Laurentii Vallae ... Elegantiarum Latinae linguae libri sex. Eiusdem De reciprocatione sui, & suus, libellus. Annotationes autem doctorum hominum, quae praeter rem antea resecatae fuerant, iterum suum in locum ... restituimus

발행: 1559년

분량: 682페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

421쪽

ri soleban istud quod caesari dictatori fuit decantatum, Sueto . erit exempla: Caesa.ca Ecce caesar nunc triumpba qui subegit Gallias: Nicomedes non triumphat,qui bubegit coarem. Illud subegit, o Caesarem,in quem dicitur, mordet: aeqs,apud quos dicitur, risum movet.

Adorare,ct Supplicare. C A P. NI.

A Dorare,ab Oro,quod est ore precor, componiatur. Supplicare,a Plico,quod geryu, poplitemj, aut ceruicem plicamus,quum a potentiore siquo magnum quid precamur. Et tamen Adorare sine ore. hoc est, sine uoce fit,non sine plicatione genuum,acgeastu corporis.Supplicume sine plicatione genuum, ac ge seu corporis non sine ore,Cr uoce.Ηlac est,quare Supa plicare tantum homini datur, Adorare etiam mutis: unde elephis,s phoenix, alia Paedam irrationalia Disiem adorare dicuntur Nosj rebus mutis, s sensu carirentibus non supplicamus, sed adorationis bonorem ex hibemus,ut regum statuis ignis, uestibus, literis,alijsssimilibus. Et praecipue picturis,imaginibusqI, lxm Dei, tum functorum,tumi ius etiam crucis, quam sapientes adorant,stulti etiam orant.Quod de cruce, idem etiam desudario dico,caeterile AEnilibus idem de reliquijs sinctorum, quorum corpora praesentia adoramνς, animas vero absentes oramus,siquid autem ad haec muta, quae videmus, dicimus, salutatione utimur,non precatιosse, quale est:Salve sancta crux.

Assurgo. CAP. XII.

sura

422쪽

cli 4 LAVR. VALLAEA βσμnt fusi, ut stetit,aut ut obuiam eunt assurgunt aegroti, ut sedeant, aut ut cubito innitanatur.Utroque modo in alterin bonorem, aut oueficii, aut beneuolentiae culis hoc agentes. Ideos fere adiungitur dativusnui, Aduenienti magistratui omnes assurgimus,etiam morbo affecti, uidelicet ob bonorem. Et, Pater quum iaceret in lecto, redeunti a peregrina

militia filio assurrexit,optulistimum illud caput ampliae

xlims,nempe ob chamitatem. Tollo CAP. NI II.

Vstuli filium ex uxore, id est, babui filium. Item, AEustuli filium, id est, educaui: cr ab utroque fit

Sublatum. Primum est a Tolro,pro capiosecundum a Tollo,pro educo. P IM: Tamen intelligendum est de

his legem sentire,qui liberos to ere possunt. itaque βeastratum libertum iureiurando quis adegerit, dicena dum est,non puniri patronum buc Iege.Quintil.cupidis ego liberorum uxorem duxi, filium sustuli, nutum eduis euut, in adolescentiam perduxi.Aliud est igitur bis sustulisse, Educasse.Et alibi:Qui ex duobus legitimis, alterum in adoptionem dederat,alterum abdicauerat stulit nothum,id est,babuit: quanquam purum propriὲ significo,quod uolo.Nam ut foemina quum mater fit,diaci Peperi filium ita uir quum sit pater:dicit,subluti f. ua PT.. t m. Terent Quicquid peperisse ecreuerunt tollere ιδ n Heaue. educareadem:Μeminist in me esse graciliam,et inibi tenci . . see. magnopere interminarum,st puellam parerem,nolle tol ' Iis CHREM Es, Scio quid feceris, sustulisti. Eodem modo dicimus,Tulit silium,ut sustulit. Sueton in Domitiani vita:Deinde uxorem Domitiani, ex Pa inscc nis

423쪽

do eonlulatusuolutum tutera repudiauit. Alia duo φgnificata notiora sunt,quorum alterum est summou se, Aeneid. g. ni Vergilius:- Iubet ex sublata reponi Pocula. Alita Aςx id-'. rum,in altum tulisse ut idem:- Etsublatum alle' confiuris git in ensem. Quae duo declarantur ex illo in Neronem θ: 'ς ' epigrammate: rQ-ς Quis neget Aeneae magna de stirpe Neronem Sustulit his matrem, sustulit ille patrem Ilic sustulit matrem, qui, occidit, er de medio abstulit. Iste fustuistit patrem. id es pra humerossumpsit, Cr as inccno 'rdio eripuit.

