장음표시 사용
121쪽
Vive ENTII LENI s. rit III. o i c in libro primo Retractationum, capite xv. Qui nesciens peccauit, non incongruenter, inquit, no-
lenite Ust dici potes, quamuli ct ipse Dad nesciens fecit, v
lens iamen feciI,dec. Quia voluit, ergoserit, etiamsenen quia voluit, peccauis, nesciens peccatum es quod fecit. Ita nec tale peccatum ne voluntate essipatuis, sed voluntate facti, non voluntute peccati. Quod tamen factum precatum fuit: hoc enimD-ctum est, quod fleri non debuit. αui uis autem sienspeccat, sepouis cogenti ad peccatum sine peccato resi ere, nec tamen facit , utique volens peccat. Ibi peccatum aliud a nolente factum, & nesciente constituit , aliud a sciente, & volen te. Prius est peccatum, sed culpae, ac reatus expers: p sterius habet utrumque. Nam & rei quod non debuit, in quo peccati ratio consistit: de quia sciens volensque Deit, reus est supplicij: idesique culpa dicitur , non alterum,
quod est tantummodo peccatum. Selendum est autem duabus rebus constare pecca- tum proprie dictum j quorum alterum Augustinus actum nominat; alterum, reatum. Actus est, quem defectum vocant, siue aberrationem ab regula, quae est recta ratio. quam Graeci nuncupant. Reatus est obligatio, qua quis ob crimen admissu in luendae poenae est obnoxius. Utrumque cui conuenit, culpa dicitur. Nam sola haec ut vituperationem, ita poenam mmetur. . Quod autem prius tantummodo continet, peccatum, non culpa nominatur. Itaque Concupiscentiam per Baptismum re mitti in reatu, de manere in actu, assirmat Augustinus. . Lib. In nondum regeneratis 5 actu, dcreatu manere. Ideo cone. rul.
peccatum in his,non culpa vocatur ab Apostolo. Qui in tabes pet haeret adhuc in illis originale peccatum; propter quod 'f'
non proprietate velantatis , sed origine reos Ieneri ait ς Augu- e Lib. r.
stinus. Qui N: hoc uniuerse verum esse dicit, quod ad Rς x ς s uersus Manichaeos in libro de duabus animabus scripserat ; 'ccati reum tenera quenquam, quia non fecit quod facere n/n floruir, semm.e iniquiratis , o rnsania est: adeoque peccato etiam originali conuenire; quia ex eius origine te-
122쪽
m ELENe Mus ΤΠr Rr Ac g 'nentur rei paruuli, qui non fecit quod facere potuit, dismum scilicet seruare mandatum. Quare peccatum Originale,
antequam regeneratione soluatur, vera culpa censetur, quia ex tilius origine res tenentur, qui vetantatefeccauit,quando libero se ad faciendum,' ad non faciendum motu animi non carebat, eisue ab opere malo abctinendi summa potes .uerat. I U. Cetera, quae vel ab ignorantibus fiunt, vel qum quo modo voluntarie, id est libere non agentibus, peccata sunt, non culpae; quia nemo ob id poenam commeruit, quod nesciens fecit. Itaque siue fidelis, siue infidelis, opus aliquod, ab recta ratione deficiens admiserit, quod eiusmodi esse nesciret, peccatum fecit, quod culpa non est; nec imputatur ad poenam: quemadmodum de Abimelecho rege Gerarae scriptura refert, qui uxorem Abraami Saram, ignorans, o luctus, hoc est nulli ob id assinis culpae . quod sororem esse nesciret, abduxit: Deo insuper iusium illum,& innocentem in ea re fuisse pronuntiante. Quae quidem imprudentia, & ignorantia, peccatum simul ,&poena fuit originalis peccati: sed culpae, uti dixi, ac reatus expers fuit. .
CA et XX viri 1. Vincently ct Ammacanae siectae falsa opinio ; in eo etiam , quod necesse est, oe mitari non potest, adultos homines esse culpabiles. i. De gratias ficiente. quae aliquot Augustini testimoniu adstruitur.
