Johannis Lomeieri Zutphaniensis Epimenides sive de veterum gentilium lustrationibus syntagma

361쪽

sio DEI LUSTRATIONIBUS C,r. XXV.

M. 'orni svis P de Meso, devia lora. - Hoc est: Habeo commentum, quo usura; flaudavero. So. Commenstra. St. , dis hac primum. M. dicam

St. S. The alicam mihi quandam emam veneficam, C: Et nocte Lunam ipsam deripiam coelitus. - Atque in rotundum loculum includam, velut 2 Decalum, ac postea se acervans custodiam. So. quid vero hoc commodatierit tibi F St. quiam Luna nusquam terrae oriatur amplius, mili persolvam usuras. So. quid ita ' mi senex. St. quia argentum secundum mensem foenerat. Ne ergo luna incantratricum murmura exaudiret, aeris tinnitu aures percelli credebant. Tibull. lib. I. cleg. 8.

Canius ct e curru lunam deducere tentat.

Et faccret si non ara repulsa sonent. Buchananus recentior quidem, cum veteribus tamen merito com ferendus, lib. v. de Phaera, sic hac de re canit:. Vana superstitio miseras compleueerat urbes , Posse Deos cogi magicis parere susurris,

Et Solem obduci tenebris, cantusiee veneno Zmonii plenae vultum expalliscere Luna. t victricis anus ne carmine tacta Deorum a Numina succumbant, caelumque invita relinquante Era sonant cuiatis frustra auxiliaria terris. Nitro quoque usos veteres in sacrificiorum purgationibus ac raro bationibus ait Hortensius ad Virg. v. 6 i. Candentis vaccae media Metter cornua fundit. Sauberi. cap. I S. De Bitumine .. - Di-

362쪽

: p. XXV. VETERUM GENTILIUM. si i

Angitur ' sulphur pariter, pariterque bitumen Oceanique frementis O alti Iungitur unda.Et vero res anima vegetante, sentiente, ratiocinante agitatae multa suppeditarunt, quorum usus, vel potius abusus in lustrationibus magnus fuit. Ubi primo occurrit Vinum, is-xinu dictum Christo, Mati. 26. 2p. quo puro adipergebantur lacrificia. i. Falh. Rode caper vitem , tamen hinc, cum stabis ad aram . In tua quod spargi cornua possit, erit.

. Metam. Admoti quoties templis, dum vota Sacerdos Concipit, ct fundit purum inter cornua vinum.

hil gratum esse superis, quod non purum fit atque Purgatum. desumtum videtur ex Lege: Lev. I S. 23. Vinum autem Diis consecratum Inferium dicebatur, ab inferendo , ut id exciperent, quod in cellis & apothecis, unde istud pronatum erat, servabatur. Arnob. lib. et . adv. gentes: Operae pretium est etiam verba ipsa depromere, quibus, cum vinum datur, uti ac supplicare consuetudo est. Mactus hoc vino inferio esto. Inferio inquit Trebatius, verbum ea causa est additum, eaque ratione profertur, ne vinum omne omnino, quod in cellis atque apothecis est conditum, ex quibus iletud, quod emunditur, promtum est, esse sacrum incipiat, ct exu bus eripiatur hamanis . Addito ergo hoc verbo, solum erit, quod inferetur , sacrum , nec religione obligabitur caterum. Festus alitem : Av- ferium vinum, id quod in Acriscanda infra patera labrum ponebatur. Vinum aliquando unguento temperatum, quae potio murrina dicta, a μύειν, iolenni caninae literae geminatione. Eidem esse videtur ac murrata potio apud Festum: Murrata potione usos aut quis indicio est quod etiamnune hisdiles per supplicationes diis addunt ad palvinaria, et quod ari t. tabiais cavetur ne mortuo indatur, ut ab arra in antiquitatum libro prim . Vid vosi. etymol. in Murrina r

363쪽

sia DE LUSTRATIONIBUS CAr. XXV

Alias cum Frugibus vinum miscebatur. Ficbat hoc Feralibus, quae a serendis epulis , auctore Fello , dicuntur , ad placandos

Deos Ma s. E. Fast. Tegula porrectis fatis est velata correis , Et sparsa fruges , parvaque mica salo.

siqne mero mollita Ceres, violaeque soluta, Haec habeat media testa reliZia via.

