Joannis Joviani Pontani vita auctore Roberto De Sarno Congregationis oratorii Neapolitani presbytero

22쪽

IOANNIS IOVIANI PONTANIV I T . A. oannes Pontanus Iacobi filius natus est Cereti b) in Umbria anno I 426. mense Decem

bri , & sertasse a. d. VI. Kal. Ian. 0 . Majores ejus pulsi e patria ob civium seditiones sue f

a) Ex brevissimo Tristant Caraccioli MS. quod exstat in bibliotheca Marchionis Matthaei de Sarno parentis mei , & in fine huius libelli typis edendum spondeo, erui majores Ioannis cogno men Pontani accepisse ex eo , quod e patria pulsi ob civiles discordias Pontum , qui parum distat a Cereto , confugerunt . Ex hujus viri sententia quisque obiicere merito posset Pontani gentem olim aliud si quidem cognomentum obtinuisse : sed in hac temporum caligine quisnam de hoc aliquid certi in medium astare queat, cum ne vola quidem , aut vestigium apud scriptores b Benedictus Uarchius in Herculano pag. 144. asserit Ponta num Hispelli , Tristanus autem Caracciolus in MS. Ponti ortum fuisset sed satius duxi adstipulari viris praestantissimis , nimirum Ge-xardo Ioan. Uossio de Mytoricis Latin. lib. m. pag. 6o7. Lugd. Batav. I 63r. Paullo Iovio Elog. Virorum litteris illustr. pag. 6o. Basileae I 6 7. Henrico wharton in Append. ad histori litter. Gui Ielmi Cave pag. 187. Londin. I 689. qui scribunt patriam Ioannis suilla Ceretum , atque in hujusmodi sententiam ceteri etiam scriptores pedibus ivere : a priscis usque tempestatibus pugnatum

est de maximorum virorum patria, quo non unae civitates sibi ab ipsis famae plurimum emendicarent. Ceretum, quod & Ceratae, Cereto vulgo, castram Umbriae ad Neram fluv. propter radices Apennini montis , & in confinio agri Ancomtani I 3. mill . pas . a Nursia in occasum , Spoletum versus xa. Qui plura de Cereto desiderat, adeat Leandrum Alberti Bononiensem in descriptione totius Italiae post pag. 93. Uenet. I 63 I. Italice edita, praeter Baudrand ,& Martynerium . e) Initis temporum rationibus nata litium Ioannis Pontani tempus Praefigo ann. I 26. re a me bene pensitata revolvente Pontani dialogum

23쪽

re, inter quos exarserunt deterrima dissidia, ita ut in parates scissi mutuis odiis, atque intestinis discordiis perciti ad saevitiem obduruerint, & interneciones anhelarint sa).

inscriptum Asinus tom. 2. pag. I78. Venet. in aedib. Ald. mense Iunio anno III 8. tom. q. ubi verba facit Pontanus de foedere inter Innocentium VIII. Sum. Pontis. & Ferdinandum I. Neapolita norum Regem icto, quod procul dubio contigit anno I 86. ibique semet ipse sexagenarium hominem fatetur. At quonam mense prodierit in lucem Ioannes, exprompsimus ab operibus Alexandri ab Alexandro Dierum Genialium lib. I. cap. I. Lugdu. Batav. I 673. Forte autem , inquit , eum natalis fui diem auauum Decembrio mense , ut solebat Pontanus etim amicis celebrare vult , evenit , tit nos una cum reliquis mihi conjunotissimis primis ab eo tenebris acciti apti l eum conveniremus. Laetor me etiam

diem divinasse; nam Ioannes ei nomen inditum, ac aedem eraeclarissimam Evangelistat Ioanni ipse sacraverat , cujus sollemnis dies VI. Kal. Ian. addictus est. a Isthaec siquidem dissidia legere est in operibus Pontani lib.

