Johannis Lomeieri Zutphaniensis Epimenides sive de veterum gentilium lustrationibus syntagma

251쪽

sis DE LUSTRATIONIBUS C, p, XVI.

antiquae ecclesiae doctores de his rebus cognata sen serint, legere est in Hoornbeeckii theol, pract. lib. q. cap. r. Recte & lanienter Theano Pythagorae uxor, cum consuleretur, tuando pota concubitum mytheriis intereste liceret, mulieri re. pondit; si cum tuo marito rem habuisti, statim: si cum alieno nunquam. Diet. Las l. lib. S. AEgyptii si vel transeundo suem attigissent, cum ipsis vestimentis in numine se lavabant. Herodon

Lustrabantur & veteres post somnum: tum conservandae bonae valetudinis causa: Tacit. demor. in . Statim e somno, quem plerunque in diem extrahunt , lavantur, saepius calida, ut apud quos plurimum hems occupat. tum etiam lustratione sacra: Virg. 8. neid. . Nox e Eneam somna sique reliquit. Surgit, ct aetherei spectans orireuia Solis Lumina, rite catiis undam de flamine palmis

si sit. - Apul. lib. II. Confestimque discussa pigra quiete

alacer exurgo meque purificandi dio , marino laυacro trada. quo etiam respexisad videtur Propertius, lib. cl. s. At primum pura somnum tibi discute lympha. Cus rei duas omnino causas reddi poste video, quarum priora nocte, altam ab ipso somno petatur. Noctem quod attinet, Se vius, ad locum Virgilii modo dictum, notavit eam vel solo somno polluere. Sed & tenebris mundum a nocte pollui idem alibi

notavit. unde noxa nocendo nomen accepit, eodem Servio teste,

ad i. aeneid. v, y3. ta Varrone, lib. y. de ling. Lat. multis nim vaporibus aer noctu inficitur, qui interdiu Solis ardore consumuntur. Plutarch. de Isid. ec Osir. cap. y . Aer, quo assidue

utimur, non eodem semper assectus est modo: sed noctu densetur, campus comprimit, animamque compessit ad moestitiam quandam ct fio Deitudinem, veluti ealigine et quadam ct graisdine indu Sia. ideoque lautiorum Sacerdores, statim ut . somno surrexere, resinam ad lent, rescientes aerem, co secretione purgantes. spiritumque, qui co

cretus cum corpore, languorem contraxit, resuscitantes. Sic F mer die, sentiemes Solem e terra attrahentem, vi sua, admodum fravem

vaporem, O aeri admiscentem, mrrham se fiunt. Nec Physica in tum haec in contagio, sed vel maecime ethicae quare dc peccarmopera

252쪽

C, h. XVI VETERUM GENTILIUM. ri'

optra tenebrarum appellantur a Paulo. Eph. Ia. Hoc indic: re voluit Hesiodus, cum in theogonia horrendam sane noctis sinbolcm descripsit: verissimum est illud:

Nox , ct Amor, vinum ne nihil moderabile suadent, Ida pudore vacat, Liber, Amorque metu.Alteram rationem ab ipso somno petendam dixi, qui Hesiodo imter noctis filios censetur, & a Virgilio Consanguineus lethi, sordicitur. Stulte, quid est somnus, gelida nisi mortis imago 'Si ergo Nox, si mors inquinat, quidni ec somnus, qui tam arcte illis conjunctus est 3 Hesiod.

Fortasse haec lut ratio post somnum in honorem Solis facta est, quem inter Deos nocte rauc. cap. l. retulimus. Ipsa etiam religione peracta lustrabantur, non quod ea se inquinatos putarent, sed quod ejus actiones circa tales res versarcntur, quae aliquam contagionem continerent. Sic, qui ea x, ain trivia projecerant, quoniam illis sordcs, & Usas inquinationes inhaerere credebant, non ante domum redibant, quam vestem dc corpus aqua vel fiuviali vel fontana purgasl nt. Porphyrius, lib.