Alias Melle & Lacte, in s acris Cereris. I. Georg. Cui tu lacte fabos, ct miti dilue Baccho. Macrobius lib. 3. cap. II. de hoc loco sic ait : Poeta aeque iurebus doctrinae ac in verbis fictator elegantia , sciens Cereri mulso libari, advecit , miti Baccho favos dilue, siticet, mitescere vinum diacens, mulse m cum ea erit fieri. Nam mite hic vinum ita dixit, ut

alibi ait domitum di Et durum Bacchi domitum saporcin. Nec Virgilio Plautus est contrarius, qui siccas Cereri nuptias tribuit. Au tui. ae . E. Q. 6. Cererine, Strobile, has faeturi estis nuptias Ioui se uia temeti nihil assatum inteilego. Macrobius PCr milcm

Bacchum non temetum, sed mulsum intelligi dicit, additque quod a. d. iE. Κal. Jan. Herculi & Cereri sacrificatum sit sue praegnante, panibus & mulso. Servius autem nuptias a sacrificio diastinguit. In nuptiis vinum adhiberi nefas, qua: Orci nuptiae dicebantur, quas praesentia sui Pontifices ingenti solcnnitate cclebrabant, Vositus, de idolol. lib. s. cap. 3'. Sane, ait, in sacri- , , ficio id pontificalibus libris non esse interdictum, testis etiam , , Cato, cap. I 's. Exta Cereri O vinum dato. Orci vero nuptiae, si ut puto, celebratae in memoriam raptae ab Orco, sivi Plutone, Proserpinae Cereris filiae. Ubi non conventcbat Bacchus laetitiae H dator , cum Ceres tum filiam moesta per orbem quaereret, ec raptam lugeret. Ideo & in Thesmophoriis, quae eadem , utri puto, ac Orci nuptiae, abstinebant coronis floreis, teste Scho- , , liaste Sophoclis Oedipi Colonei. nam & hae laetitiae fuissent fi Ggumentum. Etiam Clemens Alexandr. auctor est in eodem se-Hsto non comedisse grana mali Punici. nempe quia hoc solum in causa suit, cur Proserpina non possiet redire ad superos , quod ,, Ascalapho indice cognitum fuit, eam tria, vel, ut alii malunt, si novem grana mali punici degustasse. At Jupiter promisci ate restis

364쪽

C1b. XXV. VETERUM GENTILIUM. si

r, restitutionem filiae, sed ea conditione, si nihil eorum degustac

, set, quae apud inferos forent. Aliter haec concilicti posse Servius notavit: ut miti Baecho sit dativi casus, & sic duo nomina intelligamus Liberi & Cereris';ut sit sensus: Cui Cereri, O miti Baccho favos lacte dilue, id est. sacrifica melle & vino permistis. quae ratio a vero non adeo ablidit, cum duo haec Numina conjungantur, EU. s. Ut Baccho Cererique, tibi sic vota quotannis Agricola facient Progressu enim temporis Cerealia Liberalibus juucta suntl. Ovid. F. Fast.

Luce sua ludost uvae eommentor habebati uos cum taedi fera nune habet ille Dea

Hoc quoque dici potest: Alios etiam Deos una cum Cerere hoc sacro esse honstratos, Janum, Jovem, Junonem, Cate, de rumrap. 13 . Nymphas adjungit Virgilius, Ecl. s.

-- Et cum solennia vota Reddemus nymphis, ct eum M abimus agro,

Iovem terrestrem Hesiodus: v. 63, 66

Ut ergo maxime abstemia esset Ceres, reliquis tamen licuit pumantes haurire pateras, & se invitare largius. Melle & Lacte in sacris Magicis utebantur, adi Bourdelotium, ad Helisae e Sthia v. g, i T. Eadem Mercurio veteres libabant. Antipater Anthol. lib. s sap. 38. epigr. 3. re age.