de Immanitate tom. I. post pag. 3I9. , quae graphice , ac diserte more suo describit : Aviam meam Leonardam , rarissimi exempli matronam , non sine multis laci mis puer audiebam referentem , cum inter digladiantes qti dam inter se familias inimicitia summis exercerentur odiis , capiti m qiae iam factione ex altera , eramque evestigio concisum in minutisima etiam frusa , moxque exemptum illi iecur in prunis, candentissimisque earbonibus ab fastionis ejus principibur tofum , perque buccellas minutim disseclum , inter cognatos ad id invitatos in jentacultim di tributum . sis ae aut luporum tam ex- anhelata rabies , aut feυientis pro erepta prole tigridis hanc ipsam operaυerit P Allata etiam pos destisationem tam exsecrabilem pocula non fine collecti cruoris pergine . Congratulationes habitae inter se, risus, ioci , leporesque cibum ipsum condientes . Denique Diis inis propinarum , tantae vindictae fautoribus. Quod hie exclamem , nihil habeo , ni forte immaniora his, O ab natura hominis alieniora subiunxerim. Majores mei pias patria, domesticas ob seditiones, man, rionem fbi constituerant in agro , ac solo proprio , ttirrimque ibi ex lapide aedificaverant , qua munita , uxores, liheros, rίmqtie familIarem omnem ibidem tuebanttir. Indeque adversario m suis , o clien- rvm , atque amicorum opibus infensus lacesebant. Forte accidit, quod unc res sic serebant, ut sociis ab hostibus juis graviter iniectis viri suppetias ferreni paucis praesidiariis, cum mulieribus, ae parvis liberis relictis, qui munitionibus, ae turri praesidio essent. Hoe comperto,

24쪽

Jacobus pater, qui matrem habuit Caeciliam sa),& ge

neris splendore, & munerum iama maxime floruit: et eis

nim, praeter oris gratiam, eloquentiam in ipso commendat filius, eumque ait honore togae , & rei militaris virtute etiam praecelluisse bin . Is uxorem duxit

adfersarii summis renatibus munitiones repente aggress eas per vim eapiunt , ac propugnatoribus caesis, turrim aggrediuntur. Pro is ibi mea duobus eum parυis liberis se tuebatur. Aecedunt germani fratres, factionis alterius principes, hortantur, deditionem uti fariat: illa δε- ditionem pollisetur, incolumibus tamen, ae Ialυis infantulis. Negatara fratribus eonditio. Res a gladiis, ae fagittis ad incendium venit. Ibi infelιx matrona , quamquam supra sexum fortissmo pectore , in abditiorem sese locum includens eum utroque filιοlo , fumo , ac sum mis enecta exuritur, earuitque fraternam ob impietatem , factionisque immanes animos sepulero . Quoram ego puer eineres , Mui reliquiesse poterant, collectos, Christiana matre id procurante, per eos, qui tune aderant, clientes in sanctum ferendos , ae collocandos curaυi. stram vis autem domesteum hoc factum taeendum fortasse fatius fui'sse videatur , fateri tamen liceat, ut Aurienta proaυia mea nihil muliebri

in sexu aetas illa fortius , atque in liberos suos induleentius vidit, ita nihil ejus fratribus fuisse exsecrabilius , aut humana ab natura diυersius, quin in I anguinem Dum tuum nihil prorsus perniciosius ,

magisque truculentum, atque efferatum . a Pax umbra, requiesque urnae, qus contegit umbram, Thura adolete, saeri spargite fontis aquam. Salis aυia, aeternumque vale: eape grata nepotis Munera, nee lacr=mas Derne , nec inferias.

Caecilia, o tibi si tellus levis, fluat urna Ambrosia, ambrosius Ilillet O usque liquor.

