Johannis Lomeieri Zutphaniensis Epimenides sive de veterum gentilium lustrationibus syntagma

391쪽

s o DE LUSTRATIONIBUS CAP. XXVIII

. PR. AER. AREAM. EX. S. C. A. PRIVATIS. PUBLICA. PECUNIA. REDEMPTAM. TERMINAVER.

Aliae . inscriptiones Romanae, apud eandem Manutium. de rat.

TI CLAUDIUS. DRUSI. F. CAISAR. AUG. GERMANICUS. PONT. MAX. TRIB. POT. VIIII. IMP. XVI. COS. Idus, CENSOR. P. P. AUCTIS. POPULI. ROMANI. FINIBUS. POMERIUM.AMPLIAVIT. TERMINALIT .

Et E

C. MARCIUS. L. F. L. N. CENSORlNUS. ET . C. ASINIUS. C. F. GALLUS. COS. EX S CFIN. POMER. TERMIN.

Sic Pomeria terminata, nec dissimiliter circa loca sacra & templa sectitatum credibile est. Tandem lustrinio, sive ipsa consecratio ac dedicatio. Fanare dixit Varro, lib. s. de ling. Lat. quod sacrifie quadam fanatur, id est, ut fani lege sit. id dicitur. Ritus a Tacito describuntur. vid. Plin. epist. ' lib. I S. Etiam aliis institutis suppliciis, templorum quoque lustrati nes secim. Tacit. annal. I s. cap. rum . Templum Iunonis, aqua ex mari hausta, ad Deam propitiandam , pros resum est. Post pugnam qua in vellibulo templi P. Valerius Cos. interfectus est, Capit lium lustratum. L υ. Lb. 3. cap. 18. vid. Alex. ab. AlcX. lib. 6. cap. I . O lib. 2. cap. S. C. Caligula habitu triumphali templum Augusti dedicavit, nobilissimis pueris patrimis, cum talibus eti-

392쪽

Cλμ..XXVIIL VETERUM GENTILIUM. g t

am virginibus hymnum canentibus, epulumque Senatoribus aerarum uxoribus, & populo datum, variaque spectacula edita. Dio. lib. D. Instrumenta quoque sacrorum lustrabantur: Arae, ligna, foci, cultri, Tubae, Luci, aliaque. Arae Taurobolio Criobolioque dedicatae. Ex Inscriptione Romana apud Manut. de rat. Orthogr. p. 3oo. 3o I. haec ad probandum missiciunt:

DEI. SOLIS. INVICTI. MITHRAE. HIEROEANTA. HECATAE DEI. LIBERI. ARCHIBUCOLUS. TAUROBOLIO. CRlOBOLIOO IN. AETERNUM. RENUUS. ARAM. SACRAVIT. DD. NN VALENTE. V. h. VALENTINIANO. IUN. AVGG. CONM. IDIB. AUGUSTIS. Elegantissima est perantiqua Arae dedicatio, quam ex ruinis So- Ionae, urbis Dalmatiae emit, ec ad studiosae posteritatis solatium, luculenter instauravit 'h. Baptista Rhamnusius, Venetus, quam descripsit Aldus Manutius, de rat. Orthogr. t. - . - . eam hic

exhibere operae pretium esse putavimus: exhibet etiam Mardeonius , antiquit. Fatav. pag. 83 .

L. AELIO. CAESARE. IMP. P. COELIO. P. F. BALBINO. VIDUUPIO. COSS. VII. IDUS. OCTOBRES. DOMlTIUS. VALENS. Il. Vi R. I. D, PR EUNTE. C. IULIO SEVERO. PONTIFIC. LEGEM. DLUT. m. EA. VERBA. QUAE. INFRA. SCRIPTA. SUNT. IUPPITER. OPTIME. MAXIME. QUANDOQUE. TIBI. HODIE. ARAM. DABO. DEDICABOQUE. OLLIS. LEGIB. OLLlSQUE. REGlON BUS. DABO. DEDICABOQUE. QUAS. HIC. HODlE. PA LAM. DIXERO. UT. INFIMUM. SOLUM. Hi JJi3S. ARA . EST. Si UIS. HIC. HOS i A. SACRUM. FAXIT. QUOD. M AGMENTOM. NEC. PROTOLLAT. II CIRCO. TAMEN. PROBE. EA TUM. ESTO. CE... RA. LEGES. HUlC. AR ae. EDEM. SUNTO.