Ctesiac , is Tot aevsc, - δὲ γά arae. vivis Pastores, lac Mercurio or libamina mellis Cecropii facili munera ferte Deo.

Quod ideo tactum notat Bochartus, Geogr. sacr. par . r. lib. recap. t. quod Mercurius suerit Chanaan, cui obtigit terra lacte econelle fluetns. Mira tandem de lentet Menander apud Clem. AlexandruRr Strom.

365쪽

tii. DE LUSTRATIONIBUS CXF rem

minae lustrent in orbem , fontibus raraent tribum iungantque lentem pariter, , multum salem, Lactis usus in lut rationibus varius fuit. Plinius . praefat. hi natur. Verum S Diti iacte rustici, multaque gentei suppuram ct mola tantum falsa litant, qui thura non habent. Horat, lib. 2. epist .ii. Ioanum iacte piabant. Tibull. lib. i. cl. 1. Hic ego pastoremque meum lustrare quotannis. Et placidam soleo spargere iacte Palem. Ovid. g. Fas . hisicolam tepido iacte precare Palem.

Palilibus, inter sustrandum, Lac potabant. Ovid. ibid.

Dum licet apposita. veluti cratere, camella , Lac niveum potes, purpureamet e sapam.

Lacte, non vino supplicabatur Mercurio in vico sobrio , qui

tunc nomen habuit. Festus. Diis quoque Semonibus Lacte fiebat. Nonius i. t. s. yyc. Varro, Cis,o, vel de libero educandis: Hisce Manibus iacte sit, nos vino: Cuninaepropter Rumam, id es , isse Vocabulo, mammam, a que subrumi etiamnunc dicuntur agni. Lectionem hanc vanitatis are sat Lipsius . lech. antio, lib. 2. cap. IX. Diis enim vino fiebat. Virgilius. r. Igneid. ab A ma facit Anchisae manes placari vino. Hic dua rite mero libans carchesia Baccho Fundit humi. Festus et Respersum vinum dixerunt, quia vino sepulcrum spar Iatur. Praeterea Cunina ec Rumina non in Diis Mauibus, sed insuperis censebantur, ideoque scribendum Iudicat His Semonibus , vel Diis Semonibus. Nam Varro eo libro, quo educationem liberorum edocuit, inter caetera sollicite praecepit quibus Divis pro pueris, ta quomodo faciendum esset. Extat aliud fragmentum apud Nonium in Edusii: Cum primore cibo ct potiove initiarent pueros . sacrificabantur ab Edulibus Edusae , a potione Potinna nutrices Itaque & hoc loco monet Cuninae & Ruminae. utpote Diis S monibus, lacte tantum non vino faciendum esse. Veteri quippe

religione hi minores & quasi Semipagani Dii non victimis aut vino, sed lacte duntaxat, libo ec frugibus in patella appositisi, placabantur, nec illis Jovem comitari Iccbat ' rota P-

366쪽

C,Κ XXV. VETERUM GENTILIUM sis

traac. Itaque 'rite ad hunc morcm Virgilius il . . Sinum Lictis re haec te liba , Priape, quotannis Expectare sat est. Et Priapus apud Catullum crete fieri jubet, quod villicus illi interdum hirco aut capella faceret, .ne hunc extraordinarium honorem alii Dii inviderent: Sanguine hane etiam mihi Oed tacebitis aram

Barbatus linit hirculus cornipesque capella.

tque adeo de hac ipsa Rumina in Romulo, di quast. Rom. n. Plutarchus tradidit, Lacte ei fieri sine vino. va Diis vero Manibus Lacte quoque, sed & vino, imo & sanguis

ne fiebat. q. aeneid. v. 66. Inferimus tepido spumantia Vmbia lacte s. aeneid. Hic duo rite mero libans earchesia Baccho. Fundit humi. duo lacte novo, duo sanguine sacra

