장음표시 사용
151쪽
etvnamras: quod alioquin cum praecedente sententia non cohaeret) vel sic est accipiendus, quasi ex opinione allorum proferatur. Fidem huius rei faciunt ea, quae paulo post ipse de suo addit. Nel collatio etiam huic nostrae similis est, si recte quae praecedunt&quae sequuntur,intueamur. Caeterum rationibus quoq; aduersario. rum resipondent nobiles: Gloria parentum segnes potius reddi solere posteros, ut quasi ea contenti, ini ea manere, necd Vltra pergere uelint,cuam excitari. Nouis autem hominibus verius accessisse stimulum: qui cuantea carerent honoribus, atque in obscuro iacerent. non tam sponte, quam prae nimio pudore coacti ad vi tutes atm honores omni studio contenderunt. Nec t men sua quantumuis ampla dignitate, tantum quantum nobiles praestant: Dant ipsi posteris principium nobilitatis: At hi principium simulam incrementum suis haeredibus largiuntur.
An Nobilis possit ignobilis fieri: Artes
mechanicae an Nobilitati derogent: Seriuus: Seruilia ministeria : Scientiae etiam mechanicae et Humanae vitae imago: quatenus Principi liceat me in
152쪽
TErtia dubitatio minus adhuc difficultatis habet:
Non potest nobilis ipse ignobilis fieri: merui enitit maiores ipsius illustres. Hoc factum infectum reddi ul-Ia ratione nequit. Fama poterit, quod apud quasdamnationes moris est,) atq; honore si meritus sit priuari, non autem nobilitate. Sic isti ad quaestionem dicunt r& recte dicunt. Alius tamen in hunc modum occurret, Honoratur noselis propter opinionem virtutis: opinanturenim omnes ex bonis nasci bonum. Non potest
igitur illidenegari honos, quin simul auferatur nobis opinio illa i hoc ipsum nobilitas est. Male habuit multos hic scrupulus: qui tamen facild tollitur. Dextre accipiendum est quod dicitur, Nobilem priuari fama &honore possiet simpliciter atq3 ex toto, rimera non potest i semper enim vis illa & efficacitas naturaed parentihus accepta, non paruam sui spenti laobis facit, & prae- conceptam opinionem perire non sinit . Leges alite persuadere volunt & merito.Cupiunt enim magnitudine poenae, homines a vitiis quibusda turpioribus, &humanae societati magis noxiis deterrere. Huc potius Legislatores,quam rem ipsam plerunt spectant. Simile quippiam est, qMod a Aristoteles de lege Pittaci ML, . tylenri in Politicis dixit. Huius pρ - fuit propria lex, ut ebrii si quem pulsassent grauiori poena , quam sobrii plecterentur nam quia Mitylenei vino abundabant, & eorum plures ebrii quam. sobrii contumeliam inferre solebant,nbii adveniam h ectauit, quae danda magis esset ebrio agit enim quodammodo ex ignorantia ) secv ad utilitatem. Principium quidem Vt ad propositum reuertamur
ignobilitatis esse posteris quispiam poterit, ipse tame
153쪽
semper nobilis, atq; isto nomine honore dignus orit.
