장음표시 사용
191쪽
quod inter elteros Actores Iudaeus eum Iudaea in illas in
Η .a1ἰM ubi lanorum trottea genui isvexisse Camaeuae Iura . vieitur, ct plaustris vexisse poemata Thespis, Rua eanerent, agerentave peruntii faeibas ora.
P Olt fune persona, passi:que repertor honesta 2 ebilus , O modicis instravit pulpita tignis .
D doeuit maenumque loqui , nitique e thurno.
Id quod de JEsthilo dicit Horatius . & quod hic elegatiotiorum , ornatiorumque Larvarum , sicut & in agendis comoediis talaris vellis, seu pallae fuerit inventor , testimonio , quod de Thespi praebet Suida , non adve riatur. Aristoteles tamen nunquam de larvis locutus est in Arte poetica; si tamen illa tractatio integra est. Comoediae primordia eadem ferme suere , Graecorum pariter inventum, eae enim seu ortae in Apollinis sestivitatibus inter concenis. tus & convivia , circa rura, & agros celebrata , seu inter iuveniles cantiones quidem , in pagis atque ruribus; imquit enim Aristoteles in Arte poetica : Megarenses tam Atticae , quam Siciliae incolas inventionem sibi vindicasse coisinoediae . Romae vero Larvarum usus in scenis non statima principio invaluisse , ct earum loco galerus adhibitus videtur : Romae ante Livium aAndronicum , inquit Pitiscus , yaleris non personis utebantur . Roscius Gallus peris kἰ a V. sona princeps usus est Cam esset oeulis perversir nec Iatis PMi. deeorus in perfuis , nisi parasitos pronuuetaret. Secundum autem Diomedis sententiam: Personati primi exere eomaeis
thonius , auctore Donato . Larvae tamen non tantum ad
faciei dedecora tegenda adhibitae, quemadmodum in Ro. scio oculos perversos, sed potius ad auditorum oblecta. mentum , vel ob quamdam ingenii libidinem , qua fit . ut qui personatum aspiciunt terribiliorem , seu magis ri. dicularium , quam revera sit, specie decepti, sed mente
errorem oculorum percipientes , magnam ex eo capiant
voluptatem . Eb amplius quod tali modo personati maiorem agendi, dicendique pro libito libertatem sibi sume bant . Λntiquiorum Larvae non tantum faciem, ut no-σὸuIu, Ma. strates, sed partem etiam capitis tegebant, secundum Gel. Ani c. lib. s. lii sententiam ς inquit enim : Caput ct os eooperimento ρe 7 sova tectum . Sin autem alicui magis placeret verbum il
192쪽
Iud Fersona non solum vultus , capitisque tegumentum, sed omnimodam vestis mutationem significasse: id non inficior, dummodo S pro Larva sumi posse mihi concedatur , secundum illud Phaedri: PERSONAM tragieam forte vulpes viderat. naedr. b.7. O quanta species, inquit, eerebrum non habeti
Primum vultum colore lintehant, inde corticibus faciem teis Nerunt, mox coriaceae, seu ex alia smili re contextae Larvae ad praeternaturalem lepiditatis aut terribilitatis formam utis plurimum compositae; multae tamen repraesentabant viros, quos in comoedia introducebant poetae. In theatralibus luis dis, de quibus Ioquuti sumus, primum, postremo in conviviis adhibitae fuere . Eschinem, in orat. de salsa legat. hac arguit obiurgatione Demosthenes: Et hujur execrom Demas b. u. di Cer hianis, qui in solemnitatibus sine persona comesta- D medii. tur . Hinc arguitur apud Graecos ad suarum solemnitatum Franc . convivia personatos accedere in moribus suisse. Quod vero ad consuetudinem Romanorum Suetonius in Augusto quamdam coenam ab eo factam hisce verbis narrat: Caena quoque ejus feretior in fabulis fuit, q*s sis,.α. vasto Dodeeatheos Coeahatur. in qua Deorum Dearumque Aug. cap. o. habita discubuisse eonvitas, ct ipsum pro Apolline ornarum nos Antonii modo epistola cte. exprobanι cte. De illis verumtamen Larvis non loquor, quibus in conviviis ad mortem recordandam , uti solitum erat, quarum Petronius Arbiter , aliique meminere , utpote a re proposita alienis . Itidem in lanerum pompa eas adhibitas fuisse constat ex Suetonio in Uespasiano: Sed, inquit , ct in ΤνNou.ω funere ejus Favor Arehimimus tersonam ejus gerens, imi- θ f ς ' ransque , ut est mos facta, ama vivi. Uidentur tamen