Iisdem placandis comas sibi resecabant, & sepulchro imponebanti

Genec. Hippol. ach. C. se. I. Placemus umbras, capitis exuvim cape , i Laceraque frontis accipe abscissam com m . . QPaulo clarius Scholiastes in Sophoclem: hv et a div mc κομπα c Tibe m ita metis , lua, et vetu navbuc ,-ά . . . vis accre ris erat ferare erines et imponere sepulchro, ut, per tactum strum,

Mortuum tis propitium redderent . . c. -

- Mel aquae loco cum igne in lustrationibus adhibitum supra, cap. 2o. docui. Etiam in sacris Hecates, Apollon. Argonaut. b. 3.

Inter hominum excrementa SALIUAE multas vires tribuerunt superstitiosi, ut videre est apud Plinium, lib. 28. cap. A. Lustralem autem vim habere credcbatur ad avertendum sase, muri, quare Persius, fit. 22.h stram salivas vocavit Theocr.Idyll. 6. .:h va 2A- se bt CC . - tetra H ut, itor hom=-ATar. l intra ci iacim. Necyomantii Miet vix crum et me Ur Rr et

367쪽

,i6 DE LUSTRATIONIBUS C, p. XXV.

ora Troiane. Tibuli. Ter cane , ter dictis despue carmin hui . Petron t atyr Mox turbatum Puto pulverem medio sustulit digito, frontemque repugnantis signivit. hoc peracto carmine , ter me jussit expuere. Iuven. sat. y- . Conspiturque sinus. ubi interpres: Propter fascinum verborum ter sibi in sinum suunt, , Nidentur fascinum arcere. Praeterea ad expiandas caedes: Sic Iasona caede MIyrti irae ex

Ter delingit sanguinem occisi, ter dentibus respuit februa . Prout fas est percussori clandestinam expiare cadem. Ritum hunc fusius paulo descripsit Scholiastes: T

Nec minus ad morbos abominandos et Plin. lib. 23. cap. Despuimus comitiales morbos , est . contagia regerimus. Plaut.Cap. act. a. Q.: . EOcie isti, qui sputatur morbus , interdum o nit. Marcell. de medicam. Varulis remedium tale facis: Annulis digitis eximes, Er digitis tribus oculum circum tenebit O ter desues Idem : Cum haec dixeris , tribas digitus terram tanges , despues, idque ter. Theophr. Charact. - imis mav cpe M

GROAetravetretcreta. Rabiosum vero videns aut caduco laborantem morbo,

exhorrens in sinum despuit. A l. Apolog. Possunt dicere omnes quid in Thallo (comitiali morbo laborante idespuant. Tandem ad aversanda dira quaevae & horribilia. Senec. consol. Ad Marc. cap. s. inis non si admoneatur , ut de suo cogitet , tamquam dirum amen res at , ct in caparac inimicyrum aut imus intem pestive monitorii abire illa jubeat . . , . Sacrum scilicet putabant caput hominis, adeoque ,ecande pro- manantem salivam inprimisjejuni. An verom ipsa sputa inquinc

368쪽

Cho. XXV. VETERUM GENTILIUM sir

tione ac turpitudine superstitionis causa quaerenda est 3 Certe Plutarchus, sympos s. probi. T. res turpes re inhonestas adversus fascinum adhiberi ait, ut earum intuitu malus oculus eluda

lib. 6. de ling. Lat. Potest vel ab eo quod puereis turpicula res in Ddo quadam suspenditur, ne quid orat bona scara causa. Hue facit illud Theocriti, Idit. 6. quod paulo ante laudavimus. n. s. ais arbia a , Trac in .escor tamur, MAmor. Ne fascino Iaderer, ipse in gremium meum inspui. An potius illudere mortalibus, & vera Christi Salutificatoris miracula eludere voluit Diabolus p narrat enim historia Euangelica sputo quosdam a Christo sanatos . Ah. s. Mare. r. Apud Epiphanium, rem, iam inter instrumenta miraculorum est o e ah m etdυν---p. narrat Suetonius , Vespas cap. r. quendam luminibus orbatum, postquam inspuisset Uespasianus Imperator, oculorum usum recepisse. Is tamen neque unquam, neque postea talo aliquid fecisse narratur, quasi divino auxillio miracula illa sic

rit, statim cum divino impulsu Christianum singuinem vindica sit. Nutrix apud Virgilium in Ciri:

369쪽

gil DE LUSTRATIONIBUS CAL XXVI

CAPUT. XXVI.