PROVoco, in malam partem dicitur, Cr in bonum. . , De notam est. De bona uero, cic.ad Brut-Τuis literis amantis missum prouocatus. Lacesso plerunque in malum ut idem. Sed iustitia primum mu--,. nus est,ne cui quis noceat,nisi lacessitus iniuria.Sed nonnunquam in bonum,ut idem V.Tusc.Tuis me amanti inmis libris laesisti.Et ad Att.Io.XIII.cum ipsi homonsiquam me lacessisset,i.nunquam me libris suis prouocasset ad respondendum.Est autem Prouocosis Lacesscinredentare ad pugna π ad concertationem.

dissedere,ut, Tellus aestu, er lingua ariditate aut nimio calore biant. Histere est tantum oris. er quidem humani, er accipitur pro eo quod est loqui, aut os aperire ad loquendumsed fere per negationem: uricorum isto non auderes hiscere,aut per interrogationem: id nunc habes,quod hiscere uiae ues Ouidius tra

i men

424쪽

416 LAVR. VALLAE men poetice dixit, In epist. Hiscere nempe tibi terra roganda foret. Hypsiph ckm oratores soleant potius dicere Dehiscere,id est, .a ιδ ψ' deorsum,psumpse aptrirc

Do, habeo fidem. C A P. X Vs.

Do fidem, non est ut nunc multi loquuntur o Des fidem uerbis illius: cr, Non dedit fidem illis

cum tantis uerbis loquenti Hi videntur significare,quo non credatur ictius uerbiK,quod Latine dicitur

Fidem habere loquendums sic potius Habeas fidem veri resibin, bis illius. Nam Dare fidem est aliquid sancte promittere . Vt Terent.Grallidasfam,dat facin uxorem sibi Eois Aened. 8. re hanc.- Vergilius: Accipe, das sidcm. id est accipe sponsionem factum a me, tu mihi nicisiim da tuanti Quintilianus: Fidem habeas bominibus, quos mentiri. De Off. alius assi M.Accius apud ciceronem:Neq; dedi,ne uem 3 do infideli cuiquam fidem. id est, non promisi uere ex animo quia ipse meretur,ut vicissim fallatur. i

Rese ferre,est dicto,sactoue, Cr ipsa statimstot

te qualem opinionem de aliqua re aut homine bis

beus,confiteri. Quintil.Fiduciam igitur prae se ferat orator, seinpers ita dicat tanquam de causa optime sentiat id est,ex ipso assectu oratoris, ex ipse uoce, ex ipsa tota oratione eluceat fiducia: quemadmodum qu pugnaturi sunt,in uultu, π gest ι indicant tacitam uaformidinem,uel Aduciam, hoc est,prae se ferunt φο , clam,uel formidinem cic.Num ille qui accipit iniurium, . meminit, σ praebe fert. id est,ait se accepisse iniuriam . incntem uese habere persequendae in rix ostenditate

. rari

425쪽

ELEGANT. LIB. V. 41 rum: At beneficio sum UM tuo, quod quanqu2m illud . . ipsum, quod conin emoras prae nie simper test,malus tari sei men me tibi debere confiterarium cuiquam minus prudenti non fatis gratus uideri. Prae fescretis consit ser pro eodem posuit. l n eundem sensum accipi solet Prae sero tem Prie me duco, Pre me gero, Ante me duxi. '' tincta tamen quum ita uiuit iennuemnae se ducit bo, minem.Vbi accipitur Praest, pro ante se uel in comminii ratione sui.Et alibi: Praese utilitatem gerit. Et alibi: η Tamen iniuriam a te in mefactam inper ante me duxi.

Rationem habeo,& Ratio constat. CAP. XVIII.

, A tioncm babeo,idem est quod Respectum habeo, sed tantummodo in bonumu Habenda est ratio

a saluta, ratio bonoris, ratio rei familiaris: noni autem infirmitati turpitudinis incommodorum, ut quos dum annotaui scribentes, Cr Tu facis contra rationcma ualetudinis. id est,non babes respectum ualetudinis, ais utatis inqua non aegritudinis quae duo, hoc significat

nomen. Quae exempla,quia potin inveniuntur,omitto. Cic. ad Marium inquit inusitatιus Pudori tamen malui, t visamaeq; cedere, quam latis meae rationcm ducere, Et iu lib.6.fam. i.Os ic. Siue ratio constantia, uirtutiscue ducitur, aut epist. haec ars est,aut nulla omnino,per quam eum a 'sequamur.

Et hoc si cum genitivo. cum ablativo auicin prirest. tu praepositione cum babet aliam signiscutionem ut cicero in Catone maiore: Rutionem habet cum terra,quae nunquam recusat imperium. id est, negoctum, π couἰκmercιum habet cum terra.Quod probatur ex illo tv d u Lib. s.

sculan Quis est omnium qui modo cum Musis,id est,cum humanitae, σ doctrina habeat aliquod commcrcissmo e

426쪽

vpist. F. lib. 2. vpist. s.

lib. I.