Tunc vere amittetur nobilitas, cum pater, filius, nepos ac pronepos degeneres fuerint. Paulatim enim deficit Opinio illa,donec in totum extinguaturiin cuius locum succedit altera, ex malis malos nasci. Platonis eandem videri sententiam supra ex libro nono de legibus annotatum est. Supine autem loquanti qui dicunt, quemadmodum summa senectus, meptis vim a 'consilium
debilitat, & affert interitum dignitatiso sic etiam splendorem nobilitatis mediocri vetustate augeri, exi mavero senecta confici. Vt similitudo non quadrat, ita norecte concludit: quo vetustas generis maior, eo plus authoritatis nobilitas habet: crescit enim id in animis hominum,cuius caussa in admiratione ait honore coeapit haberi. Vitiis itaq; nostris, uel ipsi fortunae, seni) vel potius morbi ait interitus ipsius culpa tribuenda,non vetustati. Restat nunc ultima dubitatio, ad quam siedicet Aristoteles, Ingenui hominis esse nullam operosam artem exercere, Vel alteri a vivere, καὶ πradi. rbet. cap. s. 'γμ' OF Mν- τεχνί j. UM 4 . - et et opNobiles autem & ingenuos inter se finitimos esse alibi, dixerati quasi nobilis sit liberaliter vivere,atq; extrat j so h. s. ' s0rdid a re necessarias artes. Ve Seruus vocetur, no modo mamcipium ipsum, sed & is qui sordidam exercetartein est enim quasi seruus publicus, Quapropter libertas, ciuae viril seruituti opponitur honesta quaedam homini conditio est. Atl eo de nomine, nobiles & ingenui alio loco una c coiunguntur,.. ηυrι ἀ-απλῶς laγεν ἐς
154쪽
-ξ, τον ελευθερον, sκ ες --τιπληγGM. αλλα πολλάκις ηπι γ ιιν τεπονθος δε δίκαιον ε*ν ω ταρ ἀναλοογον. ως - ο ἐλαβερο εχει πιος γνδουλον τω βελτίων ριναι, άτω ν απιπιισπι v et ιῆσαι. Sic nobilitatem quoque seruituti opponit libro b priore politicorum. Caucta cis, a se istius est,quia nobilitatis fons, . i ivt satis antea diximus, ipsa vir tus. At qui vitam in arte sordida mercenarial degit, is non ς potest in ea quae virtutis sunt curam & operam impendere. d mapropter The-ων- eva 'i bis qui iam decimum annum ardJIbH σlib. 6. eap. m tura non abstinuisset, is
gerere magistratum lege vetabaatur, & artifices eodem modo,nisi certo tempore cessassent ab arte sordida, Reipublicae praeesse non poterant. Antiquioribus vero temporibus, & a γενιθαι πρ ε ρατορ, id est , priusquam deprauatissima illa Reipiublicae popularis species di quae etiam postremo inuentast ri est, antiquitus enim non erat s pq esset inducta, opificibus imperi um nunquam communicabatur, aifferant omnes vel serui vel peregrini. Verba magni Philosophi haec sunt; ου-τε---βίον βάναυ- σιν Θ τιμον. Atque e alibi, liberorum educandorum praecepta tradens, non conuenim pst μ' -- re testabatur, ut mentem simili
' di corpus laboribus fatigemus, quoniam ipsi labores
155쪽
eontrariarum rerum sint efficientes.Vt enim mentis laabor corpori, ita corporis menti est impedimento, τὐ σωματω πονω nivi Pi avompo perivrig π σῶμα ἐν πο . Hinc seruilem esse, ac sine virtute esse pro eodem s accipitur: Disputat Aristoteles an Mustitudinirfn- - - Vel plebeis hominibus honores 't : Z ri Reipublicae communicandi sint tConcludit ex Solonis sententia pro Reipublicae salute, ac pro honestate aliquam eis quot potestatem, ut magistratus deligendi & corrigendi, item consultandi,tribuendam esse: Non tamen permittendum , ut separa tim per se magistratum ullum gerant: Coniunctis &n mixtis cum melioribus concedendum i sic enim satis hhi ha re sensus,&Reipublica esi . . T silio suo posse multum opitularii ut cibus impuriis cum sincero temperatus, totum alimentum reddit utilius pauco. Tum occurrit sibi, quo niam in qua quisl arte peritus sit, officia sui ration in reddere in arte illa possit. Multitudo vero est ciuilis semis administrationis imperita : ut hac ratione, magi, stratuum nec electio nec correctio eius arbitrio pes mittenda videatur. Sententiam ital suam his verbis limitat, αμ κ τοπλὴξω μή λιαμ ανδροποδωδM. Seruiliunt aute ministeriorum genus,ea omnia studia east complectitur artes , g quae in labore potius corporis sitae
