장음표시 사용
231쪽
centenarium numerum,quod βncopatum est,sicut caetrara. Dicimus enim Duceni, pro ducenteni: Treceni,pro trecenteni: QMadringeni, Quingeni, Sexceni,Septingeant,octingeni, N ongeni, uel Non en pro quadruigenarent, quingentent, sexcentent eptingentencoctingenatent, nongentent, uel noningenteni. Centeni autem,
Milleni nononcopuntur, quia non sunt praelonge dioctiones., sicut superiores. Triceni autem caret Hucopa, sed immutauit g,in cisicut Viceni, pro uigeni, Cy iacent, pro trigent. Sunt enim finitimae uocis c, Cr g,que admodum d, π t propter quod dicimus QVadringenti, pro quatrincenti. In quo nomine Cp tim d, CT G in g, mutatum e Atque quoniam dixi quo dum fasti similitudine vocum, recenseamus haec ipsa infra centum, ut sua pru centum fecimus. Dicimus igitur Singuli,bincterni, quaterni,quini,'uspient,octen noveni, leni, deni, duodent,ic deni,quaternident,quin idenisenidem: uel deniquaterni,deniquini,densent,denseptent, deni octeant,deninoueni: uiceni, vicenisinguli,uicenibini,uicenia terni, MI ut postea ostendemus singuli er uiceni,bi. ni cr uiceni, ita deinceps.Tum triceni, quadrageni, quinquageni, sexageniseptuageni, octogeni ton octuageni octoginta enim dicimus, non octuaginta J nondugeni, uel nong , non nouagenis deinde centeni. Ideo
autem haec nomina in plarali protuli, quod in profascribetes fere plurali utuntur,in carminemquenter etiasingulari. Et singularem quidem borum nominum numerum non prosa oratione scribentium, ait Priscianus esiis se ,sed poetarum. Vt Lucanus lib. III. Priscat.1. Gurgites pleno rapidas mare ummouet amnis.
232쪽
ELEGANT. L IB. III. a svertatumen non tantum poetarum uideo esse m nonis nunquam etiam aliorum: ut Pli.lib. X VII. Traduces Cap. 23. Gallica cultu a binis utrinque lateribus. Si pars quadrageno distet Jacio quaternis,uiceno inter se obui misce ς δ' tur. Et in XXV. Altera maior, soli' laterum modo inclusa, quae quia septenafunt. Et in XXVI. Prodimgiose fiunt, quae circa bic tradit Theopbrastus auctor alioqui grauis septuageno coitu durare lιbidinem contactu berbae, cuius nomen speciemq- non posuit. Septuaageno, id est, septuaginta coitibus persingulus noctes. Nam ita haec nomina exponuntur: lit, creabantur olim bini consules,id est,per singulos annos duo. Utuntur ergo oratores legitima significatione borum nominum:Binus enim, siue Bini,significat singulis duo: Ternus, siue terni, singulis tres: Quaternus, e quaterni, singulis
quatuor. At poetae non ita. Septenus enim gurges non
singulis hytem, sed septem tantum uni flumini Nιlo. Nee in singulari modo significatione bac abutuntur, verumetium in plurali. Vt Verg. P er duodena regit mxndi sol aureus astra. . Duodena astra,pro duodecim astra. At boc septeno,
Priscianin exponit septenariorquod mihi ΠΟΠ placet, , quum inauditum sit flumen aliquod habere septenarium
alueum, er fontem edere septenarium riuum. Siquidem haec nomina numerum aliarum rerum, qus non nomianantur, indicant,non multiplicationem μι ipsorum:ut, LapA centenarius,non quod sit centupluε lapis,sed cenatum librarum: Homo centenarius,non quod sit centum gemininsed quod habet centum annos: Grex centena
233쪽
sa 6 LAVR. VALLAEpitum. Rursus non dicimus centenariam libram,sed retit Iam : nec centenarium annum,sed centuplam ann rum.Tamen dicimus Centenarium, Septenarιum, Duodenarium numerum. Siquidem N umerin omnia complectiatur , siue centenarius,sive Decenarius, siue alius quia uis numerus csterarum rerum ibrarum, annorii miri Itumo .l deos recte dicimus centenaria numerum ananorum ingressus est non autem, centenarium arinum: Cr Nillenarium numerum portat pondo: non autem,
millenaria pondo . Potuisset igitur Priscian.commovidius exponere,Septeno gurgite, pro septenarij numeri gurgite. Qua expositione uti solemu3 in iis numeraliabuη,quae ultimu numeri eius lignificant: Decimus,VndecimM,Centesimus, Millesimus,id est qui ultimus est ex