4is L A V R. VALLAE qui se non hunc matbematicum malit,quam illum branonum Idem ad Att. Nunc vero, quoniam ea quae putaui praeclara,expertus sum quam essent inunia: cum omnis bus Musis rationem babere cogito. Rutioncm constare ut breuiter dicum est aequum legitimamq; rationem aut ostendi,aut apparere ostendi posse. Plimus Iunior: Mibi cr tentaridi aliquid, T quiescendι illo auctore ruatio constabit. Et iterum: Mirum est quam singulis dirabus in urbe ratio constet, aut constare videatur pluriabus,cunctisq- non constat. Vlpianim: Plane ne si defctiis dendi gratia aliquid Ieceri rationem ei constare oporistet.id est,rationem eum iustum aut ostendere, aut facila

posse ostendere.

De E,& Ex diuersisq; nominibus,' It uerbis eis dem apposuis. C A P. XIX.

E' Republica est,id est,pro Republica est. Quin

At hoc nemo dubitabit quin si nocentes mutari in bonam mentem aliquo modo p int, cui posese conceditur, aluos esse eos, magis e Repub. sit, quam puniri. E' Republica dicendum est,ut in Orat. cis testa tur,non ex repu. Tollitur enim x, sicut in omnibus.' fere quae ab r,incipiunt,E' regione.i. ex opposito, uel e*aduerso,atque e contrario: non ex regione. C re mea, e re tu e re nostra. Liudib.X XXIII. Perinde ac snon postulauerint,quae e re sua essent,sed uaserint, qi nobis censerent utilia esse. Similiter e dignitate, ex utilitate,ex Uu:pro eo qxod esse pro dignitate,uel ad dignitatem,litilitatem,liel usum.cice. Facis ex tuu dignitate,et e repub. Et alibi: Legem ut aequa est ex utilitate Reip. consacrate.Terent. Quod ex usustet. Cesar in common

427쪽

ELEGANT. LIB. V. 4r 'rari': Vtrum praelium committere ex usust.Ex tempore dicere, est ex improuiso, T impraemeditatum dicere, De Inue. nee domi compositam orationem afferre. Ηιηc uocatur Extemporatis oratio.Persim autem ait: AtDe ex tem- eoninct., .pore uiuis s Ex tempore quoque agere. cis. Offic. II. scen a. Quos credimus expedire rem π consilium ex tempore Satyr. 3-

capere posse. Aliter idem tertio eiusdem operis libro dixιt:Vnius generis quaestiones sunt bae omnes, in quibus . . ex tempore ogkium quoitu ex tempor Past ex tem f. poris conditione: E' renibus laborabat, idem inquit boeest, morbum in renibus patiebatur. Ex uinculis causam dicere,est a latum respondere criminibM: ut Ex equo pugnare,s in equo sedentem pugnare.

A Ui micr Lxistimo a plerisque confunduntur,

quum diuersa sint, sicut cogito, Cr Excutis.

Ante enim est quilare,deinde Excogitare, uiscet non quicunque cogitat,statim cir excogitet. i ta prius , It farem aestimamus,deinde qualis fit,existimamuε. Aestimare enim est considerare. E 2istmiare uero iudicare. Quint consumptis affectibus,non reperiens qllo digne' Lib. Σ. m. modo uultum patris posset exprimere,velavit clus caput 1 er suo cuiusque animo dedit aestimandum.Oce. de legib. Ssenna eius amicus omnes adhue scriptores,nisi qui sor ui te nondum ediderunt, de quibuε aestimare non possumus, facile superauit.Et in Uerrin. Expendite deinde haec alque aestimare pecunia. Vnde dictum est Aestimare,pro 'g' taxare,abocris, Cr τμη Graece, quod est precium Latine. Ouid. I II.de Tristilib.

Dd a Quod

428쪽

ηao L A V R. V A L L AEQuod quicunque leget si quis Ieget aestimet ante . compositum quo sit tempore,quos Ioco.

Coniurare,s costrare, fere in malum acci

piuntur,quoties in patrium,aut bonum principεμ coniuratio sit,atque con iratio a Sed si Ecnesta causa id fat,in bonum etiam accipi debent. Nam G MuLiui Ii. r. tim Scaevola ad Porsennam regem inquit: Trecenti coli ab urb. iurauimus principes iuuentutis Romanae, ut in te bacvia grassaremur Et cic. ad casarem pro Ligar , FG trum conlptrationcm dixit, quasi unanimitate . Verum Conspiratio, ut in hoc φ ο Ioco, nonnunquam nemini perniciosa est, in nemincini grassatur .coniuratio sonuper in alterius perniciem grassari solet.