haec potius de Larva totam vestium personati mutationem denotante, quam de ea , quae ad iaciem tantummodo velandam inserviebat, intelligenda esse . Quarto triumphorum illae erant non parvus ornaiatus, Zonara enim To. II. inquit: Priusquam scenici personas exeoritas ent, fulneis foliis faeies velati dicteria versibus jambicis proferebant . quam Iieentiam ct milites
in umoria , festivitate eodem ornatu tu victores usurpabant, atque hine triumplo nomen ; a Thrios scilicet, ScIambos, Triambos, quae vox paulisper mutata Latine triumphum essecit. verba a militibus in triumphali plausu prolata a
193쪽
lata, nempe IO TRIUMPHE in nonnullis aereis numisma. tis parυi moduli, sed elegantis artificii reperiuntur , sic
uti ex hujusmodi numorum thesauri L patet. Ouinto pariter in bello, ut Frontinus, & Polienus aiunt, nam ad insidias contra hostes struendas milites vel muliebrem, sicuti Solon contra Megarenses , vel ipsorumismet inimicorum, sicuti Conon contra Persas, Cato conistra Carthaginenses , & in Trojano incendio contra Grae- s AEneas , personam induebant. Sexto denique ad Festa Cybelis celebranda : ita sen- β. I. s. v. tiunt Herodianus, & Censorinus, necnon ovidius in Fast.
O. . . Cur vatus incedit tota Tibieen iis urbe rstu id sibi persona, quid toga lova volunt
PacelibeII. de At in ludis ouinquatriis minoribus, addit Paceichellius , L cop in Megalensibus mutata veste , ae personata facie fa erificiorum eauiis eos exercuisse tradunt alii. Verumtamensi uberior de Larvis , quae in Deorum celebritatibus a Romanis adhibebantur, notio desideratur , Panvinius est de Ludis Greensibus per Iegendus . Ex hae Thespia plaustrorum inventione , quae , ut opinor , prima fuit theatrorum rudis forma , aliquid prosecto boni eruditorum Respubliea nacta est: Thespis enim ante scenam inventam G--. Mi in pl-ustri. tru diam docebat, S repraesentabat, ut in
quit Lambinus , & rursum addit: Canebaut igitur, ct axebant ini poetae sua poemata . Hinc igitur Poetae morem duxerunt in auditorum conventu carmina recitare , quod vero-
simile esse videtur. Usus hujusmodi penes Graecos, Rigyptiosque suit. Vide sis praelationem ad septimum Vitruvii librum , in qua narratur Ptolemaeum Alexandriae Bibliothecam construentem , ad illius, quae Pergami erat similitudinem , invitasse ad suas lucubrationes recitandas literatos viros praemiis propositis, ac judicibus, inter quos Aristophanes fuit , ad excellentiores iudicandos constitutis . Utrum Romae Accius S Ennius sua recitarint carmina, dubitat Plinius. Terentius autem testante Donato Mndriam, quum is,milibus daret, jussus anse Cerio recitare, ad cenantem eam .evisset, dstius est , quod erat eontemptiore vestitu , ini. itim fabula subsellio juxta te tutum resaeeur letisse, verum- Lamen post coenam, cetera percurrisse non sine maesa Ceriι a miratione . Huiusmodi autem recitatio Poetis, S literatis viris non tantum , sed Sc ipsis Imperatoribus familia-
194쪽
miliaris suit , modo in magna populi, modo in selectiorum auditorum frequentia , prout vel in privatis domi hus , vel in hortis, vel in basilicis, halneis, plateisque recitarent , quamvis Farnabius dicat et Alii ferunt Romae loeum in Ghpia fuisse , in quo recitabant. Poeta . o De tempore autem ad id statuto, nihil certi dicr potest. De verna tempestate loquitur Plinius junior in primo ad Publium Sosium Senecionem libro e Magπum proveπ- tum Poetarum annus hic attulit, toto mense Aprili nullat fere dies, quo nou reeitaret aliquis r juvat me, quod via
gent Itudia et proferunt se ingenia hominum , ct ostenta ut