V i c Augustini, de S. Thomae; immo
Catholicae fidei decreto obnuntiat Armacani patroni libertus Fro domondusicuius tanta est seueritas, ut ob illa etiam peccata, quae vitari non possunt, & ob mandatum qualecumque praetermissum,quod obseruatuerat
123쪽
vrvcgNTII LENI s. II 3 tu erat impossibile, culpam & reatum sempiterni supplicii miseris hominibus instigat. Etenim sua e gratia Christi nihil recte fieri, neque legi naturali, ac diuinae obtemperari posse, prorsus existimat. De hoc autem adiutorio gratiae duo quaedam asserit ex Patroni sui doctrina: . V:. alterum, nullam , nisi effectum habeat , gratiam esse i E 2
Christi: quod auxitium ouo sit, appellat '. auxilium autem rix.
sine quo non sit, quam I frientem gratiam vulgb nuncupant: non esse Christi, vel noui Testamenti gratiam. b Al. blb.p.i . terum, non omnibus etiam Christianis, Christi gra iam tsuppetere . quod S inde consequens esse res ipsa per sese docet. Cum enim non solum infideles ; sed etiam Christiani, innumera,& atrocia quotidie peccata committant , necesse est eκ Armacanis illis duobus effatis, Christi eos gratia caruisse,nes adiutos ad illa esse vincenda irritamenta cupiditatis: quam , si adiuti essent, proculdubio superassent i quoniam adiutorium illud nunquam fructus suus, & effectus destituit. Plectetur itaque morte perpetua, & aeternis suppliciis addicetur, qui iussus a
exuqui quod impossibile sibi erat De grandioribus loquor , ne quis paruulos importune hic admisceatὶ ob id
ipsum minime est obsecutus. Non capit humanus animus crudelitatem ac barbariem tantam : quae eo repudianda magis est, quod immerito sibi auctorem inscribit
Augustinum : quem quidem ab hac contagione longe remotum fuisse , cdm illa , quae attigi supra ; tum innumera , quae praetermisi, eiusdem testimonia demon
II. E κ his autem pauca hoc loco libet adnotare, velut clausulam velitationis istius : in quibus momenti plurimum inest , ad sui cientu , ut vocant, as ity ad struendam ex Augustino fidem: atque ut eam deesse nulli , cui mandatum a Deo sit editum, vel inuitus Arausicanus Lenis agnoscat.
Augustinus in libro de gratia , & libero arbitrio, capite xv I. ita scribit: Magnum ali ait Pelagiani se sue
124쪽
13 ELEscuus T MERI A CIE puta ut , quando dicunt, Non iuberes Dem que sciret neη sese se ab homine feri. tu hoc nesciat ' sed idco iubet aliqua, quae nou possum m , ut nouerimm , quid ab isto percre debeamur. Ipsa eis enim Des quae orando impetrat quod lex imperat. Hic primum cogitandum est, Pelagianos de mandatis iis i qui , quae omnibus in commune proposita sunt; ut est na- turae lex; a qua cum nemo si exceptus, necesse est camomnibus, sine ullo discrimine praecipi. Igitur a nemine non posse ferrorem, quod Pelagiani dicebant, confitetur Augustinus. Nunc operae pretium est, scire quemadmodum, &quo praesidio freti hoc habeant, ut standatum
exequi pollini: quod ipsum suppeditari omnibus oporteat : si quidem posse debent omnes, quibus a Deo lex est edita: REspondet Augustinus potestatem faciendi quod Deus iubet, in eo sitam esse, non qu bd gratiam adhuc acceperint, qua proxime legem impleant; sed qua hanc ipsam impetrare queant. Haec est orationis ad Deum fundendae gratia, & potestas: quam alibi idem Lib. de Augustinus breui & sententioso dicto ita complexus λ μ g igitur Deus imp ibilia iubet ; sed rabendo admonet, se facere ouod ρ is, O petere quod non pesiis. Quam sententiam Tridentina synodus usurpauit in Sessione VI,
III. Q voci Rc A nemini non est parata gratia illa, sue sido, ut eam vocat Augustinus, id est a flectus orandi. si enim alicui sum ciens auxilium ad orandam , Scimpetrandam uberiorem illam, de mandatorum execu