tem tenent u qui dicum: tur, quasi manum opere vitam agentes Est autem v Icabulum ex manibus, nando p compositum, eloganti . R 3 meta-
156쪽
metiphora illis accommodatuni. Vnde0ptime huma-0αvitidi imago sic posset exprimiὐ Sit vita fluuius qui
iugiter transiit: honao natans,pauper qui cimbaciaiicit, diues. Sed ad rem . In priore autem libro i P0litico, id cap T.. i2ν rum εὐγωδαι, idis opificia, minutius adhuc diuidunturi quaedam enim artificiosa magisdie untur,quxtam minusi illa sunt in quibus intuna paritur axi multum loci h/beti cmtra, haec: 0pponi turam inreuna; qu'd ist/.teinere fertur ato in ambiriguos euentus spectat ars autem consilio definitis is leagibus gubernatur, duos certa consequi opera solent: Item quaedam inrctoa magia , ut in quibus corpus maxime laedaturi inmo sit edam semilia mβgis, in qui as plurimus requiritvr corpo ris justis: Posthemo quaedam nobilia , uel genter se magis; vir quae multum vntutis desiderant. Addit autem: alio - , Vis . quτ glori lar id dis talitru comites i. ad εμα ςV parandae destinata sunt, nihil interim aut parum in communi societatis usum consulantiar ex quo merito sunt odiois talibus adnumer tGalenus Albietarum I arte MM , Alibi etiam ut quarto
libro m Politicorum,artium triasu Insuasadari. cap.c. genera enumerantur, Zαναύσπ, Mechanicum: αγοyx Ap, forense 4. b. pol. cap. . mτικο , mercenarium. Mechanicum vero,diuiditur in id quod adusis necessarios,&id quod ad iucundam liberalem vitam pertinet: in quo numero continebuntur quoq; agricolae: quam uis Aristoteli eo in loco partes Reipublicae distincte enumeranti,eos segregare licuerit. Facise
autem est viderς eiusmodi artium species it se habere,
157쪽
ptuna in alteram incidat, & plures earum simul eidem possint adesse. Omnia itaq3 talia studia quod ad felicitatem non pertineant, nobilitati derogabunt, ut tanto minus possint parere nobilitatem. Sic loquitur Aristoteles, σιηρημενων δε των βιων,-των μἐν αριφικητουπων
nomo politico P necessaria, ut priore libro politicorum ab eodem id agistro diuinitus monstratum fuit . Minus autem pertinent studia. eiusmodi ad felicitatem, quia partes illas animae spectant, quae hominis propriae noricensentur, vegetantem inquam &sentientem b δα δ' m ετια ora τῶ ΘΟΕκοῦ κώμ οροκτικοῦ , α ξωzris.
Sunt enim omnes eiusmodi ar- α. cap. a. tes,vel ad alimentorum vitae ne- cessitatem c vel hominu ni delis pH. cap. cias ac voluptatem excogitatae.. Quo tamen loco duo notanda
sunt i Primum erit, Nobilem & ipsum quoq; Principem in Republica virum, posse sine ulla dignitatis macula in
nonnullis etiam ex istis artibus, dignioribus nempe, 'tempus & operam ponere, si tamen sui duntaxat usus,
ut voluptatis at 3 animi gratia id facians, noli asterius. Tunc enim sibi, non alicti serviunt: quapropter non debent
158쪽
debent ob eam caussam serui artificum more appellari:
Sietem decidit d Aristoteles, ταμεν ἔν α τῶν ο-
μων ουτως ου δει γν ἀγαῖν ουδε ρον πολιτιων, ουδὲ τον πολισviis τον αγαρον , ει μ-οτε έοις αὐ- Imo vero qui tam acutosdJ 3 pq. 3- . sunt in senio, tantaq3 manus de xteritate ualent, honorandi magis & celebrandi sunt. Alterum adhuc generalius est: Ex operibus utilibus, neςessaria quaedam disci debexe, quae tamen habentemnqnreddant sordidum, & cuius modi reputatur quaeα cun liberorum hominum comm 3. pol. mp pus uel animum,uel intelligentia am inutiles ad virtutis actiones atlusus reddunt: Haec enim mercenaria di sprdida uocantur : quia mentem