Porro sive tragoedias , sive comoedias recitandi libera erat facultas , immo historiam a se scriptam Claudius Caesa adhuc adolescens recitavit. Dicendi igitur argumentum cuique liberum erat. Ouod vero non e suggestu recitari conluc verit Raderus amrmat , sed Aulus Persius modo adducendus quodam suggestu hasee recitationes habitas sui Lis testatur. Praeterea recitanti curae erat c nam ed recitatio , S praesertim si publice habebatur . tendebat , ut sibi saniam , laudemque compararet ad auditorum oculos captandoS. ornatu, quo fieri poterat comptiore , sese
spectabilem exhibere. Rei utriusque testis est Persius :Scilicet hoc populo pexusque , togaque recenti Et natalitia tandem eam sardo=ebe albus Sede linit en a
Sed ne plura omnibus per se nota congeram, postremo dicam hanc recitandi aemulationem Iudicibus adsignatis . praemiisque propositis , secundum quod alias Ptolemaeus fecerat, Romae institutam fuisse , inscriptionibus idem comprobantibus , quas inter subsequens adnumeratur , agi que de Poeta anno aetatis suae tertio supra decimo laurea donato, quam Inscriptionem Pan vinius, ac Gruterus
195쪽
io L. VALERIO L. F. PUDENT lHIC CUM ESSET ANNORUM XIlI. ROMAE CERTAMINE IOVIS CAPsTOLlNI LUSTRO SEXTO CLARITATE INGENII CORONATUS EST INTER POETAS LATINOS OMNI Bus SENTENTIlS IVDICVM HIIC PLEBS UNIVERSA HISTRIONENSIUM STATUAM AERE COLLATO DECREvIT
Aliud monumentum extat in Gronovit Graecarum Antiquitatum Thesauro Tom. II. qui notis S additionibus Ueneiatiis anno i 33. iterum praelo commissus est. Poetam hine stantem , & carmina recitantem , illinc Poetam alium χώdentem , tenentemque Larvam prae manibus & auscultantem exhibet, abaco inter eos posito, cui sunt Larvae duae superpositae , Poeta symbolum , seorsim vero duo vasa , praemia poetis elargienda , aut quae haec praemia fortassis
OUoniam de Recitantibus sermo est, Huic theatrali
collectioni hae inscriptione initium dabo, quae anno 3 33. una eum sexcentis aliis sepulcralibus lapidibus reperta suit, quum duobus locis terram effodiendam curassem , ac duo invenissem Columbaria , ollis , necnon parvis, magnisque urnis exustorum ossium de more reserta , unum dextrorsum post Thermas CaracaIIae . & S. Caesarii Basilicam et alterum autem ad laevam post S. X isti Basilicam, quae pertinet ad PP. ordinis Praedicatorum, quae Basilicae olim extra antiquas Portas Appiam & Latiis nam erant, ad Iatera S in ingressu viarum ejusdem nuneupationis . Haec Columbaria anteactis temporibus , successivis terrae, & caementorum egestionibus contea suere.
196쪽
postquam aedificia super ea constructa, Mausoleorum speiaciem praeseserentia , quorum cuique epigraphe adjecta erat . propriis ruinis obruta periere; modo autem in hodierno murorum ambitu, qui ab Aureliano Imperatore prolatus suit , sicuti in mea de Bulla aurea dissertatione ostendi, inclusa fuerunt. Per hanc magni quidem faciendam inscriptione Iria, Poetae cujusdam Romani notionem adipiscimur, qui Tiberius Claudius Tiberinus vocabatur, S ut opinor , Tiberii Claudii Augusti libertus , Romae sorte ex parentibus servis ortus, quantum ex Tiberini nomine arguere licet, quod postea, quum ipse likertate, necnon civitate dona. tus fuit, vim cognominis obtinuit. De Tribu erat Exquilina, una ex quatuor Urbanis, in quibus servi libertate donati solebant adscribi, quippe quae minus nobiles erant Tribubus rusticis. Tres illae Lar .ae, quae in fronte hujus epitaphii a naglypho opere inspiciuntur, nos edocent hujus Poetae aristem, qua auditorum animos sibi devinciebat, dum in conviviis , aeque ac in Caesaris Foro , quod prope Viam Sacram , magnificis Templis ornatam , ideoque assidua populi frequentia celebrem , erat , tua carmina recitaret. Stellarum numero, quae in asterisno Pegasi lueent, Poetae aetas ad epitaphii calcem aenigmatice enunciatur. Astronomiam non calleo , quapropter eam conjectare poterunt in hac disciplina eruditi.