Lii rationes Deorum: Iunonis, Palladis, in apotheosi. Si tuarum Iunonis, Cybeles, Virginis cinlesis, Minervae, Veneris, Musarum, Virtutis, Draconum Bacchi. Fid

e rarium.. D res Lustrationibus purgandas accedo propius. Ubim initio Deorum gentilium ingens apparet mucoa, cum

P nec hi lustrationum ceremonias evitare PDLucrint : quod eis exprobrat Arnobius, lib. p. adv. gentcs. Sora sunt entis Divi, O eluendas lavantibus aquis opus, ct s. uncta antiqua cineris IrisIione. ec Tertuli. de baptis. cap. s. Apsos etiam Deos situ lavationibus esserunt.

i ipsi apud Poetas te lustrant, quasi ex conversatione & comtactu astiorum sordium aliquid contraxissent. Ab inseris furiarum

que conspectu. p. metatan.

Laeta redit Funo, quam caelum intrare parantem Roratis stravit aquis Thaumantias Iris. Eadem in thalamum Joxis itura, Iliad. E. v. IIo. Aμeeaci ii xyώτιν -- χecat ius ut eae Aυμα -- κ καθ 3:b. Ambrosia primum corpus, Peciosaque membra Timit odorifera , mendas cutis abluit omnes.

Imo Iunoni, quotannis in fonte Canatho lotae, virginitas reddi,tur, quod ex Pausania narrat Vossius, de idol. lib. 2. cap. 2s. addita intcrpretatione mythologica. Pallas, Stat. lib. 8. Theb. Non prius astra Abit, quam mrnica lampas, ct insens

370쪽

I C1p. XXVI VETERUM GENTILIUM. sa

Ipsa lustratione peragebatur. Numicus, I . merimisuicquid in eisnea fuerat mortale repurgat: Et respersit aquis: pars optima restitit illi: Lnstratum genitrix divino corpus odore Unxit, O ambrosia cum dulei nectare missa Contigit os, fecitque Deum. Glaucus , Ib. metam . Dii maris exceptum socio dignantur honore , Utque mihi, quacunque feram mortalia, demant . Oceanum, Tethynque rogant, Ego lustror ab itas Et purgante nefas novies mihi carmine dicto . Pectora fluminibus jubeor supponere centum. i me mora: diversis lapsi de partibus amnes , Totaque vertunturApra caput aequora nostram sua postquam redeunt alium me corpore toto, Ac fueram nuper . nec eundem mente recepi.De Hercule, Statius . lib. 3. sylv. r. - Ceu taedis iterum lustratus honesti nil, ab Oetea conscenderis aethera flamma. Ovid. S. merum. Interea quodcunque fuit pepulabile flamm . Mulciber abstulerat: nec cognoscenda remansit Herculis enies, nec quicquam ab imagine ductum Matris habet, tantumque 'vis vestigia servat. Utque novus serpens posita cum pelle senecta Luxuriare solet, siquamaque nitere recentie Sie ubi mortales Trinthius exuit artus Parte sui meliore viget, majorque videri pii, O augusta fieri gravitate Uerendus

noc modo Ceres Triptolemum tractavit. l. Fact. Noctis erat medium, placidique silentia somni, Triptolemum gremio susitust illa sua.

Terque manu permulsit eum: tria carmina dixit; Carmina mortali non referenda sono.DJue foco corpus pueri tittiente favilla Obruit, humanum purget ut ignis onuI.

De statuis Deorum lotis lustratis, exempla non ex Poetarum figmentis, sed historiae veritate obvia ivat. De sutra Iunonis, T V