2Sept. Omnes in hoc consenserunt Theologi, q-d in sacri sciis, ad

vertendum malum sunt, ea qua immolantur non sunt comedenda, ita expiatoriis utendum fit. Nemo enim in urbem eat, nec ni profriam

mWm, nisi prius et Ue ct corpore suetiis aut fonte mundatis. Inprimis qui humano sangu me iaci incaverant, peracto sacrificio, se CX-Piabant. Et simithres , apud Heliodorum , Ab. Io. Ethi . Si Theta nem Hydaspes ex inveterata A thiopum consuetudine sacrificasci, obaeris. expiatione indigetre Ormat. Exi ei a sacra erant, eorumque cum ad religiones pertincbat, Iram tamen homines inscicbant, adco ut ius rationabus purgandis crint, qui aliquo modo sinciti erant. quales Familiatas ecfui cti , Gui aliquo necessitatis gradu cum tangcbant. Lucianus doma Syria; aur etc in Ur

253쪽

uio DE LUSTRATIONIBUS CAb. XVI

mih cssa , rixet Doei -- s Woieris , ils p.ra e trium c av. Eorum autem qui sunt ex familia mortui, viiij quia ne non nisi post triginta dierum numerum, rasoque capite moreae r. Antea vero quam hoc fecerunt, illi. introire fas non est. Consuetudo Romana fuit, notante Servio, ad aeneid. I i. v. M ut

polluti sunere minime sacrificarent. Si tamen contingeret, ut uno eodemque tempore funestaretur quis, & cogei mr operam dare sacrisciis, cladorabat, ut ante sacra compleret, quam funus agnosceret . Nam, ut ait Plinius, lib. 28, cap. 2. Ostentorum vires in nostra potellate sunt, ac prout quaeque accepta sunt, ita valent. In augurum certe disciplina constat, neque diras, ncque ulla auspicia pertinere ad eos, qui quamque rem ingredientcso, .servare se ea negaverin C. Flaminius cxercitu lustrato, cum contra Annibalem legiones duceret, ipse de equus ejus concidit, nec eam rem religioni habuit. Caesar, teste Suctonio, cap. sq. nulla religione ab incepto absterritus unquam, vel retardatus b. Cum immolanti ausum siet hostia , prosectionem adversus Scipionemta Jubam non o tulit. Prolapsus ctiam in egressu navis verso in melius omine, Teneo te, inquit, Ahica. Cum Samnites vociferarentur. se in auctoritate Tarintinorum manetes nec descendere in aciem, Accipere se omen consulcs vjunt, & eam precarimcntem hostibus. ut ne vallum quidem dcscndant. HoraetioPulvillo. Capitolium dedicanti, pos cmque jam tenenti, foedum timaer precationem Deum nuntium inimici cum incuterent, mo tuum ejus filium cste . suns aque familia dedicare cum templum non polle. Non crediderit sactum, an tantum animo roboris su- erit incerium, nihil aliud ad cum nuntium a proposito aversus, quam ut cadaver eserri juberet, tenens Mostem, Precationem A agit, ec dedicat templum. Liv. lib. I. Sic.

me Eneas squamquam O sociis dare tempus humandis Pracipitant Ara, turbataque funere mens est Attamen. ilata Deum primo Pictor solvebat Eoo.

Huc facit illa de Xenophonte historia, apud ZUian. O . hist. lib. 3. cap. 3. qrii cum terro redimitus rem sacram saceret, illique nunciatum csci. filium in proelio occubuisse, demto dec Pitc scris, quo pacto mortuus cilci, quaesivit: cum audivisset

256쪽

C,b. XVI. VETERUM GENTILIUM. rit

strenue pugnantem, multisque hostibus interemtis, tandem ec is sum cecidisse, corollam in caput reposuit, hoc facto se tanus il ud non agnoscere testatus, sed ne quidem illachrymans in sacrificio pergit, linc, ut quidam sunt, verba prolocutus: Sciebara me genuisse mortalem. Qui cadaver aliquod vel aspexissent, lustrabantur. Lucianus

itis tibi seipsum purgando lustravit, ingreditur. Apud Statium, lib. 8. Thebaid. cum Pallas cadaver Tydei adspexisset. Non prius astra subit, quam massica lampas, ct in in os, multa purgavit lumina lympha. Ideoque si quis in cadaver aliquod incidiss(t, sine piaculo prael . rire non poterat, quin simplicissimo saltem sepulturae genere, gle- tam illi objiceret. qui omisisset, Cereri Porciam mactare tenebatur, antequam novas fruges gus aret. Festus in Praecidanea. Hinc Archytas Tarentinus apud Horat. lib. I. Od. 28. uanquam festinas, non e I mora longa, licebit Injecto ter pulvere curras. Praeterea, qui in eodem cum cadavere loco versabantur. Mis ni cadaver totam Eneae clauem polluebat. 6. AEneid. Praeterea Decet exanimum tibi corpus amici,cueu nescis totam e incestat funere classen elata autem sepulto Clio cus- terscisi pura circumtulit unda, Spargens rore levi , ct ramo fiacis os Lustratiisque viro .

