Laurentii Vallae ... Elegantiarum Latinae linguae libri sex. Eiusdem De reciprocatione sui, & suus, libellus. Annotationes autem doctorum hominum, quae praeter rem antea resecatae fuerant, iterum suum in locum ... restituimus

발행: 1559년

분량: 682페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

261쪽

αη4 L A VR. VALLAE: Amoru- bus uulgatus: Sperne repugnando tibi tu contrarius In disti' est e ς', ς- ς' disisse oli repugnando tibi tu contrariim csse versusq; pateretur, nullum de constructione dubium esset.Tala tamen modus loquendi e Graeco fluxi ubi iublatissimus est.

An notatio ex commentaeing.Grae. Guliel. Budae. Spero tibi Sc. Hoc di bini improbare uidetur illud Ciceronis pro Quintio: Ne ut par quide sit postulat,inferiorem esse, Patitur. Et ad Atticum lib.X.Ιn Italia autem nos sedelites quid erimus,nam medius esse iam non licet it Caesar : Tenue sectemini praeda,quibus licet esse fortunatissimos. Curtius: Ad uestras manus confugio, inuitis uobis saluum esse nolo. Dicitur de per datiuuin ut pro Flacco Cicero : Liceat iis qui haec salua esse uoluerunt, ipsis esse salvis.Et pro Cottio: Vos laboriosos existimet, quibus ociosis ne in con inu 'ni quidena octo liceat esse. Alibi per accusativum diruit. Quid si civi Romano,licet esse Gaditanum, siue exilio, siue reiectione huius ciuitatis λ Aliter ad Q. . F ratrem lib. iii Multa sunt quae ego nescire malo , qualia cum alieno re riculo fieri certior . Adducit S multa e Gramis auctoribus in hanc sententi'm exempla. Vide commentaria eius. QVi personae, generi,numero,uerbum respon dere debeat. CAP. XXIIII.

'Er i insequi debet ultimum suppositum in ptr

folia,numero,Cr genere ut, Ego illum de suo rc Uicer. Di glio de me de nostra Rep. percontatus est.

Somnio suppositasunt, Ego, Ille quorum utrique uerbi in Gdcipio, commodatur. Sed sequenti palum,antecedenti persi hi 'teilectionem ut sit, Ego illum de suo regno percolitoti sum, ille me de nostra Rep. percontatui est. convcri ordinem personarumsimul personam uerbi mutauerit . sic ille me de nostra Rep. ego illum de suo regno pς

262쪽

me de nostra Rep. percontata est. Muta numeros sic: Ego itis, illas ue de suo regno Pi ill eue me de nostra

In hanc tamen formulam non cadit quoties per compari rationem,auis ilitudinem loquimur: quale est, Melius ego istud,quam uos,fecissem non autem, Quam uos fecissetis, Hoc ille ita prudenter,ut ego, fecissct. non autem,

Ut ego fecissem. Hic enim subintelligitur sic, Hoc ille ita prudenter, ut ego feci, ipse fecisset. Melius ego istud, quum uos fecissis fecissem. Verbum enim pri ripale debet efferri, subintelligi autem quod non est

principale.

Gulielmus Budaeus in Coinment.Grae Ling. Vallae praeceptum est: Verbum sequi debet ultimum suppositum in persona,numero & genere,hoc dictum mihi perplacet. Sic enim Cicero in Bruto: O magnam , ii quit, artem Brutus, siquidem istis cum summi essent ora tores,duae maκimae res alteri altera defuit,& in Sallustium: Quam eos suae res gestae, ct uita innecentissime acta coni mendauit. Et Liuius:In discrimine est humanum genus. utrum nos an Carthaginenses principes Orbis terrarum uideantur.Idem Pedetenti inq; montes ct ugum Colliculae superandum Sed si flagitiosum putetur contra id aliquid audere , Curtius nota ignominiae erit afficiendus, qui dixit: Tum illa regnum suum,reri Parthienem petiuerunt. Iden At mihi securitatem primum innocentia mea, deinde de Atera tua obtulerunt. Cicero de prQuinciis Cons. Nam postea me ut sibi essem legatus non solum suasit,uerumetiam rogauit, me accusaturum non ad proximum uerbum, sed ad remotius retulit,ac si dicere me etiam rogauit, nedum

mihi suasit .