Et tibi perpetuum spiret ver, semet O urnam, Quam tu servasi eum pietate, fides. Lib. II. Tumulorum pag. 3 3. Basil. an. 336. tom. I. b) Clarissime id eruitur ex tumulo, quem Pontanus paravit patris memoriae . Ibid. pag. 3 o8. In tumulo sitis Hi vatis pater: hoe fatis esset, Sed pater ipse stiis laudibus auctus erat. Cui gentilis honor, cui tinguae ornatus, o oris, Atque togae, atque hasta eui vel utrumque decus. Non Hi, quod tumulo exoptes: eaelum ille petivito Sed venerare piis ossa reposea locis. A et δρώ- Dissiligod by Corale

25쪽

. xit nomine Christianam sa) ab Leonarda Pontana oditam b) , ex qua Ioannem procreavit , qui aeru-ninis plena , atque admodum dura usus est prima

Ante diem rapuit Iacobum mors : filius illi Infans , qua nequit, dat modo j la senex. a) Pontanus ad se retrum Christianae matris pag. 3 9.

Has te ego ad inferias, mazer, voco: tu mea mater, Accipe cum fletu munera mixta suo . Te natus Vocat ad feretrum et tu munera nati

Accipe, has lac mas acc*e, hos gemitus. Quid natum , mater, fraudas De i nee mihi flenti

Eximis aut laevmas, eximis aut gemitus PO dulces matris vultus , o mollia corda lMater ades , matrem iam peto, jam teneo. Jam ridet nato mater , jam brachia tendit :Jam teneo amplexus , ipse ego jam teneor. Heu natum mater, natum fugit immemori heu nulasii, nis manes, o te is umbra fumus l b Tumulus Leonardae Pontanae, aviae maternae. Uiator ,& Genius colloquuntur pag. 3 2. DI maνes falυete: an quas hic conditis umbras Salis holpes et Sanctam condimus hic animam. Quis titulus ὶ Leonarda iacet Pontana sepulcro , Post eentum ae denas conditur hic segetes. Cusodes quis vos statuit Probitasque , Pudorque Constituit tumulos, an Dea consituit. Relliρio tumulos statuit : juvere puella

Pierides, quoniam cura nepotis erat .

Tu requiem cineri optato, se fata quiescant Et tua . Vis ne aliud ὶ Jamque valete , abeo. Haec quamvis maxima natu salubriora quaeque instillare tenellulo ejus pectori satagebat : Mia nosra materna , Pontanus de Liberalitate post pag. io3. probatisma femina referre nobis pueris in admonitionibus solebat exemplum post magnopere divulgatum . Locupletem mulierem, tinicum eum haberet filium , eumque patre orbarum , ita illiam a teneris educasse annis usque ad adolescentiae forem, ut ipsa indulgente amplum patrimonium turpist mis artibus ante vice- smum annum abfumyrum , ae dissipatum ab illo fuerit. Adolescentem, eum egere coepisset, assuesse rayere, furari, iusiurandum vendere. Ca ptum autem a Praetore , eum ad stipplicium duceretur , ιmpetraste, ut sibi matrem sine rese alloqui in via iiceret , quae. Abi aurem flio adm Diuitigod by GOrale

26쪽

aetate : etenim incidit in ea infesta tempora , quibus adhucdum efferata illa animorum divortia vige

bant. viset , tum Ilum mordicus matris nasum apprehensum avulsisse dentibus , atque in humum exspui se exclamantem e Sit hoc, cives , pre-ritim maternae educationis . Ddeant igitur matres alia liberos suos bo. nis artibus educare. Non Praetor , ιnquit , sed mater me mea ducit ad supplicium. Binos alios tumulos reperio apud Pontanum pag. 3qo3. 3qz8. quorum prior dicatus Materterae, alter Sorori. Tumulus Nellae Materterae. Nec patria profugus puer, exfutusque bonorum , Nella , tibi aut tumulos, aut pia iussa dedi. Nee pro blanditiis lacomas, pro munere vita Mortis dona tuo persolui cineri. Nella, vel assectus matris, vel munus obibas, Nulla mihi nutrix, Nellaque mater eras omne procul a patria senior jam dona feretri , Et justa, o cineri debita persoluo,

aeternum mihi , Nella, vale, ac requiesce sepulcro, Et valeant cineres, o mihi mater ave. Tumulus Penthesileae Sororis. Septennem re fata , soror, rapuere parenti,

Diam tener in cunIs ubere matris Hor .