393쪽

gor DE LUSTRATIONIBUS CAp. XXVIII

Alias praeterea ex Occone ararum dedicatarum inscriptiones habet Rotinus, Antiq. Rom. 2. cap. 2.

De lignis, volsus, de id. l. ob. 3. cap. 13. cX Plutarcho docet: ligna, quibus nubes arcu insignis impluisiet, hac ratione, quasi Iuthrata, magis idonem, ut honori crementur divino, habita fuisse. De focis, de cultris: Scrvius, ad a. AEneid. Mola seu a ras Maiictimae ct foci adspergebantur cultri. Senec. Thyeth. ach. i. v. 686. Tangensique salsa vie limam culter mola. De Tubis, argumento est scitum Tubilustria, mense Aprili, ultimo Quinquatriorum die celebratum : quo non ipsa urbs tubis tui nubatur, ut aliqui colligunt ex versibus Ovidit. 3. Pastor. siemale icetis:

Summa dies de quinque tuba lustrare canora Admonet forti sacrificare Deae. Urbe enim Verulibus circa finem Februarii lustrata, vero simi- Ie non iis, tales ccremonias Aprili mense repetitas cite. Verum ipse Tubar sacrorum in atrio sutorio lustranantur. Varro Ab s. de line. Lar. Ex Festi ruderibus colligitur, lustrationem hancaena iacham esse: TAbi, ria, quibus diebus asicribi tum in faἰtis est, cum in atrio fui r o tuba agna lustrantur, ab his iubas appellant, quod genus lustrationis ex Arcadiae Pallanteo transatum esse dicunt. Qui lustrationes peragcbant Tubicines diccbantur. Festus iterum: Tub cices etiam ii araedantur, qui Sacerdotes, viri Oecies, publice sacra faciunt tubarum lustrandarum fratia.

Vulcanalibus idem ficbat, qui dies x. Nal. Iunias, 3. Fast. Proxima Vuliani lux est , Tubilustria dicunt, i Lusbantur purae, quas facit ille, tubae.. Versum ergo, ex Ovidio paulo ante citatum, rectius sic legeris:

Summa dies de quinque tubas rastrare canoras Admonet. Quae religio injecta videtur, quod in funeribus csserendis etiam tubae usus fuerit. Qui enim majoris aetatis erant ad tubas: minoris vcro ad tibias offerebant. Serti. ad. g. in neid. P. I 38.

De lucis de Arboribus : Lucanus, lib. 3. de exciso circa Massilium luco, Omnis ct humanis lustrata cruoribus arbos.

394쪽

C p. XXVIII. VETERUM GENTILIUM ;M

Jul. Firmic. de rer. prosan. relig: Arborem suam diabolus consecrans, intempesta nocte, arietem in caesae arboris facit radicibuae ima molari. De origine idololatriae circa lueos, & arbores legatur specimen antiquitatum e sacris profanarum amici nostri Clarisi. re Doch. Theodori qb Almelovecn: Pag. o. et 3 Nec Veteres ullis ad cibum potumve capiendUm vasis utebantur, nisi ante ex iis libatione Diis secta lustrata es lent, quod proprie est imbuere. vid. Graditum ad Hesiod. v. Z-8. Exemplum est Iliad. m. v. 223 . & seqq.