decem,ex undecim,ex centum,ex milla. Aliquando etiamflc. Hoe aruum attulit centesimum,illud uero sexagesiis mutuum uero trigesimum stuctum: id est. centenarii numerisexagenarij,tricenarij sectum, uel centuplum, sexagentuplum,tricentuplum. Plinius lib. XVIII. Aia miscetur huic furint mitiget amaritudinem eius, e taumen sic quoque ingratifimum est ventrimastitur quaeae licuntque solo cum centesimo grano ipsums pro laeta
ne est. N on ultimum granum e centenario numero inatellexit, ed grana centenarij numeri, siue granum cc tuplum e centenum, eo modo quo idem auctor dixit viceno. Hac etiam ratione appellata est Quadragea ma, quod quadraginta dies continet:quo vocabulo eloquent imi cbristianorum utuntur. Quidam etiam Quinq agesim Sexagesima,Septuagesima. Atque ut ad rem redeam utιmur superiorιbus ιssis nominιbus crebrisur iu
234쪽
ELEGANT.. LIB. III. 22 in plurali numero,Singuli,Bini, Terni, Τrinum igitur eum babeat singularem numerum, paret non esse naturae istorum. Quinimo non memini coperisse me illud in plurali, licet cr singulare perrarum sit,ut Τrinum nunianum. Promulgari enim debebat antiquitus rogatio
apud Romaturino nundino:quod ut opinor aut tribus in locis uno die, aut tribuι diebus uno in loco celebruabaturi ut Trimus trium annorum,sta Trinus trium diearum,aut trium locorum. Priscianus autem ait Trinundinum pro trinundinarum,ciceronis exemplo pro Coranelio Primo ex pro mulgatione trinundinum dies adferendum potestasi uenisset, Quodsi ita egelid tris comis positum se non a trinum,ut ait Priscianus, sicut Trinoctium: sed forsan per apocopen dicimin Trituma dinu, pro trinundinii,aut plane trinundini7. Quinti li. II.Siue no trino forte nodino proruulgata, siue non idoneo,diesue cotra intercesionem,uel auspicia, aliud uequod legibus obste dicitur Iata esse uelferri.Τitus Liauius li. IH .Po uiuero comitia deceuiris creada in trinundinum indicta sunt. Idem tib v. nisi editioni menis
da inest ait: Antea trina Ioca cum contentione summa patritios explere solitos,nunc iam octoiuges ad imperia obtinenda ire. Donatus tamen bce nomine utitur, Crinstipulas eius, non tamen magistro indoctior, Iliearolumus, cim alibi,fum ad Marcellam: Et Τrinam negationem, trina postea confessone deleuit: id est,triplicLcaeteri quoque eodem nomine utuntur. Vnde dicta est ΤrinιtM.trium personarum una diuinitus. Seruius super illud Vergilianum. -Τerna armamouenda: LFigura poeticam ia
235쪽
a et 2 LAVR. VAL LAEnu debuit dicere. Arma enim fiunt tantum numeri pluralis.Sed haec ratio Serui , quam sit efficax, ipse uiderit,
qui vult hoc nomen aptum esse nominitas numeri pluratis:quod etiam reperimus coniunctum cum nominiboyngularem numerum babentibus.Et quid praeterea diae xisset,si apud vergilium foret Quaterna arma nunquid legendum esset quatrinas Uerum non est Trinum dei numero eorum, de quibus dilputauimus, quorum singularem non stequentari ab oratoribws riximus sed i poetis, Cr quidem improprie. Etiam nonnunquam imprOαprie pluralem, quod aliquando ipst quoque oratores fuiseiunt ed necessitate in bis nominibus quae singulari carirent. ut codicilli licet Iustinianus utatur ut Liberi,ue Pugillares, ut Nuptiae, ut Arma, ut castra. Aut si non curent, unis uel diuersi generis,ut Nundinum, Nundinae, Delicium, Cr Seliciae:uel diuerse significationis, ut Haec aedes er be aedes uel diues oe' generis, .l gnificati,ut Epulam, Cr Epa . Necessarium est autem dicere Binos eodicillos, ta ternos, π quaternos, non Duos,tres,quatuo ratione dictante. Quid enim si de diuersis codicistis dicendum inibi si quomodo dicam, duos codicillos scripsit pater,unum ad me, alterum ad lix rems illud enim Vnum,m illud Asterum ad quid referatur ad codicillum, quod non reperitur s Dicendum est