Non sens tua fata, tamen consueta petebam Oscula, eo uetos blanda per ora modos. Saepe snum, dulceisque jocos, teneroque cachinnos, Et vultum , gratis illita verba sonis. Saepe etiam lacumis, quod abes, o voce querebar, In omnis etiam saepe petita mihi. Et risi, quod ades, fieυi, quod abire parabas, Uberaque ex ipso reppuliι ore dolor. Senserat hoe nutrix , fingit vocem ipsa foraris. Admovit repetens ubera ad ora mihi. Non potui soror in eunis praesare sepultae, Nunc titulum, o lac mas, verbaque fratris habe. Sparge, puer , viola tumulum o diffundιte nardum, Fumet odorato mFrrhaque, tu que rogo. Accipeque o lac mas fratris , soror , accipe quesus , Atque etiam, atque etiam , Penthesilea , υale. Praeter hanc Hrorem , aliam habuit Ioannes Pontanus , cuius nomen latet , qua de ait in de Liberalitate rom. i. pag. io 3. Nos ipse i mers tenues homunciones, lices ιnIer tantos viros, qui numeremur ins

27쪽

6bant se . Hac in seditione pater interficitur b); at

sedula matris cura , quae quatuor , & viginti annos orbata viro fuit se) , ab insidiis , atque adversarum partium immanitate subreptus Joannes Perusium confugit H . Hac in urbe prima litterarum lineamenta duxit H sub perquam optimae Matris sollertia, quae

inter cetera ei recte casteque loquendi normas, praetermorum honestatem , tradere adlaborabat f I. Gram-

. matbdigni, praediorum, fortunarumque avitarum , toti que paterna rei uis sum, atque possessionem forori nostrae permismus , eontenti bonis iis, qua Neapoli , atque in Campania labore , in seriaque nostra comparassemus. o Pontanus de Liberalitate tom. I. pag. IOq. b) Ne verbum quidem ullum reperire est in Pontani operibus de patre interfecto , attamen non e re esse putavi adhaerere opinioni es. viror. Tristant Caraccioli in MS. Paulli Iovii Elog. Viror. Iitteris illuser. pag. 6o. Gerardi Uossit de Historieis Latin. lib. III. pag. 6o7. & Henrici Wharton in Append. ad Hisor. Litter. Guile mi Cais pag. I 87. cὶ Pontanus lib. III. de obedientia tom. I. pag. 22. d) Trillanus Caraceiolus in MS. e Pontanus lib. V. de Sermone tom. a. pag. 238. Tristanus Cainracciolus ibidem . Scholae Perusinae, in primis Academia, humanioribus litteris, atque omnium disciplinarum studiis semper floruere et videsis praeceteris Ughellium in Append. tom. r. pag. 6I. Romae I 6 4. & Jacobum Middendorpium de Academiis univers terrarum orbis lib. III. pag. 468. Coloniae I 333. s) Talia serae posteritati mandat Pontanus Lib. II.Tumulor. pag.3qO9. ob grati animi significationem in matrem, cuius in sinu, & indulgentia optime educatus per omnem honestarum artium cultum pueritiam transegit. Tumulus Christianae matris. tabunt tibi, Chrajiiana , Musae Ad hujium bene, nee mihi negabunt Ad matris tumulos adesse flenti. s, lactis preeium tibi quotannis,

Ex voto lac mas, parens , dicamus .