Tor a et, esse Etrapa Aniων , Orac re irie F. Tl- prcu, irroga et cJ CP κ-j abi. Nix aJο δ α ι; κ*υ-κο δ' αθοπα et avriac inter siphus illi luerat gratiis aere micanti . Arte laboratus mira quem nemo solebat Poturus captare manu, nisi solus Achillis rota num Ois, tiina Fotii libare Deorum . Idem erat acuetus. prolatum hunc ergo recluso e riniolo . purgatque recentique ab it unda . Tum lotis manibus Lenci muneris implet Nectare.

ta Acco v. De Scytalismo Argis exorto, in quo Argivi e suis mille quingentos interfecerant, certiores facti piaculum circum ecclesiam ferre Iusserunt. Mittoph. Acharn. act. I. sic. 2. ubi praeco: irae

395쪽

su DE LUSTRATIONIBUS CXC. XXVIL

sus inschinis verbis haec clare 'tcscent, qui oratione in Timarchum, de Solone Uusque legibus, sic loquitur: ra aris. 3

Et quo patio Iubet Prasides de publicis negotiis agere' Ubi is basia circumgestata fuerint, cet praeco patria vota peregerit , mprimis decemnere Iubet Praesides de patriis sacris, ct caduceatorisui , ct legatis, O publicis negotiis. Dera, de rogat praeco, quis eorum , qui annum aetatis Amynagesimhm excesserint, verba facere velit f

396쪽

C, p. XXIX. VETERUM GENTILIUM. 3 CAPUT. XXIX.

Lu rationes obitum, canum, an orum. Ambarvalia privata, publica. Cur porca Cereri fac me Porca praecidanea. Porca contracta. Reli do sepulturae. Animoe non sepulorurn in campos Ebsios non abisse. Animas eorum qui mari u cautur, interire. lauto passorum. Fluminum item apud Mo covitas. Hoc capite de lustrationibus rusticis agam, quibus oves

agri, pagi expiabantur. Oves lusinabantur Palilibus. vetus Nalendarium rusticum : Mense Aprili. OVES LUSTRANTUR. s. Fash. Pastor oves saturai Ab prima crepuscula instret,

Unda prius spargat virgaque Terrat humum. Trandibus, ct His decorentur ovilia ramis, Et tegat ornatas longa corona fores.

Crerulei fiant pura de sulphure fumi, Tacyaque fumanti sulphure balet odiis. venatores etiam canes lultrabant. Arrianus in cyneget: cxpe

33, ete Seis i arcet ore trium es ,ri ' cxv si ira Ta ππT α, , Oportet tum canes, tum venatore; ipsos Deo huic lustrare, Iuxta ritum patrium , ut lex est.

Agri Ambarvalibus lustrabantur: sic dictis quod victima am-hiar arva, quod notat Servius, ad Ecl. 3. Cum faciam vitula pro Petibus. Macrobius, lib. 3. cap. s. ex Festo ait: Ambarbalis hostia , quae rei ditiinae causa, circum arva ducitur ab his quipofrugia. i faciunt. dicitque hujus sacrificii mentionem fieri in Bucolicia , ubi de apotheosi Daphnidis: Haec tibi semper erunt, O cum solennia vota ., Reddemus nymis , ct cum lustrabimul acre . ,

397쪽

s G DE LUSTRATIONIBUS C, p. XXIX

Ambarvalia vel privata erant, vel publica. Privata a Patresamilias peragebantur. De his Tibullus, lib. 2. eleg. i. su quis adest, faveat: frugei lustramui ct agros ,

Ritus ut a prisco tradiIus extat ado.

Postea: Dii patrii, purgamus agro , purgamus agrestes, Vos mala de nostras pedite limitibus. Cato, de re rus h. cap. I i. Agrum lustrare sic oportet: Impera suovetaurilia circumagi cum didiis volentibus, quoaeque bene eveniat mando tibi Mani, uti iliace suoυetaurilia agrum , fundum , terramque meam , quota ex parte sive circumagi, si e circumferenda censeas, uti cures lustrare. Fanum sedemque vino praefamilio, sic dicito: Mars pater, te precor, quaesoque uti pies volens p opitius mihi, domo, familia ue nostrae , cullus rei ergo, agrum , terram, fundumque meum suovetaurilia circumagi Iusi, uti u morbos visos inviseseque, vi uertatem, vastitudinemque, calamitates, intemperia que prohibessis , defendas , averruncessae. utiqete tu fruge , frumenta, vineta, vi rectaque