Vbi collocandum sit Adiectivum. C A P. XXV

263쪽

LAVR. VALLAE

ADicctilio, quum praecedit, debent obsequi suba

stantiva, aliter uitiosum stat hoc modo, Nutati uirgo est dicenda corrupto uel animo, vel corpore. Dic pro animo mente: sic, Nuda uirgo dicenadu est corrupta uel mente, uel corpore: aut, corrupto vel corpore, vel mente,non erit Latinum. Quod conatra fit aut praecedente substantiao, aut reiecto in finem

adiectivo sic, Nussa uirgo dicenda est, uel mente corarupta, uel corpore: aut, uel corpore corrupto, vel mente. Ite uel mente, uel corpore corruptotali vel corpore, vel mente corrupta. Similiter in plurali uariabo exempti ad euitandum fastidium ) Nemo diues est, uel ualetudine infirma, uel sensibus: aut,uel sensibus inframis, uel ualetudine. Item, Nemo felix est uel conficie tia,uel membris, lectis: au uel membris,uel conficienutia lectu. cice.tamen in Philippicis inquit: optima sunt Cr mente, uiribus. Nescio an culpa librariorum si qui stafcri erunt, pro eo quod est, Cr mente opus masunt, uiribM:vehoptima sunt mente,Cr viribus.

Quid momenti faciat Coniunctio, Adverbiumqt dissiunctivum ex collatione. CAP. XX VI.

EX his P e tradidimus, palam est,nequaquam reacte dici, corrupto, uel corpore,vel mente.Debet enim adiectivum illud ad utrunque substantivum applicari in genere,π numero. Neque de Vel tantummodo intelligosed de caeteris quoque coniunctionibus, per Ecut modo ex Cic.attuli exemplum: per Nec, pcrSiue,per caetera huiusmodi neque hoe solam ubi adest substantium cum adiectivo,sed etiam sine eo, quale hoς est: Tu nec faceres, nec ego permittere Non est his

264쪽

ELEGANT. LIB. III. 24 firmo Latinus. Dicendum nanque era Nec tu faceres, nec ego permitterem: aut sic, Tu nec fuceres,nec a me facere permittereris. Tota enim oratio dependet a prisma dictione. Item,Potes cognoscere partim ex aliorum fermone,partim te docebit ipse tabellarius: non est Latinum :βdφ,Partim potes cognoscere ex aliorum fera mone, partim ex tabellario . Item, Puto tum ex suprarioribus literis te omnia intellexisse, tum ex bis intelliis gere potes: dicendum era Tum ex bis intelligere posse. Item Paratus sis uel pugnares qui te lacessunt, uel si qui non sunt,ne recuses facere pacem: dicendum erat aut sine illo, ne recuses: ti, uel paratus sis pugnare. Ex bis quae dixi,videor reprehendere Iegem istam duodecim tabularum: Uberi parentes in ege tute aut alat, aut uinciantur: quasi dicendumfuerit, Iiberi aut parena es in egestate alant, aut uinciantur. Sed non est ueti stas illa reuocanda ad hanc regulam, quae constat ex Uueorum, qui more isto vetusto non sunt secuti: tames

haud dubie opinor primum Aut i quibusdam adiectum. legis ita in uetustissimo quodam codice Declamationsi

Senecae: Liberi parentes alant, aut vinciantur. Huius

etiam loci illud est, ne hoc modo uerba commisceamus diuersam naturam babentia, quale est, ille rhibi nec noricuit unquam,nec adiuuit: Ego nec offendi capti , nec pro fui dicendum erat , Illa mihi nec nocuit unquam, nec profumaut sic Ille nec nocuit inibi unquam,nec adiuuit: Ego nec offendi eum,nec adimi: aut, Ego nec offendi eum,nec eidem profuisDe usu Negationis. CAP. XXVII.