Ut immodicis in hac re sumtibus parceretur, legibus XII. labb. . cautum suta in haec verba: Uti ne sumtuosa respersio fieret. sive haec de ipse cadavere, sive de praesentibus co inscctis capiantur. Ne autem quis imprudens talia loca inpressus contaminaretur, institutum fuit . ut indicia quaedam soribus domus stinerem ap- netrentur: ut apud Romanos cypressus, quae semel caesa tan ici nes it, ut ait Scevius, ad 3. e Eneid. o. 63o. ideoque morti symbolum est: nam Sales occidere. O redire possunt.

257쪽

ii DE LUSTRATION IDUS CAb. XVI.

Nobis cum semel occidit bratas lax, Nox est perpetuo una dormienda.Quod radicitus evulsa res irrexerit Vespasiano imperium Tortem die. Sueton. V p. cap. s. ubi vide notas Cl. Pitisci.

Apud Graecos, capilli de ipsius d cfuncti capite secti, soribus

mia video ante portam Tontana , ut lex est, Ladaera pro mortuis in parta, Aulta praesa est in dies bulo, accidam luctu mora

Nam & moris suit (notavit haec Casatibonus, ad Theophr. cha- ruff. cap. 16.) ut ad fores privatarum aedium, tantisper dum illae s inestae esient, de dum fieret et Iim ejus qui obierat, vas m num statueretur, aqua lustrali plenum, quae esset e domo non sunesta allata, qua aqua quisquis exiens se adspergeret, qui ex quias venenat, idque vas figlinum fuit, ec proprie num cupabatur. auctor Pollux, Lb. 8. cap. r. Aristophani dicitur tam ov. Κώ-xis emi bura c. Hesychao 'in duobus locis. Quorum prior: A pax m, at x Palem, eae ala Tu igο-

258쪽

F. XUL VETERUM GENTILIUM. ret;

'. ad Vsir. cap. s. s. v. ct 63. De funere pollutorum lustratione Iul. Pollux, lib. i. V .ilis

. - . ui lugentis domum intraverint, egressi aqua ad persa tame bantur: Festus : Funus prosecuti redeuntes ignem supergrediebanturai per i , quod purgationis genus vocabant sus itonem. De Graecis ex Suida & Aristophanis Scholiaste probat Hirchmannus , de funeribus Rom. lib. 3. c-- 'ipsas etiam victimas tum apud Graecos. tum apud Romanos lustrari talitas docet Dionysius Halicarnaliaeus, antiq. Rom. lib. I. circa finem , vide de Saubertum, de sacris. capp. II. 18.

CAPUT. XVII.

Purgationis genera tria. Ex aqua generatis regeneratio.

t Aqua l.mpida, unde Ibis biberat. Sacri sontes, fluvii: Nilus, Ganges, Custi rhoe, Eleutheria, Iuturna, Virgo,

Numicus, sons Camoenarum. Anim. Aqua Mercurii Harando. memus. Aqua marina. A lia ritibus quibusdam consecrata. Simulata pro veris adhibita: ut animalia in sacrificiis, Aqua. . ar: e ivra ut O .r Res in omnibus sacris purgationes adhiberi tradit J Servius. ad 6. . neid. nam aut truda purgantur, ocra sulphure, aut aqua abluuntur, aut acre ventilantur. n Terra alitem in his ad ignem refertur, quod infra doceo ur. Nobis ab aqua initium erit. cujus sanet elementi usus per o annem vitam humanam patet latillime. Sine eo nil generat natura , Namque ubi temperiem sumsere humorque calorque, Concet unt, O ab his onustur cocta duobus. Spiritus

259쪽

dias DE LUSTRATIONIBUS C r. XVII

Spiritus Dei in primaeva creatione incubabat aquis, motu &s in suo vitalem illis insundcns auram, unde prima hinc prodi

runt v ventia. quam rationem reddit Tertullianus, quare in baptismo ex ea regeneremur, de baptis . cap. 3. Primus liquor quod vitieret edidit, ne mirum sit,s in baptismo aqua animare credamum

Ovienus: i Unde re suntur mortales unda vocatur: A qua nascuntur cuncta vocatur aqria.