Hos quesus tibi pro labore, O .esu , Pro puerperii damus dolore, Pro casta smul inclitatione ,

28쪽

maticam doctus ab Vido Thrasimeno, quem ipse α' prime excultum salutat, deque ejus valetudine rem sane novam , ac lepidam memoriae tradit H . Sed mater Christiana de parva Pontani aetate , ejusque institutione studiosa ac sollicita , cum sciret quotidie ceteris condiscipulis palmam eripere , prudenti sane consilio hilares muliebres motus virili quadam sortitudine comprimebat , 3c simulatione decora non extollere puerum coram adamabat , sed magis magisque cohortabatur filium ad perdiscenda grammatices praecepta 8 . Atque isthaec studiorum semina tamquam in bonum solum injecta continuo laetissimam emittebant

Pro linguae studiis, bonique cultu , Ei desiὰerium tui perenne, Et suspiria pectoris vovemus Cum luctu , gemitu , dolore, re aestu.

Nee M e numeros negant querenti,

Quod υiυis bene , quod Deos vereris, Ωιιοd casum colis, o probas modesa. Hine te Pierides puella amarunt, Amisit Dea, virginum magisera , Atque hine te ad socios choros vocarunt, Inter quos agis, o beata ludis. a In Pontani operibus de rebus Caelestibus tom. 3. lib. VIII. post pag. 227. iii haec leguntur : Vidus Thrasimenus grammaticus apprime excultus , qua tempesate illum audiebam, narrare solebat, graυiterque etiam queri, se supra quatuor ac viginti annos quartana eontinenter la- horasse, etsi continentissimis erat moribus , summaque sobrietate: & de Sermone tom.2. pag. 238. Vidus grammaticus, quem ego adolescentulus Periniae audiui , senem iam retinentem tamen dianitatem inclitutore dignam. De ceteris Joannis praeceptoribus nihil in medium afferre audeo, nec aliquid ab scriptoribus, atque MSS. colligere satis fui. b) Pontanus lib. VI. de Sermone tom. a. pag. 248. Mater mea Christiana de me admodum puero cum esset follicita , Hiretque me assiduum agere apud grammaticum , primasque ferre inter condife pulos partes , nee laudare coram vellet , alibi his adoriebatur e Quirio fili, de te audia ρ quod hodie superatus e ludo discesseris in thema te LatinIs verbis explicando: alibι, at ego mellitum tibi edulium pa

raveram , quod sperarem te victorem litteraria. e concertatione reditu

29쪽

bant frugem : in eoque aetatis flore mira ingenii celeritas , 3c ubertas prodibat , lateque fulgebat erestae virtutis indoles , ita ut , quanta luce , ac fama gentilem , & domesticam gloriam esset cumulaturus, quisque jam portenderet sa). In patriam iterum sese recepit , necdum sedatis rebus , & dum clandestina non adhuc odia consenuerant . Inde , rei familiaris jactura facta , tot tantisque periculis , ac inopinatis casibus perterritus longe a patria denuo peregrinari cogitur . Sed ad satis audax incoeptum non sine magna ingenii laude, quod

rum , redis victus Quod igitur tibi Praveram , ad eum fum , quἰ te

vicit, missura . His igitur, atque alιis mater gaudium adsimulabat, dum laudare puerum me coram omnino defuit , Socraticamque per dissimulationem hortabatur ad perdistendas litteras . Ibidem pag. 2 I. Narrare quoque solita es Chrisiana mater , eum noctu adolescentulus lectitarem ad eandelam, exsitisse patrem familias , cui gemini e sent filii, morientemque illam , tum supellectilem multam illis retia

quisse , tum olei non mediocrem summam , quo nocturna uterentur ad opera, tenebrasque evigilandas ; alterum itaque ex iis in conυ iis,ae eaenis oleum consumpsisse, exque eo breυi in inopiam redactum: al-

rerum vero dedisse operam litteris , oleoque nocturnis in lectionibus us quum esset, pervenisse ex eo ad fiammas divitias ; ea tum igitur eantari per urbem de utroque hujuscemodi carmen: HIC OLEUM