Opus anaglyphum quinque figuras continens mi.
rifice sculptas, ac e suo prototypo , qui in Farnesianis aedilius asservatur, fideli cura delineatas. exim et quamdam ex illis scenicis, ac frequenter in antiis quis theatris peragi solitis actionibus, indignationem scilicet heri in servum , prout opinor. Servus, qui in hoc marmore sculptus inspicitur , illorum servorum speciem habet , quibus antiqui Con. α di ad tuorum operum teX-B a tuis
197쪽
turam utebantur qui ex forma Larvae simplices , ae bar di apparebant , re autem Vera Versuti , & callidi maxi mopere , ut in hodiernis quoque comoediis fit . Scena , quae in hoc marmore repraesentatur, ei similis videtur, quam legere est apud Terentium t
S. Hem Dromo, Dromo . D. R id est S. Dromo . D. Audii Z ... Verbum si addideris , Dromo .. D. Audi obsecro. D. xuid vis r S. Sublimem hune
DR. xuem S. Davom . D. Ruamobrem S. Quia lubet. Rape, inquam. D. Quid feci λ S. Rape.
Sicut enim hac in scena Simon paterfamilias de Davi technis suspicans , Dromonem lorarium appellat , ut eum puniat, callidi servi obtestationes nihili reputans: ita hoc in marmore simili de causa, e sparii latere prodiens, &prae manibus flagellum tenens , ut serVum caedat, lorarius ad id muneris vocatus conspicitur . Lorarii secundum Gellii sententiam munus erat reos verberandi , aut vinciendi, prout eis in mandatis dabatur: Itaque, inquit
Gellius, ii sequebantur Magistratus , tamquam in scenicis fabulis , qui dieebantur Lorarii, O quos jussi erant, aut verberabant, aut vineiebant . Flagella hujusmodi seu ex funibus, sicuti Horatius de Mena Liberto loquens, indi-gitat: Iberieir peruste funibus latur,
seu ex corio erant , ut apud Plautum in plurimis sua rum comoediarum locis videre est . Talis poena ceteris vilior reputabatur, ideoque ea servi assciebantur et propterea Marcellus Iurisconsultus ait: Ex quibus eausis Iuber fustibus eaedebatur , ex bis fervus patellis caedi , Odomiso reddi jubet. Huic flagellorum proxima erat virgarum poena: Honestior tamen, inquit Uretserus , ostium anima detersio, quom virxorum sive vite, stete alio baeisio, feti baculo feret . Virgarum , quibus plectebantur servi frequenter meminit Plautus, praesertim scena secunda ac ius tertii Asnariae : Ubi Dpe ad tanguorem tua duritia dederis oeso validos litiores ulmeis c sfectos lentis .Imir. Greis erit dictum Livius de Scipione prope Numantiam loquens confirmat dicens et I vem militem extra ordia κ m deprehendit, vitibus , si extraneus fustibus oeeidit. Vite verberare in more praesertim apud Centuriones
198쪽
3 erat eontra milites solummodo , sed in antiqua militia . fustuario virgis caedebantur eo modo, quo fieri nunc solet , ac vulgari modo dicitur passare solio is bacebelle,swe hoc agatur ad correctionem, sive ad ultimum infligendum supplicium . Severioris generis sustuarium in sexto suae Historiae libro adducit Polybius, ideoque non ribb. II. s. semper vitium sermentum suisse ad poenas dandas indi seri ininatim adhibitum argui posse videtur: Tribunus fustem capit, eoque eondemnatum quas attingit folum, quo
fatio omnes Lerionarii qua fustibus , qua saxis inibi intra castra, ut plurimum quidem sontem, neeant , sed O Squi evaserint, uou tamen Ialvi propterea sunt, nam qua illis fatis , quibus nee in patriam quidem reditus non liaeet Et quos necessariorum nemo ausit te suo recipere quamobrem qui semel in eam calamitatem inciderunt, plenissime pereunt. Vide etiam Tacitum Annal. libr. l. Quod tamen puella duabus tibiis imparibus sonitum edat, non aliam ob causam id fieri opinor, quam ut sonitus illius modulamine spectatorum animos , tempore su- stigationis intermedio, potius recreet, quam verberationem rythmo quodam moderetur.