265쪽

x48 LAVR. VALLAETRes 4liquando negationes non plus eficiunt

quam duae, collocatione ipse dictionum efficiente ut, Nunquam inibi nec obfuisti, nec profuisti. Tres bic sunt negationes: muta priniam negationem iumedium, aut in postreinlim, iam euanescet, quum ibi locum non inueniat: sic, Mibi nec obfuisti unquam, nec profuisti aut sic, mihi nec obfuisti nec profuisti unqua. N escis nec in pace, nec in bello uiuere: nec in pace nec in bello scis uiuere. Ibi tres negationes fiunt, bis duae, quum eadem sit sententia.Vereor, Metuo lineo, Cr siqua sunt alia, idem efficiunt,uel cum negatione, i stire

ea ut, Vereor ne uenia π Vereor ut uenta:Timeo nemoriatur: er Τιmeo ut moriatur. More Cic.Vt ne,pro' ..'non: Metus ut ne pereat. Et Terentius: Apprime

in uitu esse utile, ut ne quid nimis. pro, Ne quid nimis. se .in il Ex quo miror Serv. ita scripsisse primo Geor. Vnde iud Vςrg, quidam bunc locum in Terentio scribunt: Parer . ias , caue ne te tristem sinuat. Si enim boe est, dicitrea alto uide ut te tristem flentia: nam Cr ne,s cave, probocane tui tis est Neutiquam pro nequaqNam, Cy ipsium NeF ira 'l' - Η *ς ο Nusquam, ex N piam simplicem negationem iudi I cant: deos unico uerbo contenta sunt:ut, Nequaq* ueniam. Necubi uero duplicem, ideo. y duplex uerbum

postulat. Vola necubi inibi obuiim fias id est,ne alicubi ut Sicubi, pro si alicubi: Sicundae, pro si alicunde. tera quae de natura negationum disputari Iolent, in iis bros Dialecticae nostrae contulimus: quae ideo praetc rimus, quod fere non funt ignota oratoribus, dialecticorum uero nemini cognita. Istud tamen ad uerbum Dς

illinc transferamus: Vir malus nulla laesitus se iuria

266쪽

r LEGART. LIB. III. 24'iuria ab amicitia recedit: uir autem bonus nulla laces Rus iniuria ab amictita recedet, uel recedat: neficio tua men an liceret dicere recedit. Hoc loco eadem uerba dour malo uiro, ex bono: sed tumen malas recedeα re ab amicitia intelligitur, bonus non recedere: Criae non lacessitus iniuria, hic lacessitus. Et baudscio, an boo sit fatis ad haec di tinguenda dixisse , quod alibi rem significareus, alibi admonemus. Huc addamus unum in quo non pauci fasti foliut, ubi debeat geminari negatio,ubi non debeat ut hoc exemplo: Non modo stetitae , sed ne lana quidem ad folcm struat splendorem

suum, recte dicitur. item hoc modo recte: Non modo nullae stellae, sed ne Iulia quidem,σ caetera. At P ties dictionibus quaedam adest contrarietas, non possis tollere alteram negationem,ut hoc modo: Non modostelia non apparent,sed etiam lana adsolem obscuratur. Stane negatione geminuta non recte loquaris. Ite non modo non absoluo bunc, sed ne leui quidem poena cum eo transigendum esse puto Quidam tamen nuper scripsit:

Non modo absoluendum hunc , sed nec etiam grauiter puniendum puto: quum dicere debuisset, Non modo non absoluendum: siunt euis diuersa Absoluendum Cr P niendum. Item, Non tantam non constanter,sed etiam trepide, confuse locutus est. Item, Non tantum in constanter, sed fortiter, er prope minaciter locutus est male hoc secundum dixisti, pia negatione: erat enim dicendum, Non tantum non inconstanter. In quod uitiis incidit Boethius lib. III. in ciceronis Topica dicens:Si non confuse solum,uerum etiam distributim, O suarum partiam proprietate noscuntur. Dicendum era Non so