ET SE PERDIT, DUM AD CANDELAS COENPTAT ILLE ARCAM, ET SE DITAT, DUM AD LUCERNO LECTITAT . Gusmodi igitur fabellae cum snt ad bonos mores insiturae, atque ad recreandos animos, o delectare debent, oe prodesse. Quanto novam, liberalemque ingenii artem mater excogitarat , qua institueret filium ad gloriam omni quidem aevo duraturam i Exemplum dives, quod utinam hujus inficeti saeculi parentes sectentur. a Haud ambigere quimus , quin Pontani familia & antiquitate generis , & maiorum gloria floruerit : vide inter alios, quos hic brevitatis ergo posthabere pretium est , Petrum Summontium Dis. praesim. lib.I. de Prudentia tom. I. post pag. I 6. & Henricum harion loc. paullo ante recit. Haec enim familia illustrium Heroum seracitate perquam illustris ; inter horum album Ludovicus Pontanus merito accensendus, sui temporis Iurisconsultorum alpha , qui diem obiit , cum adesset concilio Basileat ann. I 39. habi- Dissiliaco by Corale

30쪽

quod ad majora adolescentem urgebat , perficiendum aggredi conitituit . Joannes enim ad Alphoniam Neapolitanorum Regem in Etruriam adversus Florentinos bella gerentem iter perrexit , quem inaudiverat ingeniorum aettimatorem , & litterarum tutelam sa); quocum non multo post Neapolim venit b). Ipse mox in gravem morbum incidit; verum Julius For

tis Messanensis d , qui ab Alphon si Regis censu, ik

habito, & Octavius, sive Octavianus Pontanus , qui legatus missus est Basileam Summo Pont. Pio II. atque denatus ann. I 46o. qui, si plus vitae datum ei let , in ampli stimum Cardinalium collegium cooptatus suisset, hujus rei landum do Apostolum Zenum in risian. Disertationibus Italice conscriptiS tom. a. pap. I7 . Venet. IIII. a Ubique gentium Alphon si nomen de litteris optime merentis incaluerat , ad quem ea fortasse fama duchus se contulit adolescens: Alphonfus, Pontanus de Liberalitate tom. I. post pag. IO9. adolescentulos quosdam cum intellexisset ob parentum inopiam, quibus coeperant disciplinis contιntiare operanr λmu posse , eos in Gal-ιiam alteriorem Parisos misi , pecunia satura , quae illis suo ex aerario suppeditaretur. Patrum, avorumque memoria clari γidam vi ri , alii Perusiae , alii Padus praedia ab se empta omnasiis dedi. caverunt, e quorum Iortunis paupertas adolescentium Iusentaretur, qui philosophiae, aut civilis juris cognitιoni operam darent . Nam aut beneticentius , aut utilius excogitari liberalitatis genus potuit P me autem quid es aliud , quam dare operam , ut multi semper sint , qui

rerum cIυιlium, ac natura perscrutationi υacent P quam nolle pati ob ignorantιam rerum cognitione dignarum caligare respublicas λ

b) Falsus est hic Tristanus Caracciolus , dum in MS. scribit:

Venit ergo ad nos pene adolescens tenuissima in re a Perusio ; longe enim diversa habentur apud Pontanum lib. I. de Prudentia tom. i. pag. I 66. Adolescentulus patria cedens propter eiυiles dissensumes, magna rei domesticae jactura satia, ob adυersariorum impotentiam ad Alphonsum me Regem in Etruriam eontulι adversus Florentinos bellum gerentem , m cum illo haud multo post Neapolim . A Perusio ergo Pontanus in patriam remigravit . At quonam anno ad nos venit, neutiquam exploratum eit i aperte tamen constat non ante primum & vigesimum ejus aetatis annum I praelium enim inter Alphonsum , & Florentinos contigit ann. 34 a. Ammiratus hi sor. Florent. Italice scripta lib.XXII. lom. a. p. a. pag. 33. Florent. 1642. c Pontanus tamen in de Liberalitate tom. l. pag. IO'. habet,