Dignus quidem consideratione est haculus inflexus, seu pedus, pastorum & sylvestrium Deorum praecipuum , S proprium insigne , quem herus prae manibus tenet uti Paterfamilias , ac etiam pallium fimbriatum , cui omnino simile tam in lacinia, quam in induendi modo, illud erat euidam fictili simulacro palmaris fere magnitudinis in
ductum, quod non multo abhinc tempore ad meas manus devenit. Herus in hac tabula delineatus ira percitus in servum baculo impetum facie , qui timore correptus lorarium circumplexando aufugium quaerit. Verumtamen ne
quid perieuli vita , decusque heri subeat , quod hisce temporibus ob famulorum , qui potius amandandi, quam verbeis raudi erant, audaciam non semel contigit, herus ipse per quemdam familiarem suum in ossicio continetur . Hujusce
generis exemplum in promptu habeo jucundum quidem relatu . Non multis abhinc nnis, meam prope domum. nobilis quidam vir famulum suum ligna baiulantem ha-culo , nes io qua de causa , percussit , ast ille quum ad novam lignorum sarcinam asportandam mox rediisset, baia
199쪽
ferendam coegit, S quamvis ad arma postea capessenda Dominus eucurrisset, servum tamen amplius non invenit, etenim aufugerat, quo toti viciniae risus occasionem praebuit.
M Ulta inter monumenta in Musaeo RR. PP. Soc. I e.
su Romani Collegii adservata nonnullae adnume. rantur ex aere, S ex marmore Larvae, quarum unam anaglypho opere , sed aliqua ex parte confra Etam hic delinea tam videre est , secundum diagramma, quod PP. milii perhumaniter exhibuerunt. Dimidiam militis personam, quantum ab eX terna cor poris habitudine coniicere fas est, monumentum hoc reprae sentat: strenuus quidem verbo , re tamen socors . qui duarum tibiarum sonitu , quas latas in extremitate , instar tuis harum , puer , cujus caput solum apparet , modula. tur, sua concinit vane celebrata gesta, eum in modum. . quo etiam hodiernis diebus in more est apud nostros comoedos . Larvatus est inflata lacie , S praegrandi ore praeter naturalem sorinam . Ita persona hac solebat repraria
sentari vetustis temporibus, se uti ex Plauto . R Terentio percipimus. Tunica, qua ipse induitur, orbiculatis sora minibus reserta obliquo ordine dispositis , magnam quamdam ex tot illis specie diversis loricis sortassis indigitat,
quibus , ut legitur . antiqui milites utebantur , quinimmo haec prae ceteris grandior videtur , ut tacilius ipsa timori potius , quam fortitudini talis militis respondere Videatur , nec non ut ridicularius iactus , hujusmodi mili tes gloriosos a vanis jactationibus cohibeat , atque moneat ad sortia perpetranda , & veris aliorum laudibus digna sFx hoc anaglypho opere ediscimus antiquum morem theatrorum duas inflandi tibias , unam aliquando alia longiorem , quod cx aliis vetustis monumentis com probatur . Quod adhuc vivo Terentio, qui vixit primum inter, & alterum hellum Punicum, hic mos invaluerit,
200쪽
Iseompertum habemus ex Diomede : namque ait libr. 3. Hujus enim rei indicia prodeunt nobis antiqua comoedia, in quibus invenimus acta tibiis paribus, aut imparibus. aut serranis die. Quid autem pro tibiis paribus , imparibusque intelligendum sit, idem auctor significat: Sed quos paribus tibiis, aut disparibus invenimur Jeriptum, hoc mpn eat , quod si quando Monodio a ebat loquitur de tibicineὶ unam tibiam inflabat , siquando Θnodio utram.
Hic una saltem tibiarum , alia enim illi sere consimilis Dacta est, tubar sormam, ut diximus praeseseri, ideoque eo penitus modo, quo eae in usu erant Horatii aetate, videtur constructa , nempe ad tubas imitandas . Ait enim ille: Tibia, non ut nunc oriebatio Cine3a, tubaeque 2 ula . sed tenuis , simplexque , foramine parvo spirare, O adesse eboris erat utilis. Penes veteres in more suit non tantum in comoediis, sed& in aliarum solemnitatum celebratione, quinimmo S in ipsis laneribus tibiis uti, & mihi contigit vetustam tibiam eburneam circulis eontextam argenteis in Colum hario quodam reperire , ut in mea Bullae aureae Dissertatione pag. 41. indicavi. Et quum anno I 33. inter multas maris moreas epigraphes , in memoratis Columbariis inventas, quaedam ad tibiarium pertinens inventa fuerit, hujus loci
M. CURIUS EUPOR. TIBIARIVS DE SACRA UIA
Quod in Via Sacra, utpote quae prae ceteris in Urbe populi frequentia celebrior, plures etiam alii pretiosarum mercium negotiatores commorarentur, a praeclaro Graevio habetur ex sequenti epigraphe .
Sponius quoque in Misceli. sect. 6. pag. 226. epitaphium Marci Cedicionis Negotiatoris DE SACRA VIA adfert.