tricem gratiam deesset, iubiret aliquid Deu , quod illo cui iussitam foret, facere homo non posset . atque ita mandata Dei illi essent impossibilia; qui eo careret adiutorio, per quod omnibus possibilia esse censet Augustinus: nempe orandi gratia, qua vis S robur obtinetur ad praestanda legis ossicia. Haec est prima omnium gratia, quae gratis omnin ac sine meritis tribuitur; per quam actuosa, & praecepti operis essicax altera prouenit; ut ibidem docet Augusti l
125쪽
nus his verbis: Certum e renim nos mandata seruares votamus : sed qui4 praeparatur voluntas a Domino , ab isti petendam eB, υt Iantum velimus, quantum suffitis volendo faciamus. Ex quo voluntas duplex, duplici expressa gratia colligitur: una inchoata, S rudis adhuc, qua posme face. re volumus; altera robustior, qua quod volumus possit-mus. Vtramque capite sequenti ni festius indicat, si ascribens : Qui ergo muti facere Dei mandatum non so- ' id, deIest, iam quidem habet volun atem bonam ,sd adhuc paruam, reisualidam: poterit autem, cum magnam habuerit , se roburiam. Tum paucis interiectis, Et quis istam , ait, is paseuam , dare carperas caritatem , nisi isti qui praeparat voluntatem, o cooperando per ii, quod operando incipit 'IV. SEcv Nous Augustini locus ex libro de Correptione & gratia, capite septimo, est eiusmodi: Ioctior
enim videtur excusatio dicentium, non accepimus audienitam, quam dicentium , non accepimus perseuerantiam: quoniam 8otes dici; homo I in eo quod audieras, se tenueras, in eo Fer nerares , si vesies usto modo autem dici potes, id quod non audieris, crederes semesies. Igitur qui perseuerantiam non habuerunt, culpa sua non habuerunt; quam si voluissent, haberent utique. Poterant igitur habere : & haecipia possibilitas, gratia est sum ciens, siue, ut Apostolus
Iocqiuatur u crantia, quae non ex nobis, Ged ex Deo e Tertius locus ex Sermone CcxLIx de Tempore, eandem paratam & sufficientem gratiam, quamuis vitio nostro irritam demonstrat: ubi de tentationibus disputat. Nemo dicat, in quit, d fornicationeste chirodire non posse. ει- detis eis enim Deus , dicii , Apouolas, qui non permittit nos co . . tentari supra id, quodportare possmus: sed faciet cum tentatione prouentum. Talis unicu,que homini teniatis datur , ein carnis de deris, siue in ambitione seculi, ves etiam iη quacumque tentationis mole Pia, qualem aut cum laude vincere,
aut cum opprobrio succumbere poterit. Ergo qui succumbir videPeta. tentationi, ideo cum opprobrio id facit, quia cum laude lib. o. illam vincere poterat. Haec autem possibilitas, ut supra: ' '
126쪽
ex Augustino demonstraui nihil aliud nisi gratia est. 'Idem rursus in libro secundo de peccatorum meritis,&remissione capite xv Ii , Cum voluntate , inquit, hum na , patra adiuuange diiuna , sine peccato in hac vita I ii h mρ esse , cur nox sit, possem factissime ac veracissime re ondere , quia homines notant. Non haec faci rima, nec veraci ma esset responsio , .non possent. Possunt igitur si velint : atque ut voluntatem paratam habent, sine qua velle non poliunt: ita & gratiam, quia sine hac adiuuante.ve& sine voluntate, non possunt.
Epilogus, in quo quereti Vincentij Lenis occurritur dras'eritate Petauiani siti.
T me quisquiliarum istarum iamdudum piget; in quas euerrendas non illam quidem iucundam , sed necessariam hactenus operam contuli t& hic finem molestiae huius a liquem decreui facere. Quanquam dissicile est in tot, tamque grauibus castigandis erroribus adhibere modum orationi suae: & habere in potestate iustissimae indignationis impetus: cuius, quo longius progredimur , eo se maiora irritamenta proferunt. Sed abrumpenda tamen hoc loco est in immensum alioquin itura disputatio nostra; ubi pauca de Vincentiana expostulatione dixero. Queritur homo lenis, acmodestus, Nouae sectae parentem. de auctorem cum grege suo, inclementer a nobis. habitum, & iracundas in illos, acerbasque voccs esse coniectas: quas insuper augendae inuidiae cauias a nostris ex libris, ubi sparsim positae erant ac dissipatae, in unum collegit. Hoc vero illiberale, ac malignum arti fircium nemo aequus & prudens laudauerit. Quis enim nescin genus hoc orationis pugnax, & contentiosum, quod
