuadere, nec sustineri poterant, ni praesens Dictator, cohortando increpandos suos confirmasset; praecipue pudorem valuisse memorant, ne ullum periculi genus defugere videretur miles, qui certamen paullo ante tam avide cε- cupisset, impressione itaque rursiis facta, Boica acies turbari, & inclinari adeo coeperat, cum se vanus e monte terror, accepto signo ostendit, specie, ut hostium castra petere crederetur, quo metu pugna omissa, effusa passim ad castra fuga sequuta est. Illie quoniam magister equitum praeuerterat, fugientes ad montes sylvasq; versi, victori se eripere nequiuere, ab agasonibus quippe excepti, & atrox admodum ubiquc caedes, in sylva maxime edita, ut Appianus omnem illum Boiorum exercitum, tunc dei tum prodiderit. Sulpitius triunmhans urbem ingressus, magnum auri pondus ex spolijs conflatum, saxo quadrato septum, in Capitolio dedicauit. Bella postmodum Gallica, interposita etiam aliquando triginta annorum pace, complura sequuta polib. I ibi u
inae tenore: quae icienSyraetereo, nomen nullus scriptoru intexuit.
37쪽
to REEvM BOICARvMAnno demum ante Christum natum ducentesi- anni a Maeatam epicr1. O- mo octuagesimo secundo,cum Galli Romanos,sub mcuh' Arretinis fere moenibus, magna pugna vicissent,qua
. L. Caecilius, siue Praetor siue Consul occubuit, Tribuni praeterea septem, viri nobiles multi,& militum E pol. lib. i. ut caesa fuere tredecim millia. Postero, P. Corne- AIT lio Dolabella, Cn. Domitio Coss. Romani instaurato exercitu, ira, quam ignominiae pudor acueret, accensi, in Gallorum fines progressi, Senones habuere obuios, quos collatis rursus signis, versa retro
belli alea, faeda adeo strage castigauere, ut si qui proelio superfuere, patrijs eiecti sedibus, regionem
victori vacuam reliquerint. Romana colonia in urbem Senonum principem deducta est, ea Senae G licae nomen retinuit. Boijs, quod exemplum ad se . pertinere existimarent, magnam ea res curam iniecit, prope enim Senones colentes, satis intelligebant, una Gallici nominis gente excisa, Romanis aduersus reliquas auctos animos,odia non imminuta esse. Occupandum ergo rati, coactis quam maximis potuere cophs & Etruscis ascitis sochs, quibus perpetuae item in communem hostem inimicitiarum caussae supererant, Romanis ad Vadimonis lacum occurrerunt, mox congressi, summam rerum unius certaminis pugnae inclinandam commisere.
Festinatae expeditionis & praecipitis consilij, sera, quae solet, poenitentia comes fuit, multis Etruscorucaesis, Boijs plerisque omnibus. Neque fructi
38쪽
eo successu Boiorum spiritus, sequenti anno, C. Fabricio, emilio Coss. collectis iterum viribus, &omni iuuentute quae arma ferre poterat excita, Romanis sese finibus denuo intulere, conatu ingenti, euentu magis etiam senesto, dum bellum maiore animo quam consilio gestum eunt, internecione prope deleti, missis legatis, pacem temere turbatam, inuitis animis repetere coacti sunt. Quae permultos postea annos tenuir, non antea irrita, quam
ijs qui priorum bellorum fortunam praesentes spe
ctauerant, morte extinctis, exorta temeraria iuuenum factio,i rerum omnium rudis, diuturnae pacis luxu corrupta, uti fit, aduersa quae experiendo nondum didicerat, nec euenire posse crederer, ergo pr sentia fastidire, rebus nouis delectari, earum occasiones quaerere, atque ultro moliri, facile irritari, de leues quasque ex Romanis caussas, quoquo modo in calumniam trahere. Principum erant noc genus consilia, plebe neque volente, neque omnino sciente. Illi clam si1os, externis potistimum fidere, &transalpina popularium auxilia confirmandis augendisq; domesticis opibus, euocare. Quae Ariminum usque processerant,Romanam iam tunc coloniam, ante annos xxx. victis Picentibus deductam, cum Italici, multitudine perterriti, & vicinitate periculi admoniti, simplis armis, A T E M & G A-1 A et v M,Reges ipsi sitos, rei tantq priuatim auctores, nomina omisit. occiderunt,nouos inde hospites aggressi, mutua se C 3 cum
39쪽
cum illis caeci e confecerunt. Pulchcrrimum visum Romanis spectaculum, maximi belli metu, nullo suo periculo, sola hostium opera defungi ; nam ad primum eius motus nuntium, habito delectu exercitum eduxerant, quem populari Boiorum conssi-ehu audito, domum statim reuocauerunt. Et haec quidem contigere anno post pacem initam fere quadragesimo quinto, quem ducentesimum trigesimum sextum fuisse reperio ante quam Christus nasceretur, Ti. Sempronio Graccho, &P. Valerio Faltone Coss. Valerium illo anno bis cum Gallis congressum, primo aduersa fortuna usum,post ea victorem extitisse, Zonaras & Orosius scripsere, verum si Polybio fides, ea certamina ad Boios nihil pertinuerint oportet. Atque hic operae prctium monere, Atem & G latum, antiquissimos Boiorum reges esse, quorum post Sigouelum, & si forte Brennum, certae attistoritatis memoria extet; quo magis Boicorum scriptorum negligentiae piget, a quibus cum isti praeteriti, tum quos praeterea ex Polybio, Liuio, Silio, postea memorabimus, totalijs contra, impudenter confictis nominibus substitutis, quando proximus ab imperitia ad temeritatem & fabulas flexus est. Biennio interiecto, C. Licinio Varo P. Cornelio Lentulo Cosse. Zonaras auctor est, Gallos multitudine fretos, quam maximam coegerant, in spem venisse, Romanos terrore perculsos, desponsis ultro animis,
40쪽
animis, nec tentatis armis postulata facturos. Mi sis ea fiducialcgatis, Ariminensem agrum a Consulibus repetiere, colonos illa urbe,quam sui iuris esse, iniuria a Romanis occupatam detineri dicerent,iu serunt cedere. Consules ancipiti cura suspensi, nec importunae legationi concedere, nec irritam ausi aspernari, quod exiguas circa se copias haberent, di subitum bellum formidarent, extrahendo tempori ad Senatum reiecere, pactis inducijs, dum legati irent redirent. Hi neutro eorum quae petebant Romae impetrato, in castra reuersi, res domesticas interim afflictas, & prope perditas reperere. Plerique enim ex foederatis, reputatione Romanae potentiae,& proinde timore, sentcntia interim demutata desciverant, atque in Boios populares ipsos suos, leui ingenio versi, magnum eorum numerum, inopin to aggressu conciderant, quamquam non impune,
multis quippe suorum vicissim desideratis, reliqui se se domum unde venerant, recepere. Bob, Ib-ciorum scelere & perfidia in hunc modum deserti,&Romanis proditi atque obiecti, pacem longe duris simis conditionibus, magna agri parte mulctati, inierunt.
Anno ducentesimo trigesimo, M. Aemilio Lepido M. Poblicio Malleolo Coss. C. Flaminius Tri- Cic. Lucullo, Dunus plebis, legem Romae, patribus quantumuis uent. &Catone. inuitis, tulit, qua ager Picenus & Gallicus militibus viritim diuideoatur. Ex Piceno Senones ante ali-