267쪽

. LAVR. V A L L AEE non eonfuscitauersum est eorum uitium,qui ad ita Iud Non modo,upplicant, Sed etiam: quum deberent applicare,sed Saltem acit, Sed certe: aut Sed ves: quale est C P. . Lactant.lib. 2. Q uis enim mentis emotae non modo furitura praediceresd etiam cohaerentia loqui positis acendum erat, Sed uel cobaerentia, aut Sed saltem, aut Sed certe eobaerentia possit loqui. Nisi forte culpa librarij est.Ego uero in utroque non auctorem ed tale genus

orationis reprebendo.

Quod modis iubemus. Quid etiam intersit inter P terito Futurumq; coniunctivi modi. CAP. XXVIII.

VEM 4d me,Venito ad me, venias ad me,uenire ad me, ycribe ad me, Scribito, Scriba Scribes nesse ferenter pene bis quatuor utimur. Horum immuno in negatione, Ne venias: Cr altero,quo in aspim tione non utimur in hunc modum, Ne ueneris. Nam φηsum Veneris, obvi modis accipitur. Vno modo subimctiue ut,Si ueneris uehQmum uenerinastero sine subim Moneudeo illud non est uerbum principale, hoc est v, Si me iuveru,rem optimam feceris.Dimitte me, dii item feceris. Aufer bula magistratum, Cr eum iugulat e ru. Eamus in portum,iam naues venerint. te. Atqui noubis gratissimum ut etiam pro Scipione polliceare feta rus quando, σc. Sciendum tureen est,quod haec omnia uerba futuri sunt temporis: ueluti si ita commutemus:S abstulero huic Asiam, in iugulaueroenon autem iussu ueram, Ego hoc uidero, tu uideris, uos uideritis: ps Ego hoc uidebo,ues uidea tu uidebis,uel uideas. Ne Gneris uturi item est temporis: Non ueneris, praetcriti illud uetat hoc nega quod secundum, commune est cum

268쪽

ELEGANT.,LIB. III. asa prima per nars tertia re, Neque vero crediderim, neque uero fuerim in ea opinione,qua caeteri. Et sine neaegatione, Improbe dixerim, Dixerit aliquis. Ne ueni, ne sine iugula, aplid oratores fere nunquam, sed apud Poeta : ut Verg- Nesaeui magna sacerdos. Et Teren. Ne nega. Liu.lib. II. crastino dicioriente sole in aciem reditsierit copta pugnandi,ne timete. Et Quint. Tu tu Iam turre, defende,ama, ne relinque.Hic nos in int.admonet, ne pro ιsto, Ne fcceris, dicamus, Non feceris: quia Hierum negandi est, alterum vetandi. Ide s Ne, cum prima persona singularis numeri nunquam coniunctum inuenimus,ob eandem causi propter quam immoratiuum caret prima persona in singulari, quia nemo sibi soli imperat, aut uetat. Vnde stequenter legimus, Ne timuerimusne timeas,ne timueritisne timeant.Nunquam autem, Ne timeammisi ne pro Vt non eri Non timeam,non ausim, non sperem,non imperis,non spera Merii non crediderim.i.Timere, dere perare,cre vire,non possum, aut non debeo: ita in Hijs personis:ue idem Quintilianus, Non expectes, ut statim gratias agat,qui fanatur inuitus. id est, Expectare non debes. Non enim eo modo hoc dixi quo dicere solemus,quum Metamus, Ne me expectes amplius.Hic enim negatio est, non vetatio. Ita,Non expectaveris,π Ne expectaueris, Porum alterum praeteriti temporis est, negas. Et rumfuturi,π uetat.

De lepore Si non, ct Nisi,cum

Η '',s 'ς hi - C A P. XXIX. Oc quod actuc de negatione subjcia ad folam elegantiam dicendipertinet:quod quale sit,subiectis

c. Aeneid. In Heau

ton.