Cordi est, de Iri antino est. C AP. NNII.

Cordi est, T in animo est,riferunt. Nunque hoe

fecundum notum est significare in animo habeo, Epist . ij. uel animus est mιbi,uel uolo, atque constituo: ut libro et . ad Terentiam cst. Nobis erat in animo ciceroncm ad fam- caesarem mittere. I ud uero est delectat, cir placet. Ut λς Amfς idem: non tum me ista sapientis,quam modo Fan. . t nius comemoravit,fuma delectat, falsa praesertim,quam quod pero amicitis nostrae memoriam sempiternam D' re: idqi mihi eo magis est cordi,quod ex omnibus secuis. , Iis vix tri alit quatuor numerantur paria amicorum. Quo in gcnere sperare videor Scipionis amicitiam crLaelij,notum posteritatifore.i.e 'o magis me delectat,

isti i. placita rentias:4ut tibi nuptiae hae sunt cordi. EN alibi: inua uterque utrique est cordi id est, Nutrae iucunde

429쪽

ELEGANT.. LIB. v. 421sent tibi, uterque alterum amat.

Inuerto, G Interuerto. CAP. XXIII.

IN Wrtere est quast in contrarium uertere,ut interiora uestκ,aut pectR,aut aliarum rerum exteriora Discere , praepostereq uerba pronunciarerut pro Lauo. Vola.Interuertere est rem aut commodatum,aut depositam,aut creditam, dide, olos,ne domino restituatur, licere. ut Cic in Verr. candelabrum, quod rex Urie Ioui Capitolino dono tulerat,a Verre, qui illud a rege commodato acceperat, intervcrsum esse conqueritur Narcellius iurisco sustiA.Sι duo,inqui haeredes re apud defunctum depositani dolo interuerterint.

Compertum est , ct EXploratum est. CAP. XX IoΙ.

Compertum est mihi π Exploratum est inibi, idem est quod io per inuestigationem : similia

ter comperi, Cr exploravi. constitutum est iniis

hi , Deliberatum est mibi, Decretum est mihi, idem quod Apud me cogitando firmatum est: similiter conastitui , σ decreui, at non ita deliberaui. Postpum navaque deliberasse, Cr nihil tamen constituisse. Quinti.

in aegro redempto: OderitR licet confestonem meam, deliberaui. hoc est, dubitaret, Cr baestituui. Itaque di, fert an dicamus Senatus deliberauit: an, Senatui deis uberatum esta ecreuit. Plinius Iunior: Tum ego, stfrum istud tibi ac deliberatum est , bequar te. cice. in Verr. Deliberatum autem est, si res opinionem meam, quam de κοb8 babeo,fefellerit, non modo eos perseequi, di quos maxima culpa corrumpendi iudicis, sed etiam illos ad quos conscientiae contagio pertinebιt. Exploraui Ddos tamen

430쪽

4rt L AVR. VALLAE tame pro inueni fere accipitur,quum Exploro idem ste quod inquiro sagaciter: unde dicuntur Exploratores . Idem sit in nonnullis alijs,ut Exigo, quod est uehemenis. ω,π iure quodam postulo: inde E xey,π Exactum , pro postulando obtinui,σ postulando obtentum. Tala est quaesitum, pro partur a quaero.

Foenero Foeneror, Mutuo,& Mutuota C A P. XXV.

FOmero tibi dicitur: sicut Mutuo tibi r Foeneror

abs te, sicut Mutuor abs te. Quι mutuat pecunia, dat mutuo. Qui foenerat pecunia dat ad usuram. Qui mutuatur pecuniam,mutuo accipit. Qui foeneratior pecuniam,ad usuram accipit.

Gradum facio,ct Gradum iacio. C A P. XXVI.

GR4dμm facere,non est transitum facere, sed ad

aliquam rem gradum, er quasi statim ad alia facere. I deos a quibusdam dicitur, Gradum irat erre ut si riuum transire, i in arborem, fenestramue aut tectumstandere uelim, faxo,σ scamno,aliqua ealia re gradum facio: ut apud Quintil. Nanque er illud frequens est,ut e quibus minus confidimus, quum re Etutabunt omittamius: interim 1ponte nostra uelut d nantes,interim ad ea,quae sunt potentiora, gradum ex bufecisse contenti. Hoc eodem modo Ambrosius in Itabris cibi.utitur. cice. contra Rusi. Nunc quasi gradum quendum,atq; aditum ad caetera iactum intelligetB Ide pro cluentio: Antequam ad hoc nefarium facinus acuadere aditum M alijssceleribus ante muniuit.

De Certum est. CAP. XXVII.

SEARCH

MENU NAVIGATION