127쪽
VINCENTII LENI s. in refellendo positum est, nisi neruos, & aculeos habet ad instandum, fractum, enectumque languescere At huiusmodi , hoc est ad bellandum comparata scripta illa nostra sunt: e quibus vocabula ista Vincentius non minus alio digna, quam eo, in quem erant collata, descripsit. Ea porrd si, ut sunt, suis disposita locis, S conserta
legantur, multis ex ipso contextu sermonis mitigationibus leniri sentias: minimum ut acrimoniae; urbanitatis, Melegantiae nonnihil habeant. Eadem ab iuncturis, &compagibus reuulsa suis ,&in unum congesta , situ mutato, mutant indolem, & aliud sapiunt. Ita cibis sale, vel aceto perspersis iucunde pascimur: salem merum, vel merum acetum nemo ad victum adhibeat. Sic insectili pauimento, vermiculatoque opere, tessellae singulae suis aptae locis, & connexae eleganti varietate deleliant: sinea ecisas,&auulsas in aceruum comportes, nihil praeter deformia rudera, & versicolorem glaream reliqui facies. Tale istud est, quod ad infamandum Petauium Vin Centius excogitauit; ut minus, quam cuperet, dicta leniter ac blande, variis ex locis per quae erant distributa corraderet, de sub unum aspectum poneret. Quam eius calliditatem , de malitiam minus equidem miror, nec ea multum moucor. Illud potius videndum quale sit, quod magis aegre fert, ac dolentisis queritur, nimis me in Ata ab macanorum insectando dogmate vehementem fuisse. Verum non est quod criminis istius notam valde reformidem ; in quo vel auctores, vel socios habeo in numeros tum doctrina tum sanctitate praestantes,&illustres viros, quorum exemplo nos , institutoque tueri possumus: hoc est antiquos illos omnes Patres, qui aduersus grassantes suis temporibus nouitates errorum certamen
instituerunt. Qui cum in ceteris faciles essent,&tractabiles, in hac una re, dissimiles sui, hoc est asperi, &ima RN Rep placabiles fuerunt. Hoc enim praeclare nouerant, quod 77'de pestiferis id genus hominibus vere scripsit auctor gra- uissimus Gregorius' Nazianzenus, Prauos homines leni .
128쪽
ait ELEN cilvs THEO AC Rrate ac mansueto e non insem. Quod in Apollinaristis tum primum prodeuntibus experientia com per i ste sedi, ib r,. cit , es errorem suum fatetur. Eximmabam , inquit , sis
per intempestiuam tuam philo phiam Ecclesia detrimentum attulisse. Iure itaque k Rusticus diaconus a stirmat, Turpe' si esse revera,'inaecens contra asserenicm perversa nos AQ-ι rat te frigidiores ιοucnινι. Et ς Lactantius Christianos scri-ἰλωm e. ptores redarguit, qui contraria fidei dogmata refellen -- Πιον. o tes, neque vim pcrsuadenia, neque subtilitatem argumentan-λα 'ν di , neque ustam prorsus acerbitatem ad reuincendum haleres ira, prauerum. Acerbitatem ecce , hoc e It om ρν, κοῦ πυφνον,
in ut Fin Veteribus olossis, quod Latine asserum, & ama o rum, atque austerum soniat, in refutandis fidei contrariis m βλαψαι errori S requirit Lactantius. Quam seueritatis in refel- is αυlendo persona in cum aduersus gentiles pro Christiana φιλο φ φ- religione certantibus. de his enim ibi praecipue loqui- To . dib. turὶ assumendam statuat; multo magis ad oppugnandas e P. y0 8, haereses adhiberi eam oportet. Etenim posterius hoc ge-
e. i. nus infidelitatis, etsi priore minus late patet, est eo tamen deterius, ac perniciosius: uti breui hoc sed memora.
am. .s . bili dicto ,& oraculi instar habito, testatur Α Epiphanius.