grandire, beneque evenire sinat, paseres pecuaque salet a seret assis. du- que bonam salutem valetudinemque mihi domo familiaeque no M. Haruncce rerum ergo fundi, terrae, agrique mei lustrandi, lustrique faciendi ergo, sicuti dixi, macte hisce suovetaurilibus iaspent thus esto. Item cultro facito struem, O fertum uti adsiet. A de obmodieto. Ubi

porcum immolabis, agnum vitulumque, sic oportet. Cusque rei ergo mae te hisce suadietaurilibus immolandis esto. nominare vetat Martem, neque agnum vitulumque. Si minus in omnes litabit, sic verba concia

pilo: si quid tibi in illisce Suotietaurilibus lacitentibus ne ue fatis Ectum est, te hisce Suovataurilibus piaculo. Si uno, duos die Abitaverit , sic verba concipito: Mars pater, quod tibi illuc parco neque=timae Fum est, te hoc porca piaculo. in his rusticorum prccationibus Martem non alium esse quam Sylvanum, notavit Scal: r in Eestum . pag. 88. Publica Ambarvalia Cereri a sinatribus Arvalibus porca fiebant, mense Maio. Verus Nalendarium rusticum: Afense Majo: bEGETES LUSTRANTUR. Fostis: Am malis hostiae appellabantur , qua pro artiis, a duobus fratribus scrFcabantur . ubi prodisobus. legendum csse duodecim judicant Cru Ini: tot cnim irrimbroruni erat Collcgium Arvalium, qui de abrorum L minis C

400쪽

CAp. XXIX, DE LUSTRATIONIBUS a i

gnoscebant. Sic lustra missa suovetaurilibus a Fratribus Arvalibus , inscriptione legitur. l. IEI. II 2. Legitimaprecationis verba, his an privatis lustrationibus usitata, legas apud Festum in Peius M. Avertas morbum, mortem, impetiginem, cui Pessistatem, hoc est, pestili nitam a tingebant. Totam pompam dui cribit Virgilius, i. Georg.

Cuncta tibi Ceremem pubes agrestis adoret, Cui tu lacte favos, ct miti dilue Baccho, Terque notias circum felix eat hostia fruges, i romnas quam chorus, socii comitentur ovantes Et Cererem clamore vocent in teSIa, necante

Falcem maturis quisivam supponat arsis,

suam Cereri, torta redimitus tempora qMercu, Det motus incompositos, . carmina dicat.

Hostiam hanc saepe porcam foecundam ec gravidam misso Servius ad hunc locum docet. Cur aulcm Cci cri Porca fiat duplex omnino ratio reddi porci . Prior cst utilitas, quam cx hoc animali in humanum genus redundare vidcinus. Primum enim arandi artem hominibus ostendisse videtur, quare porca AEgyliis sacra, Plutarco. . si os quast. s. imo hominem quotidie nictiora sperare docet, nunquam enim retrogreditur, ut cancer ; sed pascens Progi cclitur. Elcganter hoc Alciatus expressit:

eo ira novo mihi seligeri suis obtulit anno, Ilaecque cliens, ventra xenia, dixit, habe.' , Progreditur semper, nec retro respicit unquam, Gramina cum pando proruit ore vorax.

Cura et iras eadem est, ne spes sublapsa retrorsum dat, ct ut melius sit quod si ulterius. Altera ratio est, quod pauperium secerit, damnumque segetibus intulerit. i. East. Prima Ceres avida gavisa est sanguine porce ,

et ita Sas merita caede nocentis opes. Nata sata, tere novo, teneris lae pretia succis , Eruta seligera comperit ore suis. rahem. I s. mctam. -- ct prima P tatur

Hostia Ius merui se mori, quia semisa panda ia