Eleganter Ambrosius in Lucam lib. ao. Cap. 'I. Nam de ava id loquar F Super aquam, ante ipsos mundi natales, sanctus, ut i Cis , Spiritus ferebatur. O aqua, qua humano a persum sanguine, ut Pr sentium lavacrorum figura praecederet, orbem terrarum lavi lii Oaqua, qua sacramentum Christi esse meruisi: quae lavas omnia , me varos tu incipis pionia. tu comples perfecta mysteria. A te princia pium , in te finii: vel potius tu facis. ut 'em nesciamui. Per te tor rabidae carnis aboletur: ct pereuntia situ viscera, ad perso fale, in

multam servantur aetatem. Per te arentibus aestu corporibus dulcis

ad gratiam , salutaris ad vitam, Satis ad voluptatem potus infundi,tur. Tu nomen Prophetis ct so osis, tu nomen Salvatori dedisti, illi nubes coeli, illi Sal mundi; ille soni vitae est. sua montibus pressa non clauderis: quae scopulis i si non frangeris: qua terris infusa non descis: sed intimis saturiens dimis, aut spiritum inclusa vitalem inhalas Haut succum diffusa fertilem premi, aut rigatum superfusa

ad commodum subministras , ne siccatis exanimata vitalibus solemne neget terra proventus. Omnium elementorum substantia , caelum , er, mare, O terra te reddunt. te prophetira percussa tactu, ut sitie tium rigares corda populorum, timuit petra: te , cum de latere Saravatoris erumperes percussores viderunt O crediderunt: ct ideo ret iterationis nostra de tribus una es tedibus: tres enim testes sunt, funguis, ct Spiritus. Qua ad radiareum, sanguis ad precium , Spiritus ad reArrectionem.

In lustrationibus Aqua adhibenda inprimis simplex& limpida, ne lustrandi inquinarentur. Sacerdotes aegyptiorum, serente Plutarcho , de Iside, ct O . cap. Sp. qin maxime sunt legum Observantes, lustrandi sui causa aquam inde petunt, unde ibis hiberit: haec enim maxime limpida est, quoniam Ibis insalubrem,

260쪽

C, b. XVII. VETERUM GENTILIUM. ars

& inscctam aquam non bibit, imo illam ne accedit quidem. IE-

m et resu. Sacerdotes in in gliro , ncui omni se aqua lustrant, ea unde credam Ibin bibisse. Aqua ergo utebantur in lustrationibus non qualibet, sed sacra : Talis autem credebatur vel natura . uci ex ritu quodam ac instituto. Naturaliter sacri credebantur Fontes ac Fluvii, quibus Deos, nios, Nymphas praesides este putabant, ut Vossius lib. r. de ido Matria gentilium, multis capitibus docci, de Sauberi. desacrife . i. circa finem. Adco ut quibusdam etiam ex religione abstian rcnt. Paus m. in Atticis: Apud Oropios fons templo proximus.

quem Amphiarai vocant, ad quem neque rem divinam faciunt, neque aut ad lustrandam, aut ad manus lavandas aqua ea uti fas putant. Sic Nero apud Tacitum, annal. I . cap. 22. sontem aquae Ma

tiae ad urbem deduine nando inces erat: videt baturque potus sacros, ct ceremoniam loci toto corpore polluisse: secutaque anceps valetudo iram Deum assirmavit. In quibusdam natare, in aliis navigare nefas: de Clitumno Pilia. lio. 8. epist. S. Pons terminus scriprofanique: in superioriparte navigare taurum, infra etiam natare con sum. idem lib. codem.

cpil . ro. de Lacu vadimonis: Nuca in hoc natiis cficer enim est sed iuuatant insulae herbidae. Sciaeca epist , i. de his cerimoniis:

A ignorum fluminum capita veneramur . fibita ex abdito vasti amnis eruptio aras habet: coluntur aquarum calentium fontes, ct stagna qua- Aam vel opacitas, vel immensa altitudo sacradiit.

Neque eadem aqua in Superorum ec Inserorum sacris uteban- r. Superorum sacra tum maioribus tum minoribus fluviis celebrabantur. Inter Majores Nilus & Gang s principem locum xoentur. De Nilo, Servius ad 2. AEneid. v. ii 6. In templo Vidia . ua sparsa de Niso es e dicebatur. Juven. sat. 6.- Si candoeda jusserit Ionit ad in gratisinem, callesque petit A Aferae poptabit aquas, ut jargat in aedeo ii, antiquo qua proxima purgit odivi.