A. u. ἴ ς ' Vt Q o si Vssos, ergo π Binos direndum tibἡb m Mod ex cice.exemplo liquebit: Dupliees similitudines ese debent,unae rerum,alterae uerboruml: Quod si dixisset duplix similitudo, ubiunxisse Una rerum,altera
uerborum uerim quia in plurali locutus est, non puta uit alicri numero locum esse oportere. Dicamus ergo Bi
236쪽
EL EGANT. LIB. III. vos codicillos,non duos.Rursius Duo testament non biana.De cuius nature nominibus quibusdam nominatim faciamus mentionem. si tamen illud monuerimus ex praeae
dictis colligi, utroque modo posse dici: Relinquo mi sinis testamento singulis, siue cuique, si multisve utriapes duo fuerint,denu praedia uel Singulis, siue unicuique, siue utrique decem praediar crem ego σstatres mei ex bonis paternis habuerimus singuli, siue unusquisque. De uterque,unum praedium: uel singulisue unusquibuque,Aue uterque singula praedia: quae etiam uno loco coniunxit cice. in Paradoxis: capit ille ex suis praedi
sexcenta festertia, ego centena ex meps. Non dixit aut sexcenta Cr cetum.aut sexcena, ex centena, quae tamen
diuersu fiunt, ut intelligamus ab illo sexcentu capi uno
anno, non singulis annis, ab hoc centena non uno anano sed singulis annis. Ego tamen puto scribendum esse,
Sexcena, non excenta ulta bicio mustifariam uitioisse dicta repetere licere sed uereor tantos uiros carpe N.Vnum talummodo dixerim ex tertio lib.Regum:Septena retinacula in capitello uno, er septena retinacula
in Opitello altero quum dicendum esset,septem in uno, septem in altero: aut Septena in stragulis: aut Se eana in utroque. Etstfusent plura duobus . Septena in uno quoque. cuius conditionis est illud tu eodem lib. Quod absconderim de propbetis domini centum uiros, Pinquagenos π quinquagenos in Jelancis, boc modo non recte dicitur ed eo modo, quo paulo ante dictunt erutaulit ille centum propheta er abscondit eos quinquagenos in peluncis,iis singulis speluncis quinquaginta. v idum iuris studiosi accipiunt Dena, pro uiginti,
237쪽
axo L A VR. VALLAE non intelligentes significari singulis duorum derem:Jequorum imperitia quid multis dicendum, cum putentrectό dici una quinques quasi Una sit nomen,π non aduuerbium. Ne iilud quidem obtuebo quemadmodum superius ostendi illa nomina stupra centum βncopari, infra
uero centum minime. Ita e diuerso adverbia insta cenatumsyncopari,ustra,nononcoparhue Vicies pro uigiaties, Tricies pro triginties, deinde Quadragies. Quinaquagies, Sexagies, Septuagies, Octogies, non octuagies, nonagies. Ion nouagies. Caetera non f copantur,assis quies, Sexies, septies,octies,Nolites, Decies, centiis, Ducenties,Trecenties. Quadringenties, Septingenties, octingenties,Non enties, Milites: deinde Bis millies, Ter insilies, Quater millies, uinquies misites,Deciis nillies, Vicies millies, deinceps caetera, Nunc ad institatum redeamis,ub hoc potissim nomine incipientes.
De Litera,ct Epistola. C A P. VI.
L Itς i' singillari numerosignificat elementuri
sim, ut A, π B: uel manum scribentis: ut ditia Ai. Attic cicer. Num Alexidis manum amaba quod
tam prope accedebat ad similitudinem tuae literae.Inplarali uero epistolam,praeter quam apud metas, qui 'epistola, uersus gratia, in lingulari s per utunt; 'Vt Ouid. Npi. Reis Quam legis i rapta Briseide litera uenit. ad Achil. 2dum quod Cicero ad caninium scribit, ad se nullam si Epi' io li- teram Bibulum misisse: ita ditiquast nullum uerbum mi sisset:quod ut uehementer extenuaret, non dixit uerabum,aut fallabam sed Isteram. Frequentissimum igitur est Literae, pro epis isti: inter quae duo nomina haec esca - gantis
238쪽
E LEGANT. LIB. III. 22 et gratiae differentia est: Quod dicimus Vnum epistolant,
Vnus liternCDua tres,quatuor, quinque epistesus: Bianus uerbii era ternas,quaterna quinas,fenasAptenaricctona nouenus,deras, nunquam aliter : quale esset, Unas,binas,ternas epistolas: Duas,tres,quatuor literas.