Ancor p is. πρων ς η iamrώα α mug, hoc est , Pcruersa fides insiderivate ipsa deterior eis. Cuius rei hanc affert rationem. ς
mr ω s, δυχερύς , εἰ μιώ m αν α α υσμα. ωω εν 'ειψοι θη. Id est ι Etenim in delii, suscepta fide corrigitur: praua Dei deserata emendatis eis: qua ad salutem dis cile e mergit, nisi singularis aliqua gratia diuinitus a siret.. Lib d. I no Vero, quod etiam atque etiam notandum ar-Din. ni. e. bitror, inter haereses, perditissimae, ac detestandae ma- 'μψ4 iri xime sunt eae, quae paruo admodum discrimine ab recta Nai tegi - & catholica professione distant. Siquidem , ut pruden-- p 7x . ter animaduertit' Ambrosus, vinci illa vel facile pess- ,
129쪽
Vivcruri I LENI s. velfucite vitari , quorum prima propositione omne consilium peccaIoris proditur. CAt vero hi, quibus multa nobiscum paria sunt, facile possunt innoxias mentes , o soli Dco deditas faudulenta societate percutere , dum malorum suorum virus ter bona no a d fendunt. Nihil enim pericula os his haeretici esse poleis, qui cum integrὸ per omnia decurrant, vo tamen verbo, ac si veneni gutta, meram AZam, G simplicem Mem Dominicae, exinde Apostolicae traditionis insiciunt. Strenue igitur, & cum animi, tum orationis impetu toto propulsanda, vel obruenda potius est illa fidei &sa. lutis inimica pestis: cuius vel in sola sussicione quenquam
esse patientem vetat R Hieronymus aduersus Ioannem scri- a Lib.eon bens Patriarcham Hierosolymitanum. 1 an. Hiel Huiusmodi commotae , irritataeque pietaris ardor. quantus in illis extiterit, quos auctores habere Petauium
paullo ante dixi, fanctissimis, grauissimisque Patribus, quae ad nos peruenerunt illorum scripta fidem faciunt; veΙgnat ij, Irenaei, Clementis, Athanasij, Epiphani , Hieronymi , Ambrosiis, Augustini, Basilij, Gregorii Nazianzeni, Nyssent, Cyrilli; 3c, ne singulos appellem,
omnium fere, quI contra nefariarum haeresiam portenta, ingenii , Meloquentiae arma sumpserunt. Quorum libri probris, x conuiciis, as mordacibus, & aculeatis Vociabns, sententiisque scatent; dum errorum, ac sectarum atatifices ipsos non minus, quam eorum falsa dogmata, non parce, ac molliter, neque summa, ut ita dixerim, cute
vellicant: sed acuta, & penetrabili acie stili cruentant,& lacerant.
Tales enim ad opprimendam vitii, ac mendacii labem , veritatis esse , sapientiaeqtie sermones admonet. Synesus; nempe αρρυωπιυς, ι αρωὐς, ἐ-ιχον-bhrat de
σοιτο. Id est, sicubi facialias data fuerit , mole uos fre e , ct cor Esum non se aeuictim duntaxat esse puncturos :
130쪽
a Vincent. Praef. lib. I. P. M.
rvo ELEN cilvs THERIA CAE d ad imum usque penetraturos minantur : si ea molestia cuipiam prodesse queant. oenique hunt, inquit, iniri ο - ρι mes απτχνῶς πιφρονι i, κ, βαρῶς -τυχ , hoc est se ueri quidam in castigando padagogi , ct in congressu moros
ae di tales. Quod si quis istud ipsum, quod ex Petauij, 55 Ricar
di lucubrationibus fecit Vincentius, ex illorum quos dixi, Patrum commentarjis liberius, Sc asperius dicta decerpserit, ea sic congesta, supra usitatum iudicis modum, in ingens, atque amplum Volumen excrescent. Irasceris Petauio, ac Ricardo, Rodomon de Vincenti , & quiritando publicam imploras fidem, quod in Arma canos, hoc est in haeresim vestram , dc vos eius principes, dcantesignanos commotiores fuerint. Non ferunt auriculae tuae sub hoc elogio traduci Nouum, & haereticum dogma, appellarique, opiniones portenti μου, canoras nugaw, interpreIationes malitios , calumniin insidiosas, in-6. in nouitates, inepto fabulas. Displicet tibi, sectae illius
θιασωτο audire , tibertatu euersores, liberi arbitri' corrupi res, noua libertatis architectis, amore nouitatu excaecator δίquod caput est . quod tu homo Graece valde doctus malos iratu afflatos interpretaris: de quo paullo post
Tu igitur ob illa,& eiusmodi alia, quae in haeresim
vestram merito iactata legeras, exarsisti protinus iracundia i neque continere stomachum tuum , vel IrnitatM, quam sponte tibi indideras, mimum , ac personam ad finem vique seruare potuisti. Itaque ambas iratus buccas inflasti: ac cum alia nimis iracunde ι tum haec sane horrenda iecisti: - 222 is meritatis ignarus non homines, sed hominum morraeos eqse, ex Canibatis, aut montibus Riphiis huc aduecta non putet 'Quid si haeresim vestram non illis, quae in Indiculum redegisti, tolerabilibus utique dictis, S usitatis notassent illi isti , quos Cambulas, ct ex montibus Riphaeis aduecta mon a nominasti, sed iisdem usi in Armacanos, id est