impediunt abiectam. reddunt. f Adde his scientias: ssa ibi quom alias elegantiores, si alio. rum caussa, id est, lucti& qinestus gratia exerceantur: tunc enim merdenariarum seruilium bJoco habentur. Verba praeceptoris haec sunt, i δὲ - των ἐλιυθε μν ἄλ-
δοξεω ἄν- . Quod tamen sic est intelligendum: Inscientiis communicandis non ut ex eis quastum, quasi per commutationem faciamus, sed ut possimus humanae societati multum ac diu consulere, mutuum benefi- m potius , qyam mercedem & phaemium expectare atm accipere nos debere. Qua in re dupliciter hodie peccant homines,Vt iustissime g Galenus quodam loco Lib. quod opt. Med. conquerjtur. Nam & quaestus sit iram phil. gratia perdiscunt artes, non aua
159쪽
tem ut de hominibus bene mereantur, & in quaestu faciendo nullum terminum statutum habent: quotus enim quis'; nunc est ex Philosophis, Iureconsultis, Medicis,qui tantum habere pecuniarum cupiat, quantum ad necessarium vitae usum sit satis Θ Quot reperias, qui non solum verbis tales nan multi sunt sed reipsa doceant, diuitiis esse a natura impositum modum,ne ultra progrediantur, quam ut neq3 fame neq; siti neq; algore corpus afficiatur λ At alios tamen spectamus dicet quis cum utimur disciplinis ad bene de hominibus merendum: Praeposterus igitur & seruilis eodem etiam modo, ipsarum usus erit. Non sic est: nam homo ea ratione qua est homo, sociabilis est, & pars quaedam humanae communitatis: Cum ergo salutem dat hominibus, & ciuilem societatem tuetur, si biipsi seruire, suum ipsius bonum proprium perfectionemq sibi comparare censetur. Tunc seruit assis, cum artem exercet, non
ut ipsis prosit, sed ut pecuniam ex ipsis emungat: hoc enim proprium hominis bonum, atq; hic proprius scientiarum usus non est. Seruile est, inquit a Aristoteles, - quod οὐκ buταρκες : quo etiam ψ p probabat, ciuitatem natura se uam, non posse dici ciuitatem: Euταp νς γῆ κ πολ ig. Qui ergo disciplinas ad lucrum non ad ipsasin et res runt, hi seruiles & moechanicas eas reddunt. Hisce pa cis quae generatim nunc attigimus, quasi fustibus su-gantur omnes illae dubitationes, quae de agricolis, medicis, mercatoribus, procuratorisus, aduocatis, iudicibus , furiosis, quatenus nempe dici uel non dici nobiles debeant, maiore cum apparatu allatae S longe coapiosius quam rei natura postularet ab alijs, summae ta-
160쪽
I3 2, DE VERA N o B I L I T. men authoritatis hominibus, pertractatae sunt. Atque hic iam tandem receptui canemus: Omnia enim quae ad quaestionem de vera Nobilitate explicandam faciebant, persecuti sumus: Illius naturam definitione euol-' uimus: a quibus caussis penderet ostendimus : nonnulla de speciebus eius diximus: Postremo dubitationum quarundam, quael maioris momenti uidebantur esse, nubes omnes disiecimus. Eos autem qui haec legent, vehementer oratoS u lim periti modo sint rerum de quibus agitur, nam caeteros facile contemno ut si cui rei occurrant quam noprobent, eam amico animo & placidis verbis proseritate corrigere ait emendare, vel etiam quod deest,ipsi suptere dίgnentur: & faueant nihilominus quantulae-' cuni industriae diligentiae* nostrae, quae no longo temaporis spatio huic tractationi, petentibus id, imo vero efflagitantibus nobilibus ac doctis amicis quibusdam, fuiς adhibita. Omnino ramen studuimus si b Aristotelis verba,
.pol. cap. 3. usurpare nobis liceat ut aliqui d. a. pol. cap. r. rectius commodiusq; dς his rebus praeciperemus, των νω -πολα μαυρ εν M