In hoc tamen conueniunt,ut dicamus, Dedi singulis,uclunicuique,vel utrique, flue singulas literiasue singulis epistolus. Item in maiori numero non conueniunt: si Dedi singulis duas literas, uel binis epistolus: sita Binis literas, er duas epistolus: non autem secus, de quo iam dixi in quo obseruandum est de caeteris quoque uocabaalis:ut si diras, Aceepi abs te binis lite non subiungas, Quarum alteri re ondi per proximum tabellarium,alteri nunc respondeo, sed Alters. De Epistola uero apertum est ut, Accepi duas epistolia,quarum ulteri iam rea spondi, alteri nune respondeo. Cicero uerofere di Acacepi litera accepi epistolus. Plinius Irequenter etiam
De Aedes,ct eius derivativis. C A P. VII.
unquam aliter: ut, Aedes meas non proscribam. In singulari, atque adeo in plurali pro templo: Ci.in prin. ut cic in Philtp.Iιb. a. fx eo die,quo quo in aedem Tectu Philipris conuocati fumu3,in quo templo, quantum in me fuit icci fundamenta pacis. In quo tempIo, id est, inqua aede Telluris. Sed hae in re disert a templo, quod semper in
utroq; numero babet adiectione,ut in aede Iouis, Mercuri=,Mιnervae:in aede cocordiae,Telluris.Honoris,Virtutis:in aede acra,s in plurali sacras aedes: edes Deorum,
.esta Nampham.Nm quit Et Lucretius de Ioue loques
239쪽
-Et-Saepe uas disturbet, perinde est, ac si dixiJ NIouis aedes.Igitur pro teplo dicemus Duas, tres,quatuor deorum aede Duus furas aedes: pro domo, Binas, teram quaterna priuatas aedes. Aeditui aute abditaιμcris, quas tuentur,appellati sunt,non a priuatis Aediles quoque magis i sacris aedibus dictisunt,quibus curandis praepositi erat. Aedificare autem magis ad domos bominum spectat, quam deorum: nec domos tantiumuerum etiam naves: ut cis. Qui posteaquam maximus aedificas. se ornasseis classes. N eque hoc indignum est admonutione, eum eui domus aedificatur, dici Aedificare, uidem de consulari uiro inquit: Qui quuum aedificassetis palatio plenam dignitatis domum. Similiter in caeteris verbi ut Horatius de praediuitibus: Dirui aedifica mutat quadrata rotundis.
De Liberi, Pugillares. CAP. VI IL
Lihtri prosti' singularem non agnosti cuius ra
tura asuperioribus dissentit. Nam ut dicam,Leago Titio ternas aedes,unas in foro,alterus in Ianicula ertius in Suburrarita non dicam, Externis libera meis,unos, alteros, tertios: sed Ex tribus liberiwn sunum in alienam fumilium dedi,usterum abdicam, teratium haeredem institui. cuius rei causa est, quod quo ridico Vnum, alterum,tertium,adiungi solet Filium: sTres liberos,quasi tres filios:quod ita non fit in Aedes, in Literus, nisi subintelligas domum, o epistolam Sed quid facies in caeteriss ut in Nuptias,π in Puga resti*urdumsit dicere, Unam nuptiam Vnum pugilla rem.Pugillares autem significat tabellas cereas, siue si gneas me alterius materiae, in quibus isto scribimus Libra
240쪽
ELEGANT. LIB. III. 22s Liberum tamen pro filio er apud Quintilianum, er O Vlpia apud Pacum,carumq: reperio. reg.
Et apud Vlpianu quoque: ocupletior non est ractus, moqui liberum acquisiuit. do .leges it Modestinus etiam: Non potest quis nolle suum liberum berum sinesse.Alciatus putat iure consultos plus satis tribuisse vulga lariterri consuetudini, cum dixerunt liberum pro filio singul ri pro filio.
Hortra Pos eis de naturae est Nam in singulari, pluralis pro bonis olitorijs accipitur, id est,
olera producentibuου. t enim Olus, omnis berabastiua,qua uescimur,er cuius folijs,ut catile in eduliuntimur.Ηorti uero in plurali tantum, arboribus consiti dicuntur,πvoluptatis, amoenitarire, causa parati. Iusup eriore igitur significatione dicemus,Vnum bonum, duos,rees bonos.In posteriore,Vnos,binos,ternos,Pa
ternos hortos, nisi alicuius auctoritas sita sibi
O P hμ- simile est,qua uoce notum est quid H
utroque numero agnificetur: in prurali uero tatur Odoramenta.ut odores ex Arabia sunt.Η tamen nomen raro cum numeralibus iungitur ,sed cum alijs adiectivis.
Comm tem, er siqua funt similia, non re
cipiunt talem ambiguitatem.Sιquidem superiora in uno sensu babent utrunque numerum,in altearo tantum pluralim: hoe uero in citero tanti stet Iar