Decla. 6.

269쪽

Decla. r. Decla. I. xpist. s. lib. 4. Epist. a.

Cic.

In Catil.

ctis exemplis per se apparebit. QuintiL Non scite ut maeritum uxor oceidat: si non est difficilius ut filius patrem. Idem. Atque eo causam dimittimus, ut non ' absoluendus adolescens, nisi etiam laudandus. Idem Quare non peti ut miserum putetis, ns ex monocens fuerit:non peti ut afflictum alleuetis,ns er probauerit sese infeliciorem, quod patrem amisit, D mquod oculos. Servius Sulpitius: At uero malum est libearos amittere. Μalum,ns boe peius sitiaee sufferroσperpeti. Sullastius: Parcite dignitati Lentuli, si is puricitiae famae dij aut bominibus unquam ullis pc percit, Ignoscite cetbσι adolestentiae: ns iterum matriae bellum fecit. Τitus Liuius lib. X XXI. Nam quod ad ea attinet, que nobis obiecit,ns gloria digna sint, iteor ea defendi non posse. Ouidius lib. X I I I. Metamor. N ec tamen haec series in causam prosit Achiui. si mihi cum magno non est communis Acbisse. Huic simile est quale apud eund lib. I L eiusde operis: Mentior obscurum nisi quum nox fecerit orbm, Nuper bonoratus summo mea uulnera caelo V ider stu stellas. E t Quintilio. Mentior, ns peregrinatio mea nos diduceret, maluit esse eum marc si iterum, Videre enim,cibos ministrare, manum porrigere quilibet poterat, mentior nisi factum esta crauerbum apud Ambrosium eodem modo positum,mmis libris Officiorum, tum Hexameron, tum in ali repς ries. Et apud Cyprianum ad Donatum: Mentior, os ullos,qui talis est,increpat turpes turpis infamat-

De Vter Viri, Alter Alteri, Neuter Neutri, ct Ouis Cui. CAP. NXX

270쪽

T LEGANT. LIB. Io. 2ss

mtine,Vter utri instrias fecerit. Vterque utrique,uis ausim dicere. Neuter neutri, omnino non dixerim.Τerenan Phormione inquit: Quia uterquentrique est eordi. In duodecimo quoque commentario

rerum a Caesare gesturum, siue ab Hirtio, siue ab Opis pio nam incertus auctor est editose legi:Interim rissensione orta inter Achillem, er Arsinoen, quum uterinque utrique insidiaretur,σsummam imperi ine obtianere uellet. Cicero autem Cr Quintil. quantum inueni sic nunquam locuti sunt,quorum prior sic ait: Quorum uterque suo studio delectatus,contem sit alterum.posterior sic: Quum enim uterque alteri objcia palam est

utrimque fecisse. Atque sic dicendum esse per illud stra

que ratissimum probatur, Aster aeteri obibit, alter alieorum contemnit, alter alterum accusat: alter enim Elearum, non ambo ambos accusent. Idem dico de Neuter,ut idem Quint. Ita siet,ut cim aequali cura linguam utrumque tueri coeperimus,neutra alteri officiat. Q re mea cuuit tu amicus mellis amicos palam licet reprebendere qui inibi nuper adse scribenti,uter utri bellum intuistisset . respondit, neuter neutri,aut potius uterque utrisque. Tum Priscia.qui li. I I. ait: Fiscina uero a Dco ansscus ὸfficina,an neutrum, i ncutro ubium est. debueαrat dicere, An neutrum ab altero: Num quod a se non derivetursupervacuum est diceresed dicendum tantum Ab altero non autem A neutro,quasi nec ab altero, nec ἀρ. Ne istud quidem sileamus,ut dicimus Uter utri taQuis cucut Verg. Quae.quibus anteferam Et cicc. Quid

cui praeponendum sit . uintili M: Quid po loco collo

de bello ci

Lib. r.e Lib. q. Aenei.

SEARCH

MENU NAVIGATION